Batumelebi

არის თუ არა კორონავირუსის გამო გამოწვეული პანდემია ფორსმაჟორი და შესაძლოა თუ არა, რომ ამის გამო სამსახურიდან გაგიშვან? – ამ საკითხზე დღეს, 19 მარტს განმარტება „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ“ გაავრცელა და „ადამიანის უფლებების სწავლების და მონიტორინგის ცენტრმაც“.

„კორონავირუსის ეპიდემიის გამო შექმნილი მდგომარეობა შესაძლებელია დამსაქმებლის მხრიდან დაუძლეველ ძალად იქნას აღქმული, თუმცა, დაუძლეველი ძალა იგივე ფორსმაჟორი ორივე მხარის [დამსაქმებელი და დასაქმებული] პასუხისმგებლობას გამორიცხავს მხოლოდ მაშინ, თუ მხარეთა ურთიერთობა ნებისმიერი გზით შეუძლებელია,“ – აღნიშნულია EMC-ის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

ეს ორგანიზაცია აქცენტს აკეთებს იმაზე, რომ მხარეებმა „ყველა ღონე იხმარონ შრომითი ურთიერთობების შესანარჩუნებლად“ და აღებული ვალდებულებების რაიმე ფორმით შესრულების შესაძლებლობაზე, მაგალითად, დისტანციურად საქმის კეთებაზე. იურისტები მიიჩნევენ, რომ თუკი დამსაქმებელი ამ შესაძლებლობებს არ გამოიყენებს, ეს გადაწყვეტილების ბათილად მიჩნევის საფუძველი გახდება.

იმ შემთხვევაში, თუ დამსაქმებელი სამუშაო პირობების  შეცვლილ ვითარებასთან მისადაგების ნაცვლად არჩევს საქმიანობის შეჩერებას, აღნიშნული უნდა ჩაითვალოს დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეულ იძულებით მოცდენად. ამ შემთხვევაში, „შრომის კოდექსის“ თანახმად, დასაქმებულს უნდა შეუნარჩუნდეს სამუშაო ადგილი და შრომის ანაზღაურება უნდა მიეცეს სრული ოდენობით, ხოლო ყველა გადაწყვეტილება სამუშაოს შეჩერების, შეწყვეტის ან ხელფასის შემცირების შესახებ საქართველოს სამოქალქო კოდექსის თანახმად, შესაძლებელია, აღიარებულ იქნას ბათილად,“ – მიიჩნევენ EMC-ში.

„ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ კი, ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ სამოქალაქო კოდექსი საერთოდ არ იცნობს ფორსმაჟორის ცნებას.

„თუმცა „სამოქალაქო კოდექსში“ თავმოყრილი ნორმები და სასამართლო პრაქტიკა გვაძლევს საშუალებას ჩამოვაყალიბოთ ფორსმაჟორის დეფინიცია. ფორსმაჟორის ერთ-ერთი საფუძველი და მიზეზი შესაძლოა გახდეს ეპიდემია/პანდემია.  ფორსმაჟორი, ანუ დაუძლეველი ძალა – ეს არის მხარეთა ნებისგან დამოუკიდებელი, განსაკუთრებული მოვლენები, ობიექტურად არსებული გარემოებები, რომლებიც შეუძლებელს ხდის პირის მიერ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულებას და რომლის გათვალისწინებაც მხარეებს წინასწარ არ შეეძლოთ“,  – აღნიშნულია „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ მიერ დღეს, 19 მარტს გავრცელებულ ინფორმაციაში.

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის შეფასებით, ფორსმაჟორის პირობებში „შესაძლებელია ერთ-ერთი მხარის ინიციატივით მხარეთა შორის გრძელვადიანი სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეწყდეს“, რადგან კონკრეტული მოვლენის ფორსმაჟორულად მიჩნევის შემთხვევაში, მხარე თავისუფლდება იმ პასუხისმგებლობისგან, რომელიც მას ჩვეულებრივ შემთხვევაში ეკისრება ვალდებულების ჯეროვნად შეუსრულებლობის გამო.

რა უნდა მივიჩნიოთ ფორსმაჟორად? – იურისტები განმარტავენ, რომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლომ უნდა შეაფასოს, გამოიწვია თუ არა ვალდებულების შეუსრულებლობა ფორსმაჟორულმა გარემოებამ. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით კი, ფორმაჟორული გარემოება არ წარმოადგენს ვალდებულების შესრულებისგან გათავისუფლების საფუძველს, თუკი ვალდებულების შესრულება ფორსმაჟორულ გარემოებათა აღმოფხვრის შემდეგ შესაძლებელია და თუ აღნიშნული შესრულების მიმართ, მაგალითად, დასაქმებულს ინტერესი არ დაუკარგავს.

„შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლება წარმოშვება მხოლოდ მაშინ, თუ ფორსმაჟორული მოვლენები გრძელდება ხანგრძლივი (გონივრული)  პერიოდით, რაც საკმარისი არის ვალდებულებების შესრულების გამორიცხვისათვის,“ – აღნიშნულია EMC-ს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

______________

ფოტო: ahvalnews.com

ამ თემაზე:

https://netgazeti.ge/news/435024/

1970 წლის ივნისში ბათუმის სამედიცინო ინსტიტუტში პრაქტიკაზე სტუდენტების 20-კაციანი ჯგუფი ჩამოფრინდა. მათგან ერთ-ერთი ძალიან ცუდად გახდა და  რესპუბლიკურ საავადმყოფოში მოათავსეს. ძლიერი გაუწყლოების ზუსტ მიზეზს ვერავინ არკვევდა. ექიმებს ბიჭი დიზენტერიით დაავადებული ეგონათ. ვერაფერი უშველეს და გარდაიცვალა.

ქოლერაზე ეჭვი პირველად იმდროინდელი რესპუბლიკური საავადმყოფოს ერთ-ერთ ექიმს გიორგი ებუთიძეს გაუჩნდა. კვლევამ აჩვენა, რომ სტუდენტს ქოლერა შეეყარა – ეს კი ნახევარი საუკუნის წინ დამარცხებული საშიში დაავადების დაბრუნებას ნიშნავდა, რასაც საგულდაგულოდ მალავდა საბჭოთა ხელისუფლება.

1970 წლის ზაფხულში ქოლერასთან ბრძოლის ამბებზე „ბათუმელებთან“ პროფესორმა რამაზ სურმანიძემ ისაუბრა. ის ამ დროს ბათუმის ჯანდაცვის განყოფილების უფროსი იყო და ქალაქში ქოლერის წინააღმდეგ მებრძოლი ექიმების ჯგუფს ხელმძღვანელობდა.

[red_box]„საბჭოთა ავადმყოფი ყველაზე ჯანმრთელი ავადმყოფია“[/red_box]

ტაშკენტიდან ჩამოსული სტუდენტების ჯგუფი კარანტინში მოათავსეს. კარანტინში დარჩნენ ექიმებიც, ვისაც მათთან კონტაქტი ჰქონდა. ინფექციურ საავადმყოფოში გამოკეტილ პოტენციურ დაავადებულებს სპეცტანსაცმლითა და ნიღბებით აწვდიდნენ გარედან წყალსა და საკვებს. კარანტინი 3 თვეს გაგრძელდა. ჩაკეტილ ექიმებს ხელფასს ორმაგად უხდიდნენ, პროტესტი რომ არ გასჩენოდათ.

დაავადებასთან ბრძოლის სტრატეგიის შესამუშავებლად ბათუმელი ექიმები შტაბში იკრიბებოდნენ, შეხვედრებს ყოველთვის ესწრებოდნენ საბჭოთა არმიის წარმომადგენლები და აფრთხილებდნენ ექიმებს, არაფერი გაემხილათ პრესისთვის, არ ესაუბრათ საჯაროდ, ფოტოაპარატით არავინ უნდა მიეშვათ საკარანტინო სივრცეებამდე, საავადმყოფოებამდე.

1970 წლის ქოლერის ეპიდემიის შესახებ ბათუმში მხოლოდ შტაბში, სხდომებზე გადაღებულ ექიმების ფოტოებს თუ მიაკვლევთ.

საბჭოთა კავშირში ქოლერის დაბრუნების ამბავი ისტორიას არ უნდა შემორჩენოდა. არ უნდა შერყეულიყო ლოზუნგი, რომ „საბჭოთა ავადმყოფი ყველაზე ჯანმრთელი ავადმყოფია“.

ამბავმა თავი მაინც არ დამალა და 1970 წლის ცხელ ზაფხულს ბათუმური სახლების ეზოებში თამაშისას ბავშვები ყიჟინით დასდევდნენ და აშინებდნენ ერთმანეთს – „ქოლერა მოდის, ქოლერა!“

[red_box]17 დაავადებული და 1 გარდაცვლილი ბათუმში[/red_box]

ამავე წელს ეპიდემიამ თბილისში, ფოთში, ქუთაისსა და ახალციხეშიც იფეთქა. ბათუმი პირველი ქალაქი იყო საბჭოთა კავშირში, საიდანაც კრემლში შეტყობინება გაგზავნეს ქოლერის ეპიდემიის მოსალოდნელი საშიშროების შესახებ. შედეგად ჩაითვალა, თითქოს ბათუმიდან დაიწყო 1970 წლის ეპიდემია, სინამდვილეში კი, ქოლერა  უკვე მძვინვარებდა თხუთმეტივე საბჭოთა რესპუბლიკაში.

ამბის დამალვას ცუდი შედეგი მოჰყვა. ადამიანები არ იღებდნენ პრევენციულ ზომებს, არ ერიდებოდნენ ერთმანეთს. ყველამ იცოდა, რომ დაავადებულთა და გარდაცვლილთა რიცხვი არ იყო ცოტა, თუმცა ზუსტად არავინ იცოდა, სად რა ხდებოდა. რამაზ სურმანიძის თქმით, ეპიდაფეთქებისას ბათუში მხოლოდ 1 პაციენტი გარდაიცვალა, დაავადდა – 17. პაციენტებს შორის მხოლოდ ერთი იყო ქალი. ბათუმელმა ექიმებმა არ იცოდნენ, როგორ პროგრესირებდა ქოლერა საქართველოს სხვა ქალაქებში, მათ არც ბათუმის მონაცემების მიწოდების უფლება ჰქონდათ დანარჩენი ქალაქებისთვის.

შეიქმნა სპეციალური კომისია. ბათუმს საგანგებო ვიზიტით ეწვია სსრკ-ს ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე გულბასოვი, ასევე, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი ვახტანგ ბოჭორიშვილი. ყველა დაწესებულებას დაურიგდა განსაკუთრებულად საშიში ინფექციის ამომცნობი კითხვარი. ეს კითხვარი 1970 წლის ზაფხულში ყველა ექიმს სამუშაო მაგიდაზე ედო, საეჭვო შემთხვევა რომ არ გამოჰპარვოდათ.

აიკრძალა ხილისა და ბოსტნეულის ჭამა, მოსახლეობას მოუწოდებდნენ კარგად და ხშირად დაებანათ ხელები, რადგან ქოლერა ვიბრიონის [ბაქტერია] პირის ღრუში მოხვედრის შედეგად ვრცელდებოდა, იწვევდა ძლიერ ფაღარათს და გაუწყლოებას. დაავადებულებს ანტიბიოტიკებით გაჯერებულ სითხეს უსხამდნენ – ეს იყო მკურნალობის ძირითადი მეთოდი სხეულის გაუწყლოებისგან დასაცავად. ხელების ხშირი დაბანა დაავადებისგან თავდაცვის ყველაზე ეფექტური გზა იყო.

[red_box]კარანტინი[/red_box]

ეპიდემიისას ბათუმის პორტში გემებს თავისუფლად შემოსვლა აეკრძალათ. გემებს რეიდზე ნაპირიდან რამდენიმე კილომეტრის მოშორებით აჩერებდნენ. სპეცტანსაცმლიანი, შებურული ექიმების ბრიგადა ადიოდა გემზე, აღრიცხავდნენ მეზღვაურებს, აკვირდებოდნენ მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობას და ერთი კვირით – ქოლერის საინკუბაციო პერიოდის განმავლობაში, გემზევე ტოვებდნენ.

1970 წლის 13 ივლისს ქალაქში კარანტინი გამოცხადდა. ჩაიკეტა რკინიგზა, აეროპორტი, აიკრძალა მიმოსვლა ქალაქებს შორის. 1970 წლის ზაფხულში ბათუმში ჩამოსულ 56 ათას ტურისტს ერთკვირიანი საინკუბაციო პერიოდის განმავლობაში ქალაქიდან გასვლა აეკრძალა.

საინკუბაციო პერიოდის დასრულების შემდეგ რამაზ სურმანიძემ 56 ათასივე ტურისტს მოუწერა ხელი ცნობაზე, რომ ისინი ჯანმრთელები იყვნენ და ბათუმის დატოვების უფლება უკვე ჰქონდათ.

[red_box]დაშრობას გადარჩენილი „მკვლელი“ ტბა[/red_box]

ქოლერის გამომწვევი ბაქტერია ნურის ტბაში ამოითესა. ბათუმელებისთვის საყვარელი ტბის ირგვლივ სეირნობა და მით უფრო, შიგ ბანაობა თითქმის სიკვდილს ნიშნავდა. შტაბში გამართულ სხდომაზე ექიმების ნაწილმა თქვა, რომ დაავადებული ტბა საშიში იქნებოდა ქალაქისთვის და აუცილებელი იყო მისი დაშრობა, ბოლოს კი – ხრეშით ამოვსება. მეორე ნაწილი ამ აზრს სასტიკად ეწინააღმდეგებოდა და ტბის „განკურნების“ მომხრე იყო.

ტბაში უკანონოდ შემავალი ნარეცხი წყლების დაერთებები გააუქმეს. შედეგად ნურის ტბა გასუფთავდა, ქოლერისგან გაიწმინდა და ხრეშით ამოვსებასაც გადარჩა.

მთავარ ფოტოზე: ნურის ტბა. ფოტო შოთა გუჯაბიძის კოლექციიდან

მოსამართლე მარინა კიკნაძემ 4 წლით და 3 თვით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა კაცს, რომელმაც პოლიციელებს გურიაში ცეცხლი გაუხსნა. განაჩენის მიხედვით, ბრალდებულმა პისტოლეტიდან რამდენჯერმე ესროლა პოლიციელებს და მათ ავტომანქანას, მას შემდეგ, რაც პოლიციელებმა მძღოლს ავტომანქანა ქუჩაში გააჩერებინეს. შემთხვევა ოზურგეთში გასული წლის მარტში მოხდა.

„…საპირისპიროდ მოძრავმა მანქანამ გააკეთა არასწორი მანევრი, რის გამოც წარმოიშვა ეჭვი მძღოლის ალკოჰოლური თრობის თაობაზე, მოვატრიალე საპატრულო პოლიციის მანქანა და ხმამაღალი საძახისით მივმართე მძღოლს, გაეჩერებინა. დაძახებიდან დაახლოებით 300 მეტრში, უკიდურეს მარჯვენა მხარეს მძღოლმა ავტომანქანა გააჩერა,“ – მოუყვა მოსამართლეს დაზარალებულად ცნობილმა პოლიციელმა.

ავტომანქანასთან მისულ პოლიციელს მძღოლის კარი ღია დახვდა, თუმცა მძღოლი ავტომანქანიდან არ გადმოვიდა. პოლიციელთან მძღოლის გვერდით მყოფი პირი მივიდა და უთხრა, რომ სიმთვრალეზე შემოწმება საჭირო არ იყო. პატრულის თანამშრომელმა მძღოლს ასევე მოსთხოვა შესაბამისი დოკუმენტების წარდგენა. ამ საუბრის დროს, გაჩერებული ავტომანქანის უკანა სავარძლიდან ბრალდებული გადმოვიდა და პოლიციელის, ასევე მისი სამსახურებრივი ავტომანქანისკენ რამდენჯერმე გაისროლა.

პოლიციელების ჩვენებების მიხედვით, ბრალდებული პირველი გასროლის შემდეგ ფეხით გაიქცა და „შემთხვევის ადგილიდან მიმალვიდან კიდევ ორჯერ გაისროლა“. გასროლის შედეგად საპატრულო პოლიციის მანქანა დაზიანდა.

ბრალდებულმა ბრალი არ აღიარა და დუმილის უფლება არჩია, თუმცა სასამართლოს ჩვენება მისცეს იმ პირებმა, რომლებიც ბრალდებულთან ერთად იყვნენ ავტომანქანაში. მათ მოსამართლეს დაუდასტურეს, რომ იმ ღამით ნასვამი იყვნენ და სიგარეტის საყიდლად მიდიოდნენ, ხოლო ბრალდებული მათი თანასოფლელია და გზად შეხვდათ.

„…პატრულს როცა ვესაუბრებოდი, ამ დროს გავიგონე ორი-სამი გასროლის ხმა, უკან მივიხედე და დავინახე რომ ი. უკვე გარბოდა, მას მუქი ლურჯი შარვალი და მუქი ზედა ეცვა, ხოლო თავზე ნაქსოვი ქუდი ეხურა… ავტომანქანაში მჯდომმა პატრულის მეორე თანამშრომელმა მოაბრუნა მანქანა და დაედევნა, მაგრამ მალევე დაბრუნდა უკან… შემდეგ პატრულ-ინსპექტორებმა გამომკითხეს გაქცეული პიროვნების შესახებ,“ – აღნიშნა მოწმემ, რომელიც შემთხვევის დროს ავტომანქანას მართავდა.

ბრალდებული ცეცხლსასროლი იარაღის უკანონო შეძენის და შენახვა-ტარების მუხლითაც გაასამართლეს.

საქართველოს ეროვნული ბანკის ინფორმაციით, დღეს, 2020 წლის 19 მარტს, გამართულ ეროვნული ბანკის სავალუტო აუქციონზე ბანკმა 40 000 000 აშშ დოლარი გაყიდა. საშუალო შეწონილმა გაცვლითმა კურსმა 3.1564 შეადგინა.

ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა კი, გუშინ, 18 მარტის სხდომაზე, რეფინანსირების განაკვეთი უცვლელად დატოვა. მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი კვლავ 9 პროცენტს შეადგენს.

რაც შეეხება ლარის ოფიციალურ გაცვლით კურსს, 19 მარტის მდგომარეობით ევროსთან მიმართებაში იყო 3,4997, ხვალ, 20 მარტს კი 3,4109 იქნება.

აშშ დოლართან მიმართებაში ლარის ოფიციალური გაცვლითი კურსი 19 მარტს 3,1804 იყო, 20 მარტს კი – 3,1568 იქნება.

აჭარის მთავრობა სოციალურად დაუცველი მოხუცებისთვის საკვები პროდუქტების და პირველადი მედიკამენტების გაგზავნას აპირებს – ამის შესახებ აჭარის მთავრობის თავმჯდომარემ, თორნიკე რიჟვაძემ დღეს განაცხადა ბრიფინგზე.

„ყველამ ერთად, როგორც სახელმწიფომ, ასევ საზოგადოებამ, მათ უნდა შევუქმნათ ყველა პირობა იზოლაციისთვის და ის რისკები, რაც უკავშირდება ამ ვირუსის გავრცელებას, მინიმუმამდე შევამციროთ… აჭარაში დღის წესრიგში დადგა სასურსათო კალათის შემუშავება და ამის ფარგლებში ჩვენ ვაპირებთ, რომ 6 ათასზე მეტ მოხუცს მივუტანოთ ოჯახში სასურსათო კალათა“, – აღნიშნა თორნიკე რიჟვაძემ.

მისივე თქმით, სასურსათო კალათის მოხუცებისთვის მიწოდების პროცესში ჩართული იქნებიან ახალგაზრდობის რეგიონული ცენტრი და პარტნიორი ორგანიზაციები.

„სასურსათო კალათას“ აჭარაში მცხოვრები 70 წელს გადაცილებული ის ხანდაზმული მიიღებს, ვისაც სოციალურად დაუცველთა ბაზაში 100 ათასზე ნაკლები სარეიტინგო ქულა აქვს. თორნიკე რიჟვაძეს არ დაუკონკრეტებია, რა საკვები პროდუქტი იქნება თითოეულ „სასურსათო კალათაში“ და რა იქნება მისი ფასი.

აჭარის მთავრობის პრესსამსახურში გვითხრეს, რომ დღის განმავლობაში მოგვაწვდიან ინფორმაციას იმაზე, თუ რას ითვალისწინებს „სასურსათო კალათა“. პრესსამსახურის ინფორმაციით, უახლოეს დღეებში დაიწყებენ ხანდაზმულებისთვის საკვები პროდუქტების გაგზავნას.

დღეს, 19 მარტს, ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის გადაწყვეტილებით, ბათუმის ქუჩების კურთხევა დაიწყო. ბათუმის გარდა აკურთხებენ ხელვაჩაურსა და ქობულეთს. ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის პრესსპიკერის, იოანე გორელიშვილის თქმით,  ქუჩების კურთხევა კორონავირუსს უკავშირდება.

„ჩვენ, სასულიერო პირები, მრევლთან და სტიქაროსნებთან ერთად გავალთ, ჩავატარებთ ლიტანიობას. უკვე წყალი ნაკურთხია. ლოცვა აღვლენილია. გავალთ და ქალაქის ქუჩებში ვაკმევთ საკმეველს. ნაკურთხ წყალს ვასხურებთ, რაც ერთგვარი გამოხატულებაა ეკლესიის მხრიდან ბრძოლისა ამ ვირუსთან დაკავშირებით, რომელიც არის ჩვენს ქვეყანაში და მთელს მსოფლიოში გავრცელებული,“ – უთხრა პრესსპიკერმა ჟურნალისტებს.

კითხვაზე, ხვალ, 20 მარტს, დაგეგმილ სინოდის სხდომაზე, განიხილება თუ არა ზიარების წესის შეცვლა, იოანე გორელიშვილმა თქვა:

„მე ზუსტად არ ვიცი სინოდი რა თემას განიხილავს, მაგრამ ჩვენ უნდა გვახსოვდეს ეკლესიისთვის მთავარი არ არის  ქმედება. ყველაზე მნიშვნელოვანია არა ქმედება, არამედ მოტივაცია ამ ქმედებისა. ამას უფრო დიდი მნიშვნელობა აქვს. მთავარია ჩვენ ვიცოდეთ, რატომ უნდა შეიცვალოს ან რატომ არ უნდა შეიცვალოს. ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. ზოგადად წესები დროთა განმავლობაში იცვლებოდა და შეიძლება კიდევაც შეიცვალოს, მაგრამ მთავარი არის, რომ იყოს მოტივაცია სწორი. თუ მოტივაცია იქნება სწორი, რა თქმა უნდა, ამ შემთხვევაში ქმედება იქნება გამართლებული“.

კითხვაზე, არის თუ არა მსოფლიოს მასშტაბით გავრცელებული ვირუსი ეკლესიისთვის საკმარისი მოტივაცია, ეპარქიის პრესსპიკერი პასუხობს, რომ „ამასთან დაკავშირებით სინოდი იმსჯელებს“.

ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საკითხად რჩება ასევე აღდგომა. მრევლის შეკრების საკითხის ირგვლივ დისკუსია მიმდინარეობს საზოგადოებაში.

„ამასთან დაკავშირებითაც სინოდი იმსჯელებს. უმთავრესი საკითხი ეს იქნება, როგორ დახვდება ეკლესია ამ ვირუსს. ისტორიაში ყოფილა უფრო რთული ვირუსებიც. ისინი გადახედავენ ისტორიას, გადახედავენ საეკლესიო სამართალს, დოგმატიკას და იმისდამიხედვით გადაწყვეტენ,“ – უთხრა ჟურნალისტებს ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის პრესსპიკერმა, დეკანოზმა იოანე გორელიშვილმა.

ახალი კორონავირუსის პანდემიის მიუხედავად საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია ზიარების წესს არ ცვლის. ამ თემაზე ვირუსის შიშით სახლში გამოკეტილი ადამიანები ხშირად კამათობენ სოციალურ ქსელებში, თუმცა საპატრიარქო,  სხვა რელიგიური ორგანიზაციებისგან განსხვავებით, არ ცვლის კონკრეტულ რელიგიურ რიტუალს, რომელიც ვირუსის გავრცელების საფრთხეს ქმნის. სინოდი ამ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღებას 20 მარტის სხდომაზე გეგმავს.

კონსტანტინოპოლის მსოფლიო საპატრიარქომ კორონავირუსთან დაკავშირებით ეკლესიებში, პირადი ლოცვების გარდა, მარტის ბოლომდე ყველა რელიგიური მსახურებისა და წესების შესრულება შეწყვიტა.

რატომ არის პრინციპულად მნიშვნელოვანი მართლმადიდებელი ეკლესიისთვის ზიარების წესის დაცვა პანდემიის პირობებში და რა პასუხუსიმგებლობა აქვს ამ დროს ეკლესიას? – კითხვები თეოლოგ მირიან გამრეკელაშვილს დავუსვით.

ბატონო მირიან, თქვენთვის რას აჩვენებს დისკუსია ზიარების შეცვლის საკითხზე? 

ამდენი დისკუსია ამ საკითხზე ცხადია, უსაგნოა. ეს აჩვენებს იმას, რომ საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას, როგორც ინსტიტუციას, არ გააჩნია არანაირი სოციალური პასუხისმგებლობა. რელიგიური ორგანიზაციები, მათ შორის, ქრისტიანული ეკლესიები მოვალენი არიან, ასეთ პანდემიურ სიტუაციაში, გაუფრთხილდნენ საკუთარ მრევლს და მოსახლეობას, სადაც ისინი მიწიერი სახით საქმიანობენ. საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამაც უნდა მოახდინოს სათანდო რეაგირება შექმნილ სიტუაციასთან მიმართებაში, მით უმეტეს, თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია არის ყველაზე მრავალრიცხოვანი მრევლის მქონე რელიგიური ორგანიზიცია საქართველოში.

აქცენტი კეთდება საეკლესიო ტრადიციაზე, რომელიც არ უნდა დაირღვეს…

რაც შეეხება თავად ზიარების წესს, პირდაპირ უნდა ითქვას, რომ  ის არ არის პირვანდელი სახის და იგი საუკუნეების განმავლობაში იცვლებოდა. წარსულში ეკლესიაში არაერთ რიტუალს ადგენდნენ, რომელსაც თავდაპირველად ჰქონდა სანიტარულ-ჰიგიენური დანიშნულება, მაგალითად, საეპისკოპოსო წირვებზე ნანახი გექნებათ, როცა იყენებენ „რიპიდებს“, ანუ მეტალისგან დამზადებულ, გრძელტარიან წრიულ, ან რომბისებურ ფიგურებს, ამ საგნებს თავის დროზე  მწერების მოსაგერიებლად იყენებდნენ. შემდეგ, როცა ფანჯრები და მინები გამოიგონეს, ამ საგნებმა მიიღეს მხოლოდ რიტუალური ფუნქცია. ასე რომ, ეკლესიას აქვს საკუთარი გამოცდილებაც, როცა ის რამეს ცვლის, ან ახალ ტრადიციას ადგენს, როდესაც საქმე სანიტარულ უსაფრთხოებას და ადამიანის ჯანმრთელობას ეხება.

მე ზიარების წესის შეცვლის მომხრე ვარ, მიუხედავად იმისა, რომ სრულად მწამს – ვეზიარებით სისხლს და ხორცს ქრისტესი. ურიგო არ იქნებოდა, ეკლესიას მოცემულ სიტუაციაში და შემდგომაც, როცა ეს ვირუსი გადაივლის, მეტად ეზრუნა სანიტარულ მდგომარეობაზე. მაგალითად, უკრაინის ავტოკეფალურმა ეკლესიამ აღადგინა სწორედ ის წესი, რაც იყო ზიარების რიტუალში კოვზის შემოტანამდე, ანუ მე-14 საუკუნემდე. ეს არის შემდეგი: პურს ხელით იღებს მღვდელი და შთაასობს მას სისხლში, ანუ ღვინოში და შემდეგ უდებს ხელის გულზე მორწმუნეს, ეს ძველიც არის, ტრადიციული და შედარებით უსაფრთხოა. საქართველოშიც ზიარების არსებული წესი და სეფისკვერის კულტურა, საბოლოოდ დამკვიდრდა რუსული ეკლესიის დომინაციის შედეგად, 1812 წლიდან, როცა რუსეთმა მიგვიერთა და მოხდა საქართველოს ეკლესიის რეორგანიზაცია, მანამდე ჩვეულებრივად ხორბლის, შოთის პურს აწებდნენ ღვინოში. თბილისში ლავაშსაც იყენებდნენ, მაგალითად.

ზოგადად, ასეთ დროს ეკლესიამ რაღაცნაირიად თავი უნდა შეიკავოს შეკრებებისგანაც, დროებით უნდა შეაჩეროს წირვა, ლოცვაც და სხვა შეკრებები, მაგრამ სახეზე სხვა რეალობა გვაქვს – ჩვენი ეკლესია რაღაცნაირად ჯიბრში ჩაუდგა პანდემიას და პირიქით, უფრო და უფრო ხალხმრავალ ღონისძიებას აანონსებს. ამით ვგავართ ბერძნებს: სახელმწიფო ეხვეწება ეკლესიას, რომ თავი შეიკავოს და ისინი საპირისპიროდ მოქმედებენ.

რატომ ხდება ასე და რასთან გვაქვს საქმე? 

ეს ხდება იქ, სადაც სახელმწიფო არის სუსტი და ვერ ქმნის დღის წესრიგს. რუსეთში ეკლესიას მიმართა სახელმწიფომ თუ არა, მაშინვე მორჩა საკითხი. არ ვარ მომხრე, ეკლესია სახელმწიფოზე დაქვემდებარებული იყოს, მაგრამ როდესაც საქმე ეხება ადამიანების ჯანმრთელობას და პანდემიურ სიტუაციაში კრიზისული გეგმის შემუშავებას, ამ დროს მოქალაქეების უპირველესი პარტნიორია სახელმწიფო და არა რელიგია. ეკლესია ვერ აიღებს საკუთარ თავზე ჩვენი სამხედრო უსაფრთხოების და ჯანმრთელობის კუთხით უსაფრთხოებაზე გარანტიას.

მეორე საკითხიცაა:  ჩვენ არ გვაქვს ჯანდაცვის სისტემა და შეზღუდულია რესურსები ამ კუთხით. ამ შემთხვევაში, შესაძლოა, ისევ ადამიანების გამხნევების არარაციონალური გზა გამოიყენონ. რელიგიამ იგრძნო, რომ მას გაუჩნდა შანსი, თავისი მნიშვნელობა კიდევ ერთხელ დაამოწმოს, დაახლოებით ასე: „გიტევს კორონა? თუ გაქვს რწმენა, მე შენ გადაგარჩენ“. ეკლესიას ახლა სურს, ამ კრიზისული ფონის გადავლის შემდეგ, ისევ ემანსიპირდეს სახელმწიფოსთან მიმართებაში და დაკარგული ნდობა, რაც ბოლოდროინდელ სკანდალებს უკავშირდება, დაიბრუნოს. ნახავთ, „კორონავირუსის“ ჩავლის შემდეგ, ეკლესიას კვლავ ექნება იგივე რეიტინგი, რაც „ციანიდის საქმემდე“ ჰქონდა. ნებისმიერი პანდემია და ჭირი არის რელიგიის მოკავშირე, მათ შორის, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქართველოს საპატრიარქოსი.

მართლმადიდებელმა ეკლესიამ სასწრაფოდ უნდა გაახსნილოს მარხვაც, რომ მოსახლეობამ მიიღოს საჭირო ვიტამინები, ცილები, ცხიმები და მომზადებული დახვდეს ვირუსს. ჩვენ ვერ ვიაზრებთ, რომ სამყარო იმყოფება ჩვეულებრივ პანდემიურ მდგომარეობაში. საქართველოში ამ დროს აქვთ გამყრელიძის და სამი კაცის იმედი, რომლებიც პატივსაცემი პოროვნებები არიან თავის მხრივ, მაგრამ  ეს საფრთხე ძალიან სერიოზულია. გაიხსენეთ, სამხრეთ კორეაში როგორ ავიდა ათეულობით შემთხვევა ათასებამდე, როცა ერთი მორწმუნე ქალი ტაძარში წავიდა. ახლა წარმოვიდგინოთ, რა მოხდება, თუ ერთი დაინფიცირებული დაესწრება წირვას სამების ტაძარში? ჩვენ უნდა გავიაზროთ, რომ ეს ვირუსი წრფივად კი არა, გეომეტრიული პროგრესიით ვრცელდება და თუ დავუშვებთ მის გავრცელებას, ვეღარ შევაჩერებთ.

რა შეგიძლიათ უთხრათ მორწმუნეს, რომელიც ამბობს, რომ რწმენით ასრულებს ზიარების წესს და რწმენა გადაარჩენს? 

მორწმუნეთა არგუმენტები გაცილებით ირაციონალურია, ვიდრე თავად სასულიერო პირების და სხვა ადამიანების. ეს არის სრული რელიგიური აღტკინება, როცა მორწმუნეები თავად ეწინააღმდეგებიან ეკლესიის მხრიდან ზიარების წესის შეცვლას. მათ მიაჩნიათ, რომ ეს იქნება ურწმუნოების გამოხატულება.

მე სამეცნიერო მოღვაწეობა ტერმინი „მადლის“ გამოკვლევით დავიწყე, როგორ გვესმის ეს სიტყვა საქართველოში. აღმოჩნდა, რომ ებრაული ტერმინი „ხესედ(חֶסֶד)“, რაც „ძველ აღთქმაშია“ და ბერძნული „ხარის (χάρις)“, ქართველებს ესმით, როგორც მუხტი, ანუ ეს სიტყვა საქართველოში ენერგეტიკულად  უფრო არის გაგებული, ვიდრე სულიერი თვალსაზრისით. ადამიანები ფიქრობენ, რომ გარკვეული რიტუალის შემდეგ მათ მიეცემათ ფიზიკური ენერგია, წარმოუდგენიათ, რომ მადლის გადახურდავება შეიძლება კილო-ჯოულებში თუ ვოლტებში. ეს უკვე არასწორი დამოკიდებულებაა, რადგან ნებისმიერი რიტუალი მიმართულია ადამიანის სულიერი სამყაროსკენ და მიზნად ისახავს ადამიანის შინაგან გარდასახვას და არა ფიზიკურ გარდაქმნას, „რედ ბულივით“ რაღაც ენერგიით შევსებას. გამიგია თავად მორწმუნეებისგანაც, რომ, მაგალითად, ზამთარში უფრო ხშირად ეზიარებიან, გრიპი არ შემხვდებაო, ან როცა ბავშვებს აზიარებენ, აღარ დაავადდებიანო.

როცა სიცოცხლეს არ უფრთხილდები, არ ფიქრობ, რომ სენი შესაძლოა, სხვასაც გადაედოს, მაშინ რიტუალში მონაწილეობა არის ანტიქრისტიანული ქმედება, რადგან ღმერთი ყველგან არის. საქართველოს ეკლესიას შეეძლო ამაზე გაეკეთებია აქცენტი: არსებობს უამრავი რიტუალი, რომლის გაკეთებაც შეიძლება სახლში, მაგალითად, მრევლისთვის მოეწოდებინათ, სახლში ეკითხათ წმინდა წერილი და სასულიერო ლიტერატურა, თუმცა ასეთი ლიტერატურა ინტერნეტსივრცეში არც თუ უხვად მოიპოვება, მიუხედავად იმისა, რომ საპატრიარქოს ბიბლიოთეკა არსებულთაგან ერთადერთი ინსტიტუციაა, რომელიც მუშაობს.

წლების წინ ჩვენთან ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობდით, რომ მართლმადიდებელ ეკლესიაში „ქრისტიანობის კრიზისია“. რა შეგიძლიათ უწოდოთ ამ მოცემულობას, რაც ზიარებასთან დაკავშირებით ხდება? 

ეს არის იმის მაჩვენებელი, რომ საქართველოში ადამიანებს აინტერესებთ არა ქრისტიანობა და მისი არსობრივი მხარე, არამედ რიტუალისტური და ფიზიკური განზომილება. ეს ქცევა, როცა არ უფრთხილდები სხვის სიცოცხლეს, უკვე კრიზისი კი არა, არამედ ანტიქრისტიანული ქცევაა. მართლმადიდებელი ეკლესია მხოლოდ მაშინ შეიწუხებს თავს ამ საკითხით, თუკი რომელიმე ეპისკოპოსი დაავადდება ამ ვირუსით, ან შედეგად რომელიმე მათგანს უფალი თავისთან მოუხმობს. სხვაგვარად მათ არ აინტერესებთ, მრევლში რა ხდება.

რამდენიმე სასულიერო პირი მიიჩნევს, რომ ზიარების წესი უნდა შეიცვალოს. თქვენ რა გადაწყვეტილებას ელოდებით 20 მარტს, როცა სინოდი შეიკრიბება? 

სინოდი იკრიბება, რადგან რუსულმა ეკლესიამ შეცვალა ზიარების წესი. სინოდმა უნდა გადაწყვიტოს, უერთდება თუ არა ამ მოდელს. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია რუსეთის წინააღმდეგ არ წავა, ქრისტე მეორედაც რომ მოვიდეს. ეს სასულიერო პირები, რომლებმაც განცხადებები გააკეთეს ზიარების წესის შეცვლაზე, საპატრიარქოს რუპორები არიან და თუ გავითვალისწინებთ მათ როლს საპატრიარქოს კარზე, ისინი ერთგვარ მოთელვით სამუშაოს ასრულებენ. საქართველოს საპატრიარქოც სავარაუდოდ, რუსულ მოდელს მიიღებს.

ავარია მოხდა ბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე. პოლიციის შენობის წინ ერთმანეთს ორი მსუბუქი ავტომანქანა შეეჯახა. ადგილზე იმყოფებოდა სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამსახური.

როგორც „ბათუმელებს“ სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამსახურში უთხრეს, წინასწარი ინფორმაციით, ავარიის შედეგად არავინ დაშავებულა.