Batumelebi

შეხვედრაზე  კულტურული მემკვიდრეობის რეაბილიტაციის კუთხით განხორციელებული  და მიმდინარე პროცესები განიხილეს.

„ინვესტიცია ძალიან  მნიშვნელოვანია, მაგრამ ინვესტორი ძეგლს  არ გადაარჩენს, ეს არის სახელმწიფოს ვალი. კულტურული მეკვიდრეობა უნდა გადაარჩინოს სახელმწიფომ. ასე ხდება ყველგან,“ – განაცხადა შეხვედრაზე ხელოვნებათმცოდნე თამარ ამაშუკელმა.

აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის მოადგილის ლადო მგალობლიშვილის განცხადებით სახელმწიფოს და ამ შემთხვევაში აჭარის მთავრობას არ აქვს საკმარისი ფინანსები იმისათვის, რომ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების რეაბილიტაცია საკუთარი სახსრებით შეძლოს.

„არსებობს უამრავი მაგალითი, როდესაც სახელმწიფო ქმნის გარკვეული ტიპის სტიმულაციებს  და ხელს უწყობს,  როგორც მაცხოვრებელს, ასევე ინვესტორს, რომ მას გაუჩნდეს სტიმული, მოახდინოს ძეგლის რეაბილიტაცია. ინვესტორს მარტო კი არ უნდა აუკრძალო აქ არაფრის აშენება არ შეიძლებაო, ინვესტორს უნდა უთხრა, რომ შენ თუ მანდ რამეს ააშენებ, შენ გექნება აი, ესა და ეს შეღავათი,“ – განაცხადა თამარ ამაშუკელმა.

მისივე თქმით  დღეს ბათუმს აქვს ძალიან კრიტიკული ვითარება. „ბათუმის მთავარი ფუნქცია, როგორც ტურისტული ქალაქის, იკარგება. აქ არავინ არ ჩამოვა კორპუსებში სასეირნოდ.  მე მაგალითად თბილისშიც ვარ კორპუსებში, აქ რატომ ჩამოვიდე დასასვენებლად?!“

ხელოვნებათმცოდნის ამ შეკითხვას შეკითხვითვე უპასუხა ბათუმის მერის მოვალეობის შემსრულებელმა გიორგი ერმაკოვმა: „დასასვენებლად კორპუსებში  ჩამოდიხართ თუ უფრო ზღვის პირას და რეკრეაციული ზონა გაინტერესებთ?“ – იკითხმა გიორგი ერმაკოვმა.

თამარ  ამაშუკელი: „ზღვის პირას რომ ჩამოვდივარ, მთელი დღე ზღვაში ხომ არ დავიხრჩობი?  მე მინდა, რომ ქალაქში გავისეირნო, ბათუმში  იმიტომ ჩამოვდივარ და არ მივდივარ მაგალითად კვარიათში. მინდა  ვისეირნო არა ურბანულ ჯუნგლებში, არამედ კამერულ, ტურისტულ ქალაქში. რა გახდა   250 ძეგლის დაცვა და რა გახდა მონიშვნა იმ ზონის, სადაც  სახელმწიფოსთან  ერთად იცავ, სადაც ინვესტორი და სახელმწიფო ერთ გზაზე მიდის. აკეთებს რეგულაციებს, აკეთებს სტიმულაციებს.

დანაშაულია ძველის  ხარჯზე ახალის აშენება. დავანებოთ ძველ ბათუმს თავი, ავაშენოთ ახალი, 21 -ე საუკუნის არქიტექტურა. რატომ ვანგრევთ ძველს და  რატომ ვაშენებთ  ახალს ძველის  ადგილას? კანონს კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ არავინ არ  კითხულობს. იქ ძალიან დეტალურად არის აღწერილი, სად უნდა აშენდეს, როგორ უნდა აშენდეს და რანაირად უნდა აშენდეს“.

აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელის, ბიძინა აფხაზავას განცხადებით კი კანონი სრულყოფილი არაა.

„მანდ არის დიდი შეცდომა ჩადებული.  მაგალითს მოგიყვანთ  ტელმანის და ჯაფარიძის კვეთაში, არის ძეგლი და ძეგლზე  არის მიდგმული ბესო ბესელიას ის რომაა, „კურიატნიკი“ და ისიც ძეგლია?“ – იკითხა შეხვედრაზე ბიძინა აფხაზავამ.

აფხაზავას დარბაზიდან გამოეხმაურნენ და შეახსენეს, რომ ძეგლს, ფიზიკური აღქმის არეალის გარდა აქვს ვიზუალური აღქმის არეალი და ეს ყველაფერი კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ კანონში წერია.

“ძეგლის ინდივიდუალური დამცავი ზონა შედგება: ძეგლის ფიზიკური დაცვის არეალისაგან და  ძეგლის ვიზუალური დაცვის არეალისაგან. ძეგლის ინდივიდუალური დაცვის ზონა დგინდება ავტომატურად, ძეგლის სტატუსის მინიჭების მომენტიდან. რადგან “კურიატნიკი” ზედ ძეგლზეა მიდგმული, ავტომატურად შედის ძეგლის ინდივიდუალური დაცვის ზონაში,” – განმარტავს საზოგადოება “ბათომის” წევრი ნინო ინაიშვილი.

შეხვედრაზე საკუთარი მოსაზრება თვითმმართველობის და აჭარის მთავრობის წარმომადგენლებმაც გამოთქვეს.

ბათუმის საკრებულოს თავმჯდომარე ირაკლი ჩავლეიშვილი: „სტრატეგიული გეგმის ახალი ეტაპი, სრულყოფილი დოკუმენტი გვჭირდება. მაშინ უფრო იოლად შეგვეძლება ვიმსჯელოთ. დოკუმენტის არსებობის შემთხვევაში აღარ  იქნება სუბიექტური ჩარევები“.

ბათუმის მერის მოვალეობის შემსრულებელი გიორგი ერმაკოვი: „კულტურულ მემკვიდრეობას, რაც დაგვრჩა, უნდა მივხედოთ. ეს არის ერთიანი მსჯელობის საგანი. ჭავჭავაძის ქუჩის მიღმა გვრჩება ორად გაყოფილი ბათუმი. ყველას სურს ააშენოს პირველ ზონაში. იმის იქით არავინ არ იხედება.  რაღაც რეკომენდაციები უნდა არსებობდეს. ქალაქი უნდა განვითარდეს, პარალელურად იმისა, რომ დავიცვათ ძველი ბათუმი.

აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელი ბიძინა აფხაზავა:

„ინვესტორი  არ მოვა და არ გაგირემონტებს. სახლი ააშენოს და გვერდით სხვა გაგირემონტოს – ძალიან ძნელია ინვესტორი ამაზე დაითანხმო. თუ გვინდა გადავარჩინოთ ბათუმი, ძველი სახლები უნდა გავარემონტოთ. გავაძეგლოთ რაც გასაძეგლებელი იქნება. ძეგლები გარედან გვაქვს, შიგნით რაც ხდება, საშინელებაა“.

ხელოვნებათმცოდნე თამარ ამაშუკელი: „ეს პროცესი ალბათ გაიარა ყველა ქალაქმა და ყველა ქვეყანამ. სოციალური პროცესია, როდესაც ადამიანებს საცხოვრებლის გაუმჯობესება უნდათ და მაშინ, როდესაც ადამიანებს საცხოვრებელი არ აქვთ კარგი, ნაკლებად აინტერესებთ კულტურული მემკვიდრეობა.  ამისთვის აუცილებელია საქართველომ შეიმუშაოს გარკვეული კონცეფცია, მოკლევადიანი და გრძელვადიანი.  ისე, რომ ადამიანები არ დაზარალდენენ.  უნდა იყოს ერთი კონცეფცია, უნდა არსებობდეს ქალაქგანაშენიანების გენგემა, რომელიც არის ქალაქისთვის ერთ-ერთი ჩარჩო კონვენცია, სადაც ჩანს ქალაქი რა მიმართულებით მიდის.   თუ არსებობს  რაიმე კონცეფცია, როგორ უნდა გადაარჩნინოთ, რა უნდა გადაარჩინოთ, შესაძლებელია ისტორიული ზონა შემცირდეს, შემცირებული ზონა მერე ნამდვილად  დავიცვათ. გამოიყოს ტერიტორია, სადაც 21-ე საუკუნის ბათუმს ააშენებთ, თანამედროვე არქიტექტურას მისცემთ საშუალებას განვითარდეს“.

ფილოსოფოსი მირანდა ჩარკვიანი: „მე მგონია რომ ამ წლების განმავლობაში ძირითადად ჩვენ ერთ ადგილას ვდგავართ და ერთ ადგილს ვტკეპნით. დღეს როცა  ვუსმენ აქ შეკრებილ ადამიანებს, ძალიან  ნაცნობია ეს ყველაფერი, ბევრჯერ  მაქვს მოსმენილი“.

შეხვედრის მოდერატორი ნათია აფხაზავა: „დღევანდელი შეხვედრა შედეგიანი იყო იმ კუთხით, რომ ყველა მხარე, ვინც მონაწილეობს ქალაქის უბრანულ განვითარების საკითხში ესწრებოდა. შეიძლება ითქვას ნათლად დავინახეთ ყველა სტრუქტურის თუ ინსტიტუტის პოლიტიკა თუ რის საფუძველზე ღებულობს გადაწყვეტილებას. ეს არის ინვესტიციის საფუძველზე ეკონომიკის განვითარება და სოციალური ფონის ამაღლება. კულტურული მემვიდრეობის ძეგლების დაცვა კი არ არის ისევ პრიორიტეტული, რადგან ეს სახელმწიფოს ბიუჯეტს ვერ დააწვება. მართალია ცალკეული სამინისტორებისგან არის მზაობა იმისა, რომ შემუშავდეს კონცეფცია, თუ როგორ შეიძლება იქცეს კულტურული მემკვიდრეობა ეკონომიკურად მომგებიან ძეგლად, თუმცა ამისთვის კონკრეტული ნაბიჯები დღემდე ვერ გადაიდგა“.

 

თამთა კახაბერიძე, მოსწავლე, არასამთავრობო ორგანიზაცია „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“: ზოგადად, ადამიანის უფლებები ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი თემაა, განსაკუთრებით კი გენდერული თანასწორობა. იმიტომ რომ, ვფიქრობ, გენდერული თანასწორობა, ეს ყველაზე ელემენტარულია, რასაც შეიძლება მივაღწიოთ ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროში. „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლის“ მოხალისეებმა გადავწყვიტეთ გაგვერკვია როგორი სიტუაციაა აჭარაში გენდერული თანასწორობის კუთხით. მოვიარეთ ხუთივე მუნიციპალიტეტი, გადაღება გვქონდა ბათუმშიც და საბოლოოდ მოვამზადეთ სიუჟეტი, რომელიც, ვფიქრობ, ზუსტად ასახავს რეალობას. გადაღების დროს ერთ-ერთი მთავარი დაბრკოლება იყო ის, რომ მაღალმთიან აჭარაში ცნობიერების დონე ამ მხრივ არის ძალიან დაბალი – არ იციან რას გულისხმობს გენდერული თანასწორობა, რატომაა ის მნიშვნელოვანი. თემას რა კუთხითაც არ მივუდექით, ბოლოს მაინც განათლების პრობლემამდე მივედით.

 

 

ანა დიასამიძე, დისკუსიის მომხსენებელი, ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის IV კურსის სტუდენტი: გენდერული თანასწორობის საკითხი მწვავედ დგას არამხოლოდ საქართველოში, არამედ მსოფლიოში. არსებობს გარკვეული სტატისტიკა, რომლის მიხედვითაც ნათლად იკვეთება თუ რა მდგომარეობაა ქალების უფლებების მხრივ ჩვენს ქვეყანაში. გაეროს ქალთა ფონდის მიერ ჩატარებულ კვლევაში გამოკითხულთა 34 პროცენტისთვის ცოლის ცემა რიგ შემთხვევაში გაუმართლებელია, 25%-სთვის ოჯახური ძალადობა პირადი საქმეა, 17%-სთვის ცოლმა ძალადობა უნდა მოითმინოს. ამავე კვლევების მიხედვით საქართველოში ყოველი მე-11 ქალი ერთხელ მაინც გამხდარა ძალადობის მსხვერპლი.

 

 

საინტერესოა ასევე, თუ რა ფაქტორებმა გამოიწვია არსებული გენდერული მდგომარეობა  მსოფლიოში და კონკრეტულად საქართველოში. მიზეზებს შორის სამ ძირითად ფაქტორს დავასახელებდი, ესენია: ისტორია, რელიგია და სტერეოტიპები.

 

 

მეოცე საუკუნის ბოლოდან, მაშინ როცა კაცობრიობამ უმნიშვნელოვანესი ფორმაცია განიცადა, მამაკაცის ფიზიკური შესაძლებლობების მნიშვნელობა მეორეხარისხოვანი გახდა, ადამიანები ერთმანეთთან უკვე ინტელექტუალურ კონკურენციაში შევიდნენ. ამ შემთხვევაში ქალი და მამაკაცი უკვე თანაბარნი აღმოჩნდნენ ინტელექტუალური შესაძლებლობებით. აქ უკვე ვაწყდებით შემდეგ წინააღმდეგობას, ჩვენს ცნობიერებაში საუკუნეების მანძილზე დალექილია ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ მამაკაცი არის დომინანტი, მაგრამ დღეს ამის საჭიროება აღარ არსებობს. სწორედ ამიტომ აქტიურად იბრძვიან საერთაშორისო ორგანიზაციები თუ არასამთავრობო სექტორი იმისთვის, რომ მოხდეს ამ ყველაფრის გააზრება და ქალთა ემანსიპაცია.

 

 

მეორე მნიშვნელოვანი გავლენა საქართველოში არსებულ გენდერულ სიტუაციაზე, გახლავთ რელიგია. სამწუხაროდ, განათლების დაბალი დონის გამო ხშირად არაადეკვატურად ხდება ადამიანების მიერ რელიგიის მიხედვით განსაზღვრული ქალისა და მამაკაცის უფლებების გაგება, რასაც ზოგჯერ ქალთა უფლებების დარღვევამდე მივყავართ.

 

ჩვენი ახლო წარსულიდან გამომდინარე, ვგულისხმობ საბჭოთა პერიოდს და მის მომდევნო წლებს, როგორც ვიცით, განათლების ხარისხს არ ენიჭებოდა უპირატესობა, ძირითადად სწავლობდნენ უმაღლესი განათლების საბუთის, დიპლომის მოსაპოვებლად და გოგონებისთვის მთავარ მიზანს ქორწინება და ოჯახის შექმნა წარმოადგენდა. თანამედროვე პერიოდშიც შეინიშნება მსგავსი ტენდენცია. გოგონები შესაბამისი განათლების მიღებას ვეღარ ასწრებენ და უკვე დედები ხდებიან. მოგვიანებით, როდესაც პრობლემები ექმნებათ მეუღლეებთან, ხდებიან ძალადობის მსხვერპლნი, მათ არ აქვთ ფინანსური საშუალება თავი დააღწიონ ძალადობას, დამოუკიდებლად იცხოვრონ და გაზარდონ შვილები. ეს გახლავთ ადრეული ქორწინების შედეგი. 

 

 

ვიტყოდი, რომ არსებული მდგომარეობის მოგვარებისთვის მთავარი განათლებაა. ძალიან რთულია ებრძოლო მენტალიტეტს, სტერეოტიპებს, ეს ხანგრძლივი პროცესია, რასაც წლები სჭირდება. აუცილებელია ქალებმა იცოდნენ თავინთი უფლებების შესახებ. გენდერული თანასწორობა არ არის მხოლოდ ქალისა და მამაკაცის თანასწორობა, ეს არის თავისუფალი ნება, უფლება აკეთოს ადამიანმა ის, რაც სურს ყოველგვარი გენდერული ჩარჩოების გარეშე.

 

 

 

 

თამარ ბაუჟაძე, სტუდენტი: ისტორიულად 70-იანი წლებიდან დაიწყო ქალთა უფლებებისთვის ბრძოლა. ასევე დავამატებ რამდენიმე სტატისტიკურ მონაცემს – აჭარაში, არც ერთ მუნიციპალიტეტში, არც გამგებელი, არც გამგებლის მოადგილე ქალი არ გვხვდება. თქვენს მოხსენებას რაც შეეხება, აქ ნათლად არის გამოხატული, რომ ქალის უფლებები უნდა გაიზარდოს. მაგრამ, ამის მხოლოდ ერთ ჭრილში განხილვაც არ შეიძლება. შეიძლება კანონმდებლობის დონეზე უფლებები დაცულია, მაგრამ ჩვენ ვერ ვახერხებთ საკუთარი თავის რეალიზაციას. არა იმიტომ, რომ არ გვინდა, არამედ იმიტომ, რომ ეს უფრო საზოგადოებრივი წნეხია.

 

არამარტო მაღალმთიანეთში, ბათუმშიც ბევრ ფაქტს შეხვდებით, როდესაც 13-14 წლის ასაკში თხოვდებიან. აი, ეს უნდა დაარეგულიროს კანონმა, რომ ასეთი ფაქტები აღარ განმეორდეს. რაც სიცოცხლისათვის საშიშია, ადამიანის ფუნდამენტალური უფლებები სწორედ აქ ირღვევა, და არა იმ შემთხვევაში, როცა კანონი გაძლევს უფლებას, მაგრამ შენ ამის რეალიზაციას ვერ ახერხებ. აქ უკვე შენშია პრობლემა. მე კატეგორიულად არ ვეთანხმები იმ მოსაზრებას, რომ ქალი უუფლებოა… ქალს აქვს უფლებები, მას შეუძლია ამ უფლების გამოყენება, მაგრამ გააჩნია, როგორ საზოგადოებაშია აღზრდილი. თუ ვინმე უუფლებოა მთელი სიცოცხლის მანძილზე, მოდით, უცებ ნუ მოვთხოვთ იმ ადამიანს მისი უფლებებისთვის ბრძოლას. ეს პროცესი უშედეგოა.

 

 

ასმათ დიასამიძე, აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრი: ვფიქრობ, კანონშიც არის ამ კუთხით პრობლემა, მაგალითად, აჭარაში მაღალ თანამდებობებზე წლებია ქალი არ დანიშნულა. ვგულისხმობ თანამდებობებს, სადაც თავისუფლად შეუძლია გადაწყვეტილების მიღება ქალს. კანონიც უნდა არეგულირებდეს ამას. თუმცა, მეტ-ნაკლებად პროგრესი გვაქვს. ალბათ, ქალმაც უნდა მოინდომოს. თუ ჩვენს საზოგადოებას გადავხედავთ, რამდენი აქტიური ქალი ვიცით, ვისაც შევთავაზებთ მაღალ თანამდებობას?! სტუდენტობის დროს ყველა ცდილობს რაღაც გათვლა გააკეთოს, მონახოს თავისი ადგილი სამომავლოდ. მაგრამ, მერე და მერე, როცა ქალმა ოჯახი უნდა შექმნას, მძიმე ტვირთს მოეკიდოს, აქ ოჯახის პრობლემაცაა, რამდენად აქვს ხელშეწყობა, რამდენად აქვს მას სურვილი ამაზე წავიდეს, ეს ენერგიას მოითხოვს. ალბათ ამან განაპირობა, რომ ამდენი ხანი ჩვენ ვერ ვიხილეთ ქალი მაღალ თანამდებობაზე. თუმცა, ამის სურვილი ძალიან დიდი გვაქვს. შესაბამისად, ვფიქრობ, რომ ჭკვიანური გათვლა გააკეთეთ, რომ თემა წამოჭერით ახლა, როცა კარს მომდგარია თვითმმართველობის არჩევნები. სადაც ყველა პარტია ცდილობს, რომ სიები ჰქონდეთ შესაბამისი, რის მიხედვითაც იბრძოლებენ ადგილებისთვის თვითმმართველობაში. ახლა ყველა ჩვენგანის მიზანი უნდა იყოს ის, რომ ამ სიებში მოხვდეს რაც შეიძლება მეტი ქალი. მეტი ქალი იყოს წარმოდგენილი ყველა სფეროში, ყველა თანამდებობაზე. პირველ რიგში ჩვენ, ქალებმა, უნდა მოვინდომოთ.

 

 

თამარ ბაუჟაძე, სტუდენტი: საზოგადოებაში არსებობს მოსაზრება, რომ ისტორიის მანძილზე ქალმა რისი უფლებაც მოიპოვა, ეს არჩევანის უფლებაა და მეტი ნაბიჯი წინ ვერ გადავდგით. თვითმმართველობის არჩევნებთან დაკავშირებით რამდენიმე პრობლემას კიდევ ვაწყდებით: 1. მინდა კი პარტია, ესადაგება კი ჩემი შეხედულებები პარტიის შეხედულებებს, რამდენად ემთხვევა. 2. როგორ გადანაწილდებიან ქალები პარტიაში, კვოტირების სისტემა როგორი იქნება, იქნება ვთქვათ I, III, VI თუ სადღაც IX-X იქნება რიგში. ქალისთვის, რომელიც გამოდის საზოგადოების წინაშე, საკმაოდ რთულია საკუთარი თავის რეალიზაცია, როდესაც არ არის მიჩვეული საზოგადოებისაგან ყურადღებას. ერთ-ერთ შეხვედრაზე, მაღალმთიანეთში, როდესაც ქალბატონებს უთხრეს, გამოეთქვათ საკუთარი აზრი, უპასუხეს –  ჩვენ ჩვენს აზრს გამოვთქვამთ მაშინ, როდესაც მამაკაცები დაასრულებენ ლაპარაკსო. ანუ, ეს ტენდენცია უნდა იყოს შეჩერებული. ამას კი, ვფიქრობ, თაობათა ცვლა სჭირდება, მაგრამ საკითხის პოპულარიზაცია უფრო შეუწყობს ხელს. დავიწყოთ იმით, რომ, მე თუ ვიცი, რომ უფლება მაქვს, პირველ რიგში, გავარკვევ რა უფლება მაქვს. რაც შეეხება პარტიულ სისტემას, აქ ცოტა კრიტიკული ვიქნები და ვიტყვი, რომ არასწორი ტენდენციაა და თუ არ იქნება კვოტირება 50-50-ზე, შედეგს ვერ მივიღებთ.

 

 

ასლან ლორთქიფანიძე: დიდი ხანია სამოქალაქო სექტორში ვარ და სულ გენდერზე ვსაუბრობთ, ქალსა და მამაკაცს შორის ურთიერთობაზე და მათ როლზე ჩვენს საზოგადოებაში. ეს არ არის ერთი ხელის დაკვრით გადასაჭრელი პრობლემა და ამაზე საზოგადოების ყველა წევრმა უნდა იზრუნოს. თუმცა, ერთი ობიექტური სიმართლეც უნდა ვთქვათ, რაც არ უნდა ბევრი ვილაპარაკოთ მამაკაცისა და ქალის თანასწორობაზე, როდესაც საკანონმდებლო რეგულირება ასე თუ ისე მოწესრიგებულია და არავინ ზღუდავს ამ კუთხით თანასწორობას, ქალი მაინც რჩება სუსტ არსებად. ამდენი მუნიციპალიტეტი გვაქვს საქართველოში და მე არც ერთი ქალი გამგებელი ან საკრებულოს თავმჯდომარე არ გამიგია. ფაქტი ფაქტად რჩება, რომ კანონი არ ზღუდავს, არავინ არ ზღუდავს არავის, რომ იყოს გამგებელი. და მეორე ფაქტი _ არც ერთ ქალს, რომელიც აქ ზის, ალბათ არ უნდა იყოს იმ პირობებში, რა პირობებშიც არის მამაკაცი ჯარში. თუ ვინმე სხვანაირად ფიქრობს. შეგიძლიათ დააფიქსიროთ თქვენი პოზიცია. ისეთ მძიმე პირობებში, როგორიცაა: სირბილი, ბუნებრივი ბარიერების გადალახვა, ჭაობები, დაზვერვითი საქმიანობა – როცა რამდენიმე დღით გადიხარ და იძინებ ღია ცის ქვეშ და ა.შ. მე მაგალითად ჩემს დას, ჩემს მეგობარ ქალბატონს, ვერ გავიმეტებ ამ პირობებისათვის. ასე რომ, როდესაც ჩვენ ქალსა და მამაკაცს შორის თანასწორუფლებიანობაზე ვსაუბრობთ, ცოტა სიფრთხილეც უნდა შევიტანოთ. რამდენად გვაწყობს სრული თანასწორობა?!

 

 

ლიკა კიწმარია: ბევრი მამაკაცია, რომელსაც არ უნდა ჯარში წასვლა. ეს არ შეიძლება მარტო სქესით განვსაზღვროთ.

რაც შეეხება ბატონი ასლანის განცხადებას, თქვენ თქვით, რომ არ გემეტებათ ქალი ჯარში წასასვლელად და გემეტებათ ქალები, რომლებიც 80-იანი ბნელი პერიოდის შემდეგ ვაჭრობენ, ბაზრობაზე არიან მთელი დღეები, ღამეები, იყინებიან?! კაცები ამ დროს სახლში სხედან, მაგრამ, მაინც ოჯახის უფროსები არიან, აი, ამ პრობლემაზე რას იტყვით?! ეს ხომ ძალაზეა დამოკიდებული _ ისინი ატარებენ ტვირთს, მთელი დღე ყინვაში, სიცივეში არიან, მაგრამ, სახლში რომ მიდიან, მაინც არ არიან ოჯახის უფროსები და არანაირი უფლება არ აქვთ. მაინც ქალები არიან და მაინც მეორეხარისხოვანი.

 

 

მე არ მიმაჩნია, რომ ამ პრობლემის მოგვარება უნდა დაიწყოს „ზევიდან“, იქედან, რომ პარლამენტში უნდა ვიყოთ 50/50-ზე. ჩემი აზრით, პრობლემის მოგვარება უნდა დაიწყოს ყოველდღიურობიდან, ქვევიდან, ჩემგან, თქვენგან, ყველასგან. ძალიან მარტივი რაღაცით შეიძლება ეს დავამტკიცოთ.

 

 

ჩვენ ამდენ მოვალეობებს ვაკისრებთ მამაკაცებს იმიტომ, რომ ჩვენ ეს არ შეგვიძლია, ჩვენ სუსტი არსებები ვართ. იმათ უწევთ სულ ბრძოლა რაღაცებისთვის, სულ შემოტანა, სულ ფიქრი _ როგორ არჩინონ ოჯახი, როგორ იყვნენ ძლიერები ყოველთვის, როგორ შეეძლოთ სადავეების ხელში აღება. ამ ყველაფრით კაციც იჩაგრება. თან არანაკლებ, ვიდრე ქალი. ეს ჩვენი, ყველას პრობლემაა – კაცებისაც და ქალებისაც. და ყველამ ერთად უნდა ვიბრძოლოთ.

 

 

ასლან ჭანიძე, „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლის“ ხელმძღვანელი: ხელისუფლებაც უნდა იყოს დაინტერესებული. ფრაზა, რომელიც მოსწავლეებმა თქვეს სიუჟეტში, რომ მასწავლებელმა გვითხრა, ორი გოგოს ყოლას ერთი ბიჭი გვირჩევნია და ბიჭი უფრო ჭკვიანია, ვიდრე გოგოო, ესეც პრობლემაა. მე მონიტორინგს ვაწარმოებდი სკოლებში და როდესაც ვეკითხებოდი მასწავლებლებს, რამდენი წლის გათხოვდი, თოთხმეტისო – მპასუხობდნენ. ეს მათთვის ჩვეულებრივი მოვლენაა. ის, ფაქტობრივად, აგიტაციას აკეთებს ამის, მეტი არაფერი.

 

 

ნაირა დიდმანიძე, „დემოკრატიის მთხრობელთა სკოლა“: ჯარში წასვლა-არწასვლის მაგალითზე გენდერული თანასწორობის განხილვა, მგონია, აბსოლუტურად არასწორია. იმიტომ, რომ აქ საქმე გვაქვს შესაძლებლობებთან და არა უფლებებთან. გენდერი, ჩემი აზრით, ნიშნავს უფლებების თანასწორობას. მაგალითი მინდა მოვიყვანო, ალბათ უადგილო არ იქნება. ჩვენ ვსაუბრობთ, რომ მაღალმთიანეთში უფრო მეტი პრობლემაა, მაგრამ, მე მყავს მეზობელი, დედაჩემის ასაკის ქალი, რომელიც დაიბადა და გაიზარდა ბათუმში, გამოთხოვდა ჩემს მეზობლად, ანუ გარეუბანში. ჰყავს ორი შვილი – ბიჭი და გოგო. ბიჭს ამზადებს ყველა საგანში, გოგოს ისე, „ლაითად“ და გაგვიჩნდა კითხვა – რატომ? – გოგოს სწავლა რად უნდა, გაიზრდება და გათხოვდებაო. ეს არის ბათუმში დაბადებული და გაზრდილი ადამიანის მოსაზრება. ამიტომ, ჩვენ ვერ ვიტყვით ასე ცალსახად, რომ მხოლოდ მაღალმთიან რაიონებშია პრობლემა და ბათუმში ნაკლებად.

 

 

ეკა თარგამაძე, აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრი: კიდევ ერთხელ დავრწმუნდი, რომ რაც არ უნდა ბევრი ვიმსჯელოთ აქ, მენტალური პრობლემების გვერდით დგას განათლების პრობლემაც. ეს უნდა ვაღიაროთ. არამარტო აჭარის რეგიონში, არამედ მთელ საქართველოში. განსაკუთრებით სოფლად. მე ვიყავი „ამერიკის განვითარების სააგენტოს“ ერთ-ერთი პროექტის ხელმძღვანელი და მქონდა საშუალება საქართველოს 14 რეგიონში მესწავლებინა პროგრამული ბიუჯეტი. მუნიციპალიტეტებში ვატარებდით ტრენინგებს. ფაქტობრივად, ხელმძღვანელ თანამდებობებზე 1-2 ქალი შემხვდა, საკმაოდ ნიჭიერი და დამოუკიდებელი, დანარჩენ თანამდებობებზე იყვნენ მამაკაცები. დამოკიდებულებაც არაერთგვაროვანი იყო. აქაც პრობლემა გვქონდა განათლების საკითხებთან. სახელმწიფომ განათლება უნდა გახადოს მაქსიმალურად ხელმისაწვდომი, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში და განსაკუთრებით სოფლად მცხოვრები ხალხისთვის. კანონშიც შეიძლება გაჩნდეს ჩანაწერი, რაღაც ვალდებულების სახით, რომ ადამიანი თავისი განათლებით და ცოდნით დაუბრუნდეს თავის კუთხეს. ეს არჩევანის თავისუფლებასთან მიგვიყვანს და ვიტყვით, რომ ვისაც სადაც უნდა იქ წავა, მაგრამ, თუ სახელმწიფო შეღავათიანი პირობებით მოაწყობს უმაღლეს სასწავლებელში, ფულს არ გადაახდევინებს, მას შეუძლია მერე დაავალდებულოს პროგრესულად მოაზროვნე ადამიანი, დაბრუნდეს და თავისი ცოდნა მოახმაროს თუნდაც თავის სოფელს.

 

 

მენტალური პრობლემაც არის ნამდვილად. და მესამე – ხელისუფლების როლიც გამოსარიცხი არ არის. მე სხვა ასპექტსაც გამოვყოფდი, ერთ-ერთ მთავარს: ბევრი საერთაშორისო ორგანიზაცია მუშაობს ამ საკითხებზე, ბევრი პროგრამა ხორციელდება, მაგრამ ეს ორგანიზაციები არ უნდა იყვნენ ფოკუსირებული დიდ ქალაქებში. მაგრამ, მეორეა, როგორ მიაწოდებენ ისინი ამ ინფორმაციას, აქ ძალიან ფრთხილი დამოკიდებულებაა საჭირო. როდესაც მიდის მაღალფარდოვანი სიტყვებით ორგანიზაცია და ავრცელებს ზოგადად მიღებულ პოსტულატებს. ეს ყველაფერი უნდა იყოს თავსებადი, მათთვის გასაგებ ენაზე, და უფრო ადაპტირებულად, დოზირებულად უნდა მოხდეს ამ ინფორმაციის მიწოდება. და არა ისე, რომ პირიქით, დააფრთხო ადამიანი და არაკეთილგანწყობა მოიპოვო. შეიძლება მათ გაიარონ კონსულტაციები, გაეცნონ ადგილობრივ მენტალიტეტს და ამ ყველაფრის სინთეზი უნდა მოვახდინოთ.

 

 

რაც შეეხება იმას, არის თუ არა ბოლომდე თანასწორი ქალი და მამაკაცი. სადავო თემაა. პირად მაგალითზე გეტყვით: ბევრ ისეთ სფეროს ვკურირებდი, რომლებიც, ერთი შეხედვით, ქართული მენტალიტეტით კაცის საქმეა. გაგეცინებათ და მქონდა ასეთი პრობლემა, ახალი დაწყებული მქონდა სამუშაო და იყო თათბირი. მიუხედავად იმისა, რომ სერიოზული სფერო მებარა, არ დამიძახეს იმ თათბირზე და როცა მიზეზით დავინტერესდი, ამიხსნეს, რომ იქ სულ კაცები იყვნენ და შენ რა გინდოდაო. მერე, თავისთავად გამიჩნდა პროტესტის გრძნობა, მე თუ ამ საკითხს ვკურირებ და ჩემი აზრი მნიშვნელოვანია, რატომ არ დამიძახეთ და შესაბამისად, დავიწყე ბრძოლა ისე დამემკვიდრებინა ადგილი, რომ შემდეგ თათბირზე ჩემი ყოფნა-არყოფნის თემა არ განხილულიყო. ჩემი რჩევა იქნება ასეთი, რომ მაინც ინდივიდუალურია ეს ყველაფერი და თქვენ თვითონ უნდა დადგეთ საკუთარი თავის სადარაჯოზე, არ ელოდოთ, რომ რომელიღაც საერთაშორისო ორგანიზაცია მოვა და თქვენს უფლებებს დაიცავს.

 

 

 

 

 

 

პატარა ოთახში 12 მოზარდია. სკამები არ ჰყოფნით, თუმცა ეს არ ანაღვლებთ. რამდენიმე მაგიდასთან ზის, დანარჩენი კი ხალიჩაზე სხედან და გაშლილ ლეპტოპებს ჩაჰკირკიტებენ. თამთა, ნინო, ხატია, მარი, ედო, ბესო და სხვები ტრენინგისთვის ემზადებიან. საგზაო წესების და უსაფრთხოების შესახებ პირველ-მეოთხე კლასელებს ტრენინგი უნდა ჩაუტარონ. ოთახში საქმიანი და ხმაურიანი გარემოა. ჩემს კითხვებზე ერთდროულად იწყებენ პასუხის გაცემას, ერთმანეთს არ აცლიან. „რიგრიგობით ილაპარაკეთ რა,“ – ამბობს ხატია ზუხუბაია. იგი ბათუმის ახალგაზრდული ცენტრის წევრია ცენტრის დაარსებიდან დღემდე და კვირაში რამდენიმეჯერ, სკოლის შემდეგ აქ მოდის, რომ ისწავლოს და ასწავლოს.  ახალგაზრდული ცენტრის მთავარი მისია სწორედ ესაა, ცენტრის წევრებმა, რომელთა აბსოლუტური უმრავლესობა მოსწავლეები არიან, მათივე თანატოლებს ადამიანის უფლებების, ტოლერანტობის, დემოკრატიული ღირებულებების შესახებ ცოდნა უნდა გაუზიარონ და თავადაც აქციონ „განმანათლებლებად“.

 

 

„ეს არის საქართველოს გაეროს ასოციაციის პროექტი, რომელსაც ჰქვია ეროვნული ინტეგრაციის გაძლიერება საქართველოში და მისი ფინანსური მხარდამჭერი არის UშAID-ი, ანუ აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო. პროექტი ხორციელდება საქართველოს 13 რეგიონში და მათ შორის ბათუმში, პარტნიორი ორგანიზაცია ვართ ჩვენ  –  „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“ –  მიხსნის ახალგაზრდული ცენტრის კოორდინატორი მარი ზაქარაძე. მარი სტუდენტია, შოთა რუსთაველის უნივერსიტეტში სწავლობს მენეჯმენტს. დღის მნიშვნელოვან ნაწილს „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლში“ ატარებს, ახალგაზრდულ ცენტრს უწევს კოორდინაციას, ღონისძიებებს, ტრენინგებს და სხვადასხვა აქტივობას გეგმავს, ახალგაზრდული ცენტრის გვერდს მართავს სოციალურ ქსელებში.

 

 

ბათუმის ახალგაზრდული ცენტრი „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლის“ ბაზაზე შეიქმნა ორი წლის წინ. თავიდან რამდენიმე მოსწავლე იყო, შემდეგ ცენტრს მოზარდები სხვადასხვა სკოლიდან, ბათუმიდან და აჭარის სოფლებიდან შემოუერთდნენ და ახლა ასზე მეტნი არიან. ცენტრში გაწევრიანება ყველა მოსწავლეს შეუძლია, მთავარია ამის სურვილი და მოტივაცია ჰქონდეს. ცენტრის წევრებმა აქ ერთმანეთი მოიყვანეს, ზოგმა ფეისბუქზე ნახა გვერდი – „ბათუმის ახალგაზრდული ცენტრი“, ზოგმა მეგობრიდან გაიგო.

 

 

„მე საერთოდ სხვა ქალაქში გავიგე ამ ცენტრის არსებობის შესახებ. ბაზალეთში ვიყავი ტრენინგზე, იქ მომიყვნენ ამ ცენტრის შესახებ და მოვედი“, –  ამბობს რუსუდან სარხანიძე.

 

 

გიორგი გვარიშვილი ოთახში ყველაზე პატარაა, ახალგაზრდულ ცენტრში მას შემდეგ გადაწყვიტა გაწევრიანება, როცა დის საქმიანობით დაინტერესდა: „ჩემი და დადის აქ დიდი ხანია და მისგან ვიგებდი ამ ღონისძიებების შესახებ. ბევრ ტრენინგს დავესწარი, ახლა ვამზადებთ ტრენინგს საგზაო უფლებების დაცვაზე და უნდა ჩავუტაროთ ბავშვებს. დაყოფილი ვართ ჯგუფებად, თითო ჯგუფში ოთხი ვართ, აღებული გვაქვს ერთი სკოლა და თითო ჯგუფი ერთ სკოლაში ჩაატარებს ტრენინგს“ –  ამბობს გიორგი.

 

 

კონკრეტულად რას აკეთებს ახალგაზრდული ცენტრი? მარი ზაქარაძე მიხსნის: „ძირითადად აღვნიშნავთ სამოქალაქო, საერთაშორისო დღეებს, რაც აღინიშნება მთელი წლის განმავლობაში გაეროს კალენდრით და ამ დღეს გვაქვს სხვადასხვა აქტივობა, თემის მნიშვნელობიდან გამომდინარე. გარდა ამისა, ვმუშაობთ ექვსი მიმართულებით: გენდერული თანასწორობა, ადამიანის უფლებები, ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია, გარემოს დაცვა, კულტურა და განათლება. ანუ ექვსი ქვეკლუბი გვაქვს და ამ ქვეკლუბებში არიან ბავშვები გაწევრიანებული მათი ინტერესების მიხედვით. გვაქვს საჯარო აქციები, საინფორმაციო აქციები, თანატოლთა ტრენინგები, კინოჩვენება, წიგნის კლუბი და ასე შემდეგ.“

 

 

აქ ამბობენ, რომ მათი ყველაზე ძლიერი მხარე თანატოლთა ტრენინგებია, როცა სხვადასხვა სკოლაში მიდიან და ტოლერანტობაზე, ადამიანის უფლებებზე, გენდერულ თანასწორებაზე ესაუბრებიან მათივე თანატოლებს. მანამდე კი თავად სწავლობენ. ხშირად სწორედ ასეთი ტრენინგების შემდეგ ემატებათ ახალი წევრები, რომლებიც მოგვიანებით თავად ხდებიან `განმანათლებლები~ და თავის მხრივ, სხვების მოზიდვას ცდილობენ ცენტრში.

 

 

„პირველად რომ ტრენინგს ვატარებდი, ძალიან ვინერვიულე,“ –  იხსენებს სალო დეკანაძე. – „მეგონა, ბავშვი რომ ვიყავი, არასერიოზულად მიიღებდნენ, მაგრამ მივხვდი, რომ ძალიან კარგია თანატოლგანმანათლებლობა და ძალიან მომწონს პრინციპი – შენი ცოდნა შეგიძლია გაუზიარო სხვას. პირველად ჩავატარე ტრენინგი ტოლერანტობაზე, ანა ფრანკის მაგალითზე განვიხილეთ. იყო ისეთი შეკითხვებიც, რაზეც პასუხი არ მქონდა, მაგრამ მიხვდი, რომ შემდეგში უფრო მომზადებული უნდა ვიყო, უნდა ველოდო ისეთ შეკითხვებს, რაზეც არ მიფიქრია.“

 

 

„ხელვაჩაურში ვიყავით გასულ კვირას, მე ვატარებდი ტრენინგს ქალთა უფლებებსა და გოგონების ეფექტზე, ნაადრევ ქორწინებაზე. ისე დაინტერესდნენ ბავშვები, რომ დავასრულეთ, მოვიდნენ და გვკითხეს, თუ შეიძლება გაწევრიანებაო“, – მიყვება მარიამ ჩხაიძე.

 

 

ხატია ზუხუბაია თავის პირველ ტრენინგს იხსენებს: „ეს იყო მოსწავლის და მასწავლებლის უფლებებზე, არ ვნერვიულობდი. ძალიან საინტერესო გამოვიდა, უფლებადამრღვევებადაც მოგვევლინნენ მოსწავლეები, მასწავლებლის თვალით დაინახეს საკუთარი თავი. შემდეგ იყო ტრენინგები ტოლერანტობაზე, ადამიანის უფლებებზე, ეს პროექტი მარტო ერთ ქალაქს არ მოიცავს, ყველგან მყავს უკვე მეგობრები, ბევრი ადამიანი გავიცანი, რომლებიც ახლა ჩემი მეგობრები არიან, გრძნობ ადამიანებს შენ გვერდით და იცი, რომ ვიღაცის იმედი უნდა გქონდეს“, – ყვება ხატია.

 

 

რა იცვლება სხვა მოსწავლეებისთვის და პირადად მათთვის ამ ტრენინგებისა და ცენტრში მუშაობის შემდეგ? ამ კითხვაზე პასუხობენ, რომ ბევრი რამ, პირველ რიგში კი თავად შეიცვალნენ.

 

 

„ბევრი ისეთი ჩვევა გამომიმუშავდა, რაც აქამდე არ მქონდა“ – მეუბნება ბესო ხოზრევანიძე – „ბევრი მეგობარი გავიჩინე და უფრო კომუნიკაბელური გავხდი, მეხმარება ეს ყველაფერი. სხვადასხვა ეროვნებისა და რელიგიის ადამიანებს ვხვდები და შემიძლია ვთქვა, რომ ჩემთვის სტერეოტიპები იმსხვრევა“.

 

 

ლელა შარაძე: „რეალურად მეც არ ვიცოდი, რატომ იყო ასე, მაგრამ როცა ქუჩაში გავდიოდი და ვხედავდი, მაგალითად თურქს, მეშინოდა მისი, ან იგივე, შავკანიანს ვარიდებდი თავს, მაგრამ იმდენად გავაცნობიერე ჩემი შეხედულება არასწორია, რომ ჩემთვის უკვე დაინგრა სტერეოტიპი, –  განსხვავებული ადამიანების მეშინოდეს.“

 

 

„თუ ერთი ადამიანი კარგია ან ცუდი, ეს არ ნიშნავს, რომ ერი ცუდია ან კარგი, ყველა ადამიანი ინდივიდუალურია. თავიდან ბევრი გვიპირისპირდებოდა, თუნდაც სკოლაში, რომ აი, რა გინდათ მანდ, რატომ წვალობთ, როცა შეგიძლია მარტივად მოიპოვო რაღაც. ეს მარტივად მოპოვებული რომ არ მოგვწონს, ფიქრი გვინდა და აზროვნება გვჭირდება, ამიტომ ვცდილობთ ვიბრძოლოთ ვიღაცის უფლებისთვის. ჩვენ არ ვიბრძვით ხმლით, ჩვენ ვიბრძვით განათლებით“, – ამბობს ხატია.

 

 

„ვიღაც-ვიღაცები ამბობდნენ, ტყუილად დროს აცდენ, მაგას სჯობს სახლში დაჯდე, გაკვეთილები ისწავლო, გზის ფულს ხარჯავო… თავიდან ვბრაზდებოდი, მერე აღარ“, – იცინის ზურა კახაძე.

 

 

კითხვაზე, როგორ სწავლობენ სკოლაში, პასუხობენ: „კარგად“. „ნორმალურად“, „ცუდად არა!“

 

 

ნინო ბერიძე #1 საჯარო სკოლაში სწავლობს, ამბობს, რომ კარგი მოსწავლეა. „მასწავლებლებთანაც დავდივარ. აქ კვირაში რამდენჯერმე მოვდივარ, ფასილიტატორიც ვარ, ტრენინგებს აქ ვგეგმავთ, თან დღისით ვერ ვსწავლობ, ღამე მიყვარს მეცადინეობა, თავისუფლად ვეტევი დროში, ყველაფერს ვასწრებ“, –  ამბობს ნინო.

 

 

ედო ბიბინეიშვილი #16 სკოლელია. იგი ამბობს, რომ მშობლებს მოსწონთ მისი საქმიანობა: „რაც შეეხება დროის განაწილებას, შეიძლება დრო არ მქონდეს, მაგრამ პრიორიტეტს ვანიჭებ ახალგაზრდულ ცენტრს.“

 

 

ანა გაგუა 16 წლისაა. იგი ამბობს, რომ ცდილობს სწავლის პარალელურად აქტიური იყოს. „თავისუფალი გრაფიკი გვაქვს, ყველა კვირას წინასწარ ვგეგმავთ“, – ამბობს ანა.

 

 

კითხვაზე, რა არის ყველაზე რთული მათთვის, ერთ პასუხზე თანხმდებიან – სამუშაო დროის დაგეგმვა, რადგან ყველა მათგანს თავისი გრაფიკი აქვს და შეხვედრების დაგეგმვისას კოორდინატორ მარის ყველაფრის გათვალისწინება უწევს.

 

 

მარი ამბობს, რომ სკოლები სიხარულით თანხმდებიან მათ ინიციატივას, თანატოლებმა ტრენინგები ჩაუტარონ მოსწავლეებს: „ბევრი შემოთავაზება გვაქვს ახლა, მე კი აღარ ვუკავშირდები, რომ მოვალთ და ასე შემდეგ, პირიქით იქით გვეუბნებიან, რომ მოდით და ჩაატარეთ, იმიტომ, რომ ხედავენ კარგი შედეგი აქვს“. 

 

 

ბათუმის ახალგაზრდულ ცენტრში 15-მდე ჩატარებულ ტრენინგს შორის რამდენიმეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვნად მიიჩნევენ. ტრენინგი ადრეულ ასაკში ქორწინებაზე, მოსწავლეთა უფლებებზე, ტოლერანტობაზე. ნინო ბერიძე მისთვის ყველაზე მნიშვნელოვან ტრენინგს იხსენებს და იმაზეც მიამბობს, რა შეიცვალა მასში:

 

 

„ქობულეთის #5 საჯარო სკოლაში გვქონდა ბოშათა უმცირესობასთან ტრენინგი. დარწმუნებული ვარ, ბევრი ჩვენგანისთვის სტერეოტიპი ბოშებზე დაინგრა. იქ იყვნენ საზოგადოების სრულფასოვანი წევრები, რომლებიც ჩვენსავით იღებენ განათლებას, შეიძლება ჩვენზე მეტი წიგნი ჰქონდეთ წაკითხული და თავისუფლად შეუძლიათ დისკუსიაში შემოსვლა და დამტკიცება, რომ ცდები. თავიდან ბოლომდე შევიცვალე, ახლა მიმაჩნია, რომ ვიყავი რასისტი და ჰომოფობი, მივხვდი, რომ ყველა ადამიანი თანასწორია და არ უნდა არსებობდეს რაიმე ბარიერი ადამიანებთან ურთიერთობაში“.

 

 

ურეხის დასახლებაში, ვარშანიძის ქუჩაზე ბუნებრივი წყაროს წყლით არა თუ ახლომახლო, არამედ ქალაქის სხვა მცხოვრებლებიც სარგებლობენ. წყალი სასმელად სხვადასხვა ორგანიზაციებშიც მიაქვთ. ადგილობრივები ამბობენ, რომ ეს წყალი ონკანის წყალს ურჩევნიათ, წვიმის დროსაც არ იცვლის ფერს და გემოც უკეთესი აქვს. მოსახლეობას არ სჯერა, რომ იგი შესაძლოა დაბინძურებული იყოს: „წლებია ამ წყაროს წყალს ვსვამთ და მისგან ვინმე მოწამლულიყო, ასეთი შემთხვევა არ ყოფილა. სათავე ნაგებობასაც ჩვენ ვუვლით, ვწმენდთ, იქაც სუფთადაა ყველაფერი”.

აღნიშნული წყაროს წყალი გასულ წელს სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ შეამოწმა. ლაბორატორიული კვლევით დადგინდა, რომ წყალში არსებობდა ნორმაზე მეტი პათოგენური მიკროორგანიზმები, ასევე აღმოჩნდა კოლიფორმები (ნაწლავის ჩხირის ჯგუფის ბაქტერიები) და E.coli (მიკრობები, რომელთა მომატება ნაწლავურ დაავადებებს იწვევს); წყალში მომატებული იყო ნიტრატების რაოდენობაც. 

 

სურსათის სააგენტოს ინფორმაციით, მათ შარშან აღნიშნულის შესახებ ბათუმის მერს მიმართეს. ბათუმის მერიაში გვითხრეს, რომ ამ მომართვის შემდეგ წყაროსთნ საინფორმაციო დაფა გააკრეს, რომ წყალი დაბინძურებული იყო და მისი სასმელად გამოყენებისგან თავი შეეკავებინათ. თუმცა, წყაროს წყალს დღესაც ჩვეულებრივად მოიხმარენ.
მოსახლეობა ამბობს, რომ აქ რაიმე ამკრძალავი განცხადება გამოკრული არ უნახავთ. წყაროს წყალი „ბათუმის წყლის~ ლაბორატორიაშიც შეამოწმეს, სადაც იგივე დარღვევები გამოვლინდა, გარდა E.coli-ისა.

 

შპს „ბათუმის წყალში~, რომელიც მხოლოდ სისტემის (ონკანის) წყლის ხარისხზეა პასუხისმგებელი, აცხადებენ, რომ წელს მომართვა წყლის ხარისხთან დაკავშირებით არ ყოფილა.

„ჩვენ გეგმა გვაქვს _ ყოველდღიურად, სხვადასხვა ადგილზე, დღეში 5-6 სინჯს ვიღებთ და ვამოწმებთ. ჩვენი წყალი აბსოლუტურად შეესაბამება სტანდარტებს“, _ ამბობს ლანა კეკუტია, „ბათუმის წყლის” ქიმიურ-ბაქტეოროლოგიური ლაბორატორიის უფროსი. მისივე თქმით, სააგენტომ კომპანიას გასულ წელს ორჯერ მიმართა, ერთხელ ბარცხანის დასახლებაში მდებარე ზეთის საწარმო „ბათოილთან”, ხოლო მეორედ, აღმაშენებლის ქუჩაზე მდებარე რესტორან „კიდობანთან~ დაკავშირებით, სადაც სააგენტომ წყალი შეამოწმა.

„პირველ შემთხვევაში მინდა აღვნიშნო, რომ ეს იყო ჭაბურღილის წყალი და სააგენტომ არასწორად მიუთითა ნიმუშის აღების დროს, რომ ეს ცენტრალიზებული სასმელი წყალი იყო. ჩვენ ამ ჭაბურღილის წყალზე, ისევე როგორც წყაროს წყალზე, პასუხს არ ვაგებთ. რაც შეეხება „კიდობანს”, იქ როგორც გავარკვიეთ, წყალი იყო ავზიდან აღებული და არა უშუალოდ სისტემიდან. მანდ წყალს აგროვებენ და შემდეგ მოიხმარენ. ჩვენ კი ავზზე პასუხისმგებელი არ ვართ”, _ ამბობს ლაბორატორიის უფროსი.

სურსათის ეროვნული სააგენტოსგან მიღებული ინფორმაციით, ბათუმის ცენტრალიზებულ სასმელ წყალთან დაკავშირებით გასულ წელს დარღვევა სამ შემთხვევაში დაფიქსირდა: 1. აღმაშენებლის 13, შპს „კიდობანი”, რესტორანი (აღმოჩნდა საერთო კოლიფორმები (არ დაიშვება); 2. თავდადებულის 83/ა (ფერიანობა 20° (ნორმა

„ბათუმის წყლის” ლაბორატორიაში ბოლო ორ შემთხვევაზე ინფორმაცია არ აქვთ. სააგენტოში კი აცხადებენ, რომ ამ დარღვევების შესახებ მათ აცნობეს.
რაც შეეხება შპს “ბათოილს”, რომელიც ნონეშვილის ქუჩა 65-ში მდებარეობს. სააგენტოს მონაცემებით, ეს მცენარეული ზეთის საწარმო მოიხმარს ჭაბურღილის წყალს, რომელშიც მიკრობიოლოგიური გამოკვლევით აღმოჩნდა ნორმაზე მეტი პათოლოგიური მიკროორგანიზმები, საერთო კოლიფორმები და E.coli.

სასმელი წყალი ასევე დაბინძურებული აღმოჩნდა ხელვაჩაურში, ფ. ხალვაშის 171-ში, სოფელ ახალშენში (ტაშხანის წყალსადენი), სარფში, კვარიათში, გონიოში (ანდრია პირველწოდებულის 17), ახალსოფელში და ერგეში (საუწყებო წყალსადენი/ჭაბურღილი, „მეათე კომბინატი“).

დაბინძურებული იყო სასმელი წყალი ქედაში (აბუსერიძე-ტბელის 5-ში აღებული სინჯი).

სამი ნიმუში შემოწმდა ქობულეთში (შპს „ქობულეთის წყალი~) თუმცა, დარღვევა არც ერთში არ აღმოჩნდა.

სუფთა აღმოჩნდა წყალი ხულოშიც (თუმცა სააგენტოს მიერ შარშან შემოწმდა მხოლოდ ერთი ნიმუში სოფელ სტეფანაშვილებში, შპს „ორი გიო”-ს სასაკლაოზე (ლაბაიძეების წყალსადენი, ააიპ „ხულოს წყალსადენი”).

ლანა კეკუტიას თქმით, ნებისმიერი ბუნებრივი, ზედაპირული წყალი, რომელიც სპეციალურად არ იწმინდება, ბაქტერიოლოგიურად სუფთა არ არის. რაც შეეხება ნარჩენ ქლორს, ბათუმში აღებულ სინჯებში ის არ აღმოჩნდა (სააგენტომ გასულ წელს „ბათუმის წყალის~ 36 ნიმუში შეამოწმა. თუმცა, ერთ შემთხვევაში აღმოჩნდა ჟანგვადობის ნორმის დარღვევა, რაც პირდაპირ კავშირშია ნარჩენ ქლორთან).

მიუხედავად არაერთი განცხადებისა, რომ წყლის გაწმენდა ბათუმში უახლესი ტექნოლოგიის გამოყენებით, ყველაზე უსაფრთხო მეთოდით მოხდებოდა, დღეს წყალი, როგორც „ბათუმის წყლის~ ლაბორატორიაში გვითხრეს, ისევ ქლორით იწმინდება. კომპანიას მიმდინარე წელს (თურქული წარმოების) 70 ტონა ქლორის (საერთო ღირებულება 110 460 ლარი) შესყიდვაზე ხელშეკრულებაც აქვს გაფორმებული.

სურსათის ეროვნული სააგენტო ინსპექტირებისას აღმოჩენილ დარღვევებზე მეწარმეს აჯარიმებს, აძლევს მითითებას და ვადას მათ გამოსასწორებლად. თუ დარღვევები კრიტიკულია, მათ გამოსწორებამდე საწარმო ჩერდება.

გასულ წელს სააგენტომ ბათუმში კრიტიკული შეუსაბამობის გამო საწარმოო პროცესი შეუჩერა: შპს “ბიჯი თრეიდის”, მაიაკოვსკის ქ N4 (აგრარული ბაზარი) და შპს “BATTUN”-ს (“PIER Restaurant”, ზღვისპირა პარკი). ისინი ათს-ათასი ლარითაც დაჯარიმდნენ.

“PIER Restaurant”-ში შემოწმებულ „ბრაუნსა“ და ცხვრის ხორცის ფარშში აღმოჩნდა პათოგენური მიკროორგანიზმები და საერთო კოლიფორმები. ბრაუნში ასევე აღმოჩნდა S.aureus (ძლიერი ჩირქმბადი მიკრობი, რომელიც იწვევს კანის დაავადებებს).

2013 წლის იანვრიდან დღემდე აჭარაში (ძირითადად ბათუმში) სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ შემოწმებულია მხოლოდ 35 სახეობის პროდუქტი (მათ შორის სასმელი წყალი და მზა კერძები) აქედან დარღვევა დაფიქსირდა 26 შემთხვევაში.

სასმელი წყლისა და სურსათის შემოწმების შედეგად მათში პათოგენური მიკროორგანიზმებისა და ნაწლავის ჩხირის ჯგუფის ბაქტერიები (კოლიფორმები), დასაშვებ ნორმასთან შეუსაბამო ჟანგვადობა, ნარჩენი ქლორი და სხვა დარღვევები აღმოჩნდა.

რაც შეეხება ღვინოს, შემოწმებულ ნიმუშებში ნორმებს არ შეესაბამებოდა აქროლადი და ორგანული მჟავები, უშაქრო ექსტრაქტი, ვაშლისა და ღვინის მჟავა, ასევე რძემჟავა.

გასული წლის იანვრიდან 10 მარტამდე აჭარის ტერიტორიაზე სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ, რომელიც სურსათის უვნებლობის ერთადერთი სახელმწიფო მაკონტროლებელი ორგანოა, შემოწმებული იქნა მთლიანობაში 171 ნიმუში.

ყველაზე მეტად შემოწმებულია სასმელი წყალი (50 სხვადასხვა ნიმუში), შემდეგ ღვინო (15 ნიმუში), თევზი, ხორცი (13-13 ნიმუში), ნაყინი (10 ნიმუში) ხორცის ფარში, ყველი (8-8 ნიმუში), ძეხვი (5 ნიმუში), ხაჭო (4 ნიმუში) კერძები, არაჟანი, რძე, უალკოჰოლო სასმელები, ფაფა (3-3 ნიმუში), ბრენდი, კონსერვი, სალათი, სოსისი, ხორბლის ფქვილი (2-2 ნიმუში); რაც შეეხება ქვემოთ ჩამოთვლილ პროდუქტებს, რეგიონის მასშტაბით მათი მხოლოდ თითო ნიმუში შემოწმდა: არაყი, თაფლი, კარაქი, კარტოფილი, კვერცხი, ლიმონი, მანდარინი, მაწონი, ნადუღი, ნესვი, პომიდორი, პური, საზამთრო, სენდვიჩი, ბრაუნი შოკოლადით და თხილით, ხახვი.

წელს სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ აჭარაში მხოლოდ ერთი ობიექტი შეამოწმა. ბათუმში, ჭავჭავაძის ქუჩა N7-ში მდებარე საშაურმეში შემოწმების შედეგად აღმოჩნდა, რომ ქათმის ხორცი დაბინძურებული იყო პათოგენური მიკროორგანიზმებითა და ნაწლავის ჩხირით. სააგენტომ საშაურმე რამდენიმე დღის წინ, კრიტიკული შეუსაბამობის გამო 1000 ლარით დააჯარიმა და საქმიანობის გაგრძელების უფლებაც შეუჩერა.

სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლი საქართველოში 2010 წლის ივნისიდან ამოქმედდა. ამოწმებენ როგორც გეგმიურად (მათ შესახებ მეწარმეს რამდენიმე თვით ადრე აფრთხილებენ), ასევე არაგეგმიურად (გაუფრთხილებლად). ქვეყნის მასშტაბით რამდენიმე ასეული საწარმოა შემოწმებული, სურსათის მწარმოებელ/დისტრიბუტორად კი, 20 ათასზე მეტი მეწარმეა დარეგისტრირებული.