Batumelebi

დაუჭერენ თუ არა დავით ბაციკაძის და ალექსანდრე ჩიტიშვილის თანამდებობიდან გადადგომას მხარს? – ამ კითხვით „ბათუმელებმა“ აჭარის უმაღლესი საბჭოს ორ წევრს  „ქართული ოცნებიდან,“ ჯემალ ფუტკარაძეს და სვეტლანა კუდბას მიმართა:

ჯემალ ფუტკარაძე, უმაღლესი საბჭოს წევრი -„ქართული ოცნება“: „ მე, რა თქმა უნდა, ყურადღებით გავეცნობი განცხადებას, მაგრამ უმაღლეს საბჭოში ისეთი მდგომარეობაა შექმნილი,  რომ გარკვეული რეორგანიზაცია უნდა განხორციელდეს. ცვლილებები რომ არის საჭირო, ამაზე  მე და ჩემი თანამოაზრეები დიდი ხანია ვსაუბრობთ. მიმაჩნია, რომ უკვე მომწიფდა ის საკითხი, რომ უმაღლესი საბჭო უფრო ქმედითი გახდეს. რა გადაწყვეტილებას მივიღებ, ჯერ არ ვარ ჩამოყალიბებული, მაგრამ რეორგანიზაციაში,  რა თქმა უნდა ვგულისხმობ თანამდებობრივ ცვლილებებსაც, ოღონდ ეს ცვლილება უნდა მოხდეს „ქართული ოცნების“ შიგნით.  2012  წლის ოქტომბერში ხალხმა ჩვენ გამოგვიცხადა ნდობა და ვფიქრობ, რომ კოალიციას ნამდვილად აქვს ის რესურსი შერჩენილი, რომ უფრო სერიოზული და რეალური ცვლილებები განახორციელონ არა მარტო აჭარის უმაღლეს საბჭოში, არამედ მთლიანად რეგიონში“.

ჯემალ ფუტკარაძე ამბობს, რომ საბოლოო გადაწყვეტილებას ის ფრაქციასთან შეთანხმებით მიიღებს.

„ამაზე საუბარი გვექნება ფრაქციაშიც, კოალიციაშიც, ბიუროზეც იქნება მსჯელობა, რომ ჩაისვას ეს საკითხი სხდომის დღის წესრიგში და  მე შევეცდები არგუმენტირებულად დავარწმუნო ჩემი მეგობრები, რომ  რეორგანიზაცია, ოპტიმიზაცია უმაღლეს საბჭოში არის აუცილებელი და ძალიან მნიშვნელობანი საშური საქმე“.

სვეტლანა კუდბა,  უმაღლესი საბჭოს წევრი, „ქართული ოცნება“:  „ჩემს პოზიციას გამოვხატავ კენჭისყრაზე და არ ვაპირებ ამის გახმაურებას. რაც შეეხება ცვლილებებს, არასდროს არ  არის ცუდი, შეიძლება უკეთესიც იყოს. თუმცა, არც იმით დაშავდება რამე, თუ ბაციკაძე და ჩიტიშვილი დარჩებიან   თანამდებობებზე“.

საზოგადოება „ბათომისთვის“, რომელიც ბათუმში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების შენარჩუნებასა  და პოპულარიზაციაზე ზრუნავს, უკვე ცნობილია ლევან სამხარაულის ექსპერტიზის ბიუროს კვლევის შედეგი „რვაფეხას“ მდგომარეობის შესახებ. დასკვნაში აღნიშნულია, რომ „რვაფეხას“ არსებული მდგომარეობით ექსპლოატაცია შეუძლებელია, რასაც „ბათომის“ წევრებიც ეთანხმებიან და მთავრობისგან შემდეგ ნაბიჯს, ძეგლის რეაბილიტაციასა და რესტავრაციას ითხოვენ. 

 ქართველი არქიტექტორები, ხელოვნებათმცოდნეები, საზოგადოება „ბათომი“ და კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა დამცავები ხელისუფლებას „რვაფეხას“, როგორც უნიკალური და ბათუმისათვის მნიშვნელოვანი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის დაცვას და შენარჩუნებას სთხოვენ.  აქცია სახელწოდებით – „დაიცავი რვაფეხა“ ბათუმში 6 დეკემბერს გაიმართა.  აქციას ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები, მათ შორის, ქალაქის მერი და უმაღლესი საბჭოს დეპუტატებიც ესწრებოდნენ. იმავე დღეს განცხადება გაავრცელა სასტუმრო “ჰილტონ ბათუმმა“, რომლის წინაც მდებარეობს „რვაფეხა“. “კაფე ფანტაზიის დანგრევა არასდროს ყოფილა ჩვენი განზრახვა“ – ნათქვამია განცხადებაში. 

„რვაფეხას“ ტიპიური ჰიპური ხელოვნების ნიმუში უწოდა ირინე გივიაშვილმა, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორმა. “რვაფეხა” მართალია საბჭოთა ეპოქის ნამუშევარია, მაგრამ თავისი ბუნებით ანტისაბჭოური ხელოვნებაა, მეტიც, ეს ტიპიური ჰიპური ხელოვნების ნიმუშია, თავისი პოზიტიურობით, არააგრესულობით, თავისუფლების მანიფესტაციითა და სიცოცხლის სიხალასის გადმოცემით“ – აღნიშნა მან „ბათუმელებთან“. 

შს სამინისტროს ინფორმაციით, მეჰმეთ ბარაკს ბრალად ედება რუმინეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 197-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენა, რაც გაუპატიურებას გულისხმობს.

მეჰმეთ ბარაკმა 2004 წლის 2 ნოემბერს ქალაქ ბუქარესტში მდებარე საკუთარ ბინაში, ძალადობის გამოყენებით აიძულა დაზარალებული მასთან სექსუალური კავშირი დაემყარებინა.

ამჟამად მეჰმეთ ბარაკი დაკავებული და გადაყვანილია აჭარა-გურიის დროებითი მოთავსების იზოლატორში.

სემინარზე განხილული იქნება საგზაო უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საკითხები. მათ შორის თუ რა საფრთხეს შეიცავს უსაფრთხოების ღვედების გამოუყენებლობა, მაღალი სიჩქარით ავტომობილის მართვა, მობილური ტელეფონის გამოყენება  მანქანის მართვის დროს და  გადაღლილ მდგომარეობაში მანქანის მართვა.

ტრენინგის ორგანიზატორი კომპანია ,,აჭარისწყალი ჯორჯიაა“.  

„შუახევისა და ხულოს მუნიციპალიტეტების გზებზე არსებული რისკების შემცირების და პრევენციის მიზნით  კომპანიის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა საგზაო მოძრაობაში მონაწილე პირთა ცნობიერების ამაღლებისათვის ფართომასშტაბიანი საგზაო უსაფრთხოების საგანმანათლებლო პროექტის განხორციელება,“ – ნათქვამია კომპანიის მიერ გავრცელებულ პრესრელიზში.

ტრენინგს  უსაფრთხოების საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციები ჩაატარებენ. ესენია: ევროპის ალიანსი უსაფრთხო და მდგრადი ტრანსპორტისთვის,  ფონდი „პარტნიორობა საგზაო უსაფრთხოებისთვის“ და კომპანია ,,აჭარისწყალი ჯორჯია“.

უსაფრთხოების საკითხებთან დაკავშირებული ტრენინგი 17 თებერვალს დაიწყება და  20 თებერვალს დასრულდება.

ასევე, ექოსკოპიურ კვლევებს ჩაატარებს  რადიოლოგი, რეპროდუქტოლოგი,  გინეკოლოგი, მედიცინის დოქტორი  ნინო დათოშვილი.

დამატებითი ინფორმაციისთვის დაგვიკავშირდით: 0422 27 25 88

სს საზღვაო ჰოსპიტალი. მის.: 
ბათუმი, მელიქიშვილის ქ.#102; 

facebook : Maritime Hospital JSC

“აღნიშნული ფაქტის შემდეგ მას გაეწია ფსიქოლოგიური დახმარება- კრიზისული ინტერვენცია, ჩაუტარდა სკრინინგი, ასევე მისი მდგომარეობა შეაფასა ფსიქიატრმა, რის შედეგადაც იგი ჩასმული იქნა სუიციდის პრევენციის პროგრამაში და იმყოფება მულტიდისციპლინარული გუნდის მეთვალყურეობის ქვეშ, რაც გულისხმობს მის ყოველდღიურ მეთვალყურეობას: ფსიქოლოგის, სოციალური მუშაკის, ფსიქიატრის, ექიმის, რეჟიმისა და უსაფრთოების ოფიცრების მხრიდან-“წერია სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრის მიერ გამოგზვანილ წერილში. 

ფაქტზე დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 115-ე  მუხლის პირველი ნაწილით და დანიშნულია სასამართლო სამედიცინო ექსპერტიზა. 

მურმან დუმბაძის თქმით, კითხვის ნიშნები ისმება, თუ  საიდან აქვს უმაღლესი საბჭოს დეპუტატს ამდენი ფული. დავით ბაციკაძის განცხადებით კი მან მშენებლობისათვის საჭირო თანხა ბანკიდან ისესხა. იმავეს აცხადებს საკრებულოს წევრი დიმიტრი დარჩიაც. მისი თქმით მურმან დუმბაძეს მსგავსი განცხადებებით რეგიონში დესტაბილიზაციის შეტანა სურს.

 „მინდა ბატონ მურმანს მადლობა გადავუხადო გაკეთებული განცხადებისათვის, მინდა ვუთხრა რომ როდესაც ვიცე სპიკერი აღარ იქნება შეუძლია მოვიდეს ჩვენს ფირმაში გაყიდვების მენეჯერად. რაც შეეხება კორპუსის მშენებლობას, ყველაფერი კანონიერადაა გაკეთებული.  პროექტზე ხუთი თვის განმავლობაში ვმუშაობდით, გაკეთდა ყველაფერი რომ ერთი ადამიანის უფლებაც არ ყოფილიყო დარღვეული,“ – განაცადა ბათუმის საკრებულოს წევრმა დიმიტრი დარჩიამ.

საკრებულოს წევრმა აღნიშნული განცხადება ბათუმის საკრებულოს დარბაზში, მონიტორის წინ გააკეთა. მონიტორზე ამ დროს აჭარის მთავრობის ყოფილი თავმჯდომარის ლევან ვარშალომიძისა და საქართველოს პარლამენტის ვიცე-სპიკერის ძმის, ნუგზარ დუმბაძის კადრები გადიოდა. აღნიშნული კადრები საკალმახე მეურნეობის გახსნაზე იყო გადაღებული, რომელიც მურმან დუმბაძის ძმის საკუთრებაა.

„ამ კადრებში ჩანს რომ  მურმან დუმბაძე, წინა ხელისუფლების დროს  ვითომ ოპოზიციაში იყო. ჩვენ კარგად გვახსოვს წინა ხელისუფლება, როდესაც ერთი ადამიანიც კი ვერ გააკეთებდა ბიზნესს. მით უმეტეს როდესაც ამდენ მილიონიან ინვესტიციაზეა საუბარი.  ნაციონალურმა მოძრაობამ ყველაფერი გააკეთა იმისთვის რომ მურმან დუმბაძე  ყოფილიყო კოალიცია „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი. დღეს უკვე  მურმან დუმბაძე ვალს უბრუნებს ნაციონალურ მოძრაობას, ცდილობს შეიტანოს დესტაბილიზაცია რეგიონში. ამას ამტკიცებს ლევან ვარშალომიძისა და მურმან დუმბაძის შეხვედრაც ტრაბზონში, რომელიც 5 თებერვალს შედგა,“ – განაცხადა დიმიტრი დარჩიამ.  

შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში წერია, რომ სამართალდამცველებმა დაკავებულის კუთვნილი სატვირთო ავტომანქანის ჩხრეკისას 9600 აბი ნარკოტიკული საშუალება „ტრამადოლი“ ამოიღეს, რომელიც ექსპერტიზის დასკვნით, 480 გრ ნარკოტიკულ ნივთიერება ტრამადოლს შეიცავს. გამოძიებამ დაადგინა, რომ აღნიშნული სატვირთო ავტომანქანა ტრანზიტული მარშრუტით სომხეთის რესპუბლიკაში მიდიოდა.

გამოძიება დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების უკანონო შეძენა-შენახვის და დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების საქართველოში შემოტანის ან ტრანზიტით საერთაშორისო გადაზიდვის ფაქტზე მიმდინარეობს (საქართველოს სსკ-ის 260-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით და 262-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით).

ლია მახარაძე და ლეილა ბეჟანიძე

ფოლკლორის სპეციალისტები – ლეილა ბეჟანიძე და ლია მახარაძე წლებია ქედის მუნიციპალიტეტში არსებულ ფოლკლორს სწავლობენ და აგროვებენ. მათ მიერ მოპოვებული მასალების მიხედვით „ვაიოს“ ეტიმოლოგია აჭარაში ისლამის გავრცელებასთანაა კავშირში.

„არის თქმულება: თითქოსდა მტკიცე ნებისყოფიანი ქრისტიანები არ იღებდნენ მაჰმადიანობას და ცოცხლად იმარხებოდნენ. ცოცხლად დამარხვის წესი ასეთი ყოფილა: მორწმუნე ქრისტიანი ჯვრით ხელში თხრიდა მიწას, მიიწევდა სიღრმეში და ბოლოს კვდებოდა. ასეთ სამარხებს „დარანი“ ერქვა. დარანში დამარხული კი წმინდანად იყო აღიარებული. ვაიოში დღემდეა შემორჩენილი წყევლა „შავ დარანში წასულხარო“.

ვაიო რომ ქრისტიანული სოფელი ყოფილა, ამას მოწმობს ვაიოს სკოლის შემოგარენში არსებული ქრისტიანული სამარხები. გათხრების დროს სამარხში აღმოჩენილია ვერცხლის ჯვარი და სხვა ქრისტიანული სიმბოლიკები.

სოფელ აქუცასა და ვაიოს საზღვარზე ყოფილა საყდარი, რომელიც დაუნგრევიათ და მისი ქვებით სოფლის გზა მოუპირკეთებიათ. ლეგენდის მიხედვით, ამ საყდრის ნანგრევებზე ყოველდღე გამოდიოდა ერისთავის ქალი, ასრულებდა ქრისტიანული ლოცვის რიტუალებს და დასტიროდა დაღუპულ ქმარ-შვილს, რომლებიც არ გამუსლიმანებულან, სიკვდილი აურჩევიათ და ჯვრით გაუთხიათ დარანი. ნასაყდრალზე გადმომდგარი ქალი თურმე ხმით მოთქვამდა და იმ ადგილიდან სულ „ვაიოს“ ძახილი მოისმოდა“.

ვაიოს თავდაპირველ სახელწოდებასთან დაკავშირებით ზაქარია ჭიჭინაძე წერს თავის წიგნში  „ქართველების გამაჰმადიანება, ანუ ქართველთ გათათრება“. ჭიჭინაძის მიხედვით, სოფელს ადრე „ვაკე-ჯვარი“ რქმევია. გამუსლიმანების შემდეგ სოფლის სახელს „ჯვარი“ ჩამოშორებია და ვაკედ იწოდებოდა, მოგვიანებით კი ვაიოდ ქცეულა. ზაქარია ჭიჭინაძე სხვა წიგნში  – „მუსლიმანი ქართველობა და მათი სოფლები საქართველოში“ ვაიოსთვის სახელის დარქმევას ასე აღწერს: „ვაიო, 50 კომლი. მშვენიერი სოფელია, აჭარაში იშვიათია ასეთი სოფელი. ძველად ამ სოფელს თავისი დიდი ეკლესია ჰქონდა, მაგრამ ეს ეკლესია ადრევე დააქციეს. მის საძირკველზე ვაიოს კაი ჯამე გააკეთეს. ჯამეს ხის მინარაც აქვს. ამ სოფელში ცხოვრობდა ქართველ მაჰმადიანთა სახალხო მელექსე ბუჰან ბარახტარ შავიშვილი. ამ სოფელს ძველად სხვა სახელი ჰრქმევია და „ვაიო“ შემდეგ დარქმევიაო. რადგანაც ამ სოფლის ერთ წისქვილში ერთ ქართველ ქრისტიან ქალისთვის მიუსწვრიათ ახალგამუსლიმანებულ ქართველ ვაჟებს, ეს ქალი მოუტაცნიათ და წაუყვანიათ. ერთს სდომნია მისი შერთვა… ქალს უყვირნია „ვაიო, ვაიო“ და ამიტომ დაერქვა ამ სოფელსაც ვაიო“.

კიდევ ერთი ლეგენდა ვაიოს შესახებ მე-20 საუკუნის 40-50-იან წლებში აჭარაში მოღვაწე ექიმსა და პოეტს ლევან გელაძეს აქვს მოთხრობილი თავის ლექსში.

ლექსის მიხედვით, რომელიც ხალხურ თქმულებაზეა აგებული, ქალი ყაჩაღისგან თავის დახსნას ცდილობდა, რომელმაც მანამდე დედამისი სასიკვდილოდ დაჭრა. ქალმა ფირალს სთხოვა დედისთვის წყლის მიტანის საშუალება მიეცა. ეზოში შესულ ქალს გული სიბრაზით ჰქონდა სავსე, აპირებდა მოძალადისთვის თავი პრიალა ნაჯახით გაეჩეხა. მაგრამ სანამ ყაჩაღს მოკლავდა, თოფმა იჭექა, ქალმა „ვაიო“ შეჰყვირა და ძირს დაეცა.

„შეტოკდა ქალწული, შესტირა

„ვაიო“, დედიკო „ვაიო“

„ვაიო“ – ატირდა ლამაზი მშობელი,

„ვაიო“, „ვაიო“ – ატირდა მთის წყარო.

„ვაიო“, „ვაიო“ აკვნესდა მთის წყარო“.

დღეისათვის ვაიოში 117 ოჯახი ცხოვრობს. სოფელში გავრცელებულიგვარებია – ტეტემაძე, მახაჭაძე, ლორთქიფანიძე, ჩიკვაიძე. ასევე გვხვდება: შავიშვილი, გორგილაძე, ნიჟარაძე, მარკოიძე, თებიძე, ჭაღალიძე, ბოლქვაძე, ბერიძე.

აჭარის გამუსლიმანება ვაიოს გარდა სხვა სოფლების დასახელებებშიც აღიბეჭდა. ქედაში დღემდეა შემორჩენილი ლეგენდა ვარანეულზე, სოფელზე, რომელმაც  ლეგენდის თანახმად, ქრისტიანული რჯულის გამო თავი გაწირა.

ვარაუდობენ, რომ სოფელს ადრე სხვა სახელი ერქვა და ვარანეული (იგივე ვერანეული) მოგვიანებით ეწოდა. სიტყვა ვერანა – აოხრებულ, გაპარტახებულ და მოუვლელ ადგილს ნიშნავს. აი, რას მოგვითხრობს თქმულება სოფელ კოკოტაურში დღემდე შემონახულ ტოპონიმ „ვარანეულას“ შესახებ:

ოთხი საუკუნის წინ ვარანეულას ადგილას დიდი სოფელი ყოფილა. აჭარაში შემოსულ ოსმალებს სოფელში შიკრიკი გაუგზავნიათ, რწმენა შეიცვალეთ, თუ სიცოცხლე გინდათო. რწმენის შეცვლაზე სოფელს უარი უთქვამს და მთელი სოფლის მოსახლეობა ოსმალეთის იმპერიის ჯარისკაცებს სოფლიდან აუყრიათ და ცხმორისთან, მდინარე აჭარისწყალთან მიუყვანიათ, სადაც პირობა წაუყენეს: ხატებზე უნდა დაედგათ ფეხი და ისლამი მიეღოთ, რასაც არ დათანხმებიან ვარანეულელები და ზოგი ხმლით მოუკლავთ, ზოგიც თამარის ხიდიდან, მდინარე აჭარისწყალში თავად გადამხტარა.

ლეგენდის თანახმად მთელი სოფლიდან მხოლოდ ხუთი ლამაზი ქალი დარჩენილა, რომელთათვის ფაშის ცოლობა შეუთავაზებიათ, თუმცა ქალები თავისი ნებით გადაშვებულან მდინარის მორევში. ასე გაქრა სოფელი და ამ ადგილს დღეს ვარანეულს უწოდებენ.

კიდევ ერთი ლეგენდა სოფელ საღორეთზე მოგვითხრობს, რომელსაც დღეს ოფიციალურად პირველი მაისი ჰქვია. ზაქარია ჭიჭინაძემ სოფელ საღორეთისთვის სახელის დარქმევის ისტორია შემოგვინახა, რომელიც მისთვის სოფლის უხუცესებს უამბნიათ. საღორეთში ისლამი გვიან მიუღიათ. ახლო-მახლო სოფლებიდან შეუგროვებიათ ღორები, მიურეკიათ საღორეთელებისათვის და უთქვამთ: რადგან ჩვენ რჯული შევიცვალეთ, ეს ღორები თქვენ გებარებოდეთ, თუ ისლამი არ მოგვეწონა, ისევ გავქრისტიანდებით და ღორებს გამოგართმევთო, თუ არადა, ეს ღორები ღმერთმა მოგახმაროთო. ზაქარია ჭიჭინაძე წერს, რომ რწმენა მათ აღარ შეუცვლიათ, სოფელს კი, რადგან აქ ბევრმა ღორმა მოიყარა თავი, დოვმუხზანა, ანუ საღორეთი დაარქვეს.

„დაჯარიმების მიზეზი იყო არალიცენზირებული საქმიანობა პანსიონის მხრიდან. ლიცენზიის შესახებ  კანონში წერია რომ თუ არის საქმიანობა არალიცენზირებული პირველ რიგში ეძლევა გაფრთხილება და შემდეგ ჯარიმდება,“- განუცხადა „ბათუმელებს“ საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სოციალური მომსახურების სააგენტოს მეურვეობა მზრუნველობისა და სოციალური პროგრამების დეპარტამენტის უფროსმა მარი წერეთელმა.

კითხვაზე თუ რა ბედი ელის ამჟამად პანსიონში მყოფ ბავშვებს, მარი წერეთელი პასუხობს:

„პანსიონის საქმიანობა აუცილებლად უნდა შეჩერდეს. ახლა ვსწავლობთ ბავშვებს, ვსწავლობთ ოჯახებს. სასურველია ბავშვები და ოჯახები გავაერთიანოთ ისევ. შევხედოთ შემდგომში რეგულირების სააგენტო რას გააკეთებს, როგორ მოექცევა პანსიონი ლიცენზირების ქვეშ. ამ ეტაპზე ბავშვების ბიოლოგიურ ოჯახში დაბრუნებაზე ვფიქრობთ“.

ლეონიდ ჩერნოვეცკის ფონდმა „სოციალური პარტნიორობა“ საბავშვო პანსიონი ქობულეთში 2014 წლის ნოემბერში გახსნა. ფონდის წარმომადგენელთა განცხადებით პანსიონი აჭარის რეგიონში მცხოვრებ 50 ბავშვზეა გათვლილი, რომლებიც სოციალურად დაუცველ ოჯახებში ცხოვრობენ. ბავშვები სააღმზრდელო დაწესებულებაში უზრუნველყოფილი არიან კვებით, ტანსაცმლით, ტექნიკითა და  სამედიცინო მომსახურებით. მსგავსი საოჯახო ტიპის ბავშვთა სახლი „სოციალურ პარტნიორობას“ რამდენიმე წელია თბილისში აქვს გახსნილი.

დღეისათვის საქართველოში სახელმწიფოს დაქვემდებარებაში მყოფი სკოლა-პანსიონები აღარ არსებობს. არის მხოლოდ მცირე საოჯახო ტიპის ბავშვთა სახლები. თუმცა ამის პარალელურად არსებობს რელიგიური პანსიონები, რომლებიც საქართველოს საპატრიარქოსა და სხვადასხვა რელიგიურ კონფესიების პატრონაჟის ქვეშაა. მარტო აჭარაში სამუფთოს 24 სკოლა-პანსიონი ფუნქციონირებს, სადაც მოზარდები 24 საათის განმავლობაში იმყოფებიან. ბავშვთა სახლი აქვს ბათუმში საქართველოს საპატრიარქოსაც.

„ბათუმელების“ კითხვაზე, არის თუ არა სამუფთოს და საპატრიარქოს დაქვემდებარებაში არსებული ბავშვთა პანსიონები შემოწმებული ან სამომავლოდ თუ იგეგმება – სოციალური მომსახურების სააგენტოს მეურვეობა მზრუნველობისა და სოციალური პროგრამების დეპარტამენტის უფროსმა მარი წერეთელმა განაცხადა:  

„იწყება კანონმდებლობის ცვლილება. თავისთავად ვცდილობთ ყველა ოჯახი ყველა ბავშვი შევისწავლოთ, შემდეგ ვითანამშრომლოთ. ჩვენ ვინმეს კი არ ვერჩით. ჩვენი მთავარი ინტერესი არის ბავშვი“.

„ბათუმელები“ კომენტარისთვის დაუკავშირდა ფონდ „სოციალური პარტნიორობის“ პრეზიდენტს გიორგი ქვრივიშვილს. ქვრივიშვილის თქმით, მისთვის ცნობილია პანსიონის დაჯარიმების ფაქტი, თუმცა კომენტარს აღნიშნულ საკითხზე მას შემდეგ გააკეთებს, რაც ოფიციალური დოკუმენტაცია ჩაბარდება.

პედაგოგებს ტრენინგები პროექტის – „დემოკრატიული მოქალაქეობის სწავლება“ ფარგლებში ჩაუტარდათ, რომელსაც ორგანიზაცია PH International, აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს ფინანსური მხარდამჭერით, პროგრამა “მომავლის თაობას“ მეშვეობით ახორციელებს. PH International-ის წარმომადგენლის მანანა ყუბანეიშვილის თქმით, ტრენინგები პედაგოგებს შესაძლებლობას აძლევს უფრო საინტერესო გახადონ სამოქალაქო განათლების გაკვეთილები.

„ეს არის საგანი, როცა თეორია უნდა გადაიტანო პრაქტიკაში. სხვანაირად კარგ მოქალაქეობას ვერ ასწავლი მოზარდს. საგნის სწავლების მთავარი მიზანი თანამედროვე მოქალაქის ჩამოყალიბებაა“, – გვეუბნება ის.

როგორ ხდება თანამედროვე მოქალაქის ფორმირება სამოქალაქო განათლების გაკვეთილზე? „ბათუმელები“ ბათუმის პირველ საჯარო სკოლაში მე-10 კლასის სამოქალაქო განათლების გაკვეთილს დაესწრო. კლასში უკვე მეორე წელია ამ საგანს სწავლობენ. გაკვეთილი სახელმწიფო მოწყობის თემას შეეხებოდა, რომლის განხილვა „ვეფხისტყაოსნის“ მაგალითზე მიმდინარეობდა.

„მე, პირადად, მაინტერესებს სამართლისა და ზნეობის კავშირი. მაინტერესებს როგორ აისახება, ვთქვათ, ანტიდისკრიმინაციული კანონი სამომავლოდ ხალხის ზნეობაზე“, – გვეუბნება მეათეკლასელი დემურ ჯინჭარაძე. საკითხის განხილვისას ის ეხება სექსუალური უმცირესობების თემასაც. მისი აზრით, თავისუფლება მნიშვნელოვანი ღირებულებაა, თუმცა „ყველაფერს აქვს თავისი ჩარჩო და მათ შორის გამოხატვის თავისუფლებასაც“. დემური ფიქრობს, რომ ანტიდისკრიმინაციული კანონის მიღებით, „ქართულ ტრადიციებს საფრთხე ექმნება“. თუ რატომ? – ამ კითხვაზე მისი პასუხი ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებს სცილდება.

სტატიაზე მუშაობის პროცესში სხვადასხვა სკოლის არაერთ მოზარდთან კომუნიკაციის დროს აღმოჩნდა, რომ მოზარდების უმრავლესობა, ვისაც „ბათუმელები“ ესაუბრა, რატომღაც ფიქრობს, რომ ევროპული ღირებულებები „ყველაფერს ქართულს საფრთხეს უქმნის“. ერთ-ერთ მოზარდ გოგონას ისიც კი არ მოსწონს, როცა მისი თაობის გოგონებს ისე აცვიათ, როგორც ევროპაში – „მოკლე კაბებით დადიან და პირსინგს იკეთებენ“. კიდევ ერთი თინეიჯერი გოგოსთვის ასევე ამორალურია ერთზე მეტჯერ ქორწინება: „ძირძველი ქართველები ადრე არ თხოვდებოდნენ ორჯერ-სამჯერ…“

სამოქალაქო განათლების პედაგოგთა ფორუმის რეგიონალური კოორდინატორის, ნანა თავართქილაძის თქმით, მოსწავლეთა მხრიდან გამოთქმულ დისკრიმინაციულ ტერმინებზე ხშირად პედაგოგები სათანადოდ ვერ რეაგირებენ.

„სექსუალურ, რელიგიურ თუ ეთნიკურ საკითხებზე პედაგოგებს ნაკლები განათლება აქვთ. ამიტომ, აუცილებელია პედაგოგებმა მეტი ვიცოდეთ, რომ რთული სიტუაციებიდან გამოსვლა შევძლოთ. ტრენინგების პროგრამაში დისკრიმინაციის საკითხები შედის, მაგრამ კონკრეტულ უმცირესობებზე ცალკე აღებული არ გვისაუბრია“, – ამბობს ის.

სამოქალაქო განათლების საგნის პედაგოგი, იურისტი ლელა ბორჩხაძე ამბობს, რომ მას, როგორც პედაგოგს, დისკუსიის დროს უფლება არ აქვს, რომელიმე მოსაზრების მხარეს დადგეს: „როგორც პედაგოგი, არ ვარ უფლებამოსილი რომელიმე შეხედულებას მივცე ბიძგი. რა თქმა უნდა, ჩვენ ამ გაკვეთილზე ვსწავლობთ ღირებულებებს, თუმცა ჩემს აზრს მოსწავლეებს მე ვერ მოვახვევ“. პედაგოგის აზრით, ასეთ დროს მნიშვნელოვანია მოსწავლეს კონკრეტული მაგალითების დახმარებით მიაწოდო სწორი ინფორმაცია.

„ამ საგნის მთავარი არსი ის არის, რომ ჩვენ გავზარდოთ პასუხისმგებლიანი მოქალაქე და ვასწავლოთ მათ თავისუფალი ნების გამოხატვა“, – ამბობს ლელა.

კლასში მოსწავლეების უმეტესობა აღიარებს, რომ გამოხატვის თავისუფლება ყველაზე მნიშვნელოვანია, თუმცა საკითხის არსებითად განხილვის დროს შეზღუდვებს ემხრობიან. „მე არ მომეწონა, როცა „შარლიმ“ რელიგია გააშარჟა, მაგრამ ჩემთვის გაცილებით მიუღებელია, შარჟის გამო მოკლა ადამიანი“, – ამბობს მარიამ ადამია. თუმცა, არსებობს სხვა მოსაზრებაც: „ყველაფერს აქვს ჩარჩო, მათ შორის თავისუფლებასაც“, – მიაჩნია დემურს.

რა იციან მოსწავლეემა ევროკავშირზე? „რატომ უნდა შეიცვალოს ევროკავშირის გამო ძირძველი ქართული ტრადიციები?“ – ამბობს თამუნა. თუმცა, კითხვაზე, რას გულისხმობს „ძირძველ ტრადიციაში, რომელიც იძულებით უნდა შეგვიცვალონ“, გვეუბნება, რომ  დაკონკრეტება უჭირს.

„ჩვენ ამ ერთი კონკრეტული გაკვეთილიდანაც კი ვხედავთ, რამდენად დიდია პრობლემა“, – ამბობს ლელა ბორჩხაძე. მისი აზრით, ღირებულებების პრობლემას  საკუთარი ტრადიციებისა და რელიგიის ცუდად ცოდნაც ქმნის: „ვაჟა-ფშაველა არის ყველაზე კარგი მაგალითი იმის, თუ როგორ უნდა აზროვნებდეს თანამედროვე ადამიანი. სკოლაში სწავლობენ „ალუდა ქეთელაურს“, „სტუმარ-მასპინძელს“, მაგრამ სამოქალაქო აზროვნების დონეზე არ განიხილავენ იმ ფასეულობებს, რაც ამ ნაწარმოებებშია გადმოცემული. მოსწავლეები არ ეძებენ სიღრმეებს. ალბათ ჩემი ბრალიცაა, რომ ყურადღება არ გამიმახვილებია მულტიკულტურულ საკითხებზე“.

პედაგოგის აზრით, მოქალაქეობრივი აზროვნება უნდა ყალიბდებოდეს ოჯახშიც: „ბევრი მშობელი მიიჩნევს, რომ ეს მეორეხარისხოვანი, ზედემეტი საგანია. ეს დამოკიდებულება უნდა შეიცვალოს“.

სამოქალაქო განათლების პედაგოგთა ფორუმის გამგეობის წევრის, მაკა ბიბილეიშვილის თქმით, გაკვეთილების ხარისხის ასამაღლებლად პედაგოგები  ინფორმაციას სხვადასხვა საშუალებით იღებენ: „ტრენინგების გარდა არსებობს ღია გაკვეთილები, რომელიც ონლაინშიცაა ატვირთული და მასწავლებლებს აქვთ შესაძლებლობა ნახონ. გარდა ამისა, ტარდება მრგვალი მაგიდები ცალკეულ საკითხებზე, პროექტის ფარგლებში გამოცემულია ოთხი დამხმარე სახელმძღვანელო, ჩამოყვანილი გვყავდა ტრენერები აშშ-დან. ორგანიზაციის სახით არსებობს პედაგოგთა ფორუმი, სადაც ასევე განიხილება ყველა მნიშვნელოვანი თემა, რომელიც პედაგოგებს აინტერესებთ“.

PH International -მა სამოქალაქო განათლების პედაგოგების გადამზადება სამი წლის წინ დაიწყო. „ეს საგანი სკოლებში 2006 წლიდან ისწავლება. მანამდე არ არსებობდა საგნის სწავლების მეთოდი, არც პედაგოგები იყვნენ კვალიფიციური, შრომის გაკვეთილებს ჰგავდა ეს გაკვეთილები და რომელ პედაგოგსაც დააკლდებოდა საათი, ის შედიოდა. ვფიქრობ, ტრენინგებისა და სახელმძღვანელოების შემდეგ მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესებულია“, – ამბობს მაკა ბიბილეიშვილი.

ბოლო ტრენინგების თემა, როგორც მაკა ბიბილეიშვილი ამბობს, შეეხებოდა დისკრიმინაციისა და სიძულვილის ენას: „არის შშმ პირთა საკითხების, ბავშვთა უფლებების, სახელმწიფო მოწყობის, ეკონომიკური და სხვა მნიშვნელოვანი თემების განხილვა. თემის აქტუალობა ტრენინგებზე პედაგოგთა საჭიროებების მიხედვით იგეგმება“.

ამ დროისთვის ქვეყნის მასშტაბით 800-მდე პედაგოგია გადამზადებული, 2015 წელს კი, 480 პედაგოგი კიდევ უნდა გადამზადდეს. წელს პირველი ტრენინგი 29 იანვარს ჩატარდა, რომელსაც აჭარის ყველა მუნიციპალიტეტიდან 28 მასწავლებელი ესწრებოდა. ტრენინგები იანვარ-მარტის თვეებში ჩატარდება.  პროექტის ფარგლებში აჭარაში სულ 53 პედაგოგი უნდა გადამზადდეს.

სამოქალაქო განათლება არჩევით საგნად წელს პირველად დაემატა ეროვნულ გამოცდებს. რამდენი აბიტურიენტი გააკეთებს ამ საგანზე არჩევანს, რეგისტრაცის შემდეგ გახდება ცნობილი.

ქრესტომათიის ავტორ-შემდგენლები თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტიკის მეცნიერების მიმართულების ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის სტუდენტები – ირაკლი ირემაძე, სოფო შუბითიძე, ხვიჩა ყაზაიშვილი და ლევან ლორთქიფანიძე არიან.

წიგნში გაერთიანებულია გასულ საუკუნეებში ცნობილი ქართველი სოციალ-დემოკრატების, სოციალისტ-ფედერალისტების, ანარქისტების, ფემინისტებისა და რადიკალი მარქსისტების პუბლიცისტური წერილები.

ამავე გამოცემაში დაბეჭდილია 1919 წლის 14-16 თებერვალს გამართული საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში მონაწილე მემარცხენე პოლიტიკური პარტიების საარჩევნო პროგრამები.

პუბლიკაციის გამოცემა  არასამთავრობო ორგანიზაცია, „შენ დემოკრატიისთვის“, მონაწილეობითა და The National Endowment for Democracy-ის დაფინანსებული პროექტის მატერიალური მხარდაჭერით მოხერხდა.

„ვართ მძიმე დაავადებებით დაინფიცირებულები, რაზეც არაერთხელ მივმართეთ მთავარ ექიმს – ზურაბ ორაგველიძეს. მან ჩვენ შესახებ იცის ჩვენი სამედიცინო ბარათებიდანაც. გვესაჭიროება გამოკვლევები. ის იგნორირებას გვიკეთებს და ცდილობს თავიდან მოგვიშოროს“, – ეს არის მოკლე ამონარიდი ოთხი პატიმრის ხელმოწერით გამოგზავნილი ერთ-ერთი წერილიდან.

კიდევ ერთი ამონარიდი წერილიდან ასევე მედიკამენტების ვერმიღებას უკავშირდება, არადა, წესით, სახელმწიფოს უნდა ჰქონდეს ამ დაწესებულებისთვის საჭირო მედიკამენტები შესყიდული. „არ მოგვეწოდება ელემენტარული მედიკამენტებიც კი. ამაზე მთავარ ექიმს აქვს ერთი და იგივე პასუხი, რომ დეპარტამენტიდან არ უგზავნიან საჭირო რაოდენობის მარაგს“.

პატიმრები წერენ უვარგის საკვებზე, სასმელი წყლის დეფიციტზე, ცუდ ვინტილაციაზე, საპატიმრო დაწესებულების მაღაზიაში აუცილებელი პროდუქტების სიმწირეზე, ამანათის აკრძალვაზე.

როგორც უკვე ვთქვით, ეს იყო ამონარიდები საერთო წერილიდან. კიდევ ერთ წერილს კი კონკრეტული ხელმომწერი ჰყავს – პატიმარი გიორგი მარსაგაშვილი. ეს პატიმარი წერს იმაზე, რომ იგი 2010 წელს ჯერ მე-15 საპატიმრო დაწესებულებაში აწამეს. გიორგი კონკრეტულ პირს ასახელებს, მისივე ინფორმაციით ეს დავით ჯავახიშვილი იყო, რომელიც იმავე დაწესებულებაში ახლაც მუშაობს რეჟიმის უფროსად.

გიორგი მარსაგაშვილი ყვება, რომ მისი წამება გაგრძელდა #6 დაწესებულებაშიც. ის წერს, რომ მას კონკრეტულად გია ჭუმბურიძე აწამებდა. პატიმრის ინფორმაციით ეს მოხელე ისევ სისტემაში მუშაობს.

პატიმარი ამბობს, რომ მის წამებასთან დაკავშირებით ახსნა-განმარტება მისცა როგორც სახალხო დამცველს, ასევე შესაბამისი სტრუქტურების წარმომადგენლებს, მაგრამ დღემდე არ იცის, მის წამებასთან დაკავშირებით დაიწყო თუ არა გამოძიება და თუ დაიწყო, რა გამოიკვეთა.

არის თუ არა სიმართლე ის, რასაც პატიმრები წერენ? – ამ ინფორმაციის გადამოწმება საკმაოდ რთულია. საქმეს, წესით, უნდა იძიებდეს სასჯელაღსრულების სამინისტროს გენერალური ინსპექცია. ამ უწყებას კი ჟურნალისტებთან კომუნიკაცია აკრძალული აქვს.

კიდევ ერთი მხარე, ვისაც ციხეებში არსებული მდგომარეობის გადამოწმება დამოუკიდებლად შეუძლია – სახალხო დამცველია. ამ უწყების აპარატთან არსებული პრევენციის ეროვნული მექანიზმის ხელმძღვანელი მიხეილ მინდაძე პრაქტიკულად ადასტურებს ყველა ამ პრობლემის არსებობას მე-3 საპყრობილეში. სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებით კი „ბათუმელებს“ უთხრა, რომ „მე-3 დაწესებულებაში აღნიშნული პრობლემა გახსნის დღიდანვე იყო. ჩვენ მონიტორინგი ჩავატარეთ და ანგარიშიც გამოვეცით დეკემბერში. მონიტორინგმა გამოავლინა, რომ ეს პრობლემა უკავშირდება სამედიცინო პერსონალის დამოუკიდებლობას და მათ კომპეტენციას. ძალიან ბევრი მიმართულებაა აქ პრობლემური, რის გამოც პრობლემები პატიმრებს ექმნებათ“.

აი, რა წერია ანგარიშში: „მონიტორინგის ჯგუფი შეესწრო შემთხვევას, როდესაც პატიმარი აცხადებდა, რომ მას გადაყლაპული ჰქონდა 4-5 სმ სიგრძის წვეტიანი მეტალის ხრახნები. მორიგე ექიმი დამოუკიდებლად ვერ იღებდა რენტგენოლოგის ან ექოსკოპისტის გამოძახების გადაწყვეტილებას, რათა მომხდარიყო მეტალის საგნის მდებარეობის ნახვა ტრაქტში და განსაზღვრულიყო ჯანმრთელობის დაზიანების რისკი. მორიგე ექიმი ცდილობდა მთავარ ექიმთან დაკავშირებას, რომელიც დაწესებულებაში არ იმყოფებოდა. ვინაიდან პატიმრის ჯანმრთელობას იმ წუთიერად საფრთხე ემუქრებოდა, მონიტორინგის ჯგუფმა პატიმრის თანხმობით მოახდინა დაწესებულების დირექტორის მოადგილის ინფორმირება. მხოლოდ ამის შემდგომ მოხერხდა მთავარ ექიმთან დაკავშირება და რენტგენოლოგის გამოძახებაზე ნებართვის აღება“.

სახალხო დამცველის ანგარიშის მიხედვით, ბათუმის ციხეში ინტერფერონით მკურნალობის პროგრამაც კი არ ფუნქციონირებს: სტომატოლოგიური კაბინეტი ვერ უზრუნველყოფს ორთოპედიულ მომსახურებას. ექოსკოპისტის ბოლო ვიზიტი განხორციელდა მიმდინარე წლის 1 ოქტომბერს, 23-24 ოქტომბრის მდგომარეობით 12 პატიმარი ელოდა ექოსკოპისტის მომდევნო ვიზიტს, უროლოგი დაწესებულებას სტუმრობდა 14 აგვისტოს, მოლოდინში იყო 10 პატიმარი, რენტგენოლოგი დაწესებულებაში იმყოფებოდა 16 სექტემბერს, მომდევნო ვიზიტს ელოდა 34 პატიმარი“.

ესეც მონიტორინგის ჯგუფის ანგარიშიდან: სასჯელაღსრულების #3 დაწესებულებაში არსებობს წამლების სამარაგოსთან დაკავშირებული პრობლემები. სამარაგო განთავსებულია მცირე ფართობში (3 კვ.მ.), მედიკამენტების ყუთები აწყვია იატაკზე. ოთახს აქვს მცირე ზომის სარკმელი, მაგრამ ოთახის განიავება ვერ ხერხდება. წამლების სათანადო აღრიცხვიანობისათვის ფარმაცევტს ესაჭიროება კომპიუტერი… არსებობს გარკვეული შეფერხებები დაწესებულების მედიკამენტებით მომარაგების თვალსაზრისით. ასე მაგალითად, 2014 წლის სექტემბერში დაწესებულებას სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს სამედიცინო დეპარტამენტიდან გამოწერილი ჰქონდა „დიაზეპამი“, რომელიც მხოლოდ ერთი თვის შემდეგ მიიღეს“.

იმავე ანგარიშში მრავალი ისეთი რამ წერია, რაზეც წესით სასჯელაღსრულების სამინისტროს რეაგირება უნდა ჰქონოდა. და მაინც, გაითვალისწინა თუ არა ამ უწყებამ სახალხო დამცველის რეკომენდაციები. ამ კითხვით „ბათუმელებმა“ სასჯელაღსრულების სამინისტროს მიმართა. როგორც სამინისტროდან მიღებული წერილობითი განმარტებით ირკვევა – არა. აი, რა გვაცნობეს სამინისტროდან:

„სასჯელაღსრულების ყველა დაწესებულებაში ფუნქციონირებს პირველადი ჯანდაცვის პუნქტები, შესაბამისად, საჭიროების შემთხვევაში. უზრუნველყოფილია სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობა და უწყვეტობა. დაწესებულებაში მომუშავე მედპერსონალი სერტიფიცირებულია შესაბამის სპეციალობაში და ახორციელებს დამოუკიდებელ საექიმო საქმიანობას. სამედიცინო პუნქტებში არსებობს სამედიცინო დოკუმენტაციის შესანახი სპეციალური კარადები, სამედიცინო მომსახურების კონფიდენციალურობის დაცვა ხდება პაციენტის უფლებათა შესახებ კანონის შესაბამისად. რაც შეეხება სხეულზე არსებული დაზიანებების დოკუმენტირებას, დაწესებულებებში არსებობს დაზიანების ჟურნალი, სადაც აღირიცხება ყველა დაზიანება და ყველა პატიმარს დაწესებულებაში შესვლის დროს უტარდება გარეგანი დათვალიერება, რომლის შედეგადაც დგება შესაბამისი აქტი“.

გარდა მე-3 დაწესებულებაში არსებული მდგომარეობის შეფასებისა, „ბათუმელებმა“ მიხეილ მინდაძეს ჰკითხა, რა ინფორმაციას ფლობდა პატიმარ გიორგი მარსაგაშვილის წამების ფაქტებზე. მიხეილ მინდაძემ განაცხადა, რომ სახალხო დამცველის წარმომადგენელმა ამ პატიმარს ნამდვილად ჩამოართვა ახსნა-განმარტება, ასევე თავი მოუყარეს მისი ჯანმრთელობის (დაზიანების) მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციას და ყველა ეს დოკუმენტი შემდგომი რეაგირებისთვის 2014 წლის 21 აგვისტოს გადაუგზავნეს სასჯელაღსრულების სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას.

მორიგი კითხვა სამინისტროს პრესცენტრის მიმართ სწორედ მარსაგაშვილის წამების შესახებ განცხადების დადასტურებას ან უარყოფას შეეხებოდა – რა მოიკვლია გენერალურმა ინსპექციამ და დაიწყო თუ არა სისხლის სამართლის გამოძიება ზემოთ დასახელებული პირების მიმართ?

სამინისტროდან გვაცნობეს, რომ გენერალურმა ინსპექციამ ამ საკითხის შესწავლა 2015 წლის 15 იანვარს დაიწყო და ვინმეს ბრალეულობის გამოკვეთის შემთხვევაში, სამინისტროში სათანადოდ მოიქცევიან.