Batumelebi

თამაზ ბაკურიძის ინფორმაციით, „პორტის დირექტორმა შესთავაზა აქციის მონაწილეებს, რომ დათხოვნილ თანამშრომლებს სამი თვის განმავლობაში გადაუხდის ხელფასებს, ხოლო სამი თვის მერე, როდესაც ტვირთების ბრუნვა მოიმატებს, ისევ დააბრუნებს ამ 35 ადამიანს სამსახურში“.

აქციის ერთ-ერთი მონაწილის, პორტის ყოფილი დოკერის, იმედა დოლიძის თქმით, ისინი მანამ არ დაიშლებიან, სანამ უშუალოდ მათ არ შეხვდება პორტის დირქტორი.

იმედა დოლიძე თავიანთ მოთხოვნებს ასე აყალიბებს: „ჩვენ ჟურნალისტებისგან ვიცით, რომ თითქოს 200-200 ლარს შეგვინარჩუნებს მარტამდე, მაგრამ ჩვენ ამას დავთანხმდებით იმ შემთხვევაში, თუ კონტრაქტს უვადოდ გაგვიფორმებენ; ხოლო გაზაფხულიდან თუ წამოვა ტვირთები, ხელფასებს გაგვიზრდიან, რადგან ჩვენ მიზერულ ანაზღაურებაზე ვმუშაობთ“. 

ბათუმის ნავსადგურის დირექტორის მოადგილემ, ლევან ფაილოძემ „ბათუმელებს“ დაუდასტურა, რომ პორტის ადმინისტრაცია მზად არის დათხოვნილ თანამშრომლებს ხელფასები – 200-200 ლარი და დაზღვევა შეუნარჩუნოს. ლევან ფაილოძის ინფორმაციით, ეს შეთავაზება აისახება „ოფიციალურ მემორანდუმში“, რომელსაც ადმინისტრაცია აქციის მონაწილეებთან გააფორმებს. რაც შეეხება უვადო ხელშეკრულებას, ლევან ფაილოძის თქმით, „ეს გამორიცხულია“, ხოლო „ხელფასების მომატებაზე საუბარი არ ყოფილა“. 

შს სამინისტროს განცხადებაში ნათქვამია: „საღამოს საათებში, ბათუმში, ანბანის კოშკის მიმდებარედ, ბათუმელი ქალბატონი ზღვაში შევიდა და, სავარაუდოდ, თავის დახრჩობას აპირებდა.

ბატონი თენგიზი ამ დროს იქვე შემოვლაზე იყო გამოსული, დაინახა ეს სიტუაცია და შეყვა მას ზღვაში. საბედნიეროდ, მან მოახერხა ტალღებიდან ქალბატონის უვნებლად გამოყვანა. შოკურ მდგომარეობაში იყო, მას დაუყოვნებლივ აღმოუჩინეს პირველადი დახმარება“.

შემდეგი კვირის განმავლობაში ამინდის გამუჯობესება, – ტემპერატურის მატება და ნალექის შემცირება  9 იანვრიდან არის მოსალოდნელია.

meteo.gov.ge-ის მონაცემებით, დღეს, 4 იანვარს წვიმა და ნალექი საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე შენარჩუნდება – დღეს საქართველოსში, ბარის რეგიონებში ყველგან წვიმს, მთებში კი თოვს.

ერთ-ერთი დაკავებულის, ნატა ფერაძის თქმით, სასამართლო პროცესზე მოსარჩელე მხარეს არ ჰქონდა წარდგენილი დოკუმენტებ თუ რა მუხლებით წაუყენეს ბრალი დაკავებულებს. „ჩვენმა ადვოკატმა მოსამართლეს გადასცა სრული ვიდეო ჩანაწერი, რომელსაც ერთ-ერთი მოხალისე იღებდა დაკავებამდე, დაკავების დროს და დაკავების შემდეგ. მოსამართლემ ჩათვალა, რომ მხარეები უნდა გავეცნოთ ამ მასალებს – ჩვენ პატრულის მასალებს, ხოლო პატრული ჩვენს მასალებს“, – უთხრა „ნეტგაზეთს“ ნატა ფერაძემ.

ნატა ფერაძის თქმით, ის აპირებს შესაგებებელი სარჩელის შეტანას სასამართლოში: „დაკავების შემდეგ მანქანაში ვისხედით ხუთი საათი და მერე უბრალოდ გაგვიშვეს. ჩვენს მიმართ დაკავებისას ძალიან ბევრი პროცედურა დაირღვა – არ გვითხრეს რისთვის გვაკავებდნენ, ხუთი საათი ისე გაგვაჩერეს მანქანაში, რომ არ მოგვცეს მობილური ტელეფონით სარგებლობის უფლება, მომაყენეს ტრავმა – ძალიან მძიმედ მათრიეს და სასწრაფო რომ გამოვიძახეთ, არ დაელოდნენ სასწრაფოს მოსვლას, ანუ ჩვენი წაყვანიდან ნახევარ საათში მისულა სასწრაფო“.

შემდეგი სასამართლო პროცესი 8 იანვარს გაიმართება. საქმეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ხატია არდაზაშვილი განიხილავს. „პარტიზანი მებაღეების“ ინტერესებს საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია იცავს სასამართლოში.

„პარტიზან მებაღეებს“ ბრალი სამი მუხლით აქვთ წაყენებული – წვრილმანი ხულიგნობა, მანიფესტაციის წესების დარღვევა, დაუმორჩილებლობა/პატრულის შეურაცხყოფა. 

დღევანდელ აქციასთან დაკავშირებით ჯანდაცვის სამინისტრომ მიერ გამოქვეყნებულ პრესრელიზს უცვლელად გთავაზობთ:

„აჭარის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე ზურაბ თენიეშვილმა და თურქეთის გენერალურმა კონსულმა იასინ თემიზქანმა მეუღლესთან ერთად ქ. ბათუმში მცხოვრები ერთ-ერთ მრავალშვილიანი სოციალურად დაუცველი ოჯახი მოინახულეს და საახალწლო ნობათი გადასცეს.

მრავალშვილიანი და სოციალურად დაუცველი 10 ოჯახის დასახმარებლად საკვები პროდუქტები გენერალური კონსულის ინიციატივით ბათუმში მოღვაწე ერთ-ერთმა თურქმა ბიზნესმენმა შეიძინა.

ია ბაკურიძე 18 წლისაა. ის მომავალი იურისტია. ია ამბობს, რომ მისი მშობლები, ზოგადად, ლოიალურები არიან და ცდილობენ არ შეზღუდონ მისი თავისუფლებისკენ სწრაფვა. „თუმცა, ისინიც ქართველი მშობლები არიან და, ბუნებრივია, კულტურული სტერეოტიპების გავლენას განიცდიან“, – გვეუბნება ის.

„სტერეოტიპები, რაც მშობელს მესაკუთრედ აქცევს, საქართველოში ძალიან მყარია. ბევრი მშობელი მიიჩნევს – „ჩემი შვილია და ვალდებულია დამიჯეროს“, „შვილია და რასაც მინდა იმას ვუზამს, იმას ვეტყვი“. პრობლემა ისაა, რომ მშობლები ვერ აცნობიერებენ ყველაზე მთავარს – შვილი უნდა აღზარდონ არა მორჩილად, არამედ პიროვნებად“.

იას აზრით, მშობლების მიერ შვილების გადაჭარბებული კონტროლი, რომელიც თითქოსდა კეთილი მიზნებით ხორციელდება, საბოლოო ჯამში სავალალო შედეგებამდე მიდის: „ჩემი მეგობარი მახსენდება, რომელსაც მშობლები დაბადების დღეზე წასვლასაც კი უშლიდნენ და ეუბნებოდნენ, „შეგიძლია მიულოცო მობილურით, რა საჭიროა იქ ჯდომა“. როცა ვეკითხებოდი რა პრობლემას ხედავდნენ ამაში, ამბობდნენ, რომ იქ შეიძლება ვინმე უცხო გაეცნო. „შეიძლება რაღაც აზრები მოგახვიოს თავს“, ან „რაღაც დაგალევინოს“. პრობლემაა, როცა „უცხოს“ გაცნობის შიშით უზღუდავ შვილს თუნდაც განსხავებული აზრის მოსმენას, განსხვავებულ საზოგადოებაში ყოფნას და ადამიანებთან კომუნიკაციას“.

იას თქმით, მშობლები უხეშად ერევიან შვილის ჩაცმულობაშიც: „გოგომ კაბა უნდა ჩაიცვას“. მათ გადაუწყვიტეს რელიგიაც, ამ გზით უნდა წახვიდე, სხავანირად არ გამოვა, გაგრიყავთო“.  

იას მეგობრისთვის მშობლების „მზრუნველობა“ სავალალო აღმოჩნდა: „დაეწყო ფსიქოლოგიური პრობლემები და სრულიად იზოლირებული გახდა. ჩაერიენ ფსიქოლოგები, ექიმები, თუმცა პრობლემა დღემდე ვერ მოგვარდა. ის ახლა აბიტურიენტია და  თქვენ წარმოიდგინეთ, რეპეტიტორთანაც კი უჭირს მარტო წასვლა. თუ დედა ან მამა არ გაყვა, გაკვეთილი გაცდება, ეს არის მშობლის ე.წ. „მზრუნველობის“ შედეგი“.

იას აზრით, მშობლების მხრიდან იმის გაუცნობიერებლობა, რომ თითოეული ადამიანი ინდივიდია და ის პიროვნებად, მოქალაქედ უნდა აღზარდონ, სერიოზული პრობლემაა:  „მეც მსმენია მშობლებისგან, რომ „გოგო საღამოს სახლში უნდა იყოს~, იყო შეზღუდვა – თბილისში სასწავლებლად მხოლოდ იმიტომ არ გამიშვეს, რომ `გოგოს უცხო გარემოში, ამდენ უცხო ხალხში“ ვერ გაუშვებენ, რომ აქ, ბათუმში, „მათ თვალწინ~ უფრო დაცული ვიქნები. მშობლები შეცდომას უშვებენ მაშინ, როცა შვილებს არ ასწავლიან პასუხისმგებლობას თავისუფლებაში და გაუცნობიერებელ ზღუდეებს აწესებენ“.

საქართველოში ზრდასრული შვილებიც კი იშვიათად ტოვებენ მშობლების სახლს. ხშირად შვილების „მიბმას“ თვითონ მშობლები უწყობენ ხელს, ისინი თავს ვალდებულად თვლიან არჩინონ ზრდასრული შვილები და მათი ოჯახებიც კი. შესაბამისად, მათი მხრიდან შვილის ცხოვრების კონტროლიც მაღალია: „რატომ არ შეიძლება 18 წლის ბიჭი ან გოგო მუშაობდეს სწრაფი კვების ობიექტში ან კაფეში? სრულწლოვანება ხომ იმას ნიშნავს, რომ შენ უნდა იზრუნო შენს თავზე. დღეს წუხან იმაზე, რომ ბევრი ქალია უცხოეთში სამუშაოდ წასული, იქედან გამოგზავნილ ფულს კი მათი სრულწლოვანი შვილები ხარჯავენ. ეს შედეგია იმის, რომ თავისთავში დაურწმუნებელ და ფუქსავატ თაობას ზრდიან, რომელიც შემდეგ ვერანაირად ვერ გახდება პასუხისმგებლიანი მოქალაქე“.

„მშობლები, რომლებიც ფიქრობენ, რომ შვილების ცხოვრებაში მხოლოდ კეთილი სურვილებით ერევიან, საბოლოოდ მოძალადეები გამოდიან“, – გვეუბნება 23 წლის ილია ურუშაძე. მისი აზრით, ისინი ერევიან ზრდასრული შვილების ჩაცმაში, ვარცხნილობაში, პროფესიის არჩევაში და ა.შ. თუმცა იმაზე, თუ რა შედეგი შეიძლება მოყვეს ამას, ნაკლებად ფიქრობენ“.

იას მსგავსად, ილიასაც მეგობრის მაგალითი მოჰყავს: „მას, ფაქტობრივად, მშობლებმა აიძულეს არ წასულიყო ჰუმანიტარული მიმართულებით და ტექნიკური განათლება მიეღო. წლების შემდეგ, როცა მან გაანალიზა, რომ ამ სფეროში ვერ მოახდენდა საკუთარი თავის რეალიზებას, დეპრესიაში ჩავარდა“.

ილია ურუშაძის თქმით, მშობლების მხრიდან შვილები ხშირად ხდებიან მენტალური ძალადობის მსხვერპლი: „ჩემი აზრით ძალადობაა, როცა ჩვილ ასაკში გაუცნობიერებლად გნათლავენ და შემდეგ, როცა შენ გიჩნდება სურვილი გააკეთო სხვა არჩევანი, სერიოზულ წინააღმდეგობებს აწყდები. ინტელექტუალურ ძალადობას დავარქმევდი, როცა მშობლები ცდილობენ აუკრძალონ შვილებს მათთვის არასასურველი წიგნების კითხვა. აქედან იწყება სხვისი ცხოვრების კონტროლი“.

ის, რომ საქართველოში შვილების დიდი ნაწილი მშობლებზეა ფინანსურად დამოკიდებული, ილია ურუშაძის აზრით, ესეც მშობლების ბრალია: „ეკონომიკური დამოუკიდებლობა არის შინაგანი თავისუფლების ერთ-ერთი საფუძველი, ალბათ ამიტომ ცდილობდნენ ქართველი მშობლები შვილების ფინანსურად დაქვემდებარებას. დღეს, როცა ახალი თაობა ცდილობს გაარღვიოს ეს ჩარჩოები, გარკვეულ წინააღმდეგობებს აწყდებიან. ალტერნატივად რჩება სკოლა, სადაც მოზარდმა უნდა შეძლოს იმის გაანალიზება, ვინ არის და რა უნდა“.

 24 წლის მალო აეროპორტში მუშაობს. აქვს საკუთარი შემოსავალი, თუმცა ფინანსური დამოუკიდებლობის მიუხედავად, ის ფიქრობს, რომ ე.წ. ტრადიციებს  ვერ უმკლავდება: „დისკომფორტია ის, რომ არ მაძლევენ შესაძლებლობას წავიდე სხვა ქალაქში ან სხვა ქვეყანაში და იქ ვიცხოვრო და ვიმუშაო. რომ არა მშობლების ჩარევა, ალბათ პროფესიაც სხვა მექნებოდა. პატარ-პატარა წინააღმდეგობები მაინც დავძლიე, თუმცა, დღემდე პრობლემად რჩება ჩემი სხვა ქალაქში წასვლა და ცხოვრება“.

მალო ამბობს, რომ მშობლებს დღემდე აქვთ მცდელობა დაუგეგმონ შვილებს პირადი ცხოვრება, მომავალი ცოლის ან ქმრის არჩევაში ჩაერიონ აქტიურად, რაც მისთვის მიუღებელია: „ზედმეტი ჩარევა ყოველთვის იძლევა ნეგატიურ შედეგს“, -ამბობს ის. 

22 წლის ირაკლი ფაღავაც მიიჩნევს, რომ მშობლების მხრიდან გადამეტებულ „მზრუნველობას“ ცუდი შედეგები მოაქვს: „ჩვენ ტრადიციულად ბიჭებს უფრო ვანებივრებთ და ეს ზედმეტი თავზე გადაყოლა აზარმაცებს ახალგაზრდებს და პასუხისმგებლობის უნარს უკარგავს. ადამიანებს უჩნდებათ ფუჭი იმედები და ჰგონიათ, რომ მათ გასაკეთებელს ყოველთვის სხვა გააკეთებს, რომ დედა, მამა დაეხმარება, ბიძა დაასაქმებს და არ არის საჭირო ზედმეტი მონდომება. მერე უკვირთ მშობლებს, რომ მათი შვილები ინერტულები  და მათზე დამოკიდებული არიან. პრობლემაა ის, რომ ამ ქვეყანაში სრულწლოვანება არაფერს ნიშნავს – 18 წლის ხარ თუ 30-ის, მაინც მშობლის გავლენის ქვეშ ხარ“.

 ირაკლი მიიჩნევს, რომ პრობლემებიდან თავის დაღწევის გზა განათლებაა: „ოღონდ არა ისეთ სკოლაში, სადაც სტერეოტიპებით სავსე პედაგოგები გხვდებიან, განათლება, რომელიც დაგეხმარება საკუთარი თავის პოვნაში. მნიშვნელოვანია პროფესიის სწორად არჩევაც, რადგან ჩემს კურსზე ასამდე სტუდენტი სწავლობს და აქედან ნახევარზე მეტი ამბობს, რომ იურისტობა არ ყოფილა მისი არჩევანი. რა უნდა მისცეს იძულებით მიღებულმა პროფესიამ ან მას, ან სახელმწიფოს“.

 ფსიქოლოგ ქეთევან ბერიძის განმარტებით, მშობლების მხრიდან შვილების კონტროლს გარკვეული ტრადიციული ურთიერთობები განაპირობებს: „თუმცა, ნელ-ნელა ხდება გარდატეხა. ადამიანზე, რომელიც არ არის დაოჯახებული, მაგრამ შეძლო დაეწყო ცალკე ცხოვრება, „რა მაგარია“, ვამბობთ. ყველა კულტურაში შეიძლება იყოს მშობელი, რომელიც უფრო მეტად ერევა შვილის ცხოვრებაში და ვიღაც არა. ის, რომ მშობელს უნდა იცოდეს სად არის და რას აკეთებს მისი შვილი, ნორმალურია, რადგან საფრთხეები ყოველთვის არსებობს. თუ მშობლის არგუმენტები არ არის ჯანსაღი, მაშინ შეიძლება იყოს სადავო, ასევე არგუმენტირებული უნდა იყოს შვილის მხრიდან სახლიდან გასვლის თუ წასვლის მიზეზიც. რაც შეეხება სხვა ქალაქში თუ ქვეყანაში წასვლას, მშობელი ყველაზე კარგად იცნობს თავის შვილის და იცის რამდენად შეძლებს ის დამოუკიდებლად ცხოვრებას. და მეორე, მშობელსაც აქვს ისტორია, თავისი გამოცდილება და შეიძლება ეს შიში მის გამოცდილებას უკავშირდებოდეს“. 

ფსიქოლოგის თქმით, ამ საკითხზე ცალსახა პასუხი არ არსებობს, რადგან თითოეული შემთხვევა ინდივიდუალურია. „ეს დამოკიდებულია როგორც მშობლის, ასევე შვილის პიროვნულ თვისებებთან და მათ შორის არსებულ ურთიერთობებთან, ასევე გარემოსთან სად, რა გარემოში უწევთ ამ ადამიანებს ცხოვრება“.  

„ეს თანხა იქნება შენარჩუნებული და მშენებლობა მაშინ დაიწყება, როცა სახლის პროექტი იქნება მზად“, – განაცხადა ზურაბ ბერიძემ. მისივე ინფორმაციით, მშენებლობის დაწყებამდე რამდენიმე ეტაპია გასავლელი: „როგორც იცით, იაფი სახლის მშენებლობა ბენზეში, ბარაკების ადგილზე იყო გადაწყვეტილი. ამ ტერიტორიაზე 60 ოჯახი ცხოვრობს და ჯერ მათთან მიდის მოლაპარაკება, რომ ფართობი კომპენსაციის სანაცვლოდ გაათავისუფლონ. მერიის დადგენილებით, მოსახლეობას 1 კვ.მეტრში 700 ლარს ვთავაზობთ. ამ შეთავაზებაზე თანახმაა მოსახლეობის ნახევარზე მეტი, თუმცა არიან მოწინააღმდეგეებიც. დაახლოებით ოცამდე ოჯახმა კომპენსაციის მიღებაზე წერილობით თქვეს უარი, მათ 700 ლარზე მეტი მოითხოვეს“.

ვიცე-მერის თქმით, კომპენსაციის ოდენობის გაზრდა არ განიხილება. იმ შემთხვევაში, თუკი მერია ვერ მიაღწევს მოსახლეობასთან შეთანხმებას, ზურაბ ბერიძის განცხადებით, იაფი სახლი ქალაქის სხვა ტერიტორიაზე აშენდება: „ძალადობრივი მეთოდები მოსახლეობის მიმართ არ იქნება გამოყენებული და სახლი აშენდება მერიის კუთვნილ, თავისუფალ მიწაზე. ადრე რამდენიმე ვარიანტი იყო განხილული, მათ შორის ჯავახიშვილის ქუჩაზეც და სხვაგანაც. ალბათ ამ ტერიტორიების განხილვა დაიწყება“.

კომპანია, რომელიც იაფი სახლის პროექტზე იმუშავებს, წლის ბოლოს ტენდერის მეშვეობით გამოვლინდება. „სანამ ტერიტორიის საკითხი არ გადაწყდება, მანამდე პროექტი ვერ გაკეთდება, რადგან პროექტი ამ ტერიტორიაზე უნდა იყოს ინტეგრირებული. გარდა ამისა, უნდა ჩატარდეს ტერიტორიის გეოლოგიური კვლევაც, უნდა დადგინდეს მიწის გრუნტის მდგომარეობა. ბენზეს საკითხი ჯერ გადაწყვეტილი არ არის, შესაბამისად, ამ ტერიტორიაზე პროექტი ვერ იქნებოდა მორგებული“, – ამბობს ზურაბ ბერიძე.

ვიცე-მერი იმედოვნებს, რომ ბარაკების მფლობელი მოსახლეობისგან საბოლოო პასუხის მიღებას წლის ბოლომდე შეძლებენ: „შემდეგ უკვე, მერთან შეთანხმებით გადავწყვეტთ მოლაპარაკების ვადის გაგრძელებას ექნება თუ არა აზრი, თუ ცარიელ ტერიტორიაზე დავიწყებთ მშენებლობას“.

მერიაში მიიჩნევენ, რომ ამ პროცესების მოგვარებამდე იაფი სახლის მოსარგებლეთა კატეგორიებიც განისაზღვრება. ვიცე-მერის თქმით, „იაფი სახლის მშენებლობა აუცილებლად დაიწყება გაზაფხულზე“. 

იაფი სახლი არის პროექტი, რომლის ფარგლებში მერიამ უნდა ააშენოს 200-ბინიანი კორპუსი, რომლითაც უსახლკარო ოჯახები ისარგებლებენ. კერძოდ ისინი, რომლებიც შვიდი წლის განმავლოაბში ცხოვრობენ ბათუმში და არ აქვთ საკუთარი საცხოვრებელი, თუმცა არიან  გადამხდელუნარიანები, მერია შემდგომი გამოსყიდვის საფუძველზე მათ ბინებს თვითღირებულებაში გადასცემს. ბინის გამოსყიდვა მფლობელმა ათი წლის განმავლობაში უნდა შეძლოს. ბოლო მონაცემებით, ბათუმში 1700-მდე უსალკარო ოჯახი ცხოვრობს.

გია ქარცივაძე, საქართველოს იურისტთა ასოციაციის (საია) აჭარის ფილიალის თავმჯდომარე: „ვესწრებოდი როგორც 2013, ასევე 2014 წლის შეჯამებას. მათ შორის არსებითი სხვაობა ვერ ვიპოვე. პრობლემები, რაც შეეძლო ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობას გადაეჭრა, არ გადაჭრილა. ჩემი ხედვით, ძირითადი პრობლემა არის ის, რომ ავტონომიას არა აქვს საკმარისი უფლებამოსილება.

ჩანს ინიციატივის ნაკლებობა, რჩება შთაბეჭდილება, რომ პასუხისმგებლობის აღება უჭირთ. ჩანს, რომ ხელმძღვანელი თანამდებობის პირები 100%-ით ცენტრზე არიან დამოკიდებული.

ანგარიშის წარდგენისას კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის მიმართულებით კითხვებზე პასუხი იყო აგრესიული. დღემდე ამ მიმართულებით არანაირი სრატეგია არ გააჩნია რეგიონს.

გარდა ამისა, რაც მე პრობლემად მეჩვენება და მიმაჩნია, რომ აჭარის მთავრობას თავიდანვე შეეძლო შეეჩერებინა ეს პროცესი, ე.წ. მუყაოს ქალაქია. ხელისუფალს უკანონოდ შეჭრის საშუალება არ უნდა მიეცა ხალხისთვის. რადგან თავის დროზე არ იყო ადეკვატური პასუხი გაცემული, დღეს უკვე მათთან საუბარი უჭირთ. ახლა მათ აქვთ მესაკუთრის განცდა. სხვა მოქალაქეებსაც შეიძლება გაუჩნდეთ განცდა, რომ მსგავსმა ქმედებამ შესაძლოა სასურველი შედეგი გამოიღოს. შესახლებულებიდან ორი მესამედი ცუდ მდგომარეობაშია, შეიძლება სახლი აქვთ, მაგრამ არსებობა არ შეუძლიათ. ერთი ხელის მოსმით ამ საკითხის გადაწყვეტა არ შეიძლება. რა გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს მთავრობამ, ამის პასუხი მე არ მაქვს. არ შემიძლია ვთქვა, რომ ისინი უნდა გამოასახლონ, ამას სჭირდება კვალიფიციური შესწავლა, მაგრამ არ შეიძლება ერთი გაღატაკებული ოჯახის ხარჯზე იქ ვინმემ რაიმე მიიღოს. ვიცი, რომ იქ ფოტოები გადაიღეს, მაგრამ ფოტოების გადაღებით საქმე არ კეთდება.

მესამე ეს არის იპოთეკარების საკითხი. ბიუჯეტში ჩასვეს მცირე ტურისტული ობიექტების დაფინანსების პროგრამა, რომელიც შემდეგ გადააკეთეს და საბოლოოდ დაარქვეს იპოთეკით დაზარალებული მოქალაქეების დახმარება. ეს წინასაარჩევნოდ დაანონსეს და შემდეგ აღმოჩნდა, რომ 16-მა ოჯახმა მიიღო სესხი.

ორწლიანი შედეგების შეჯამებისას ბევრი კითხვა დავსვი, მინდოდა ასეთი კითხვაც დამესვა: რა შეიძლება დავუკავშიროთ ამ მთავრობის სახელს? – ზოგიერთს ანბანის კოშკი უკავშირდება, ზოგიერთს – სკვერი, მოედანი… აჭარის მთავრობა ძირითადად შემოიფარგლებოდა მიმდინარე საქმეებით. არ მახსენდება ინიციატივა ან პროექტი, რომელიც შეიძლება მათ სახელთან გაიგივდეს. შემიძლია ვთქვა, რომ შტორმებისა და

სხვა საგანგებო სიტუაციების დროს მთავრობა ადეკვატური იყო. მაგრამ ამ მხრივაც არ იყო რაიმე განსაკუთრებული, თუ არ ჩავთვლით საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის მუშაობას“.

ასლან ჭანიძე, „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“: ანგარიშების წარდგენისას კიდევ ერთხელ გამოჩნდა, რომ მთავრობა ცდილობს წარმოაჩინოს პოზიტივი და ნაკლებად საუბრობს პრობლემებზე. რიგი პრობლემებისა არც წინა წელს იყო მოგვარებული და არც დღეს, მაგალითად, ჰესებთან დაკავშირებული პრობლემები. მესმის, რომ აჭარის მთავრობას არ აქვს ამ საკითხის გადაწყვეტის პირდაპირი უფლებამოსილება, მაგრამ, როდესაც ადამიანები ინფორმაციულ ვაკუუმში არიან, ეს ადგილობრივი მთავრობის პრობლემაა.

არის საუბარი, რომ დიდი ინვესტიციები შემოვიდა, მე ინვესტიციად არ განვიხილავ სახლის მშენებლობას. შესაძლოა ესეც ინვესტიციაა, მაგრამ გრძელვადიან პერსპექტივაში სახელმწიფო ამისგან ერთჯერად შემოსავალს მიიღებს.

წელს, ჩემი აზრით, მნიშვნელოვანი ეკონომიკური წინსვლა არ ყოფილა. მე მაინტერესებს რას მოგვიტანს ჰესები, როდესაც უნდა დაიტბორის სასოფლოსამეურნეო მიწები. მაინტერესებს, რა ზიანს მიაყენებს ეს მოსახლეობას. ვსაუბრობთ ქალაქის განაშენიანებაზე, კარგია რეაბილიტაციის პროგრამა, რომელიც 2017 წელს უნდა დასრულდეს, მაგრამ უნდა ვხედავდე, 2018 წელს ეს პრობლემები მოგვარებული იქნება თუ არა.

მოვისმინეთ გეგმების შესახებ, თუმცა რეალურ შედეგებს ვერ ვხედავთ. ჩემთვის კი მთავარი შედეგია. პრობლემაა ისიც, რომ ბევრი პროგრამის შესახებ საკმარისი ინფორმაცია არა აქვს მოსახელობას, თუნდაც ჯანდაცვის პროგრამებზე. მესმის, რომ ეს სცილდება მთავრობის ფუნქციას, მაგრამ ხომ შეიძლება თვითმმართველობამ ამბავი მიუტანოს ხალხს სოფლებში.

ნათია ზოიძე, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო“: „ნგარიში, რაც მთავრობამ წარმოადგინა, მე, მაგალითად, ბიუჯეტის განხილვა უფრო მეგონა, ვიდრე ანგარიში. ჩვენმა ორგანიზაციამ იმუშავა ჰესებთან დაკავშირებით, ჩანჩახალოს თემაზე და ვფიქრობ, მთავრობას არ ჰქონდა იდენტიფიცირებული პრობლემა. ამის ბრალი იყო ისიც, რომ წინასწარი კვლევების გარეშე იქმნებოდა კომისიები, რომლებიც არ იყო აღჭურვილი იმ ტექნიკით, რაც საჭირო იყო იმის დასადგენად, მეწყრული პროცესების გამო დაიბზარა თუ არა სახლები. გეოფიზიკის ინსტიტუტის სპეციალისტები რომ უნდა ჩამოვიდნენ და შეისწავლონ საკითხი, ადრეც იყო ცნობილი. აგვისტოს ბოლოს დადგა პრობლემა დღის წესრიგში და დღემდე არ გვაქვს გეოფიზიკის ინსტიტუტის დასკვნა. მე ვერ მოვისმინე აჭარის მთავრობის ხედვა ამასთან დაკავშირებით – გამოასახლებს ამ ადამიანებს დაუყონებლივ, თუ რას აპირებს, არანაირი სტრატეგია არ არსებობს, მოსახლეობა რჩება პასუხის გარეშე. ფაქტია, რომ სახლები არის დანგრევის პირას.

ჩვენმა ორგანიზაციამ გადაწყვიტა მიეცა მთავრობისთვის საშუალება, რომ აქციების ფორმატიდან ინფორმაციის გაცვლა გადაგვეტანა სადისკუსიო სივრცეში. დავითანხმეთ ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილე შეხვედრაზე, მაგრამ აჭარის მთავრობიდან მხოლოდ მთავრობის ადმინისტრაციის წარმომადგენელი მოვიდა. გვაინტერესებდა ბიუჯეტში როგორ იყო ეს საკითხი გაწერილი, მაგრამ ჯანდაცვისა და ფინანსთა მინისტრების მხრიდან კითხვებს პასუხი არ გასცემია.

ვფიქრობ, საკადრო პოლიტიკა აჭარაში ბევრ კითხვით ნიშანს ბადებს. აჭარის მთავრობისა და უმაღლესი საბჭოს დაპირისპირების ფონზე გამოჩნდა, რომ აჭარაში საკადრო პოლიტიკას მთლიანად პოლიტიკური გუნდი განსაზღვრავს და არ ნიშნავენ ადამიანებს კვალიფიკაციის მიხედვით.

მრჩება განცდა, რომ არასამთავრობო სექტორის რეკომენდაციებს აჭარის მთავრობა ნაკლებად ითვალისწინებს. არის დადებითი ტენდენციაც, ზედდების კომისიის მუშაობას საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო დადებითად აფასებს.

ლევან გობაძე, არასამთავრობო ორგანიზაცია ახალგაზრდა მეცნიერთა კავშირი „ინტელექტი“: „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საქმიანობის შეფასება ცალკე არ იქნება მართებული. მისი საქმიანობა უნდა შეფასდეს უმაღლესი საბჭოს საქმიანობასთან ერთად, იმიტომ, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსიდან გამომდინარე, სწორედ ხელისუფლების ეს ორი შტოა თანაბრად პასუხისმგებელი რეგიონის სოციალურ და ეკონომიკურ განვითარებაზე. ყოველ მათგანს გააჩნია ცალსახად განსაზღვრული ადგილი და როლი ასეთი განვითარებისთვის აუცილებელი სტრატეგიების შემუშავებასა და მათ იმპლემენტაციაში.

თუ გადავხედავთ განვლილ პერიოდს, აშკარად შეიმჩნევა, რომ მათი საქმიანობა ატარებს ტაქტიკურ, არა სტრატეგიულ ხასიათს და ძირითადად მიმართულია საზოგადოებაში არსებულ მოთხოვნებში `ხვრელების ამოვსებაზე~ და არა რეგიონის განვითარების სტრატეგიების შემუშავებასა და მათ იმპლემენტაციაზე.

გამოვყოფდი ორ უმთავრეს შეცდომას, რომელიც, ჩემი აზრით, რეგიონის ხელისუფლებამ დაუშვა. უპირველესი შეცდომა მდგომარეობს იმაში, რომ აჭარის მთავრობამ არ ან ვერ შეიმუშავა ერთიანი, სტრატეგიული ხედვები, თუ რა მიმართულებით უნდა განვითარდეს რეგიონი, სად არის მისი ადგილი საქართველოს ეკონომიკაში, საერთაშორისო ეკონომიკურ კავშირ-ურთიერთობებში. შესაბამისად, ვერ იქნა განსაზღვრული სტრატეგიული ორიენტირები და მათი მიღწევის გზები. ცალკეულ სამთავრობო უწყებებს აქვთ საკუთარ სფეროებში გარკვეული სტრატეგიების ფორმირებისა და განხორციელების მცდელობები, მაგრამ ერთიანი, კომპლექსური, კოორდინირებული ხედვების არარსებობის პირობებში ასეთი დაქსაქსული აქტივობების ეფექტურობა ძალიან დაბალია.

მეორე დიდი შეცდომა, რომელიც მინდა გამოვყო, ეს არის დამოკიდებულება იმ ადამიანების მიმართ, რომლებიც ეკოლოგიური და სხვა მიზეზების გამო იძულებული გახდნენ დაეტოვებინათ საკუთარი საცხოვრებელი ადგილები და წასულიყვნენ საქართველოს სხვა რეგიონებში ან დასახლებულიყვნენ ე.წ. `ოცნების ქალაქში~, ყოვლად გაუსაძლის პირობებში.

ჩვენ გვქონდა საშუალება უშუალოდ დავკვირვებოდით სამთავრობო კომისიის საქმიანობას, რომელიც აქ ჩასახლებული ადამიანების საცხოვრებელი პირობების შესწავლით იყო დაკავებული. კომისიაში იყვნენ ადამიანები, რომლებიც კეთილსინდისიერად ასრულებდნენ მათზე დაკისრებულ მოვალეობებს, მაგრამ იყვნენ

ისეთებიც, რომლებიც აგდებულად და უკმეხად ეკიდებოდნენ არა მარტო თავის მოვალეობებს, არამედ აქ მცხოვრებ ადამიანებსაც. სწორედ მათი „საქმიანობის“ შედეგია, რომ მიგრანტთა პრობლემები ჯერაც არ არის გადაწყვეტილი და პრობლემას შენარჩუნებული აქვს სოციალური დაძაბულობის ძალიან დიდი მუხტი, რომელიც შეიძლება ყოველწუთს ქუჩაში გადმოიღვაროს.

ცალკე აღსანიშნავია აჭარის უმაღლესი საბჭოს დესტრუქციული როლი რეგიონში მიმდინარე პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ პროცესებში. საკვანძო თანამდებობების უაღრესად არაკომპეტენტური ადამიანებით დაკომპლექტების, აჭარის არ აღმასრულებელი ხელისუფლების მიმართ ანტაგონისტური დამოკიდებულების პირობებში, მას არ შესწევს უნარი მონაწილეობა მიიღოს რეგიონის სოციალური და ეკონომიკური განვითარების პროცესებში. სოციალური დაძაბულობის პიკზეც კი, როდესაც ეკომიგრანტთა მანიფესტაციებმა მასობრივი ხასიათი მიიღო, ქ. ბათუმის მაჟორიტარი დეპუტატი, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზეც გაჩნდა მიგრანტთა დასახლებები, საკუთარ თბილ კაბინეტში დაკვირვების რეჟიმიდან არ გამოსულა, მეორე კი, რომელსაც თანამდებობრივად ევალება ადამიანის უფლებებზე ზრუნვა, საკუთარი ოჯახის წევრებისათვის თანამდებობების შენარჩუნებისთვის ინტრიგების ხლართვით იყო დაკავებული.

არსებულ მდგომარეობას გააჩნია როგორც სუბიექტური, ასევე ობიექტური მიზეზები.

მიუხედავად 2012 წელს ხელისუფლების ცვლილების მშვიდობიანი ხასიათისა, თავისი შინაარსით და შედეგებით მას რევოლუციური ხასიათი ჰქონდა. წინა ხელისუფლების დროს დასაქმებული ადამიანების მასობრივი დათხოვნები ყველა სახელისუფლებო რგოლიდან, ამ პერიოდში განხორციელებული წარმატებული რეფორმებისა თუ ცალკეული პროექტების არაობიექტურმა შეფასებებმა, სახელისუფლებო სტრუქტურებში პარტიული ნიშნით არაკომპეტენტური ადამიანების მასობრივმა შედინებამ გამოიწვია ის, რომ ხელისუფლება არამარტო ვერ ახერხებს ეფექტური სოციალური და ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავებას, საბიუჯეტო შემოსავლების გაზრდას, არამედ იმის ათვისებასაც კი, რაც განსაზღვრულია დამტკიცებული ბიუჯეტებით.

საბოლოო ჯამში, ყველა ფაქტორის ერთობლიობა გვაძლევს იმ სურათს, რაც დღეს გვაქვს რეგიონში. რაც შეეხება კონკრეტული ციფრებით შეფასებას, ხუთბალიანი სკალის მიხედვით აჭარის არ მთავრობის შევაფასებდი დამაკმაყოფილებლად (ანუ 3-ზე), აჭარის უმაღლესი საბჭოს საქმიანობას კი ცუდით (2 მინუსით).

ლევან დოლიძე ამბობს, რომ  მისთვის სამსახურიდან გათავისუფლება მოულოდნელი იყო, ხვალ ხუთი წელი გახდება რაც ის პორტში მუშაობს. 

აქციაზე იმყოფება ამირან მიქელაძე,  ნავსადგურის პროფკავშირის თავმჯდომარე. რომელმაც დღეს სამსახურიდან დათხოვნილ თანამშრომლებს პორტის ადმინისტრაციის ბრძანება გააცნო. 

უფლებადამცველი თამაზ ბაკურიძე კი “ბათუმელებთან” საუბრისას ამბობს, რომ იმ შემთხვევაში თუ სამსახურიდან დათხოვნილ თანამშრომლებს კონტაქტი არ გაუგრძელდება აქციას პორტის სხვა თანამშრომლებცი შეურთდებიან, რაც მისი თქმით  ბათუმის პორტის პარალიზებას გამოიწვევს: “ხალხი ახალ წელს დარჩა უმუშევარი, მათ სესხები აქვთ გამოტანილი ბანკებიდან”.

ლევან ფაილოძე ბათუმის ნავსადგურის დირექტორის მოადგილე “ბათუმელებთან” განმარტავს, რომ დაახლოებით 45 ადამიანს კონტრაქტის  ვადა ამოეწურა და მათთან ამ ეტაპზე ხელშეკრულების გაგრძელება არ იგეგმება, თუმცა ეს ადამიანები რჩებიან რეზერვთა სიაში, “ისინი არიან კვალიფიციური და გადამზადებული კადრები”. 

განმარტებით ბარათში აღნიშნულია, რომ „კანონპროექტის მიღების მიზანია, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის 7(1) მუხლში შევიდეს ცვლილება, რომლითაც განისაზღვრება , თუ რომელი მიწის ნაკვეთი ჩაითვლება თვითნებურად დაკავებულად აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ საზღვრებში.

ცვლილებების შედეგად მოქალაქეებმა უნდა შეძლონ მიწის ნაკვეთის საკუთრების აღიარება, მიუხედავად იმისა თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი არის თუ არა დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, ან განთავსებულია თუ არა მასზე შენობა-ნაგებობა.

განმარტებით ბარათში ასევე აღნიშნულია, რომ აჭარაში მიწის რეფორმის განხორციელება ორჯერ ჩაიშალა (1992-1999 და 2004-2006 წლებში). აღნიშნულის გათვალისწინებით ჯერ კიდევ 2007 წლის 28 დეკემბერს შესაბამის კანონში შევიდა ცვლილება და მას დაემატა 7(1) მუხლი, რომელიც ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით – „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთისა და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტების სოფლად მცხოვრებ კომლებს (ოჯახებს), რომლებსაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით საკუთრებაში არ გადასცემიათ მიწის ნაკვეთები, მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებთან ერთად ამ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებიდან 0,30 ჰექტარამდე მიწის ნაკვეთები საკუთრებაში გადაეცემათ უსასყიდლოდ.”

მიუხედავად ამ რედაქციისა, 7(1) მუხლით მინიჭებული უფლებებით ვერ ისარგებლა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მცხოვრები ოჯახების მნიშვნელოვანმა ნაწილმა, რაც გამოწვეული იყო კანონის მე-2 მუხლში შესული არაერთი ცვლილებების გამო. ერთსა და იმავე სოფელსა თუ თემში მცხოვრები კომლები აღმოჩნდნენ არათანაბარ მდგომარეობაში. მათმა ნაწილმა, კანონში ცვლილების შესვლამდე შეძლო მართლზომიერ საკუთრებაში არსებული და თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, ხოლო იმავე პირობებში მყოფი კომლების მნიშვნელოვან ნაწილს მათგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო (მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიებს განცხადებით მიმართეს კანონში შესულ ცვლილებამდე) უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე.

საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებით პრობლემები შეექმნათ იმ კომლებსაც, რომელთა მართლზომიერ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების მომიჯნავედ არ მდებარეობდა თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთები და იგი გამოყოფილი იყო სასოფლო გზით, ხევით, მდინარით და ა.შ., ასევე , თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე არ ჰქონდათ საცხოვრებელი სახლი ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა და სხვა.

კანონპროექტის მიხედვით ზემოაღნიშნული 7(1) მუხლის პირველი პუნქტი ყალიბდება შემდეგი რედაქციით: „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მდებარე მიწის ნაკვეთი, ასევე ითვლება თვითნებურად დაკავებურად თუ ფიზიკურ პირს 2007 წლის 1 იანვრამდე თვითნებურად დაკავებული აქვს სახელმწიფოს საკუთრების (მათ შორის საჯარო რეესტრში სახელმწიფოს საკუთრებად რეგისტრირებული) სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, არა უმეტეს 0,2 ჰა-ს ოდენობით, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული“.

ხოლო 7(1) მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად: „ამ მუხლის პირველი პუნქტის მიზნებისათვის მიწის ნაკვეთი ითვლება თვითნებურად დაკავებულად, მიუხედავად იმისა ეს მიწის ნაკვეთი არის თუ არა დაინტერსებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ ან განთავსებულია თუ არა მასზე შენობა-ნაგებობა“.

წარდგენილ კანონპროექტზე საქართველოს პარლამენტის კომიტეტებსა და პლენარულ სხდომებზე მომხსენებლად აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს აგრარულ და თვითმმართველობის საკითხთა კომისიის თავმჯდომარე ანზორ თხილაიშვილია დანიშნული. პარლამენტის მიერ კანონპროექტის მიღების შემთხვევაში, ის ხელმოსაწერად საქართველოს პრეზიდენტს გადაეგზავნება.