Batumelebi

ერთ-ერთი ასეთი ფილმია “თხუთმეტი წლის კაპიტანი”, ჟიულ ვერნის ნაწარმოების ეკრანიზაცია, რომელიც 1946 წელს ვასილ ჟურავლიოვმა გადაიღო.  ფილმში პატარა ჯეკის როლის შემსრულებელი, აზარი მესერერი, თავის მემუარებში ჟურავლიოვის სიტყვებს იხსენებს – “მსახიობები, ეკვატორული აფრიკის აბორიგენების რიტუალების და ყოველდღიური ყოფის ამსახველ ფოტოებს სწავლობდნენ, დიზაინერები კოსტიუმებს კერავდნენ, აკეთებდნენ მძივებს, სირაქლემას ბუმბულებს. ბუტაფორისტები მუშაობდნენ შუბებზე, მშვილდებსა და ფარებზე, დურგლების ჯგუფი გემის სცენის დეკორაციებზე მუშაობდა – ბათუმში შავკანიანების სოფელი შენდებოდა”.

ბათუმშია გადაღებული “რობინზონ კრუზოს” საბჭოური ვერსია, რომელიც 1947 წელს ალექსანდრე ანდრიევსკიმ გადაიღო. ეს იყო პირველი სტერეოფილმი საბჭოთა კავშირში, რომლის გადაღება ბათუმის ბულვარსა და ბოტანიკურ ბაღში მიმდინარეობდა. რობინზონის დედის როლი კი ქართველმა მსახიობმა, ელენე სანიკიძემ შეასრულა.

ილფი და პეტროვის “12 სკამის” ეკრანიზაციაში ზღვის, მთებისა და რესტორნების ეპიზოდებიც ბათუმსა და ბოტანიკურ ბაღშია გადაღებული. გადამღები ჯგუფი შტორმს მთელი თვე ელოდა იმ კადრის გადასაღებად, სადაც აბობოქრებული ტალღების ფონზე მამა ფიოდორი (მსახიობი მიხაილ პუგოვკინი), ნაჯახით ჩეხს სკამებს. უშუალოდ ამ კადრის გადაღებას  რამდენიმე დღე დასჭირდა, რის შემდეგაც მსახიობი რადიკულიტის მწვავე შეტევით ჩაწვა ლოგინად.

საბჭოთა დროის ერთ-ერთი ყველაზე რომანტიკული კომედიის “Любовь и голуби”-ს საკურორტო სცენებიც სწორედ ბათუმშია გადაღებული. იმის გამო, რომ გადაღებები  ცოტათი გაიწელა, საზაფხულო სცენების გადაღება შემოდგომაზე მოუწიათ. სწორედ აქ გაიცნო რაისამ (მსახიობ ლუდმილა გურჩენკოს პერსონაჟი) კადრების განყოფილებიდან ვასილი კუზიაკინი. მაშინ, როცა ზღვის სცენებს იღებდნენ, წყლის ტემპერატურა სულ რაღაც 14 გრადუსი იყო და როგორც ფილმის ოპერატორი, იური ნევსკი ერთ-ერთ ინტერვიუში იხსენებს,  ზღვაში გადამხტარ კუზიაკინს, სიცივისგან ტექსტიც კი დავიწყებია.

ბათუმში, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ეზოშია გადაღებული გადაღებული თენგიზ აბულაძის “მონანიების” რამდენიმე სცენა, მათ შორის გულიკოს ცეკვა ვარლამის კუბოსთან.

გარდა ბათუმში გადაღებული ყველასთვის ცნობილი ფილმებისა – “მანანა”, “ჰელადოს”, “ზღვის შვლები”, “მსურველებს შეუძლიათ ჩაეწერონ”, “მოცურავე” და სხვები – ბათუმური ეპიზოდები ძალიან ბევრ, რუსულენოვან ფილმშიც გვხვდება, მაგალითად, “Близкий враг”, “Земля, до востребования”, “Я-Черноморец”, “Освобождение”, “Соленый пес”, “Катала”, “Похищение”,  “Савойи”, “Вый¬ти замуж за капитана”  და სხვები.

მთავრობის დადგენილების მიხედვით, ავტოპარკის განახლების წესების შესახებ, ყველაზე ძვირადღირებული, პირველი კლასის მსუბუქი ავტომანქანის ზღვრული ღირებულება მაქსიმუმ 47 000 დოლარი იქნება. ამ ტიპის მანქანა მოემსახურება მინისტრების პირველ მოადგილეებს, მოადგილეებსა და მათთან გათანაბრებულ პირებს. ასევე,  საქართველოს  მთავრობის კანცელარიის უფროსს, მის მოადგილეს, საქართველოს მაღალი თანამდებობის პირების მრჩეველებს, თანაშემწეებსა და სხვა მათთან გათანაბრებულ პირებს. ჩამონათვალში მოხსენიებული არ არიან მინისტრები.

ეს იმას ნიშნავს, რომ მინისტრები 47 ათას დოლარზე ძვირადღირებულ ავტომანქანებს თუ იყიდიან, ამით კანონს არ დაარღვევენ.
ირაკლი ღარიბაშვილის ბრძანებულების თანახმად, ყველაზე იაფი მანქანა, რისი შეძენის უფლებაც საჯარო დაწესებულებებს ექნებათ – 15 400 დოლარად ღირებული იქნება.

“მინისტრების ავტომანქანების გამოცვლას არ ვგეგმავთ. შესაბამისად არ ჩავთვალეთ საჭიროდ მათი დადგენილებაში მოხსენიება”, – განუმარტა “ბათუმელებს” საქართველოს მთავრობის კანცელარიის უფროსმა მაია ცქიტიშვილმა.

მთავრობის წევრის ეს არგუმენტი “მიუღებელი და დაუსაბუთებელია” არასამთავრობო ორგანიზაცია “გამჭვირვალობა საქართველოს” იურისტისთვის. გიორგი გვალიას შეფასებით, რეგულაციების დადგენა საჭირო და დადებითი გადაწყვეტილებაა, მაგრამ ის, რომ მასში მინისტრების ავტოპარკინგის განახლებასთან დაკავშირებით კონკრეტული ზღვარის დაწესებაზე საუბარი არ არის, ხარვეზია.

“დადგენილებაში საუბარია განპირობებულ მანქანებზე, მაგრამ დაკონკრეტებული აღარ არის, თუ რა სახის სტანდარტი დაუწესდათ მინისტრებს. მხოლოდ დაბალი რანგის თანამდებობის პირებისთვის საჭირო ავტომანქანების შეძენაზე ზღვრული ღირებულების დაწესებაზეა საუბარი. კარგი იქნებოდა, შეემუშავებინათ ერთიანი სტანდარტი”, – ამბობს გიორგი გვალია.

მისივე ინფორმაციით, არასამთავრობო ორგანიზაციები სამთავრობო კომისიის მუშაობის დასრულებას ელოდებიან: “ვიმედოვნებთ, რომ კომისიის მუშაობის დასრულების შემდეგ რეგულაციები მინისტრების ავტოპარკინგის განახლებაზეც დაწესდება, წინააღმდეგ შემთხვევაში ჩავთვლით, რომ დადგენილება უსამართლოა”.

კითხვაზე “რადგან მინისტრების ავტოპარკის განახლება არ იგეგმება ამიტომაც არ მოიხსენიეთ ისინი დადგენილებაში – იგულისხმებიან თუ არა აჭარაში მოქმედი მინისტრებიც?” – საქართველოს კანცელარიის უფროსი პასუხობს, რომ “მათზე უშუალო ზედამხედველობის უფლება საქართველოს მთავრობას არ აქვს, ამიტომ ამ ტიპის რეგულაციაზე დადგენილება აჭარის მთავრობამ უნდა მიიღოს. მანამდე კი მათ, და იმ სხვა სტრუქტურებსაც, რომლებზეც რეგულაციის დაწესების უფლება მთავრობას არ აქვს, “ეთხოვათ ამ რეგულაციებით ისარგებლონ”.

დაწესებულებებში, რომლებსაც ეთხოვათ მთავრობის რეგულაციებით ისარგებლონ,  აჭარის უმაღლესი საბჭოც შედის.

აჭარის რეგიონში მოქმედი სამთავრობო უწყებებისთვის ავტოპარკის განახლების რეგულაციების დაწესებაზე  აჭარის მთავრობის იურიდიული დეპარტამენტი მუშაობს. მთავრობის პრესსამსახურის ინფორმაციით, დადგენილება ამ სამუშაო კვირაში გამოქვეყნდება.

2013 წლის ბოლოს საქართველოში ადგილი ჰქონდა სკანდალს, რომელიც საჯარო მოხელეების მიერ ძვირადღირებული მანქანების შესყიდვამ გამოიწვია. რეგულაციების შემოღების აუცილებლობაზე ხელისუფლება მას შემდეგ ალაპარაკდა, რაც ვიცე-პრემიერმა კახა კალაძემ აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე ავთანდილ ბერიძე ძვირადღირებული ავტომანქანის შეძენაზე ტენდერის გამოცხადების გამო გააკრიტიკა. თუმცა კახა კალაძის კრიტიკას ხელი არ შეუშლია, მაგალითად, უშიშროების საბჭოს მდივნის ირინა იმერლიშვილისთვის სწორედ იმავე პერიოდში ეყიდა ძვირადღირებული ჯიპი.

მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა განსასჯელების ადვოკატის სამი შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა. ადვოკატებმა საქმეში მტკიცებულების სახით ბადრაგის სამსახურის მაშინდელი უფროსის, დავით ბასილაძის წერილობითი განცხადების დასაშვებობა ითხოვეს. ადვოკატების თქმით, ბასილაძე წერს, რომ პატიმრების დაშინებას ბადრაგირებისას არავინ ცდილობდა. პროკურორებმა კი ამ ადამიანის დაკითხვა ითხოვეს. მოსამართლემ შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა, _ განცხადების ავთენტურობა ეჭვქვეშ დააყენა.

გიორგი ვეკუასა და ზაზა ჯიქიას პროკურატურა ათეულობით პატიმრის არაადამიანურ, დამამცირებელ და სასტიკად მოპყრობაში ადანაშაულებს.  მოსამართლეებმა ისინი წინასწარი პატიმრობიდან გირაოს საფუძველზე გაათავისუფლეს.

შესავალი სიტყვა

სახელმწიფო ბრალმდებელი, პროკურორი ვლადიმერ თურმანიძე:

დიდი ხანი ვფიქრობდი, როგორ მომეყოლა ეს ამბავი სასამართლოსთვის. რთულია იმის აღწერა, რაც ციხეებში ხდებოდა. საქმეში 50-ზე მეტი დაზარალებულია, ასევე მოწმეები, რომლებიც ცემას ახორციელებდნენ ზაზა ჯიქიასა და გიორგი ვეკუას დავალებით.
ბათუმის მესამე საპყრობილეში პატიმრების არაადამიანური მოპყრობა 2009 წლის ზაფხულიდან დაიწყო. პატიმრები ამბობენ, რომ სამწელიწადნახევარი ისინი, ფაქტობრივად, ჯოჯოხეთში იყვნენ.

ეს ის პერიოდია, როცა ჯიქია და ვეკუა ხელმძღვანელობდნენ ციხეს. სასამართლოში პატიმრები მოყვებიან ისტორიებს, როგორ აწამებდნენ მათ, აყენებდნენ შეურაცხყოფას, ადგილი ჰქონდა ტანჯვასა და წამებას. ჩვენ მოვუსმენთ იმ ადამიანებს, რომლებიც ამას ხედავდნენ. უშუალოდ ზაზა ჯიქიას მოთხოვნით პატიმრები მუდმივად იმყოფებოდნენ ფსიქოლოგიური სტრესისა და ზეწოლის ქვეშ.

პატიმრებს საკნებში გადანაწილების დროსაც კი სცემდნენ. მათ ეზღუდებოდათ პაემანის, მკურნალობის, ექიმთან ვიზიტისა და ამანათის მიღების უფლება. პატიმრებს სცემდნენ ჯგუფურად, ხელკეტებით. ჩვენ ასევე დავკითხავთ ციხის ექიმებს და ვნახავთ სამედიცინო ჩანაწერების წიგნს. პროკურატურა მას შემდეგ დავინტერესდით მესამე საპყრობილეში არსებული მდგომარეობით, რაც გლდანის ციხეში გადაღებული პატიმრების წამების საზარელი კადრები გავრცელდა. სწორედ მას შემდეგ გაბედეს პატიმრებმა და მოგვმართეს კოლექტიური განცხადებით. მოწმეების ჩვენებით ირკვევა, რომ ნაწამები პატიმრების რიცხვი დაბალია მაშინ, როცა ზაზა ჯიქია შვებულებაში იმყოფებოდა. მოწმეები იტყვიან, რომ ვეკუა გასცემდა პატიმრების მიმართ მკაცრი პოლიტიკის გატარების ბრძანებას.

პაატა ბოლქვაძე, ზაზა ჯიქიას ადვოკატი:

ასობით პატიმარი იხდიდა სასჯელს მესამე საპყრობილეში და მხოლოდ 50 პატიმარი ამბობს, რომ ცხოვრობდნენ ჯოჯოხეთში. ვერ დამტკიცდება ეს ბრალდება, რადგან ეს არის მიკერძოებული და განაწყენებული პატიმრების ჩვენება. ჩვენ დავკითხავთ გიორგი ვეკუას, რომელიც დაადასტურებს, რომ უკანონო ბრძანებას არ გასცემდა და არ ასრულებდა ზაზა ჯიქია. დარწმუნებული ვარ, რომ განსასჯელების ბრალეულობა არ დადგინდება.

სოსო ჯალაღონია , გიორგი ვეკუას ადვოკატი:

გადაჭარბებულია, თითქოს ვეკუა არაადამიანურად ეპყრობოდა პატიმრებს. ბრალდების მხარე ცდილობს, ზეგავლენის ქვეშ მოაქციოს სასამართლო. ათასობით პატიმარი იხდიდა სასჯელს, მარტო 50 როგორ იყო ცუდ დღეში, უნდა ვენდოთ ინტრიგნებს? კრიმინალებს? დამნაშავეებს? დიახ, დამნაშავეებს, რადგან ამ პატიმრებს უკვე სასამართლომ მიუსაჯა სასჯელი. მე ერთ რამეში ვარ დარწმუნებული, ბრალდებას მოწმეები აერევა.
სამწუხაროა, რომ გიორგი ვეკუა კრიმინალების მსხვერპლი გახდა. გავიგეთ, რომ გამოკეტილი პატიმრები ვერ დაწერდნენ საჩივრებს, მაგრამ რას აკეთებდნენ თანამშრომლები, რომლებიც ხედავდნენ წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობას? რატომ არ მიდიოდნენ პროკურატურაში და არ ყვებოდნენ პატიმრებს წამების შესახებ? ან რატომ არ ისჯებიან ეს თანამშრომლები?

წესრიგი დაამყარა გიორგი ვეკუამ, ციხეში აღარ ხდებოდა ქურდული გარჩევები. ეს ბრალდება გაუმართავია და ჩვენ გამამართლებელ განაჩენს ველით.

გიორგი ვეკუა, განსასჯელი:

ბოდიშს ვიხდი იმისთვის, თუ ემოციებს ავყვები. საბრალდებო სკამზე ზის ზაზა ჯიქია, რომელიც არის ღირსეული ადამიანი, ჩვენ კრიმინალის წინაშე თავი არ დაგვიხრია. ჩვენს ქვეყანას ვაჟკაცურად ვემსახურებოდით. გარწმუნებთ, ის, რაც პროკურორმა თქვა, ტყუილია. ის თანამშრომლები, რომლებიც ახლა ჩემ წინააღმდეგ ჩვენებას აძლევენ, კრიმინალები არიან. ზაზა ჯიქიას მე მადლობას ვუხდი, ის არის ღირსეული თანამშრომელი, ჩვენ ერთად ვაშენებდით ჩვენს ქვეყანას.

ბატონო მოსამართლე, ჩემი თხოვნაა, ნუ მისცემთ ქურდულ სამყაროს გამარჯვების უფლებას, ჩვენთვის განაჩენის გამოტანა არის სახელმწიფოსთვის განაჩენის გამოტანა. 

უტოპიური წიგნია კაზუო იშიგუროს „არასოდეს გამიშვა“. წიგნი – წინასწარმეტყველება, წიგნი –  გაფრთხილება, წიგნი –  სიგნალი, განგაშის ნიშნით „სდექ!“ უმძიმეს სამეცნიერო ეთიკურ პრობლემას ეხება წიგნი, იმიტომ, რომ მთავარი გმირები, არც მეტი, არც ნაკლები, კლონები არიან.
„არასოდეს გამიშვა“ არ არის ჩვეულებრივი წიგნი და მის არაჩვეულებრიობას მხოლოდ ორიგინალური სიუჟეტი არ განაპირობებს. უჩვეულო და მოულოდნელია სტრუქტურა –  ამბავი პირველ პირშია დაწერილი, ქეითი ეიჩი, კლონი, ჰყვება საკუთარ ისტორიას.

ყველაფერი სკოლის, ჰეილშემის ამბით იწყება. თავიდან არ არის გაცხადებული, რომ ყველა ის ადამიანი, რომელზეც ქეითი ჰყვება, კლონია. მაგრამ დასაწყისიდანვე იგრძნობა, რომ რაღაც რიგზე ვერ არის. არაფერია ისე, როგორც უნდა იყოს. დასაწყისი ძალიან აბნევს მკითხველს –  რა ხდება ჰეილშემში? სად არიან ამ ბავშვების მშობლები? რატომ იქცევიან მასწავლებლები ასე უცნაურად? რატომ სწავლობენ ასეთ უჩვეულო საგნებს?
ყველაფერი ქეითის, ტომისა და რუთის გარშემო ვითარდება. ყველაფერი ჩვეულებრივადაა. ეს სამნი მეგობრობენ, უყვართ ერთმანეთი, რაღაც სასიყვარულო სამკუთხედის მსგავსიც ვითარდება… მაგრამ ძალიან უცნაურია, რომ ეს ბავშვები წინასწარ არიან შეგუებულები რაღაცას, რაც მკითხველმა ჯერ არ იცის, მაგრამ ადვილი მისახვედრია, რომ ეს რაღაცა თავზარდამცემი, სისხლისგამყინავი საშინელებაა.

„რაღაცა“, ანუ სიმართლე, მალე ირკვევა – კლონები იმიტომ იზრდებიან, რომ ჩვეულებრივი ადამიანების ორგანოების დონორები გახდნენ. მაგრამ ეს საშინელებები, როგორღაც, სულ უკანა პლანზე ვითარდება წიგნში. მთავარი სულ სხვა რამაა –  ის, რაც ყველგან და ყოველთვის მთავარია –  სიყვარული, მეგობრობა, თანაგრძნობა, თავისუფლება და სიცოცხლე.

ვერსად წაიკითხავთ სიცოცხლის ისეთ სიყვარულს, როგორც ამ სამეულს უყვარს სიცოცხლე. მიუხედავად იმისა, რომ ყველაფერს ბავშვობიდანვე შეჩვეულები არიან. დიდი უიმედობის და დიდი იმედების წიგნია „არასოდეს გამიშვა“, უმძიმესი ემოციების და უპასუხო კითხვების. არის კი ჩვენი სიცოცხლე ამდენად მნიშვნელოვანი, რომ  ჩვენი ორეულები შევიქმნათ, დახურულ სკოლებში გამოვკეტოთ და შემდეგ ორგანოები ამოვაჭრათ? იქნება ჩვენი სიცოცხლე მათ სიცოცხლეზე მნიშვნელოვანი? გვექნება უფლება, ვატაროთ სრულყოფილი ადამიანის გული, ღვიძლი, ადამიანის, რომელიც ზუსტად ჩვენნაირად ფიქრობს და გრძნობს? შეიძლება, ჩვენზე უკეთაც. იშიგუროს არა აქვს პასუხები. არც რუთს, ქეითის და ტომს. პასუხი ის განცდებია, რომელიც წიგნის დახურვის შემდეგ ჩნდება – ის უკიდეგანო სიძულვილი, რომელსაც იმათ მიმართ იგრძნობთ, ვინც ეს ამბები დაატრიალა. მათ მიმართ, ვინც ამ სამეულის მეგობრობას ხელი შეუშალა. ვინც ტომის და ქეითის არ მისცა სიყვარულის საშუალება. იმის მიმართ, ვინც მათ სიცოცხლე აუკრძალა.

ეს სიძულვილია ყველაფრის პასუხი.