Batumelebi

შიდა აუდიტმა ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დარღვევები აღმოაჩინა. მონიტორინგი მოიცავს 2019-2020 წლებს. დასკვნაში საუბარია როგორც ადმინისტრაციული ხასიათის, ასევე ფინანსურ დარღვევებზეც. აუდიტის დასკვნის მიხედვით, ბათუმის უნივერსიტეტს დიდი ოდენობის ვალი ერიცხება.

უცხოელი სტუდენტების საქმე

აუდიტის დასკვნაში ყველაზე ვრცელი ადგილი სწორედ ამ ნაწილს ეთმობა. დასკვნის მიხედვით, 2020 წლის 1-ლი იანვრის  მდგომარეობით, უნივერსიტეტს სტუდენტების მიმართ 6 449 740  ლარის  ოდენობით სწავლის საფასურის დებიტორული დავალიანება ერიცხება, მათ  შორის  უცხოელი (630-ზე  მეტი ინდიელი) სტუდენტების მიმართ არსებული დავალიანება შეადგენს 5 353 120 ლარს, სხვა დანარჩენი სტუდენტების კი – 1 096 620 ლარს.

საიდან წარმოიშვა ეს ვალი? – როგორც აუდიტი წერს, კომპანია „ინთერნეიშენალ სთუდენთ სელ ბიუსთან“ 2017 წლის ივლისში  დადებული მემორანდუმის მიხედვით, უცხოელ სტუდენტებს სწავლის საფასური სასწავლო წლის დაწყებამდე ორი კვირით ადრე უნდა გადაეხადათ. „თუმცა კომპანიამ შეთანხმება დაარღვია. აღნიშნულმა  უპასუხისმგებლო ქმედებამ განაპირობა მემორანდუმით ნაკისრი  ვალდებულების იგნორირებითა და პირობების დარღვევით ვადაგადაცილებული სახით, როგორც დებიტორული, ასევე  კრედიტორული დავალიანების  დაგროვება“, – წერს აუდიტი.

ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, თუ პირობების შეუსრულებლობა ორ თვეზე დიდხანს გრძელდება, მხარეები წყვეტენ ხელშეკრულებას, დავა კი სასამართლოში გრძელდება.

როგორც აუდიტი ამბობს, აღნიშნული კომპანია უნივერსიტეტს არ აწვდიდა სტუდენტთა სახელობით სიას, სადაც გარკვევით იქნებოდა ინფორმაცია იმის თაობაზე, თუ რომელ სტუდენტს ჰქონდა სწავლის საფასურის დავალიანება ან პირიქით.

„აღნიშნული კომპანიის მიმართ არსებული დავალიანების (დებიტორული, ასევე  კრედიტორული) დაგროვების ფაქტს ადგილი არ ექნებოდა უნივერსიტეტის შესაბამის სამსახურებს (დეკანატი, საფინანსო-ეკონომიკური დეპარტამენტი, იურიდიული დეპარტამენტი  და სხვა) დროულად და თანმიმდევრულად,  ყოველი სემესტრის შედეგების მიხედვით, მემორანდუმით ნაკისრი ვალდებულების  გათვალისწინებით სამართლიანი მიდგომის მეთოდით, კატეგორიულად რომ დაეყენებინათ მოთხოვნა სწავლის საფასურის  დროულად დაფარვისა და ამასთან უნივერსიტეტის ანგარიშზე უკვე  ჩამორიცხული თანხების მიხედვით სტუდენტთა სახელობითი სიების წარმოდგენაზე.

უნივერსიტეტის შესაბამისი სამსახურების  მხრიდან  მოცემული  საკითხის მიმართ წაყრუებამ, საქმისადმი გულგრილმა და  უპასუხისმგებლო დამოკიდებულებამ, ამასთან კომპანიების  მიმართ  შესაბამისი ქმედითი და მართლზომიერი ღონისძიებების დროულად  ვერ ან არგატარებამ განაპირობა 2017 წლიდან მოყოლებული დავალიანებების უცვლელი ფორმით არსებობის შესაძლებლობა“, – ამბობს აუდიტი.

ამავე წყაროს ცნობით, უნივერსიტეტსა და კომპანიას შორის გაფორმებული მემორანდუმი არ იძლევა საშუალებას საჯარიმო სანქციები დააკისროს კომპანიას ვალდებულებების შეუსრულებლობისთვის. „არსებული  რისკების  შეუფასებლობის, გარანტორი კომპანიის სანდოობის ჯეროვნად არ  შეფასების, მემორანდუმების გაფორმებებთან მიმართებაში  დაშვებულმა ხარვეზებმა და არასათანადოდ შეფასებულმა  გათვლებმა განაპირობა დიდი ოდენობით დებიტორული დავალიანების არსებობა, რამაც უნივერსიტეტი დააყენა  მაღალი რისკების  მატარებელ  პროცესებსა და ფაქტებთან“, – ამბობს შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსი, ყოფილი კანცლერის მიმართ გაგზავნილ სამსახურებრივ ბარათში, რომელიც 2020 წლის 3 თებერვლით თარიღდება.

2021 წელს გამოქვეყნებულ აუდიტის დასკვნაში ასევე წერია, რომ „2021 წლის 1-ლი იანვრის მდგომარეობით ვალი 13 862 177 ლარამდეა გაზრდილი. ანუ დავალიანების მოცულობა გაზრდილია 7 412 437 ლარით“.

„ბათუმელები“ შეეცადა აუდიტის დასკვნაში მოყვანილ ფაქტებთან დაკავშირებით განმარტებები უნივერსიტეტის ადმინისტრაციისგან მიეღო. ადმინისტრაციაში განაცხადეს, რომ მხოლოდ წერილობით გაგზავნილ კითხვებს უპასუხებდნენ.

„ბათუმელებმა“ აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით კითხვები დაუსვა უნივერსიტეტის ყოფილ კანცლერს ალექსანდრე მითაიშვილს, რომელსაც დაახლოებით ერთი თვის წინ იმპიჩმენტი გამოუცხადეს უნივერსიტეტში და გაათავისუფლეს თანამდებობიდან.

მითაიშვილს ვკითხეთ, თუ რა გახდა ვალების დაგროვების მიზეზი და რატომ არ რეაგირებდა ამაზე ბსუ-ს ადმინისტრაცია. ის ამბობს, რომ ვალები წლების განმავლობაში არასწორად განხორციელებულ მენეჯმენტს უკავშირდება, რომელიც მის კანცლერად დანიშვნამდე წარმოიშვა.

„მე ამის თაობაზე მასალები გადავაგზავნე პროკურატურაშიც და სასამართლოშიც მაქვს საქმე შეტანილი კომპანიის წინააღმდეგ ჩემი კანცლერობის დროს“, – ამბობს მითაიშვილი.

ყოფილი კანცლერის თქმით, უნივერსიტეტმა კიდევ ერთი არასწორი ნაბიჯი გადადგა უცხოელ სტუდენტებთან მიმართებაში, როცა პირველი ნაკადის სტუდენტებს დაჰპირდა, რომ ისინი 5 წლის ნაცვლად 6 წელიწადში შეძლებდნენ საბაკალავრო პროგრამის დაფარვას, თუ წლის განმავლობაში ზედმეტ კრედიტებს გაივლიდნენ.

„სწორედ ამ დაპირებაზე აპელირებდნენ სტუდენტები და ამბობდნენ, რომ როცა მერაბ ხალვაში იყო რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, უფლებას გაძლევთ გაიაროთ წელიწადში 60-ის ნაცვლად 75 კრედიტი, რაც მოგცემთ საშუალებას, რომ 5 წელში დაამთავროთ საბაკალავრო პროგრამაო. მაგრამ ამათ სასწავლო კურსი – 360 კრედიტი ხომ მაინც გაიარეს?  თითო კრედიტი ხომ ფული ღირს, ამიტომ ისინი 5 წელში დაამთავრებდნენ თუ ექვსში, ამას მნიშვნელობა არ აქვს, გავლილი კრედიტების ფული უნდა გადაეხადათ. სწორედ ამან წარმოშვა უთანხმოება“, – ამბობს მითაიშვილი. ის ირწმუნება, რომ ეს პოზიცია უნივერსიტეტის წარმომადგენლობით საბჭოზეც დააფიქსირა და განაცხადა, რომ „ბსუ ცუდ პრეცედენტს ქმნიდა“.

„პირველი ნაკადის უცხოელ სტუდენტებს რომ აჩუქეს ერთი წლის გადასახადი, 452 სხვა ინდოელი სტუდენტი რომ სწავლობს კიდევ, ისინიც ხომ მოითხოვენ იმავეს?“ – ამბობს მითაიშვილი.

ბრძანების გარეშე ჩატარებული ლექციები

აუდიტის დასკვნაში წერია, რომ 2020 წლის მაისი-ივნისის თვეში დაგვიანებით გადმოგზავნილი დოკუმენტის მიხედვით ირკვევა, რომ ბრძანების გარეშეა ჩატარებული 1806 ლექცია. აქედან ნაწილი აუდიტორიაშია ჩატარებული, ნაწილი აუდიტორიის გარეთ.

„ეს არის უხეში დარღვევა, როცა რექტორის ბრძანების გარეშე ტარდება ლექციები. როგორც ვიცი, მთელი ექვსი თვე ისე ტარდებოდა ლექციები ამა თუ იმ ფაკულტეტზე, რომ არ არსებობდა ბრძანება და ლექციების ჩატარების უფლება არ ჰქონდათ. დაახლოებით 2 000 საათამდე იყო ჩატარებული, ისე გავიდა მთელი საგაზაფხულო სემესტრი (რაც არ უნდა პანდემია იყოს). ეს არ არის გამამართლებელი საბუთი, რადგან ელექტრონული წარმოება არ შეწყვეტილა, ამის მიუხედავად, ბრძანებაც კი არ ყოფილა. მე თანამდებობრივად მევალებოდა და შესაბამისი რეაგირება გავაკეთე. მხოლოდ ამის შემდეგ დაიწერა ბრძანება უკვე ჩატარებული ლექციების ჩატარებაზე, უკანა რიცხვით“, – ამბობს მითაიშვილი.

სხვა დარღვევები აუდიტის დასკვნაში

დასკვნაში წერია, რომ 2020 წლის პერიოდში საწვავი დაშვებული ლიმიტის ზემოთ არ დახარჯულა, თუმცა არცერთ ავტომობილზე საწვავის ხარჯვა სპიდომეტრით არ იზომება. „საწვავის ჩამოწერის ძირითადი მარწმუნებელი და დამაჯერებელი ფაქტორი კი სპიდომეტრის ზუსტი ჩვენებაა, სადაც დადასტურებული იქნება ფაქტობრივად განვლილი მანძილი და შესაბამისად განისაზღვრება საწვავის ფაქტობრივი ხარჯი. აღნიშნული პროცედურები ანუ სპიდომეტრების აღრიცხვა უნივერსიტეტში საერთოდ არ ხორციელდება“, – წერს აუდიტი.

გარდა ამისა, აუდიტი საუბრობს დიდი ოდენობით ჩამოსაწერ ავტომობილებზე, რომელიც წლებია უნივერსიტეტის ბალანსზე ირიცხება.

39 ერთეული სასოფლო დანიშნულების ტექნიკიდან  79,5 % ამორტიზებულია. შეკეთებას არ ექვემდებარება. ასევე, ბალანსზე არსებული 23 სხვადასხვა მოდელის სატრანსპორტო საშუალებებიდან მხოლოდ შვიდი ავტომობილია გამართული.

რადგან ბსუ-ს ადმინისტრაციამ „ბათუმელების“ კითხვებს არ უპასუხა, ჩვენ ამჯერადაც ყოფილ კანცლერს ვკითხეთ, რატომ არ ჩამოწერეს უსარგებლო ავტომობილები, რაზეც ალექსანდრე მითაიშვილი გვპასუხობს, რომ ამის უფლება სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტომ არ მისცა.

„კატეგორიული უარი მითხრა, ამიტომ სხვა ალტერნატივა არ მრჩებოდა თუ არ გავარემონტებდი. პროცესი გამჭვირვალე რომ ყოფილიყო, გავაკეთე კომისია, რომლის წევრი მე არ ვყოფილვარ. ეს კომისია მსჯელობდა ყველა მანქანის რემონტზე, წარმოდგენილი იყო სადეფექტო აქტები.

18 მანქანა ფიტოპათოლოგიის და მრავალფეროვნების ინსტიტუტის ეზოშია და უზარმაზარ პრობლემას ქმნის, გველების ბუდეა, მოსახლეობა უკმაყოფილოა ამის გამო და უბნის გამგებელმაც არაერთხელ მთხოვა, რომ გაგვეტანა. პრობლემაა მაგათი შენახვა. ამ მანქანებზე საწვავიც იწერებოდა წლების განმავლობაში“, – ამბობს მითაიშვილი.

მისი თქმით, გეგმაში ჰქონდა, რომ ძველი ავტოპარკი ჩამოეწერა, ჯართად გაეყიდა და ახალი ავტოპარკი შეეძინა, თუმცა უარი მიიღო.

კანცლერის იმპიჩმენტი

ალექსანდრე მითაიშვილს ბსუ-ში უნდობლობა გამოუცხადეს იმ მოტივით, რომ მან არ წარმოადგინა მიმდინარე წლის ბიუჯეტის ანგარიში. მითაიშვილი ამბობს, რომ მას ანგარიში მზად ჰქონდა. „წარმომადგენლობითი საბჭოს სპიკერმა არ მოიწვია საბჭო და არც მოუთხოვია ანგარიში. მე კი საბჭოს მოწვევის უფლება არ მქონდა“, – ირწმუნება ყოფილი კანცლერი.

ყოფილ კანცლერთან დაკავშირებით ბიუჯეტის ანგარიშის გარდა სხვა ბრალდებებიც გაჟღერდა. საუბარი იყო პანდემიის პერიოდში საწვავის გადახარჯვაზე, თუმცა ამის შესახებ აუდიტი არაფერს წერს. დასკვნაში წერია, რომ ბსუ-ს ბალანსზე რიცხულ არცერთ ავტომობილს, მათ შორის ტოიოტა-კოროლას (FDP-377) და ტოიოტა-პარდოს (სახლ. ნომრით: KL-797 KL), რომლითაც ყოფილი კანცლერი სარგებლობდა, საწვავის გადახარჯვა არ უფიქსირდება. საწვავის ხარჯების თაობაზე ყოფილი კანცლერი ასეთ განმარტებას აკეთებს: „პანდემიის პერიოდში ადმინისტრაცია მუშაობდა. მე პირადად, სამსახურში ყოველდღე დავდიოდი. გარდა ამისა, ორ ავტომობილს ჰქონდა საშვი ლოქდაუნის დროს და აქედან ერთი ჩემი ავტომანქანა იყო. რადგან ტრანსპორტი გაჩერებული იყო, ჩვენ მიგვყავდა და მოგვყავდა დაცვის თანამშრომლები, დამლაგებლები“.

კიდევ ერთი ბრალდება, რომელიც მისი მისამართით გაჟღერდა შეეხებოდა პირად სარგებელს – ყოფილმა კანცლერმა უნივერსიტეტს ბანკი შეუცვალა და ანგარიშები იმ ბანკში გადაიტანა, საიდანაც მას კრედიტი ჰქონდა აღებული.

მითაიშვილი ამ ბრალდებაზე ასე პასუხობს. „ეს არ არის ჩემი ვალი, ჩემ ერთ ახლობელს დავუდექი თავდებში და რადგან ის გარდაიცვალა, ბანკი ჩემგან ითხოვს ვალის დაფარვას.

თუმცა ეს არ არის კავშირში უნივერსიტეტის ანგარიშების გადმოტანასთან ამ ბანკში. ჩვენ კანონი გვავალებს, რომ საბანკო მომსახურებაზე კონკურსი გამოვაცხადოთ, რომლის მთავარი განმსაზღვრელია პროცენტული განაკვეთი, რომელსაც ბანკი გაჩერებულ სახსრებზე გვირიცხავს. „საქართველოს ბანკმა“ გაიმარჯვა კონკურსში, რადგან მან წლიური მოგება 14,6 პროცენტი გადაგვიხადა, მაშინ როცა წინა ბანკი, 8,8 პროცენტს გვთავაზობდა. 2020 წელში პანდემიის პირობებში 700 ათას ლარამდე მოგება მიიღო ამ ოპერაციით უნივერსიტეტმა“, – ამბობს მითაიშვილი.

აუდიტის დასკვნაში საუბარია ასევე ოთხი ფაკულტეტის 4 სამაგისტრო პროგრამაზე, რომელსაც აკრედიტაცია უნდა გაევლო ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრში, რისთვისაც გადასახდელი იყო 2 700 ლარი – აკრედიტაციის თანხა. ამ პროგრამებზე უნივერსიტეტმა ისე გაზარდა სწავლის საფასური, რომ არ დაელოდა ბრძანებას.

„ფაქტობრივად, უკანონო ტარიფით ახდევინებდა სტუდენტებს გაზრდილ გადასახადს, რის გამოც, სტუდენტების ვალი დაედო და ახლა უკან აბრუნებს ამ თანხებს. სადღაც 300 ათას ლარზეა საუბარი. ამის გამო არავის არ უნდა ეგო პასუხი უნივერსიტეტში? დაისაჯა ვინმე“, – ამბობს მითაიშვილი.

აღნიშნული ფაქტის შესახებ „ბათუმელები“ ჯერ კიდევ  5 მარტის სტატიაში წერდა.

საქართველოს მთავრობის დადგენილებით, 2021 წლის 1-ლი ივლისიდან არსებული 100 000 ქულის ნაცვლად, 100-ლარიან დახმარებას მიიღებენ 120 001-ზე ნაკლები ქულის მქონე ოჯახებში მცხოვრები ბავშვებიც.

„ოჯახი, რომლის სარეიტინგო ქულაც 120 001-ზე ნაკლებია – საარსებო შემწეობა განისაზღვრება 100 ლარით ოჯახის თითოეულ 16 წლამდე ასაკის წევრზე.“ – აღნიშნულია მთავრობის დადგენილებაში.

ამასთან, სოციალური მომსახურების სააგენტოს ინფორმაციით, სოციალურად დაუცველ ბავშვთა დახმარება 2-ჯერ, არსებული 50 ლარის ნაცვლად – 100 ლარამდე, პირველი ივლისიდან გაიზარდა.

სააგენტოს ინფორმაციით, აღნიშნული გადაწყვეტილება 215 ათასზე მეტ ბავშვს შეეხება და პროგრამის დასაფინანსებლად ბიუჯეტიდან ყოველწლიურად 145 მილიონი ლარი გამოიყოფა.

თუკი შვილი შეგეძინათ და დეკრეტულში გახვედით, შესაძლოა ძალიან საჭირო რომელიმე ნივთის შესაძენად სესხის აღება მოგიწიოთ – ამ დროს ბანკი განვადებას არ მოგცემთ იმის მიუხედავად, რომ შეიძლება სამსახური გაქვთ და დეკრეტულის ანაზღაურებაც სრულად დარიცხულია თქვენს ანგარიშზე.

„ეს არის დისკრიმინაციული მიდგომა და უფლების ჩამორთმევა,“ – ამბობს თეონა ხარაბაძე, რომელიც ახლა დეკრეტულ შვებულებაშია და განვადებაზე ქუთაისის ერთ-ერთ მაღაზიაში უარი უთხრეს. ის თიბისი ბანკის მომხმარებელია და განვადების გაკეთებაც ამ ბანკში უცდია. თეონა ხარაბაძეს დეკრეტული შვებულების ანაზღაურება ერთიანად ჩაურიცხეს 23 თებერვალს. ბანკში კი უთხრეს, რომ რადგან ბოლო სამ თვეში ხელფასის ჩარიცხვა არ ფიქსირდება, განვადებას ვერ გაუკეთებენ.

„რატომ ჩათვალეთ, რომ ეს არის ქალთა დისკრიმინაციო, ასე მიპასუხეს, მაგრამ ვერ მითხრეს, რატომ ჩამთვალოს უსამსახუროდ, როცა დეკრეტულში ვარ. შესაძლოა ბანკმა გითხრას უარი განვადებასა თუ სესხზე ისე, რომ არც დაასაბუთოს, მაგრამ როცა პირდაპირ გეუბნებიან, რომ დეკრეტულის გამო არ გიკეთებენ, ეს მიდგომა არის პრობლემური,“ – მიიჩნევს თეონა ხარაბაძე.

რატომ არ აძლევენ განვადებით სარგებლობის უფლებას დეკრეტულ შვებულებაში მყოფ ადამიანს? – კითხვით რამდენიმე ბანკს მივმართეთ, მათ შორის, „თიბისი ბანკს“, სადაც თეონა ხარაბაძემ განვადების გაკეთება სცადა. ბანკების პასუხი იდენტური აღმოჩნდა: „ეს სტანდარტული მიდგომაა, ბოლო სამ თვეში უნდა ჰქონდეს მოქალაქეს დარიცხვა მინიმუმ, რომ განაცხადი განიხილონ“.

„თიბისი ბანკის“ ოპერატორს ასევე ვკითხეთ, რატომ არის შეუძლებელი ბანკისთვის იმის გადამოწმება, არის თუ არა ნამდვილად დასაქმებული დეკრეტულ შვებულებაში მყოფი ადამიანი, ან რატომ მიჩნევა, რომ არ ჩაერიცხა მოქალაქეს ანგარიშზე თანხა, როცა მას ერთიანად ჩაერიცხა 6 თვის დეკრეტულის ანაზღაურება, როგორც ამას ითვალისწინებს კანონი საჯარო სამსახურების შემთხვევაში?

„ნებისმიერ სასესხო პროდუქტზე არის ეს მიდგომა,“ – გვიპასუხა თიბისი ბანკის ოპერატორმა.

ანალოგიური და სტანდარტული პასუხი მივიღეთ „საქართველოს ბანკისგანაც“: „სტანდარტულად საჭიროა ბოლო სამი თვის ჩარიცხვა ფიქსირდებოდეს“.

„ეს არის შრომითი უფლების რეალიზების პრობლემა,“ – მიიჩნევს დამოუკიდებელი იურისტი გიორგი ხიმშიაშვილი. მისი შეფასებით, ბანკების ეს მიდგომა ცალსახად კანონის დარღვევა არ არის, მაგრამ პრობლემურია.

„ნებისმიერი სამართლებრივი მიდგომა განიცდის ტრანსფორმაციას და მოითხოვს ადაპტაციას ახალ რეალობასთან. რეალობა კი არის ის, რომ როცა ადამიანები სარგებლობენ დეკრეტული შვებულებით, მათ უწყდებათ წვდომა საბანკო პროდუქტებთან. ამ მიდგომამ შესაძლოა მოგვცეს მომავალში ისეთი სურათი, რომ ადამიანებმა თავი შეიკავონ კუთვნილი დეკრეტული შვებულების გამოყენებისგან, ან დასჭირდეთ სესხი და თავი აარიდონ უფლების რეალიზებას. ვფიქრობ, ბანკი, როგორც მაღალი სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე სუბიექტი, უნდა დაფიქრდეს ამ კონკრეტულ ვითარებაზე, მოახდინოს მოდიფიკაცია მისი მიდგომის და  განსაკუთრებით დეკრეტული შვებულება არ გამოიყენოს, როგორც შემზღუდავი გარემოება,“ – გვითხრა გიორგი ხიმშიაშვილმა.

„მაინც გავშალე კარავი“ – ამბობს დავით ბურჭულაძე, რომელსაც გუშინ, 30 ივნისს, ბათუმში, მემედ აბაშიძის გამზირზე, პოლიციელებმა კარავი დაუშალეს. დავითმა ამჯერად კარავი იმ ეზოს შესასვლელთან გაშალა, სადაც თვითონ ცხოვრობს.

დავით ბურჭულაძე საპენსიო სესხის 5 პროცენტამდე შემცირებას ითხოვს, ასევე პენსიის 500 ლარამდე გაზრდას და პენსიონერების ჯანდაცვის 100 %-იანი პაკეტით უზრუნველყოფას. მან კარავი მემედ აბაშიძის გამზირზე, ტროტუარზე, 30 ივნისს გაშალა.

„კარვის გაშლიდან რამდენიმე საათში მოვიდნენ პოლიციელები და მითხრეს, რომ ამის უფლება არ მაქვს. თქვეს, მერიის ნებართვა იყო საჭიროო. მერე მოკიდეს ხელი კარავს და თავისი ხელით დაშალეს… მერე იურისტებს ველაპარაკე და მითხრეს, გაქვს კარვის გაშლის უფლება, თუ ეს გზას არ კეტავსო. დღეს დილით ისევ გავშალე კარავი. ვიცი, პოლიციელები არ დამანებებენ თავს, ამიტომ კარავი ეზოს შესასვლელში გავშალე, ეს საერთო ეზოა და მეც აქ ვცხოვრობ, არავის ხელს არ ვუშლი,“ – გვითხრა დავით ბურჭულაძემ.

რის საფუძველზე დაუშალეს მოქალაქეს კარავი პოლიციელებმა და რატომ შეუზღუდეს მას პროტესტის გამოხატვის უფლება? – ეს დღეს დილით ვიკითხეთ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესცენტრში, თუმცა ამ დრომდე პასუხი არ მიგვიღია.

„ეს საპოლიციო ღონისძიება არის უკანონო“, – ასე აფასებს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის აჭარის ფილიალის ხელმძღვანელი, პაატა დიასამიძე პოლიციელების მხრიდან დავით ბურჭულაძის კარვის დაშლას.

საია-ს იურისტი განმარტავს, რომ მერიასთან შეთანხმება საერთოდ არ სჭირდება კარვის გაშლას. მერიის წინასწარ გაფრთხილება იმ შემთხვევაშია საჭირო, როცა კარავი გზის სავალ ნაწილს კეტავს და იწვევს სატრანსპორტო მოძრაობის შეფერხებას. დავით ბურჭულაძის კარავი კი, ტროტუარის ერთ კუთხეში იყო გაშლილი და ის მოძრაობას არ აფერხებდა.

რამდენად წაახალისა პოლიციელების უკანონო მოქმედება მოსამართლე ირმა ტოგონიძის გადაწყვეტილებამ, რომელმაც ზუსტად 5 დღის წინ – 25 ივნისს, 2-2 ათასი ლარით დააჯარიმა აქციის მონაწილეები „კარვის გაშლის საქმეზე“. 20 ივნისს აჭარის მთავრობის სახლის წინ აქციის მონაწილეებს კარვების გაშლის უფლება არ მისცეს, წინააღმდეგობის გაწევის და წვრილმანი ხულიგნობის მუხლებით კი, 7 პირი დააკავეს.

„როცა კონსტიტუციით გარანტირებულ უფლებაში ჩარევა ხდება, სასამართლოს ასეთი ზედაპირული მიდგომა არ უნდა ჰქონდეს,“ – ამბობს საია-ს იურისტი, პაატა დიასამიძე. ის ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ მოსამართლეს არ უმსჯელია, რამდენად კანონიერი იყო აქციაზე თავად პოლიციელების მოთხოვნა, როცა კარვის გაშლის საშუალება მოქალაქეებს არ მისცეს და ამავე დროს პოლიციელის კანონიერი მოთხოვნის დაუმორჩილებლობის მუხლით დააკავეს ადამიანები.

„შესაძლოა ამ დროს პოლიციელს მიაყენონ შეურაცხყოფა, რაზეც უნდა იმსჯელოს სასამართლომ, მაგრამ სასამართლო უნდა შევიდეს შინაარსობრივ მსჯელობაში – რამდენად იყო კანონთან შესაბამისი და თანაზომიერი პოლიციელის მოთხოვნა. წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს ქმნის სერიოზულ რისკს – გამოხატვის თავისუფლება არის ფუნდამენტური უფლება და ამის გარეშე დემოკრატიული სახელმწიფო წარმოუდგენელია,“ – აღნიშნა პაატა დიასამიძემ „ბათუმელებთან“.

დავით ბურჭულაძეს შეუძლია პოლიციელების მოქმედება ადმინისტრაციული წესით გაასაჩივროს ჯერ შსს-ში, შემდეგ კი – სასამართლოში.

„თუ აქაც დამიშალეს კარავი, მაშინ გავასაჩივრებ, ისე არ ღირს,“ – დასძინა დავით ბურჭულაძემ.

ავტორი: ანა თურაძე 

ზღვისპირას თუ გაივლით, სანაპიროზე პლასტმასის ბოთლს ან ცელოფნის ძველ პარკს აუცილებლად შენიშნავთ. ზღვაში მოხვედრის შემდეგ პლასტმასსა და პოლიეთილენს ასწლეულები სჭირდება დასაშლელად, თუმცა ამ ტიპის საზღვაო ნარჩენები დაშლის შემდეგაც არ ქრება უკვალოდ. რა საფრთხეებს შეიცავს ზღვის პლასტმასით დაბინძურება და რა მდგომარეობაა ამ მხრივ საქართველოში, შავი ზღვის სანაპიროზე? – ამ თემაზე ასოციაცია „შავი ზღვის ეკო აკადემიის“ საზღვაო ნარჩენების ექსპერტს, მაია ოჩიგავას ვესაუბრეთ.

• ქალბატონო მაია, რა მონაცემები არსებობს, რამდენად დაბინძურებულია შავი ზღვა პლასტმასის ნარჩენებით?

პირველ რიგში განვმარტოთ, რა არის საზღვაო ნარჩენი. ეს არის მდგრადი, წარმოებული ან დამუშავებული მყარი მასალა, რომელიც გვხვდება ზღვაში ან სანაპიროზე.  საზღვაო ნარჩენები ზღვაში ხვდება არაპირდაპირი გზითაც, მაგალითად, მდინარეებით, კანალიზაციით, წვიმის წყლით ან ქარის მეშვეობით.

საზღვაო ნარჩენების მონიტორინგი საქართველოში არ ხდება, იყო ერთეული შემთხვევები, როდესაც ჩატარდა მონიტორინგი. ეს მოხდა პირველად გაეროს განვითარების პროგრამის და ევროკავშირის ერთობლივი პროექტის – „ემბლას“ფარგლებში და ასევე – შავი ზღვის პროგრამის ფარგლებში, რამდენიმე პროექტის ფარგლებში.

ერთ-ერთი პროექტი არის „შავი ზღვის ეკო აკადემიის“ მიერ განხორციელებული. 2021 წლის ივნისში ჩვენმა ორგანიზაციამ ჩაატარა ბათუმში, ქობულეთში, ურეკსა და ფოთში შავი ზღვის საზღვაო ნარჩენებით დაბინძურების მონიტორინგი სანაპიროზე.

მონიტორინგის დროს დასუფთავდა სანაპირო ზოლიც. 12 დღის მანძილზე დასუფთავდა და აღიწერა 1000 მეტრის სიგრძის სანაპირო ზოლი 8 წერტილში და შეგროვდა 600 კილოგრამი საზღვაო ნარჩენი. მონიტორინგის ჩატარების ადგილის, ნარჩენების სახეობისა და რაოდენობის შესახებ მონაცემები განთავსდა ევროპის გარემოსდაცვითი სააგენტოს სპეციალურ რუკაზე.

ჩვენ მიერ შეგროვებული და აღწერილი საზღვაო ნარჩენების 87%-ს შეადგენდა პლასტიკატის ბოთლები, თავსახურები და სხვა მცირე ზომის პლასტიკატის ნივთები.

• ვინ მონაწილეობდა უშუალოდ მონიტორინგის პროცესში?

იმისთვის, რომ შავი ზღვის რეგიონის სკოლებში აგვემაღლებინა ცნობიერება საზღვაო ნარჩენებთან დაკავშირებით, სკოლის მოსწავლეებისა და პედაგოგების მონაწილეობით ჩავატარეთ ეს მონიტორინგი.

ბათუმის, ქობულეთის, ურეკისა და ფოთის ოთხი სკოლის 200-მა მოსწავლემ და 20-მა პედაგოგმა  გაიარა თეორიული სწავლება შავი ზღვის გარემოსდაცვითი პრობლემებისა და საზღვაო ნარჩენების შესახებ.

მონიტორინგის მონაწილე მოსწავლეები და პედაგოგები აღვჭურვეთ შესაბამისი ხელთათმანებით, პირბადეებით, პარკებით, ყუთებითა და საჭირო ინვენტარით. ასევე, ჩავუტარეთ ინსტრუქცია უსაფრთხოების შესახებ, თუ როგორ უნდა ემუშავათ მონიტორინგის დროს. მჭრელ საგნებსა და ნემსებს მოსწავლეები არ აგროვებდნენ. მათი შეგროვება და სპეციალურ ყუთებში განთავსება იყო ჩვენი და მასწავლებლების ვალდებულება.

თავიდან ჩვენი პროექტი არ ითვალისწინებდა უშუალოდ მონიტორინგს, მაგრამ გაგვიჩნდა ამის შესაძლებლობა, რადგან პანდემიის გამო ონლაინჩატარდა პროექტის შემაჯამებელი კონფერენციის რეგიონული შეხვედრა და გამოგვითავისუფლდა ბიუჯეტი, რამაც მოგვცა მონიტორინგის საშუალება.

• რა საფრთხეებთანაა დაკავშირებული ზღვის პლასტმასით დაბინძურება? რა შეიძლება იყოს ამის შედეგი? მაგალითად, რა მოხდება, თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდება 10, 20 წლის განმავლობაში?

შავი ზღვის საზღვაო ნარჩენებით დაბინძურება დაახლოებით 10-12 წლის წინ გახდა აქტუალური შავი ზღვის ქვეყნებისთვის, მაგრამ შავი ზღვის ქვეყნებში, ბულგარეთისა და რუმინეთის გარდა, არც ერთ ქვეყანას არ აქვს საზღვაო ნარჩენების მართვის გამოცდილება.

პლასტიკატი ასეულობით წლის განმავლობაში არ იშლება ბუნებრივ გარემოში, რითაც საფრთხეს უქმნის ბიომრავალფეროვნებას.

შესაბამისად, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ პლასტიკატი არ მოხვდეს ეკოსისტემაში, მით უფრო საზღვაო გარემოში, რადგან მისი ამოღება საკმაოდ რთულია წყლიდან. ნარჩენი უნდა განთავსდეს შესაბამის ურნაში, ლეგალურ ნაგავსაყრელზე, სადაც არის დაცული ყველა წესი.

ბიომრავალფეროვნების გარდა, ეს პრობლემურია ესთეტიკური თვალსაზრისითაც, რადგან დაბინძურებული წყალი და გარემო არ არის ტურისტისთვის მომხიბვლელი.

ამ ეტაპზე შავი ზღვის მნიშვნელოვანი დამაბინძურებელია არალეგალური ნაგავსაყრელები, რომლებიც სტიქიურადაა მოწყობილი ხევებში, მდინარეებთან ახლოს და ზღვის სანაპიროზე.

• რამდენად მნიშვნელოვანია ცალკეული ადამიანების პასუხისმგებლობა ზღვის პლასტმასით დაბინძურების კუთხით? როგორ შეიძლება ებრძოლოს ერთი, ცალკე აღებული ადამიანი ზღვის პლასტმასით დაბინძურებას?

იმისთვის, რომ ჩვენი წვლილი შევიტანოთ საზღვაო ნარჩენების შემცირებასა და აღმოფხვრაში, არ უნდა დავყაროთ ნაგავი და არ უნდა დავტოვოთ სანაპიროზე ნარჩენი და უნდა განვათავსოთ აუცილებლად სანაგვე ურნაში.

სოფლებში არ არის შესაბამისი რაოდენობის ურნები და მოწყობილია სტიქიური ნაგავსაყრელები, მოსახლეობამ უნდა შეწყვიტოს ხევებში და  არალეგალურად მოწყობილ ნაგავსაყრელებზე  ნაგვის დაყრა.

მაგრამ როგორ მოიქცეს მოსახლეობა, სადაც საერთოდ არაა ან არ არის საჭირო რაოდენობის ურნა?

პლასტიკატის ნარჩენთან ბრძოლა სხვადასხვა გზით შეიძლება. პლასტიკატის ბოთლით პროდუქტის ყიდვა შეძლებისდაგვარად შეიძლება შევამციროთ ან შევიძინოთ, მაგრამ შესაძლებელი უნდა იყოს მათი დაგროვება და ჩაბარება.

ამასთან, შეგვიძლია პლასტმასის ბოთლი ჩავანაცვლოთ მინის ბოთლით.

დღეს გამოჩნდნენ ქართული კომპანიები, რომლებიც იბარებენ ნარჩენებს, მათ შორის, პლასტიკატს მათი შემდგომში გადამუშავების მიზნით. მაგალითად, პლასტმასის ბოთლებისა და თავსახურების ჩაბარების წასახალისებლად ეს კომპანიები ნარჩენის ჩამბარებელს განსაზღვრული რაოდენობის პლასტიკატის ჩაბარების შემთხვევაში ამ ნარჩენების გადამუშავებით მიღებულ პროდუქტს საჩუქრად ატანენ.

ბოლო წლების მანძილზე შემცირდა პოლიეთილენის პარკების გამოყენებაც, რადგან ისინი უკვე ფასიანი გახდა და პოლიეთილენი ჩანაცვლდა ქაღალდის პარკებით ან ნაჭრის ჩანთებით.

ჩვენი ორგანიზაცია 2005 წლიდან აქტიურად მუშაობს შავი ზღვის რეგიონში ნარჩენების მართვის საკითხებზე ცნობიერებისა ამაღლების მიმართულებით. ამ ინიციატივის ფარგლებში ბათუმში, ფოთში, ურეკსა და ქობულეთში პირველად საქართველოში განთავსდა შავი ზღვის ეკოინსტალაცია საზღვაო ნარჩენების შემცირების მიზნით, მაგრამ, სამწუხაროდ, ბათუმსა და ქობულეთში საზღვაო პარკის ტერიტორიაზე განთავსებული ინსტალაციები ნაწილობრივ დაზიანდა ვანდალურად. დამნაშავენი არ არიან გამოვლენილნი და დაჯარიმებულნი, რადგან იმ ტერიტორიაზე არ არის ვიდეოთვალთვალის კამერები.

ინსტალაციების განახლება დაგეგმილია უახლოეს მომავალში, რათა ტურისტული სეზონის განმავლობაში დამსვენებლებს ჰქონდეთ მათი ნახვის საშუალება.

• ბოლო პერიოდში შავმა ზღვამ არაერთი დელფინი გამორიყა ნაპირზე, შეიძლება თუ არა, რომ ამის მთავარი მიზეზი შავი ზღვის ეკოლოგიური მდგომარეობა იყოს?

სამწუხაროდ, ამას ზუსტად ვერ ვიტყვი, რადგან რომ დადგინდეს იყო თუ არა დელფინის ორგანიზმში პლასტიკატის მიკრონარჩენები, საჭიროა კვლევა.

• „შავი ზღვის ეკოაკადემიის“ პროექტის ფარგლებში შეიქმნა ინტერნეტპლატფორმა, ვის შეუძლია ამ პლატფორმის გამოყენება და როგორ?

ევროპის გარემოსდაცვის სააგენტოს ვებგვერდზე ავტვირთეთ საზღვაო ნარჩენების მონაცემები მათ მიერ შექმნილი სპეციალური მობილურის აპლიკაცია Marine LitterWatch-ის საშუალებით.

ეს საზღვაო ნარჩენების დაკვირვების აპლიკაციაა, სადაც ნებისმიერ მოქალაქეს და ასევე ორგანიზაციას შეუძლია დარეგისტრირდეს და თავადვე აწარმოოს საზღვაო ნარჩენების მოხალისეობრივი მონიტორინგი.

პროექტის ვებგვერდი ონლაინინსტრუმენტია საზღვაო ნარჩენების მართვის საკითხებზე შავი ზღვის ოთხი ქვეყნის: საქართველოს, უკრაინის, ბულგარეთის, რუმინეთისა და ასევე – საბერძნეთის მასშტაბით. აქ ნახავთ ინფორმაციას როგორც საზღვაო ნარჩენების მონიტორინგის შესახებ, ასევე გარემოს მდგომარეობის შესახებ, ინფორმაციას საკანონმდებლო ბაზაზე, საზღვაო ნარჩენებთან დაკავშირებით ვიდეოებს და ქართულად ნათარგმნ პრეზენტაციებს და ფილმებს, ქართულ ენაზე მომზადებულ ქვიზებსა და სხვა მასალას.

შპს „ალიანს პალასმა“ ბათუმის პლაჟზე, კომპლექს „მაგნოლიას“ მიმდებარედ, იჯარის წესით ათვისებული ტერიტორია შემოღობა. კომპანიის ეს ქმედება ადგილზე მოსახლეობამ გააპროტესტა, ვიდეო გადაიღეს და ფეისბუქზე გაავრცელეს.

ადგილზე მისვლის შემდეგ „ბათუმელებს“ კომპანიის წარმომადგენელმა უთხრა, რომ პლაჟის ჩახერგვა დაგეგმილი არ ჰქონიათ და ღობე მხოლოდ საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ტერიტორიის საზღვრების დასაზუსტებლად, ასევე კომპანიის რეკლამის განსათავსებლად გაავლეს. ღობე მოშლილი დაგვხვდა.

გვითხრეს ასევე, რომ სამომავლოდ ამ ადგილზე 2 მსუბუქ კონსტრუქციას მოაწყობენ კაფეების განსათავსებლად, ასევე გეგმავენ პლაჟზე ბილიკების მოწყობას.

„შემოსაზღვრული იყო მხოლოდ იმის გამო, რომ ზუსტად გაგვეგო, რომელი იყო ჩვენი ტერიტორია, ზუსტ საზღვრებში რომ გვეწარმოებინა სამუშაოები. თქვენ ნახეთ, რომ რაც იყო გაკეთებული, უკვე აღარ არის. იქნება საჯარო სივრცე, განთავსდება მხოლოდ მსუბუქი კონსტრუქციები და შეზლონგები. საჯარო სივრცე არ იქნება შეზღუდული და ჩვენი სანაპირო იქნება ყველასთვის ხელმისაწვდომი“, – განაცხადა ლევან კალანდაძემ, შპს „ალიანს პალასის“ წარმომადგენელმა.

მისივე ინფორმაციით, რეკლამა განთავსდება ბანერის სახით.

კომპანიის წარმომადგენელმა გვითხრა ისიც, რომ კომპანიას პლაჟის ამ მონაკვეთის ათვისებაზე გრძელვადიანი იჯარა არ აქვს – „მხოლოდ ერთი სეზონის ტენდერი გვაქვს მოგებული.“

„კანდიდატების წინ დგამდნენ ყუთებს, ყუთებთან კანდიდატები იდგნენ და ხალხი ყუთში აგდებდა თეთრ ან შავ ქვას, ასე ტარდებოდა არჩევნები,“ – გვიყვება ისტორიკოსი ირაკლი ირემაძე. ის ავტორია წიგნისა „არჩევნების ისტორია აჭარაში“, რომელიც უმაღლესმა საარჩევნო კომისიამ გამოსცა. წიგნის პრეზენტაცია უსკო-ში დღეს, პირველ ივლისს, გაიმართება.

ირაკლი ირემაძე „ბათუმელებს“ მოუყვა, როგორ ჩატარდა პირველი არჩევნები ბათუმში და რას აჩვენებს არჩევნების ისტორია.

„პირველი არჩევნები ბათუმში 1888 წელს ჩატარდა, აირჩიეს ქალაქის ხმოსანთა საბჭო. არჩევნების ისტორია აჩვენებს, რამდენად შეზღუდული იყო ამ პერიოდში პოლიტიკური უფლებები: 1915 წლამდე ქალაქის მოსახლეობის დაახლოებით 1 ან 2 პროცენტი მონაწილეობდა არჩევნებში, დაახლოებით 400-500 კაცი და 1917 წლამდე ერთადერთხელ ავიდა 800-მდე ამომრჩევლების რაოდენობა. არჩევნების ისტორიიდან ასევე ჩანს, როგორი იყო სოციალური სტრუქტურა – მდიდრები ირჩევდნენ მდიდრებს, მათ თავიანთი კვოტა ჰქონდათ, ღარიბებს საერთოდ არ ჰქონდათ ხმის მიცემის უფლება,“ – ამბობს ისტორიკოსი ირაკლი ირემაძე.

სხვა ქვეყნებთან შედარებით რუსეთის იმპერიას საქართველოს ქალაქებისთვის გვიან მიუცია თვითმმართველობის არჩევის უფლება. ისტორიკოსი ფიქრობს, რომ ეს ძირითადად გეოგრაფიას უკავშირდება და, მაგალითად, ბათუმშიც, პირველი არჩევნების შემდეგ, ებრაელებს არჩევნებში მონაწილეობის უფლება საერთოდ აუკრძალეს, რადგან ბათუმი საზღვრისპირა ქალაქია.

თბილისის შემდეგ ბათუმშიც მოინდომეს არჩევნების ჩატარება და ბათუმიდან იმპერატორს 1885 წელს პეტიცია მიუღია, ჩვენც გვინდა არჩევნებიო. მაშინ შექმნილა სიები, ვის ჰქონდა არჩევნებში ხმის მიცემის უფლება.

„პირველ არჩევნებში და შემდეგ წლებშიც არჩევნებში მონაწილეების სამი თანრიგი არსებობდა: პირველი ეს იყო მდიდარი ფენა, რომელსაც ქონება ჰქონდა და საიმპერატორო გადასახადს იხდიდა, მეორე იყვნენ ვაჭრები და მიწის მესაკუთრეები და მესამე კატეგორიაში იყვნენ საჯარო მოხელეები და გარკვეული თანრიგის სამხედრო მოსამსახურეები. თითოეულ ჯგუფს თავისი კვოტა ჰქონდა, დოკუმენტებიდან ჩანს, რომ მდიდრები არ მიდიოდნენ არჩევნებზე და რამდენჯერმე გადაიდო ამის გამო კენჭისყრა… მნიშვნელოვანია, რომ მდიდრების ხმას მეტი წონადობაც ჰქონდა,“ – აღნიშნავს ირაკლი ირემაძე.

ისტორიკოსი ამბობს, რომ გაყალბების გამო იმ წლებში არავინ დავობდა. პროტესტის საგანი უფრო ის იყო, რომ ქალაქისთავის არჩევის უფლება არ არსებობდა და ხმოსანთა საბჭოს შემადგენლობაც შეეძლო ქუთაისის გუბერნატორს გამოეცვალა, თუკი ნახავდა, რომ ხალხმა იმპერიისთვის არასასურველი ხმოსნები შეარჩია. ირაკლი ირემაძის თქმით, ასეთი შემთხვევა რამდენჯერმე დაფიქსირდა.

ისტორიკოსი ყურადღებას ამახვილებს იმაზეც, რომ პირველი პირდაპირი და საყოველთაო არჩევნები მოიტანა არა პირველმა რესპუბლიკამ, არამედ რუსეთის თებერვლის რევოლუციამ – პირდაპირი და საყოველთაო არჩევნების გზით ბათუმშიც ქალაქის საბჭო 1917 წლის ივლისში აურჩევიათ, თუმცა ამ არჩევნებითაც უკმაყოფილო დარჩენილან ბათუმელები.

„ამ დროს დავის საგანი იყო ის, რომ აქ ძალიან ბევრი რუსი ჯარისკაცი ცხოვრობდა რუსეთის არმიიდან. მოქალაქეები ითხოვნენ, რომ რუს ჯარისკაცებს არ ჰქონოდათ ხმის მიცემის უფლება, რადგან თუ ამას დაუშვებდნენ, ეს გადაწყვეტდა არჩევნების შედეგს. საბოლოოდ, რუს ჯარისკაცებს მისცეს არჩევნებში ხმის მიცემის უფლება და მათ სოციალისტ-რევოლუციონერებს დაუჭირეს მხარი, 24 მანდატი მიიღეს სოციალ-დემოკრატებმა, 26 მანდატი – რევოლუციონერებმა. ამის მიუხედავად, მაინც საკმაოდ დემოკრატიული საბჭო შეიქმნა, სადაც უკვე ქალაქისთავად სოციალ-დემოკრატი კონსტანტინე საბახტალაშვილი აირჩიეს. ამ საბჭომ მხოლოდ 1918 წლის პირველ აპრილამდე იარსება. პირველ აპრილს საბჭოს საქმიანობა შეწყდა და ქალაქი ოსმალეთმა დაიკავა, 1918 წლის ბოლოდან კი, ბრიტანეთის საოკუპაციო არმიის მმართველობა დამყარდა,“ – გვიყვება ირაკლი ირემაძე.

დამოუკიდებლობის პირველ წლებში ბათუმი ქვეყანაში მიმდინარე პროცესების მიღმა დარჩა. ისტორიკოსი იხსენებს, რომ ბრიტანეთის იმპერიას გაუჭირდა ბათუმთან დაკავშირებით გადაწყვეტილების მიღება, მაშინ მოსახლეობის აღწერაც დაიწყო, თუმცა 1919 წელს ბრიტანეთის იმპერიამ ბათუმელების პეტიციის დაკმაყოფილებაზე უარი თქვა – ბათუმი ისევ არჩევნების უფლებას ითხოვდა.

1920 წლის თებერვალში ბათუმშიც ჩატარდა არჩევნები.

„ბრიტანეთის მოლოდინისგან საპირისპიროდ, ამ არჩევნებში „ქართულმა ჯგუფმა“ გაიმარჯვა. ეს არ იყო კონკრეტული პარტია, მემედ აბაშიძე და სხვები შევიდნენ საბჭოში, მაგრამ ქალაქის თავის არჩევის უფლება ისევ ვერ მიიღეს. ამ საბჭოს შეკრებაც გააჭიანურეს. 1920 წლის 7 ივლისს, როცა ბათუმის ოლქი დაუბრუნდა საქართველოს, ბათუმის საბჭო აგვისტოში შეიკრიბა, ქალაქის თავად აირჩიეს გიორგი ანჯაფარიძე. ამ საბჭომ 1921 წლის მარტამდე იფუნქციონერა, ვიდრე ოკუპაციოა მოხდებოდა. ანჯაფარიძე წინააღმდეგობის მოძრაობაში ერთვება, მას აპატიმრებენ და კიდევ სხვა ლიდერებს, სხვა წევრების რეპრესიებიც მიდის,“ – ამბობს ირაკლი ირემაძე.

ამ წლებში ქალაქის ხმოსანთა საბჭოში ქართველებს სხვა ეთნიკური ჯგუფები სჭარბობდნენ: სომხები, რუსები. იმ პერიოდის საბჭოებში ირჩევდნენ პოლონოლებს და გერმანელებსაც. ისტორიკოსი შენიშნავს იმასაც, რომ რამდენჯერად საბჭოს ქალაქისთავის არჩევის უფლება მისცეს, არჩევანი ეთნიკურად ქართველზე გააკეთეს.

გასაბჭოების შემდეგ კი, არჩევნების ისტორიაში განსაკუთრებული აღარაფერი ხდება – არჩევნები კონკურენციის გარეშე და თითო კანდიდატით ტარდება. ირაკლი ირემაძის წიგნში ბევრს ვერაფერს ნახავთ ასლან აბაშიძის აჭარაში მმართველობის შესახებაც.

„არქივის ჩანაწერების დიდი ნაწილი განადგურებულია, გვაქვს მხოლოდ პლაკატები, ვინ მონაწილეობდა 1990-იანი წლებიდან არჩევნებში, რაზე იყო პროტესტი და ასე შემდეგ,“ – დასძინა ირაკლი ირემაძემ.

პირველი ივლისის მონაცემებით, აჭარაში კორონავირუსის 38 ახალი შემთხვევა დადასტურდა.

Stopcov.ge-ს მონაცემებით, აჭარაში 163 პაციენტი მკურნალობს კოვიდკლინიკებში, მათგან 7 მართვით სუნთქვაზეა.

აჭარაში თვითიზოლაციაშია 634 ადამიანი, კოვიდსასტუმროში იმყოფება 182 ინფიცირებული.

1-ელი ივლისის მონაცემებით, საქართველოში კორონავირუსის 980 ახალი შემთხვევა დადასტურდა. ბოლო 24 საათში ქვეყნის მასშტაბით ჩატარდა 30 579 კვლევა ტესტით.

გასულ დღე-ღამეში საქართველოში 11 ადამიანი გარდაიცვალა კოვიდით. პანდემიის გავრცელებიდან დღემდე ვირუსით ჯამში 5 327 პირი გარდაიცვალა.

1853 წელს დიკინსონის გამომცემლობამ ლონდონში 11 სურათისგან შემდგარი ალბომი გამოაქვეყნა. ალბომს ერქვა „ჩანახატები შავიზღვისპირეთიდან“. ჩანახატების ავტორი ბრიტანელი საზღვაო კაპიტანი, ჰაიდ პარკერი იყო. ჩანახატების მიხედვით, მერე მაღალპოლიგრაფიულ დონეზე შექმნილი ფერადი ლითოგრაფიებიც დაიბეჭდა.

პუბლიკაცია „ბათუმი და შავიზღვისპირეთი ბრიტანული საზღვაო კაპიტნის ჰაიდ პარკერის ჩანახატებში“ ეთნიკურობისა და მულტიკულტურალიზმის შესწავლის ცენტრმა გამოსცა, პუბლიკაციის ავტორი მკვლევარი გიორგი სორდიაა.

„ბათუმი – საქართველოს საზღვარი“/„Batoum – Frontier of Georgia”, ასე ჰქვია კაპიტან ჰაიდ პარკერის ნახატს, რომელიც პუბლიკაციის ავტორის მოსაზრებით ბათუმის ჩვენამდე მოღწეული ერთ-ერთი პირველი ფერადი ევროპული ჩანახატია.

„ნახატზე ბათუმის ყურე და კონცხია გამოსახული, სანაპიროს გაყოლებაზე ჩამწკრივებულია ხისგან ნაშენები სახლები, ერთ-ერთი გამოკვეთილი ნაგებობა შესაძლოა წისქვილი იყოს. ყურეში ორი იალქნიანი გემია გამოსახული, კონცხის ცენტრში კი შეიმჩნევა მცირე ნაგებობა და ანძა, რომელზეც დროშა ფრიალებს. სურათის წინა პლანზე გამოკვეთილია თოფებით შეიარაღებული სამი ადგილობრივი, რომლებსაც ზურგით თივის შეკვრა გადააქვთ. სურათზე ასევე ყურადღებას იქცევს ორი ცხენი და სანაპიროსთან ახლოს მცურავი ტივი, რომელზეც ხუთი ადამიანი იმყოფება“, – წერია პუბლიკაციაში.

ჩანახატების ავტორი უილიამ ჰაიდ პარკერი ბრიტანელი მეზღვაურების ცნობილი საგვარეულოდან ყოფილა. ჰაიდ პარკერისთვის 1853 წელს ყირიმის ომში საბრძოლო და სადაზვერვო მისიის შესრულება დაუვალებიათ. საზღვაო ფლოტის საბრძოლო ხომალდ HMS Firebrand-ის კაპიტანი შავიზღვისპირეთში მცხოვრებ მოსახლეობას აღწერდა, აკეთებდა ჩანაწერებსა და ჩანახატებს. ეს მასალები ბრიტანეთის ფლოტის სამხედრო ხელმძღვანელობისთვის იყო განკუთვნილი.

ბრიტანელი კაპიტანი მალევე დაღუპულა რუსულ ფლოტთან საბრძოლო შეჯახებისას 1854 წლის ზაფხულში.

პუბლიკაციის ავტორმა ჰაიდ პარკერის შავიზღვისპირეთის თემაზე შექმნილი რარიტეტული ალბომი, რომელიც სერიულად არ დაბეჭდილა, ბრიტანეთის მუზეუმის დახმარებით მოიპოვა.

პარკერის ნახატების ქართულ გამოცემაში წერია, რომ ბრიტანეთის მუზეუმი და ბრიტანეთის ბიბლიოთეკა ინახავს კაპიტნის შავ ზღვაში მისიით ყოფნის დროინდელ ხელნაწერ დოკუმენტებს და ჩანაწერებს, რომლებიც სავარაუდოდ ოსმალური პერიოდის ბათუმსაც აღწერს.

მასალაში გამოყენებული ილუსტრაციების ციფრული ვერსიები ეკუთვნის ბრიტანეთის მუზეუმს და ეთნიკურობისა და მულტიკულტურალიზმის შესწავლის ცენტრს. მათთან შეთანხმების გარეშე მასალის გავრცელება აკრძალულია.

დასაქმებულებს, რომლებმაც სამსახური პანდემიის გამო იანვარ-თებერვალში დაკარგეს და კომპენსაციის მიმღებებად ამ თვეებში დარეგისტრირდნენ, 200 ლარი კომპენსაცია ივლის-აგვისტოშიც ჩაერიცხებათ. წელს ჯამში 141 869 600 ლარია გადარიცხული.

„2021 წლის იანვრიდან დაქირავებით დასაქმებული უმუშევრად დარჩენილი მოქალაქეები 6 თვის განმავლობაში ყოველთვიურად 200-ლარიან დახმარებას იღებენ. დასაქმებულებისთვის, რომლებიც დარეგისტრირდნენ იანვარ-თებერვალში,  კომპენსაციის გაცემის ვადა გაგრძელდება მანამდე, სანამ არ ამოიწურება სრული 6 თვე“, – აცხადებს დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტო.

შესაბამისად, ვინც 2021 წლის იანვარში დაკარგა სამსახური, ის მიიღებს კომპენსაციას ივლისის ჩათვლით [6 თვე: თებერვალი-ივლისი] ხოლო, ვინც თებერვალში დაკარგა სამსახური პანდემიის გამო, ის მიიღებს კომპენსაციას აგვისტოს ჩათვლით [6 თვე: მარტი-აგვისტო]. აღნიშნული პროგრამა 6-თვიანია.

დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს მონაცემებით, 2021 წლის განმავლობაში საკომპენსაციო თანხა ჯამში 141 869 600 ლარი ჩაერიცხა:

• იანვრის თვის – 106 389 პირს –  21 277 800 ლარი
• თებერვლის – 140 029 პირს – 28 005 800 ლარი
• მარტის – 130 683 პირს – 26 136 600 ლარი
• აპრილის – 120 496 პირს – 24 099 200 ლარი
• მაისის თვის – 109 086 პირს – 21 817 200 ლარი
• ივნისის თვის – 102 665 პირს – 20 533 000 ლარი

„დღეს კოვიდის 1200 შემთხვევა ყოფილა“, „პირბადის გარეშე არ უნდა შემოუშვან ტურისტები“ – ბათუმის თევზის ბაზარში დილა კორონავირუსზე საუბრით და სტატისტიკის განხილვით იწყება.

თევზით მოვაჭრეებს, ერთი მხრივ, ტურისტების გაზრდილი რაოდენობა უხარიათ, მეორე მხრივ კი, დარდობენ ვირუსის ახალი შემთხვევების ყოველდღიური მატების გამო.

მარინა მესხი ბათუმის თევზის ბაზარში თევზს ყიდის. ამბობს, რომ პანდემიამ ბევრი რამ შეცვალა, აისახა როგორც მოქალაქეების ფინანსურ შესაძლებლობებზე, ისე ურთიერთობებზე.

თევზის ბაზარში ხალხმრავლობა არაა. ბაზარში შესულ ნებისმიერ უცხო სახეს ყველა თავისი დახლისკენ ეპატიჟება და ახალ თევზს სთავაზობს. გურამ მგელაძე წლებია თევზით ვაჭრობს. ამბობს, რომ პანდემიის პირველი ზაფხული რთულად გადასალახი აღმოჩნდა. წელს კი ტურისტები დაბრუნდნენ, რაც ბაზრის მუშაობაზეც აისახა.

შემცირებულ შემოსავალზე საუბრისას გურამ მგელაძეს მაგალითი მოჰყავს და ასე ხსნის, თუ როგორ იმოქმედა პანდემიამ თევზით მოვაჭრეებზე.

„თუ პანდემიამდე, 2019 წლის ზაფხულში, დავუშვათ, თვეში ჩემი შემოსავალი იყო 1000 ლარი, შარშან, 2020 წლის ზაფხულში, გახდა 300 ლარი და უფრო ნაკლები.

წელს ყველას იმედი გვაქვს, რომ კარგი ზაფხული გვექნება. ერთადერთი იმის მეშინია, დაავადება არ გავრცელდეს. ტურისტი რომ შემოვა და გაიზრდება რაოდენობა, მოლოდინი არის, რომ დაავადება უფრო გავრცელდება. რეგულაციებს შეძლებისდაგვარად ვიცავთ, აუცილებელია რეგულაციების დაცვა. პირბადე აუცილებელია,“ – ამბობს გურამ მგელაძე.

ტურისტების იმედი აქვს დარეჯან ცერცვაძესაც. ამბობს, რომ პანდემიის დასაწყისში ვირუსის შიში და ფინანსური გასაჭირი ერთად გაუჩნდათ ბაზარში მოვაჭრეებს. თუმცა იმედს არ კარგავს, რომ ეს ზაფხული მაინც უფრო უკეთესი იქნება, ვიდრე გასული.

საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, პროგრამა – ახალი კორონავირუსული დაავადების COVID 19-ის მართვა  ბიუჯეტიდან, მიმდინარე წელს, 350 მილიონი ლარის ნაცვლად, 522 მილიონ 389 ათასი ლარით დაფინანსდება.

მთავრობამ შესაბამისი ცვლილება „2021 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცების შესახებ“ დადგენილებაში 2021 წლის 29 ივნისს შეიტანა.

ახალი კორონავირუსული დაავადების COVID 19-ის მართვა მოიცავს კარანტინის ღონისძიებების უზრუნველყოფას, ტესტირებას, მკურნალობას, ფარმაცევტული პროდუქტის ლოჯისტიკა-მიწოდებას, სამედიცინო დაწესებულებებში დასაქმებული იმ პერსონალის (რეანიმატოლოგი, ინფექციონისტი, თერაპევტი და სხვა ექიმი სპეციალისტი, უმცროსი ექიმი, ექთანი, სანიტარი) დამატებით  ანაზღაურებას, რომელიც ჩართულია კოვიდის მართვაში და სხვა ღონისძიებებს.

უშუალოდ კორონავირუსის მართვის გარდა 2021 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხა ასევე გათვალისწინებულია:

• COVID19-ზე რეაგირების საგანგებო ღონისძიებების უზრუნველსაყოფად სამედიცინო დაწესებულებათა აღჭურვა/რეაბილიტაცია – 21,8 მილიონი ლარი
• ახალი კორონავირუსის გავრცელებიდან გამომდინარე, ეკონომიკის ხელშეწყობის ღონისძიებები – 265 მილიონი ლარი
• ახალ კორონავირუსთან დაკავშირებული კარანტინისა და სხვა ღონისძიებების განხორციელება – 50 მილიონი ლარი
• ახალი კორონავირუსით გამოწვეული სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესების გამო მოსახლეობის სოციალური დახმარება – 250 მილიონი ლარი
• ახალი კორონავირუსიდან − COVID19-დან გამომდინარე, სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერის ღონისძიებები – 12 მილიონი ლარი

ამავე თემაზე:

საქართველოს რკინიგზის ინფორმაციით, 1-ლი ივლისიდან, კომენდანტის საათის გაუქმებისთანავე, თბილისი-ბათუმი-თბილისის მიმართულებით კიდევ ერთი რეისი დაემატება ყოველდღიურად და თბილისი-ბათუმი-თბილისის მიმართულებით დღეში სამი რეისი შესრულდება.

კომენდანტის საათის გაუქმების გამო იცვლება განრიგი სხვა მაგისტრალური მიმართულებით მოძრავ სხვა მატარებლებზეც.

მატარებლის მოძრაობის განრიგი იხილეთ ქვემოთ მოცემულ ცხრილში:

რკინიგზის ინფორმაციით, ბილეთები უკვე იყიდება ონლაინ და საქართველოს რკინიგზის სალაროებში.

ძალაში რჩება კოვიდ19-თან დაკავშირებული რეკომენდაციები:

[checklist]

• გამცილებლები მგზავრებს ვაგონის შესასვლელებში ჩაუტარებენ თერმოსკრინინგს, მატარებელში შესვლისთანავე კი მათ უნდა გაიარონ დეზობარიერი და ხელები დაიმუშაონ სადეზინფექციო ხსნარით
• ხელის დისპენსერები ყველა ვაგონში იქნება დამონტაჟებული
• მნიშვნელოვანია მგზავრებმა წინასწარ იცოდნენ, რომ ვირუსისთვის დამახასიათებელი სიმპტომების არსებობის შემთხვევაში არ გამოცხადდნენ გასამგზავრებლად
• პირბადის გარეშე მგზავრები არ დაიშვებიან და მგზავრობის პროცესში მათ არ აქვთ პირბადის მოხსნის უფლება.

[/checklist]

დღეს, 30 ივნისს, გაუქმდა ქვეყანაში კორონავირუსის გავრცელების გამო დაწესებული კომენდანტის საათი.

დღეიდან, 30 ივნისიდან, საქართველოს ტერიტორიაზე გაუქმდა შეზღუდვა ღამით გადაადგილებაზე.

ასევე დღეიდან რესტორნებს, კაფე-ბარებსა და კვების ობიექტებს შეუძლიათ იმუშაონ 24:00 საათამდე. მთავრობის ცნობით, ეს შეზღუდვა ეხება სასტუმროების რესტორნებსაც.

რაც შეეხება ღამის კლუბებს, მათი მუშაობა ამ დროისათვის მთლიანად აკრძალულია.

ბოლო, 29 ივნისის მდგომარეობით, კორონავირუსის დადებითობის დღიური მაჩვენებელია 3.53 %, ბოლო 14 დღის მანძილზე – 2.59%, ხოლო 7 დღის მანძილზე – 2.69%.  დღეს, 30 ივნისს საქართველოში დადასტურდა კოვიდის 1010 ახალი შემთხვევა.

საქართველოში უკვე ერთი კვირაა აღარ არის სავალდებულო ღია სივრცეში პირბადის ტარება, თუმცა პირბადის ტარება კვლავ აუცილებელია დახურულ სივრცეებში: ტრანსპორტში, სავაჭრო ობიექტებსა და ხალხმრავალ ადგილებში.

ამავე თემაზე: 

30 ივნისის მონაცემებით, აჭარაში კორონავირუსის 58 ახალი შემთხვევა დადასტურდა.

Stopcov.ge-ს მონაცემებით, აჭარაში 153 პაციენტი მკურნალობს  კოვიდკლინიკებში, მათგან 7 მართვით სუნთქვაზეა.

აჭარაში თვითიზოლაციაშია 597 ადამიანი, კოვიდსასტუმროში იმყოფება 182 ინფიცირებული.

30 ივნისის მონაცემებით, საქართველოში კორონავირუსის 1010 ახალი შემთხვევა დადასტურდა. ბოლო 24 საათში ქვეყნის მასშტაბით ჩატარდა 28 617 კვლევა ტესტით.

გასულ დღე-ღამეში საქართველოში 19 ადამიანი გარდაიცვალა კოვიდით. პანდემიის გავრცელებიდან დღემდე ვირუსით ჯამში 5 316 პირი გარდაიცვალა.

ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ახალ კორპუსში, სადაც კოვიდპაციენტებს მკურნალობდნენ, მუშაობა შეაჩერეს. პაციენტები ბათუმის სხვადასხვა კლინიკაში გადაიყვანეს.

„გვითხრეს, რომ ახალი კლინიკა ისევ სარემონტო გახდა, რაა სარემონტო, არ ვიცით. ისიც თქვეს, იყიდება რესპუბლიკურიო. პაციენტების ახლობლებს შემოგვთავაზეს, ჩვენ აგვერჩია კლინიკა, სადაც პაციენტებს გადავიყვანდით,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ ერთ-ერთი კოვიდპაციენტის ახლობელი.

„ელექტრო სადენებს შეექმნა პრობლემა, უზარმაზარი დატვირთვა იყო,“ – გვითხრა ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს კლინიკურმა მენეჯერმა, ნუკრი ბეჟანიძემ. მისი თქმით, სარემონტო სამუშაოების ჩატარება ამ მიმართულებით მოულოდნელად დარჩა საჭირო და რესპუბლიკური ხვალ ისევ მზად იქნება პაციენტების მისაღებად.

პაციენტები რესპუბლიკური საავადმყოფოდან სხვადასხვა კლინიკაში ორი დღის წინ გადაიყვანეს.

„სულ 4 პაციენტის გადაყვანა მოგვიხდა, არ შექმნილა რამე პრობლემა მათთვის სამედიცინო სერვისის მიწოდების კუთხით. არც სამედიცინო ტექნიკა დაზიანებულა. რომ არ გაფუჭებულიყო საქმე, ამიტომ ვამჯობინეთ ამ გადაწყვეტილების მიღება, რომ ელექტროსადენებისთვის მიგვეხედა,“ – ამბობს რესპუბლიკური საავადმყოფოს კლინიკური მენეჯერი, ნუკრი ბეჟანიძე.

ბათუმის ახალი რესპუბლიკური კლინიკა 2020 წლის 16 აპრილს გაიხსნა, როგორც ცხელების ცენტრი. მოგვიანებით აქ კოვიდკლინიკა მოაწყეს.

აჭარის საზოგადოებრივი ჯანდაცვიოს ცენტრის ინფორმაციით, ბათუმის რესპუბლიკურ საავადმყოფოში არ შეჩერებულა ვაქცინაციის პროცესი და პსრ ტესტირება.

___