Batumelebi

ქალბატონო თამთა, როგორ განმარტავს „ოჯახს“ ქართული კანონმდებლობა და ხომ არ არის ეს განმარტება დისკრიმინაციული?

 ქორწინებას ქართულ კანონმდებლობაში განმარტავს სამოქალაქო კოდექსი, რომელიც ამბობს, რომ ეს არის ქალისა და მამაკაცის ნებაყოფლობითი კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით. რაც შეეხება ოჯახის განმარტებას, კანონმდებლობა არ იცნობს ასეთ განმარტებას, თუმცა არის ცალკეული ჩანაწერები, მაგალითად, ქონების და მემკვიდრეობის საკითხებთან დაკავშირებით, სადაც წერია თუ ვინ არის პირველი ან მეორე რიგის მემკვიდრე. თუმცა, ოჯახი უფრო ფართო ცნებაა და მოიცავს არა მხოლოდ მეუღლეებს და შვილებს, ასევე, აღმავალი და დაღმავალი შტოს ნათესავებსაც.

სხვა ქვეყნების კანონმდებლობა თუ განმარტავს ოჯახს ან ქორწინებას განსხვავებულად?

სხვა ქვეყნების კანონმდებლობაზე არ მაქვს ინფორმაცია. თუმცა, ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლი მოიცავს პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლებასაც და ის ამბობს, რომ ოჯახური ცხოვრება უფრო ფართოდ უნდა განვმარტოთ, რომ ოჯახი მოიცავს არა მხოლოდ რეგისტრირებულ ქორწინებაზე დაფუძნებულ ოჯახურ ურთიერთობებს, არამედ ფაქტობრივ ურთიერთობებსაც. ლგბტ ჯგუფების თანაცხოვრებაც ამ მუხლით არის დაცული.

საზოგადოება ხშირად იყენებს ტერმინს „არასრულფასოვანი ოჯახი“. რა იგულისხმება ამ კონტექსტში?

 ის საზოგადოებაში არსებულ სტერეოტიპებს უკავშირდება. მსგავსი დამოკიდებულება არსებობს მარტოხელა დედების მიმართაც, რაც არასწორია. ოჯახში შეიძლება ცხოვრობდეს დედა-შვილი ან მამა-შვილი, მაგრამ არასწორია განმარტება „არასრულფასოვანი“. ეს კულტურული სტერეოტიპია, რომელიც პატრიარქალური კულტურის შედეგია.

სადაზღვევო კომპანია „ჯი პი აი“ ოჯახურ დაზღვევას მხოლოდ იმ კლიენტებს სთავაზობს, სადაც ოჯახის ტრადიციული ტიპი – დედ-მამა და შვილები არიან. არის ეს დისკრიმინაციული მიდგომა?

 აქ ალბათ კომერციული ინტერესები უფრო მოქმედებს, რადგან მარტოხელა ქალები უფრო დაუცველები არიან და სოციალურ ჩაგვრას განიცდიან. კომერციული ორგანიზაციებისთვის სტერეოტიპული მიდგომა ალბათ უფრო მომგებიანია.

როგორ ფიქრობთ, რატომ გახდა დღეს ოჯახისა და ქორწინების თემა აქტუალური და რატომ დაუკავშირდა ამ საკითხის გააქტიურება ანტიდისკრიმინაციული კანონპროექტის განხილვას?

 პრემიერ-მინისტრის განცხადების კონტექსტი ძალიან საინტერესოა. ხშირად, სხვადასხვა აქტორების მხრიდან, მაშ შორის ცალკეული პოლიტიკოსებისა თუ მართლმადიდებელი ეკლესიის მხრიდან, ანტიდისკრიმინაციული კანონი აღიქმება როგორც თავსმოხვეული კულტურული ნორმების ლეგიტიმაცია, თვითმყოფადობის დაკარგვის საფრთხე. იყო საუბარი იმაზე, რომ თუ უმცირესობებს აქვთ უფლებები, უმრავლესობასაც აქვს, ამიტომ სწორედ შეეცადა პრემიერი თავისი ინიციატივით დაებალანსებინა ის ინტერესები და წინააღმდეგობები, რომელიც აქვს კიდეც ამ კანონს. ნიშანდობლივია, რომ მის განცხადებებში, ისევე როგორც სხვა მოხელეთა განცხადებებში, ჩანს, რომ ანტიდისკრიმინაციული კანონი არის არა როგორც თავისთავადი ღირებულება, რომელთან დაკავშირებითაც თავად ხელისუფლებას აქვს ინტერესი, რომ სხვადასხვა მოწყვლადი, დაუცველი ჯგუფების თანასწორობა უზრუნველყოს, არამედ როგორც ევროკავშირში ინტეგრაციის სავალდებულო, ფორმალური ნაბიჯი, რაც არასწორი სულისკვეთებაა. ამიტომ პრემიერის განცხადებაც ამ ლოგიკის გაგრძელებაა.

მეორე მხრივ, საზოგადოებაში არსებულ ჰომოფობიურ, ძალადობრივ განწყობებსა და სტერეოტიპებს თუ გავითვალისწინებთ, პრობლემურია ამ ტიპის განცხადება და მისი გამოყენება პოლიტიკურ დისკუსიებში. პირიქით, მაქსიმალურად უნდა მოხდეს ამ თემის დეპოლიტიზება და უნდა მოხდეს მათზე, როგორც უფლებრივ კატეგორიაზე მსჯელობა. პრემიერმა კი, თავისი ინიციატივით კულტურული და პოლიტიკური წინააღმდეგობა ამ თემის მიმართ კიდევ უფრო გააღრმავა.

ანტიდისკრიმინაციულ კანონპროექტში არის პუნქტი: „მისი არც ერთი დებულება არ უნდა განიმარტოს ისე, რომ ის სახელმწიფოსა და მართლმადიდებლურ ეკლესიას შორის დადებულ შეთანხმებას ეწინააღმდეგებოდეს“. როგორ ფიქრობთ, ეს ჩანაწერი ანტიკონსტიტუციურია?

ასეთი ჩანაწერი არის აბსოლუტურად დაუსაბუთებელი და გაუმართლებელი, რადგან თავად კონსტიტუცია ამბობს, რომ კონსტიტუციური შეთანხმება შეესაბამება საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და სტანდარტებს ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროში. ანტიდისკრიმინაციული კანონის წყარო კი კონსტიტუციით დაცული უფლებები და საერთაშორისო სამართლით აღიარებული უფლებებია. სინამდვილეში, ეს ჩანაწერიც ერთგვარი პოლიტიკური არტეფაქტია, რომელიც ცდილობს აჩვენოს, რომ კანონმდებელი და ხელისუფლება არ ღალატობს დომინანტი ჯგუფების ინტერესებს.

რადგან ქორწინებას განმარტავს სამოქალაქო კოდექსი, მაშინ რა საჭიროა მისი კონსტიტუციაში შეტანა, რა მიზანი ჰქონდა რეალურად ამას?

 თუ კონსტიტუციაში ჩაიწერება, რომ ქორწინება არის ქალისა და მამაკაცის კავშირი, მაშინ, რა თქმა უნდა, ეს ნორმა ერთსქესიანთათვის მოსპობს ქორწინებაში შესვლის ან ასეთი უფლების მოპოვების შესაძლებლობას. ამ ეტაპზე ეს საკითხი არც დგას. კონსტიტუციური შეთანხმება თავად უნდა შეესაბამებოდეს ადამიანის უფლებათა სტანდარტებს, ამიტომ, თუ ანტიდისკრიმინაციულ კანონში დარჩება ჩანაწერი და მას მოჰყვება ინტერპრეტირებული მსჯელობა ქორწინებასთან დაკავშირებულ საკითხებზე, სამართლიანი სასამართლოს პირობებში სადავო საკითხი ყოველთვის ადამიანის უფლებების სასარგებლოდ უნდა გადაწყდეს.

ხელვაჩაურში მოქალაქეები მიწის ყალბი რეგისტრაციის ბრალდებით დააკავეს

იუსტიციის სამინისტროს მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, ბრალდებულ პირებს ხელვაჩაურიდან ყალბ საკადასტრო აზომვითი ნახაზების დამზადებასა და მდინარეების _ ჭოროხისა და აჭარისწყლის კალაპოტებში მდებარე სახელმწიფო მიწების მისაკუთრებას ედავებიან. დაკავებულთა შორის რამდენიმე სოფლის რწმუნებულიცაა, რომლებიც პასუხისმგებლობას გრძნობენ, თუმცა დასძენენ, რომ ისინიც და მოსახლეობაც შეცდომაში სახელმწიფომ შეიყვანა.

ჯუმბერ ზაქარაძე აჭარისწყალზე ცხოვრობს. ის ერთ-ერთია იმ კომისიის წევრებიდან, რომელიც კირნათ-მარადიდსა და აჭარისწყლის თემში სადავო მიწის ნაკვეთების საკითხს სწავლობს. მას მიაჩნია, რომ გლეხები ბრალდებულებად სახელმწიფომ აქცია:

„ყველაზე დიდი დანაშაული ამ პროცესში აქვს ხელისუფლებას. ჯერ ინვესტორი მიაგზავნა ხალხთან და უთხრა სარგებლობაში არსებული მიწები დაერეგისტრირებინათ. შემდეგ კი, როცა კომპენსაციის გადახდის საკითხი დადგა, მიწების რეგისტრაცია უკანონოდ გამოაცხადეს. გლეხი დამნაშავეა იმაში, რუკა თუ არ იცის? მე რომ რუსთაველის ქუჩაზე ნაკვეთი მოვინიშნო, საჯარო რეესტრი დამირეგისტრირებს? რაღა თქმა უნდა, არა. ხალხი შეცდომაში სახელმწიფომ შეიყვანა, დანაშაული ჩაადენინა. ახლა იჭერენ და გირაოს ახდევინებენ“.

ჯუმბერ ზაქარაძე გლეხის პასუხისმგებლობაზეც საუბრობს: „ალბათ მეტი დაფიქრება მართებდათ, მაგრამ რომ დაინახა ხუთი-ათი ნაკვეთი დაარეგისტრირეს, შემდეგ ყველა შეეცადა რაღაცის გაფორმებას“.

მიწების საქმეში ჯუმბერ ზაქარაძე ხელისუფლების მაღალჩინოსანთა დაინტერესებასაც ხედავს: „მაშინ სად იყო ხელისუფლება, როცა გლეხი ლაგადკით თესავდა სიმინდს და ასეთ ადგილებში მიწის ფულს ახდევინებდა? მაშინ სად იყო სახელმწიფო, სოფლის რწმუნებულს ოთხი ლარი რომ ჰქონდა ხელფასი, ცხრა ლარს კი მიწის გადასახადში ართმევდა? არჩევნებს ელოდებიან თუ ფული შემოაკლდათ ბიუჯეტში. მოიკითხეთ ჰესების მეწილეები, მოიკითხეთ რა უნდოდა კახი კალაძეს ღამის სამ საათზე ინვესტორის ოფისში, თუკი გარიგებაში არ არის მათთან. გასაგებია, რომ ენერგეტიკის მინისტრია. სახელმწიფოს ბრალია ის, რომ დღეს აჭარისწყლის მოსახლეობა, ოთხი ათასი კაცი, კრიმინალებად არის გამოცხადებული“.

როინ შუშანიძე კირნათის თემის ყოფილი რწმუნებულია. ის სასამართლომ სამიათასლარიანი გირაოს სანაცვლოდ გაათავისუფლა. ამბობს, რომ ბრალს ნაწილობრივ აღიარებს, თუმცა პასუხისმგებლობის ტვირთს სახელმწიფოს აკისრებს: „ჩვენთვის არავის უთქვამს, რომ მდინარის ნაპირის დარეგისტრირება არ შეიძლებოდა. ასეთი რეგულაციები არ გვქონია. საჯარო რეესტრი ყველაზე წარმატებული უწყებააო ამბობენ და მან არ იცოდა ეს? შეიძლება ორი ან სამი შეგეშალოს, მაგრამ ას შეცდომას რომ დაუშვებ, ეს სხვა ამბავია“.

უკანონო რეგისტრაციების საქმეში სახელმწიფოს ბრალს ხედავს ფეზლი ლასტაკანიძეც. მისი განცხადებით, რწმუნებულები შეცდომაში სწორედ სახელმწიფომ შეიყვანა: „თავდაპირველად გასცეს ბრძანება, რომ ყველა ნაკვეთზე მოწმობა უნდა გაგვეცა. შემდეგ ეს ბრძანება უკან წაიღეს და ჩვენ ბრალი წაგვიყენეს. მდინარე ჭოროხთან ტერიტორიის დარეგისტრირებაზე მე მივეცი მეზობელს ნებართვა, იმიტომ, რომ მისი მამაპაპისეული მიწა იყო, თვითონ ამუშავებდა. რწმუნებულები ვალდებულები ვიყავით ხელი მოგვეწერა“. ლასტაკანიძის აზრით, მიწის ნაკვეთების საკითხი სადავო მას შემდეგ გახდა, როცა ინვესტორმა კომპენსაციის გაცემაზე უარი განაცხადა: „22 ჰექტარზე უნდა გაეცა ინვესტორს კომპენსაცია, ამიტომ გახადეს მიწები სადავო“.

მაჭახლისპირის რწმუნებული „ქართული ოცნებიდან“, ნოდარ ზაქარაძეც გირაოს სანაცვლოდ გაათავისუფლეს. მასაც, ისევე როგორც სხვა რწმუნებულებს, მიწის ნაკვეთებზე უკანონო ნებართვის გაცემაში ედება ბრალი: „მე მოვაწერე ხელი მიწაზე და შემდეგ აღმოჩნდა წყალი. ინვესტორმა მიუშვა მდინარე და დაიტბორა. ნებართვის გაცემამდე მოვიკითხე ინფორმაცია, უხუცესებს ვკითხე და შემდეგ გავეცი ნებართვა“.

სახელმწიფოს პასუხისმგებლობაზე საუბრობს სოფელ მარადიდის ყოფილი გამგებლის, ჯემალ ლომაძის მეუღლე მედეა საფარიძეც. ჯემალ ლომაძე ამ დროისთვის დაკავებულია: „სახელმწიფომ ხალხს მისცა იმის გაკეთების საშუალება, რაშიც ახლა ედავებიან. მაშინ არ იყო რაიმე რეგულაცია, 2013 წელს გამოვიდა ბრძანება, რომ მდინარის მიმდებარე ტერიტორიის დაკანონება არ შეიძლებოდა. ამ დროს ჩემი მეუღლე აღარ იყო რწმუნებული. იმედია, სასამართლო ამ ფაქტს გაითვალისწინებს“.

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის აჭარის ფილიალის ხელმძღვანელის, გია ქარცივაძის განმარტებით, კანონმდებლობით საჯარო რეესტრს ყალბი დოკუმენტაციის გადამოწმების ვალდებულება არ აქვს: „აქ ვხედავ როგორც მოქალაქეების, ასევე თვითმმართველობის პრობლემას. რწმუნებული ვალდებულია გადაამოწმოს ინფორმაცია. მასზე მოდის მომეტებული პასუხისმგებლობა, რადგან ის არის ადგილზე სახელმწიფოს წარმომადგენელი და გლეხი სამართლებრივ კონსულტაციებს მისგან იღებს. სამწუხაროდ, პასუხისმგებლობა ამ შემთხვევაში რწმუნებულებმა და მოქალაქეებმა უნდა გადაინაწილონ“.

თბილისის საქალაქო სასამართლომ სოფელ კირნათსა და მარადიდში მცხოვრებ პირებს ბრალი უკვე წაუყენა. მათგან შვიდი ადამიანი სასამართლომ გირაოს გარეშე გაათავისუფლა. ბრალდებულთა შორის როგორც სოფლის რიგითი მცხოვრებლები, ასევე საჯარო რეესტრის თანამშრომლები და სოფლის მოქმედი თუ ყოფილი რწმუნებულებიც არიან. სადავო ტერიტორიაზე ჰესის აშენება იგეგმება, ანუ ეს ადგილი უნდა დაიტბოროს.

„წიგნი ეძღვნება „გაზეთ ბათუმელების“ მკითხველს“ – ამ წარწერით იწყება წიგნი „მოგზაურობა ძველ ბათუმში“, გაზეთ „ბათუმელებში“ სხვადასხვა დროს გამოქვეყნებული სტატიებისა და ფოტოსურათების კრებული, რომელიც გაზეთმა 2014 წელს გამოსცა. პირველ რიგში სწორედ არსებულ და გაზეთის მომავალ მკითხველს ელის „ბათუმელების“ რედაქცია 30 აპრილს, სანაპიროსთან, ე.წ. „კაპიტან პორტას“ მიმდებარე ტერიტორიაზე, სადაც გაიმართება წიგნის პრეზენტაცია.

წიგნიდან გაცოცხლებული კადრები, ფოტოგამოფენა, კარგი მუსიკა, ქვიშაზე მოხარშული ყავა, სამახსოვრო ფოტო საგანგებოდ მოწყობილ ფოტოატელიეში, გასეირნება ეტლით – ეს იმ ღონისძიებების ჩამონათვალია, რასაც „ბათუმელების“ რედაქცია წიგნის პრეზენტაციისას გეგმავს. პრეზენტაციაზევე იქნება შესაძლებელი წიგნის – „მოგზაურობა ძველ ბათუმში“ შეძენა, გაზეთ „ბათუმელების“ მთელი წლის ხელმოწერასთან ერთად, 50 ლარად.

„ეს არის წიგნი –  საგზური, რომელიც გაძლევს საშუალებას, იმოგზაურო დროში, მოხვდე საუკუნისწინანდელ ბათუმში, გაიარო მარიას პროსპექტზე, ბულვარში, რომელიც ეს-ესაა გააშენეს, შეისუნთქო ბათუმური ყავის და ზღვის არომატი, იგრძნო ზაფხულის ნესტიანი სიცხე და მოხვდე ბათუმის ისტორიაში ყველაზე ცივ ზამთარში, როცა ქუჩებში თოვლის ზვინები იდგა, შეხვდე ძველ ბათუმელებს, ქალაქში ჩამოსულ უცხოელებს, მოისმინო ჭორები და ნამდვილი ამბები, გადახედო ძველ გაზეთებს და შეიგრძნო ქალაქის რიტმი. როცა წიგნს ვადგენდით, სწორედ ეს იყო ჩვენი მიზანი, გაგვეცოცხლებინა ძველი ბათუმი ისე, რომ ნებისმიერი მკითხველისათვის ეს წიგნი ყოფილიყო მოგზაურობა. ვფიქრობ, ეს შევძელით. ახლა მკითხველზეა დამოკიდებული, უნდა თუ არა მას ძველ ბათუმში მოგზაურობა.

ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ წიგნი იყიდება გაზეთის მთელი წლის ხელმოწერასთან ერთად, ეს მკითხველისთვის არის შესაძლებლობა, დაინახოს და შეაფასოს წარსული, ამწყო და მომავალიც“, –  ამბობს გაზეთ „ბათუმელების“ ჟურნალისტი ნანა კვაჭაძე, რომელიც წიგნის შედგენაზე მუშაობდა.

რედაქციაში ამბობენ, რომ წიგნის პრეზენტაციას ვერც უამინდობა შეუშლის ხელს. „გვინდოდა, წიგნის პრეზენტაცია აუცილებლად ღია ცისქვეშ ყოფილიყო, ქალაქის შუაგულში და ყველას შეძლებოდა მასზე დასწრება. რამდენიმე ვარიანტი განვიხილეთ და ბოლოს გადავწყვიტეთ ზღვის პირას გაგვემართა. პრეზენტაციის თარიღის დაგეგმვისას გავითვალისწინეთ ამინდის გრძელვადიანი პროგნოზიც, მაგრამ თუ იწვიმებს, ვფიქრობ, ეს არ იქნება პრობლემა. დარწმუნებული ვარ, ბათუმელებს გაზაფხულის წვიმა ვერ შეაშინებს. პრეზენტაციაზე გვექნება კარგი ბათუმური ყავა, მუსიკა და კიდევ სხვა სიურპრიზი. ეს კარგი საღამო იქნება, ყველას ვურჩევ ოჯახთან, მეგობრებთან, შეყვარებულთან ერთად გამოისეირნონ სანაპიროსკენ 30 აპრილს,“ –  ამბობს ნანა კვაჭაძე.   

ქობულეთის N5 სკოლის დირექტორი და ორგანიზაციის „ეთნიკურ უმცირესობათა უფლებათა დასაცავად“ ხელმძღვანელი, ნარგიზ ჯინჭარაძე გვიამბობს, რომ ბოშები ქობულეთში დაახლოებით მე-19 საუკუნეში ჩამოსახლდნენ. მაშინ ისინი უმეტესად მუსულმანური რელიგიის მიმდევრები იყვნენ, ახლა კი ევანგელისტი ქრისტიანები არიან. მათი დღევანდელი შეხედულებებით მკითხაობა ცოდვად ითვლება და ძირითადად ვაჭრობით ირჩენენ თავს. კვირაში ორჯერ სკოლის ეზოში იკრიბებიან და ბოშური ჯგუფის – „მიქსის“ კონცერტებს უსმენენ. ტრადიციული ბოშური ტანსაცმელიც იშვიათად აცვიათ და ერთი შეხედვით არ განსხვავდებიან გელაურის ქართველი მოსახლეობისგან.

სკოლა, სადაც ბოშები სწავლობენ, სულ სამია საქართველოში – კახეთში, სამეგრელოსა და აჭარაში. ქობულეთის N5 სკოლაში 48 ბოშა სწავლობს, ნარგიზ ჯინჭარაძე ამბობს, რომ წინა წლებში უამრავი ბავშვი იყო სკოლის მიღმა: „თავიდან შიში ჰქონდათ, რომ მათ არ მიიღებდნენ ქართველი ბავშვები და მშობლები, მართალიც იყვნენ. ახლა უკვე შემოდიან კონტაქტში.

ან, პრობლემები ქართველ მშობლებთან, თავიდან სულ გვქონდა წინააღმდეგობა, რომ მაგ “ციგნების სკოლაში ბავშვს არ მივიყვან”, ახლაც არის, რომ ამბობენ – `„ტილები არ გადადონ ჩემს ბავშვს“ და ა.შ.” –  გვიამბობს სკოლის დირექტორი. მისი თქმით, ბავშვები ხშირად აცდენენ გაკვეთილებს: “მშობლები ზამთარში ბათუმში, თბილისსა და ქუთაისში გადიან სავაჭროდ, ბავშვები კი სახლში რჩებიან. როგორც წესი, მათ მრავალშვილიანი ოჯახები ჰყავთ და პატარების მოვლა უფროს გოგოს ევალება. კარგი იქნებოდა, საბავშვო ბაღიც რომ იყოს უბანში, პატარებს იქ დატოვებდნენ და უფროსები სკოლაში ივლიდნენ. მე-9 კლასს ზემოთ ბოშა მოსწავლე არ გვყავს,” – ამბობს სკოლის დირექტორი.

ბოშები ქართულენოვან გაკვეთილებს ისმენენ და სკოლის დირექტორის თქმით, მათმა უმეტესობამ ქართული ენა ცუდად იცის: “ხუთი-ექვსი წლის წინ პროექტი – “საკვირაო სკოლა” ხორციელდებოდა, რომლის ფარგლებშიც ბავშვები ქართულ ენას სწავლობდნენ, ქალები – ჭრა-კერვას, ხოლო მამაკაცები – მანქანის მართვას, თუმცა ხშირად აცდენდნენ. მას შემდეგ ასეთი პროექტები აღარ გვქონია”.

სულ სამი-ოთხი წელია რაც ბოშები სასწავლო პროცესში ჩაერთნენ, ენობრივი ბარიერის გამო რამდენიმე 11 წლის მოზარდი პირველ კლასში ჩაირიცხა, თუმცა ზოგიერთი მათგანი ექსტერნატის წესით მალევე გადავიდა მაღალ კლასში.

პასტორი რომან ასლანოვი ამბობს, რომ სკოლის გაცდენის მთავარი მიზეზი არის ის, რომ ბავშვებს ქართული არ ესმით: „ბავშვები სკოლაში დადიან და ქართული ენა არ ესმით, რა აზრი აქვს ამას. ქართული რთული ენაა, მიხვიდე პირდაპირ და ისმინო გაკვეთილები ქართულად – ეს წარმოუდგენელია”.

აქ ამბობენ, რომ თანამედროვე ბოშები ძირითადად 16-17 წლის ასაკში ქორწინდებიან, ლოლიტა სეიტოვი, რომელსაც ქართველი მეზობლები ვარდოს ეძახიან, ამბობს რომ, თუ გოგო ძალიან მოსწონთ, შეიძლება 14 წლის ასაკშიც დანიშნონ და რამდენიმე წელიწადში მოიყვანონ ცოლად.

რომან ასლანოვი ამბობს, რომ ქართველისა და ბოშას ქორწინება ადრე სასტიკად იკრძალებოდა, დღეს კი თემში ოთხი ოჯახი ჰყავთ, სადაც ცოლი ან ქმარი ქართველია – „ჩემი გოგოც ქართველის ცოლია. ეს ადრე, ბელადების დროს იყო, როცა ასეთი საქციელი თემის ღალატად ითვლებოდა. ამის გამო ქალს თავს პარსავდნენ და როგორც მრუშს, ისე აძევებდნენ თემიდან“.

ლუდმილა ვლასოვა, პასტორის თანაშემწე ამბობს, რომ დღეს ბოშების ყველაზე დიდი პრობლემა უმუშევრობაა: „ბოშები შრომისმოყვარე ხალხი ვართ, ჩვენ არ გვინდა ჩამოვრჩეთ ცხოვრებას, გვინდა, რომ სამსახური და ნორმალური შემოსავალი გვქონდეს, ეს კი არ ხერხდება. ჩვენ მხოლოდ სიმღერებისა და ცეკვის დროს ვახსენდებით ყველას, დანარჩენ დროს კი არავინ გვეხმარება“.

„ვაჭრობა რომ არა, შიმშილით დავიხოცებოდით. მშობლები გამთენიისას 4-5 საათზე დგებიან, ბავშვებს ფაფას და ყავას უხარშავენ, შემდეგ სამუშაოდ მიდიან და ღამის პირველზე ბრუნდებიან შინ _ ასე ცხოვრობენ ბოშები, მაგრამ სხვები ამას ვერ ხედავენ და არც აინტერესებთ… ჩვენ სხვანაირად გვიყურებენ, ხშირად იმ ხალხში ვეშლებით, რომლებიც ბათუმსა და სხვა ქალაქებში მოწყალებითა და ქურდობით ირჩენენ თავს, ჩვენი ბავშვები არ იპარავენ, ისინი სახლში სხედან ბებიებთან და ბაბუებთან” – ამბობს პასტორი.

ლუდმილა ვლასოვა ამბობს, რომ მრავალშვილიან ოჯახებს არა აქვთ საშუალება ბავშვებს ისე ჩააცვან, როგორც მოსწავლეს შეეფერება: “მათ საკუთარ თავზე აიღეს ამ ბავშვების განათლება და დაგვპირდნენ, რომ ყველაფერში დაგვეხმარებოდნენ, მაშინ იმაშიც დაგვეხმარონ, რომ ბავშვები მოსწავლეებს ჰგავდნენ. ჩვენც გვიხარია ბავშვი რომ სკოლაში დადის და სწავლობს, მაგრამ მას იქ უნდა ასწავლიდნენ, იმას კი არ უნდა უყურებდნენ ყოველ წამს, თუ რა აცვია და როგორი მოვლილია”.

ბოშები სიმღერისა და ცეკვის გარდა სპორტითაც ერთობიან, თუმცა როგორც რამაზან შაბანოვი ამბობს, ფეხბურთის სათამაშოდ მათ ძალიან შორს უწევთ წასვლა. „სამი წლის წინ ირაკლი ჭედია გელაურში პატარა საფეხბურთო სტადიონის გაკეთებას დაგვპირდა, თუმცა მას შემდეგ სამი წელი გავიდა, სტადიონი კი არავის გახსენებია. ახლა ძალიან შორს დავდივართ სათამაშოდ, თან ზოგჯერ პრობლემები გვხვდება ქართველებთან, იქ ისინი თამაშობენ… კარგი იქნებოდა, ჩვენც რომ გვქონოდაარგი იქნებოდა”- ამბობს ის.