Batumelebi

 

 

 

პოეზია

                                               ***

                        ზეცას ვიყავ, ზეცა ვნახე,

                        მასკვლავებსაც დევენახვე.

                        თვარემ კაცი მიმიგზავნა:

                        – მაქ თუ იყავ, რეიზა არ მნახე?

                                                           (მთქმელი ხასან იელდრიმი (ნიჟარაძე),

                                                           87 წლის, მცხ. სოფ. ჩაქალფინარში)

 

                                               ნადური

 

 

                        ჰოო ჰო, აბა დელი დელა!

                        გედევიარე ბაღჩაში და…

                        ჰოი ჰო, აბა დელი დელა!

                        ქალი ქათამს აგინებდა,

                        ნანინაა, ნანინაბ და… …

                        – შე ქორის საჭმელეო,

                        ნანინაა, ნანინაბ და… …

                        – შე ტურის საჭმელეო,

                        ნანინაბ და… …                              

                                                           (მთქმელი ისლამ თამაზოღლი,

                                                           87 წლის, მცხ. სოფ. ჩაქალფინარში)

                                               ***

                        გინცარ გინცარ გინცარა,

                        გინც იყოს და გინც არა.

                        ახლანდელი სახლის გელინი

                        გინც იყოს და გინც არა.

                        წამოჯდება კერიასა,

                        ატირტილებს ენასა.

                        ეზოს დახვეტავს, სახლს – არა,

                        ჯამს მორეცხს, ჭურჭელს – არა,

                        გამუაცხობს ნაცრი კვერას,

                        წაამწარებს ყველასა.

                                                           (მთქმელი ფატმა დირილი (მუთლი),

                                                            70 წლის, მცხ. სოფ. ქუშჩაში)

                                  

                                               ***

                        ღელესავო გადმომდგარა

                        თავჭუჭულაბ თეთრი ქალი,

                        ხელსა მიქნევს: – აქ ამოი,

                        შინ არ არის ჩემი ქმარი.

                        აუყევი და ქი ევედი,

                        ამოვკოცნე თვალებიო.

                        – იგერ მუა ჩემი ქმარი,

                        რაფერ დუუღლურზავს თვალებიო.

                        ღმერთო, იგი მომიკალი,

                        დაგიკლავ უღლად ხარი!

                                                           (მთქმელი ჯელალ ქარასუ (შავარდენიძე),

                                                           60 წლის, მცხ. სოფ. თაჰთაბაშში)

 

                                               ***

                        ეწერს ცეხლი ეკიდება,

                        მუხასაც ებრიალება.

                        მე რა ლამაზი გოგო მინდა,

                        შენაც ხომ     არ გეპრიანება?

                                                           (მთქმელი აჰმედ ქუთლუ (საფელიძე),

                                                           80 წლის, მცხ. სოფ. ჩაქალფინარში)

 

                                               ***

                        ახორს უკან მინარე,

                        გოგო დამხდა ძინარე,

                        ჰემ უკბინე, ჰემ ვაკოცე,

                        შინ გავაგზაბ ტირალი.

                                                           (მთქმელი იაშარ აილდიზი (ბოლქვაძე),

                                                           80 წლის, მცხ. სოფ. ქუშჩაში)

 

                                   ***

                        ნენემ კაბა შიმიკერა,

                        ზედ კოპჭები მიმიკერა.

                        დამასახლე რუმ უთხარო,

                        კიბილები ჩამატეხა.

 

                                   ***

                        ნენემ კაბა შიმიკერა

                        წელზეც გამოჭირებული.

                        ნენევ, ადრე გამათხუვე,

                        ძალვან ვარ გაჭირებული!          

                                                           (მთქმელი ჯემალ ანანიძე, 

                                                           50 წლის, მცხ. სოფ. სარალიჩში)

                                  

                                   ***

                        ეგერ მიღმა თიკნებიო,

                        ვიტირებ და ვიქნებიო.

                        წეხვალ, გეგებუტებიო,

                        მოხვალ, ჩეგეხუტებიო.

                                                           (მთქმელი ემინე შილვანი, 

                                                           70 წლის, მცხ. სოფ. დივანში)

 

                                   ***

                        ქარიშხალი მოსულა,

                        ნისლი აღარ ადგება.

                        თუკი მე არ მომყვები,

                        დარი აღარ დადგება.

                                                           (მთქმელი მელიქე ათეში (დევაძე), 

                                                           11 წლის, მცხ. სოფ. ბაშქოიში)

 

                                   ***

                        მე ნალიაში ვერ ევალ

                        კიბეს მუუყუდებელი.

                        მე ასკერში ვერ წევალ

                        გოგოს ჩუუხუტებელი.

                                                           (მთქმელი ჯემალ ყაზანჩი (სალაძე), 

                                                           მცხ. სოფ. ბიჩმექოიში)

 

 

                                   ***

                        კალთაში მაქ მურგვებიო,

                        ფენჯერაზე _ გოგვებიო.

                        ფენჯერაზე კრაჭი-კრუჭი,

                        გოგვებ უნდებიან ბიჭი.

                                                           (მთქმელი დერმუდე ბაიარი, 

                                                           50 წლის,  მცხ. სოფ. დეირმანბაშში)

 

                                   ***

                        იგერ გაღმა ბალებივო,

                        ზედ მიხვევლან ქალებივო.

                        ერთი მაქედან ჩამოი, – ვუთხარი,

                        დიმიყლიპენ თვალებიო.

                                                           (მთქმელი შაბან ბაშარი (ლომანოღლი), 

                                                           44 წლის, მცხ. სოფ. ფუნარქოიში)

 

 

 

                                               ***

                        ხოჯავ, ხოჯავ, გერგეცაო,

                        ქალი რაფერ გეგქცაო?!

                        შენ გგონიოდა ლოგინშიო,

                        ქალი გესულა გაღმაშიო.

                                                           (მთქმელი ბილალი ელიუიგუნი (ბაჯელიძე), 

                                                           მცხ. სოფ. დუაიერში)

 

 

შელოცვები

 

                                  

                       თვალისა

                        ალილისა, მალილისა,

                        ცხრა ათასი ფერისა

                        ქალისა, კაცისა, დიდისა, წვიტისა,

                        მოვდოდა შავი წყალი,

                        მას მოქონდა შავი გველი,

                        ჩავკარ ჩემი კარაჭინაბ,

                        მივხკიდე ღობესა.

                        ქარდებოდა, ნიავდებოდა.

                        ავაის თვალმა ავი თვალით შენ შამოგხედა,

                        ასკილი, ბელა, ყეზა

                        მის თვალებში მოხდა!

                        ჩემი პირით შენალოცაბ

                        ხეირათ, სიკეთეთ მიგერგებოდა!

                                                           (მთქმელი ფატმა დირილი (მუთლი),                                                                                             70 წლის, მცხ. სოფ. ქუშჩაში)

                                                          

                                               შაკიკისა

                        ჩემი დალოცვილისა.

                        რაცხამფრად მოხველ,

                        იმფრად წედი!

                        ჰაიდან მოხველ?

                        სოფლიდან მოხველ თუ?

                        გარედან მოხველ თუ?

                        დემენახვე მე, წეხველ შენ!

                        გილოცავ შენ.

                        აღარ დემენახვო მე.

                        გეიარე, წეი!

                        თავდაღმართიდან მოხვალ თუ?

                        თავაღმართიდან მოხვალ თუ?

                        გეიარე, წედი!

                        შეჰერიდან მოხვალ, კარჩხალიდან წახვალ!

                        არ დემენახვო მე,

                        წედი შენ გზაზე!

                                                           (მთქმელი ოსმან ყარაყაში (ლომანოღლი),                                                                                               65 წლის, მცხ. სოფ. ექინჯუღში)

                                              

 

                                   შაკიკისა                                          

                       

                        შაკიკი მოვდა

                        სათაოსა ბოლოსა.

                        რავარ ჭამდა კინასა,

                        ისე ცხავი თივასა.

                        გეიარა წვინდა გორგი,

                        გეიპარა დილასა.

                                                           (მთქმელი ზულბიე აქარსუ (მუსტაფოღლი),                                                                                     მცხ. სოფ. ექინჯუღში)

 

 

 

            დაბეჩებულისა (შეშინებულისა)

 

                        აშინა, მაშინა რამ შაგაშინა?

                        ხემ შაგაშინა, ქვამ შაგაშინა,

                        კაცმა შაგაშინა, ქალმა შაგაშინა,

                        ძაღლმა შაგაშინა, კატამ შაგაშინა?

                        წედი, შეშინებულო,

                        მოდი, სულო-გულო!

                                                           (მთქმელი ზულბიე აქარსუ (მუსტაფოღლი),                                                                                    მცხ. სოფ. ექინჯუღში)

                                              

 

 

                                    მატავრისა

 

                        – ატაურო, მატაურო,

                        ჰაიდან მოხვალ?

                        – ასკალაკელიდან.

                        – ჩემ შავტარიან დანით.

                        დაგჭრი, დაგშიშხავ!

                        დაგჭრი, დაგშიშხავ!

                        დაგჭრი, დაგშიშხავ!

                        ჩაგყრი ქოთანში,

                        გადუღებ, გაფერმანებ,

                        გიგიყვან ქედზე,

                        ნიავ და ქარ მიგცემ.

                        იელის კუკული,

                        სელისა ზეთი,

                        ჩახველი დუმა. 

                                                           (მთქმელი ჰავა ფიდანი (ლომანოღლი),                                                                                        80 წლის, მცხ. სოფ. ესენთეფეში)

                                              

 

                                   დატკეცნილისა

                        ალა ვკეცე, მალა ვკეცე,

                        გადავტრიალდი, ხე მოვკვეცე.

                        – რა არის იმის ხმალი?

                        – გულწითელი მამალი.

 

                                               ალისა

 

                        ალი ალი ალსა,

                        საჩეჩელი სართუმასა,

                        ბადე კისერსა.

                        ვაი ალი ალსა,

                        საჩეჩელი სართუმასა,

                        ბადე კისერსა.

                        ტყემლი ტალი ნაგვზალსა,

                        ალი გავაგდე კარსა. 

                                                           (მთქმელი უმიან ქალაი,                                                                                                                      70 წლის, მცხ. სოფ. ჯიჰადში)

 

ანეკდოტები

 

***

 

ნასრეთლი ხოჯა ვირზე უკნიდან შემჟდარა. ოზდათერთმეტი ვირი ყოლია. ვირიდიან ჩამუა, ვირს ითლის _ ოზდათერთმეტია, ვირზე შეჟდება, ვირს ითლის, ოზდაათი გამუა; ერთი ვირი ვერ ნახა.

            (მთქმელი ბილალი ელიუიგუნი

 (ბაჯელიძე, 75 წლის, მცხ. სოფ. ბაშქიოში)

***

            ნასრეთინ ხოჯას ქვაბი უურთუმია, დიდი ქვაბი მოზობელზე. მიცემიხან ერთი პაწაი ქვაბი ჩადვა შით და ისე მიცა. კაცმა უთხრა:

            – აი რა არიო?

            – შენმა ქვაბმა იშვაო.

            მემრე გეიარა პაწაი და კიდე ქვაბი აართვა მოზობელს, მიცემა დააგვიანა. კაცმა მოჰკითხვა:

            – რა იქნა ჩემი ქვაბიო?

            ნასრეთინ ხოჯამ უთხრა:

            – შენი ქვაბი მოკდაო.

            მოზობელმა უთხრა:

            – ქვაბი მოკდებაო?

            – დაბადება რომ დეიჯერე, მოკდენა რეიზა არ დეიჯერეო?

                          (მთქმელი ჯელალ ქარასუ (შავარდენიძე),

                     60 წლის, მცხ. სოფ. თაჰთაბაშში)

***

            ერთ დედაბერსა უთხრობია ქი, გამათხუეთო. შვილებსა უთხრობიათ ქი:

            – ნენი, შენ დაბერდი, ვინღა გითხოვსო?

            ღამეში, წოლაში, მოსულან ტურები, დედაბერს დუუწიკენ და წეიყვანენ; ტურებს მიყავან და დედაბერს გონია, გელინათ მივყავანო და უთხრობია:

            ” – ნელი-ნელა გამაყოლეთ, ჩემი ნეფის მაყრებოო!”

            ჩეიყვანენ ღელეში ტურებმა და დაფრიწენ.

                                   (მთქმელი ფატმა დირილი,

70 წლის, მცხ. სოფ. ქუშჩაში)

 

 

ანდაზები:

 

            1. ათჯერ დაზომო, ერთჯერნა დაჭრა;

            2. ამოსულ თვარეს საღამოს დეეტყობა;

            3. დათვ ბოკრები მოწრია, წტე წყალი ვერ უსმია;

            4. ერთი ენა ერთი კაცია;

            5. ევფურტუნე, ბუიღას მოხვდა, დევფურტნე – წვერსაო;

            6. ვირ ყურ ხევენ და – ე რა ეხახუნებაო;

            7. იყბალიან ქალი მუუკტება, უიყბალიან ცხენი მუუკტება;

            8. კოცნას ცხვირი არ დუუშლისო;

            9. მგელი რომ დაბერდება, ძაღლების სათამაშო გახდება;

            10. რაცხას დათესავ, იმას მოჭრი;

            11. საღამოს საქმეს დილის საქმე ჯობს;           

            12. სოფელი ვნახე უძაღლო, შიან ვიარები უგარგნო;

            13. სხვის ვირზე რომ შეჯდები, მალე ჩამოხვალო;

            14. ურგობლობის ზღვა დუულევია;

            15. შავი მურგვი სუნყველას კუჩხეში მიგორდება;

            16. შიერის თვალი ნალიაზე იქნება;

            17. შიერი ფუში მალე გაძღება, თვალი – არა;

            18. ძაღლს ძაღლის კბილი არ აწყენს;

            19. წაბლი ბუჯგიდან გამოვა, მის ბუჯგ აღარ კადრულობსო;

            20. ჭინჭრის ძირ ჭინჭარი ამუა;

 

წყევლები:

 

            – ანწლი ამოვდეს შენ კალოზე!

            –  ეზრაელი ჭამე!

            –  მიწასაჭმელებო! 

            – ჟამი შენ ბუკში!

            – ქოქი გიგიხმა!      

            – ღმერთმა ბუკი დიგიტეხოს!

            –  ღმერთმა ბუკი გიგიბრუდოს!

            – ღმერთმა გამჩენელმა შავ იაზმით დაგაჟდუმლოს!

            – ღმერთმა შენი თავი სიბირიას გადაკარქოს!

            – ღმერთმა შენ კალოზე ლეღვი დიგირგოს!

            – ღმერთმა გვერდები დიგიტეხოს!

            – ღმერთმა ჩენგე მუუგრიხა!

            – ჩემზე ბეთერი გაგხადოს!

                                  

დალოცვები:

 

            – გზა-შარაში შიგიბრალოს ღმერთმა!

            – დიდი ომრი მოგცონ ღმერთმა!

            – კაი შვილები მოგცა ღმერთმა!

            – კაი ჩოლუხ-ჩუჩუღი მოგცა ღმერთმა!

            – ღმერთმა დიგინახოს!

            – ღმერთმა კარქობა მოგცეს!

            – ღმერთმა კაი ბედი მოგცეს!

            –  ღმერთმა კარქობით დაგაბერა!

            – ღმერთმა კარქობით დაგალაგოს!

            – ღმერთმა ჯენნეთის კარები გაგაღებიოს!

            – ღმერთმა ბევრი დღე მოგცა!

            – ღმერთმა ჰერამი არ მოგცა!

            – ღმერთმა ბედი გიგიღოს!

            – ყაზაებიდან, ბელაებიდან ღმერთმა დიგიფაროს!

უფლებამოსილების შეწყვეტის მიზეზად აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები სახელდება. რობერტ ჩხაიძე უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში ბათუმის მაჟორიტარობის კანდიდატობას აპირებს.   

 

საკრებულოს თავმჯდომარემ გიორგი კირთაძემ რობერტ ჩხაიძის მუშაობა მერის პოსტზე დადებითად შეაფასა და მას „ყველაზე ნაყოფიერი“ უწოდა.

 

 

პროფესიით ინჟინერი რობერტ ჩხაიძე ბათუმის მერის თანამდებობაზე 2007 წლიდან დღემდე მუშაობდა.  

 

უფლებამოსილება შეუჩერდა საკრებულოს უმრავლესობის ორ წევრს, ეკა თარგამაძეს და ნოდარ ფუტკარაძესაც, რომელიც საკრებულოს წევრობის გარდა, აჭარის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებულ ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტის ხელმძღვანელიც იყო.

 

აღნიშნული პირები „ნაციონალური მოძრაობის“ პროპორციული სიით იყრიან კენჭს. 

 

საკრებულოს პრესსამსახურის ცნობით, ბათუმის მერის მოვალეობას  სავარაუდოდ მერის მოადგილე, ჯემალ ანანიძე შეასრულებს. 

 

ლელა დუმბაძე 

Georgien Invest International Companiy პეტრას ციხის იჯარის წესით მიღებაზე უარს ამბობს. ამის შესახებ „ბათუმელებთან“ კომპანიის დირექტორმა გიორგი ქვრივიშვილმა განაცხადა, უარის თქმის მიზეზებზე კი საუბარი არ ისურვა. კითხვას, ხომ არ გახდა ამის მიზეზი ეკლესიის, როგორც მესაკუთრის დამოკიდებულების დაფიქსირება ციხის იჯარით გაცემასთან დაკავშირებით, მან არ უპასუხა.

საქართველოს ყოფილი პრემიერის ნიკა გილაურის მიერ 2011 წლის 21 დეკემბერს გამოცემული განკარგულებით Georgien Invest International Companiy-ს პეტრას ციხე 45 წლის ვადით იჯარის წესით, სიმბოლურად ფასად, 1 ლარად უნდა გადასცემოდა.

კომპანიას იჯარის წესით უნდა მიეღო ასევე პეტრას ციხესთან არსებული 32 179 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი. ამავე განკარგულებით განსაზღვრული იყო ასევე ვალდებულებები, რომლის თანახმადაც მოიჯარეს ციხის ჩრდილოეთის კედლის აღდგენა, ისტორიულ ობიექტებთან მისასვლელი ბილიკის მშენებლობა, ძეგლის დაზიანებული ნაწილების გამაგრება, მისასვლელი ადგილის მშენებლობა, სალარო გაყიდვის ჯიხურის მოწყობა, განათების სისტემისა და პარკინგის მოწყობა ევალებოდა. ამ ვალდებულებების შესრულების მიზნით კომპანიას არანაკლებ 500 000 ლარის ინვესტიციის განხორციელება ევალებოდა.

წითელ წიგნში შეტანილი ამ ძვირფასმერქნიანი სახეობის გადასარჩენად ღონისძიებების ჩატარების აუცილებლობაზე მეცნიერები გასულ წელს ალაპარაკდნენ, თუმცა, მათივე ინფორმაციით, წითელ ნუსხაში შეტანილმა კოლხურმა ბზამ ხმობა გაცილებით ადრე დაიწყო. მარადმწვანე ხეებს ფოთლები შეუყვითლდა და დასცვივდა, თანდათანობით კი ეს პროცესი უფრო ინტენსიური გახდა და კოლხური ბზის ტყეებმა მთელი საქართველოს მასშტაბით ხმობა მასობრივად დაიწყო. მონაცემების გადაგზავნიდან ერთ თვეში კანადაში მოქმედი სპეციალური ლაბორატორიიდან ქართველმა მეცნიერებმა მიიღეს დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ირკვევა, რომ კოლხურ ბზას დაავადება  – „ბზის დამწვრობა“ ანადგურებს.

 

„წინასწარი გამოკვლევებით დადგინდა, რომ საქართველოში გავრცელებულია და თანდათანობით ფართო ხასიათს იღებს აქამდე უცნობი დაავადება – ბზის ფოთლების სიდამწვრე. ამჟამად ბუნებრივი ბზის, როგორც ხეების, ასევე ბუჩქების, ინტენსიური ხმობა აღინიშნება წალენჯიხისა და მარტვილის რაიონებში, კოლხეთის ეროვნულ პარკში, კინტრიშის დაცულ ლანდშაფტში და მტირალას ეროვნულ პარკში: წინასწარმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ საქმე გვაქვს საქართველოს ენდემური სახეობის – კოლხური ბზის გადაშენებასთან. კოლხური ბზა შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში და მის გადასარჩენად საჭიროა ფართომასშტაბიანი სატყეო-პათოლოგიური გამოკვლევების ჩატარება ხმობის ინტენსივობის დასადგენად“ – ეს არის ამონარიდი მოხსენებიდან, რომელიც პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტს სამთო მეტყევეობის კვლევითი ინსტიტუტის ხელმძღვანელმა, მეცნიერმა არჩილ სუპატაშვილმა 2012 წლის 25 აპრილს წარუდგინა. ამავე სხდომის ოქმში ნათქვამია, რომ პარლამენტის აგრარულმა კომიტეტმა მისი ინფორმაცია კოლხური ბზის მდგომარეობის შესახებ ცნობად მიიღო და გადაწყვიტა, მიმართოს საქართველოს მთავრობას პრობლემის შესწავლისა და გადაჭრის ღონისძიებების დასახვის მიზნით.

 

გადაწყვეტილებიდან ოთხი თვის შემდეგ დაავადების წინააღმდეგ შემუშავებული გეგმების შესახებ კითხვებით გარემოს დაცვის სამინისტროს მივმართეთ, საიდანაც ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროში გადაგვამისამართეს. ამ სამინისტროს პრესსამსახურის ხელმძღვანელმა ნინო კიკაჩეიშვილმა განგვიმარტა, რომ „გავრცელებული დაავადების მეტი წილი დაცულ ტერიტორიებზე მოდის“, სწორედ ამიტომ ჩვენს კითხვებზე პასუხები გარემოს დაცვის სამინისტროში, კონკრეტულად კი ბიომრავალფეროვნების სამსახურში, უნდა ჰქონოდათ. `ბათუმელები~ დაცული ტერიტორიების სააგენტოსაც დაუკავშირდა, სადაც ისევ ბუნებრივი რესურსებისა და ენერგეტიკის სამინისტროზე მიგვითითეს. საბოლოოდ კი დაავადების წინააღმდეგ მთავრობის გეგმების შესახებ ინფორმაცია ვერც ერთი ოფიციალური გარემოსდაცვითი სტრუქტურიდან ვერ მივიღეთ.

 

„ბათუმელები“ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარეს მალხაზ ფარტენაძესაც დაუკავშირდა, რომელიც ამ პროცესში ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯოჭოში არსებული ბზის ტყეების მასიური ხმობის გამო ჩაერთო. გასულ ზაფხულს ის ჩვენთან საუბარში აცხადებდა, რომ ლაბორატორიული დასკვნის გამოქვეყნების შემდეგ შეიქმნებოდა სამთავრობო კომისია, რომელიც დაავადების წინააღმდეგ საბრძოლველად პრევენციულ ღონისძიებებს შეიმუშავებდა: `ეს არის ძალიან მძიმე დაავადება და „მის წინააღმდეგ მთავრობა ხელფეხშეკრულია. მე ამ საკითხებში ფაქტობრივად დილეტანტი ვარ, მაგრამ მაქსიმალურად ვიყავი ჩართული, რადგან ხელვაჩაურის ერთ-ერთი სოფლის, ჯოჭოს ძირითადი ფასეულობა იყო ბზა, რომელმაც ხმობა დაიწყო“.

 

მალხაზ ფარტენაძის ინფორმაციით „კოლხური ბზის პრობლემებთან დაკავშირებით მთავრობა საქმის კურსშია, თუმცა, რეკომენდაციები, რომლებსაც სპეციალისტები ბზის დამწვრობის წინააღმდეგ გამოსაყენებლად გასცემენ, დიდ სირთულეებთანაა დაკავშირებული, ამიტომ ამ დროისათვის დაავადების წინააღმდეგ მთავრობა ხელფეხშეკრულია“.

 

რეკომენდაციების მიხედვით: აუცილებელია მცენარის დაავადებული ნაწილების მოშორება, ჩამოცვენილ ფოთლებთან ერთად დაწვა და ნიადაგში ღრმად ჩამარხვა. საჭიროა ნიადაგის ზედა ფენის მოცილება. დაავადებულ მცენარეებთან მუშაობის

მიხეილ სააკაშვილის ფოტო ქართველი კლასიკოსების ფოტოების გვერდით ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყოროლისთავის საჯარო სკოლაში ამ დრომდე ეკიდა. კლასიკოსების გარდა სააკაშვილს სხვა სახელმწიფო სიმბოლოები –  გერბი, დროშა და ჰიმნიც უმშვენებს გვერდს. ფოტო თავდაპირველად სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის ვებგვერდზე გამოჩნდა და საზოგადოების დისკუსიაც გამოიწვია. ამავე ვებგვერდზეა განთავსებული მეორე ფოტოც, რომელიც ასევე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის, სოფელ წინსვლის საჯარო სკოლაშია განთავსებული, სადაც მიხეილ სააკაშვილი „ნაციონალური მოძრაობის“ საარჩევნო პლაკატზეა გამოსახული. სურათზე აღბეჭდილია მმართველი პარტიის საარჩევნო ნიშანი „5“. საარჩევნო პერიოდში, კანონმდებლობით აკრძალულია საჯარო დაწესებულებებში რომელიმე პოლიტიკური სუბიექტის რეკლამირება.

 

რატომ მოათავსეს მიხეილ სააკაშვილის ფოტო რუსთაველისა და გალაკტიონის გვერდით? ეს კითხვა ყოროლისთავის სკოლის დირექტორს, სოსო ბაკურიძეს დავუსვით. სკოლის დირექტორმა სააკაშვილის ფოტოს კლასიკოსების გვერდით გამოფენა უარყო და განაცხადა: „ეგ ფოტო ვინც გადაიღო, ჩემი შანტაჟი უნდოდა ალბათ. მე სააკაშვილის ფოტო გერბისა და ჰიმნის გვერდით ცალკე კედელზე მქონდა გაკრული, მწერლების კი – ცალკე, მაგრამ იმან, ვინც ეგ გამოაქვეყნა, ფოტოები დაამონტაჟა. ვინც ეგ გადაიღო, ოპოზიციაა და არ მინდა ახლა მკაცრი განცხადებები ვაკეთო“.

 

 

როგორც სოსო ბაკურიძე ამბობს, სააკაშვილის ფოტო კედლიდან უკვე ჩამოხსნა, ოღონდ დროებით: „იმიტომ ჩამოვხსენი, რომ ხვალიდან საარჩევნო უბანი იხსნება. ჩემს კაბინეტში კი მაქვს. ამ კაცმა, რომელმაც იმდენი კარგი გააკეთა, ვფიქრობ, რომ ყველა სახელმწიფო შენობაში უნდა იყოს მისი ფოტო“.

 

 

მიუხედავად ამისა, დირექტორი ამბობს, რომ თუკი განათლების სამინისტრო დაავალდებულებს, ფოტოს ჩამოხსნის. „საარჩევნოდ მითხრეს და ჩამოვხსენი. და საერთოდ, რა არის იმაში ცუდი, თუ სახელმწიფო სიმბოლოების გვერდით პრეზიდენტის ფოტო იქნება.“ და დასძენს: „საერთოდ გაფრთხილებული ვარ, რომ ბევრი არ ვილაპარაკო, ყველა ადამიანი პოლიტიკოსი ხომ ვერ იქნება“. კითხვა, თუ ვინ იძლევა ამ გაფრთხილებებს, დირექტორმა უპასუხოდ დატოვა. 

 

 

ალექსი ბოლქვაძე წინსვლის საჯარო სკოლის დირექტორია. ის „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ საიტზე განთავსებული პრეზიდენტის ფოტოები სკოლის დერეფანში გამოკრული არ იყო: „ეგ ფოტო ყარაულის გასახდელშია გადაღებული. უკითხავად გადაიღეს, მითხრეს კანონდარღვევააო და ჩამოვგლიჯე კიდეც“. 

 

ბატონი ალექსი, ისევე როგორც მისი კოლეგა, სკოლის კედლებზე გამოფენილ პრეზიდენტის ფოტოებში პრობლემას ვერ ხედავს: „დირექტორის კაბინეტში საქართველოს პრეზიდენტის ფოტო უნდა იყოს. მაგრამ რადგან ახლა არჩევნებია, მე რესურსცენტრს დავურეკე, შევუთანხმდი და დროებით ჩამოვხსენი“. 

 

დირექტორების მსგავსად ფიქრობს აჭარის განათლების მინისტრი გია აბულაძეც. იგი ამბობს, რომ პრეზიდენტის სურათი კაბინეტში უკიდია და ამით ამაყობს კიდეც: „ქვეყნის სიმბოლოა და ამაში პრობლემას ვერ ვხედავ. ადრეც მომისმენია ამაზე კითხვები, რატომ არის კაბინეტში, საკონფერენციო დარბაზში, ახლა კიდევ თვალსაჩინოებების გვერდით რატომ ჰკიდიაო, ყველა ადამიანს თავისი აზრი აქვს“ -ამბობს მინისტრი.

 

 

რაც შეეხება ფოტოებს ნაცმოძრაობის საარჩევნო ნომრით, გია აბულაძე ამბობს: „ამაზე ყველა სკოლა კატეგორიულად გაფრთხილებულია, რომ საარჩევნო პერიოდში არც ერთი საარჩევნო სუბიექტის რეკლამირება არ მოხდეს სკოლის შენობაში“. 

 

ის, რაშიც პრობლემას ვერ ხედავენ განათლების მინისტრი და სკოლის დირექტორები, სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის განათლების პროგრამების კოორდინატორი თამარ მოსიაშვილის აზრით, სწორედაც რომ პრობლემაა. მისი აზრით, სკოლებში რელიგიური და პოლიტიკური ლიდერების ფოტოების არსებობა, განათლების სისტემის შეფასების სერიოზული ინდიკატორია. „ის ფაქტი, რომ ძალიან ბევრ სკოლაში არის პოლიტიკური ლიდერის, კონკრეტულად მიხეილ სააკაშვილის ფოტო, მნიშვნელობა არ აქვს ის ილიას გვერდით იქნება თუ ილიასა და რუსთაველს შორის, მიგვანიშნებს იმაზე, რომ პრეზიდენტის ძალაუფლება გაცილებით დიდია ქვეყანაში, ვიდრე სხვა სახელმწიფო ინსტიტუტების“. 

 

თამარ მოსიაშვილი ამბობს, რომ გაუგებარია, რა დანიშნულება აქვს საგანმანათლებლო სივრცეში პრეზიდენტის ფოტოს: „თუკი ამბობენ, რომ ეს სახელმწიფო სიმბოლიკის ნაწილია, მაშინ იგივე სახელმწიფო სიმბოლოებია პარლამენტი და დამოუკიდებელი სასამართლო. მაშინ ამათი ფოტოებიც უნდა ჰქონდეთ გამოკრული. ვფიქრობ, ეს ფოტოები გარკვეული პროექტის ფარგლებში იბეჭდება და რიგდება სკოლებში, რაშიც იხარჯება ფული“. 

 

კითხვაზე –  არის თუ არა ეს ტენდენცია საბჭოთა ეპოქის გამოძახილი, თამარ მოსიაშვილი ამბობს: „მე თვითონ საბჭოთა კავშირის დროს მაქვს სკოლა დამთავრებული და მახსოვს სკოლებში გამოკრული საბჭოთა ბელადების: ლენინის, სტალინის, მარქსის, ბრეჟნევის და ანდროპოვის სურათები. რაც შეეხება ევროპას, შარშან, დეკემბერში ვიყავი ავსტრიის რამდენიმე საჯარო სკოლაში და არც ერთი პოლიტიკური და არც რელიგიური ლიდერის ფოტო იქ არ მინახავს“. 

 

 

 

გიორგი პროექტ „ეზოს ისტორიების“ ერთ-ერთი მონაწილეა. ძველ ბათუმში, მელაშვილის ქუჩაზე, სამი დღით, 23-დან 25 აგვისტომდე, ეზოს ისტორიები გაცოცხლდება. „ეზოს ისტორიები“ კუტურულ-სახელოვნებო ინიციატივაა, რომელიც მოიცავს ბათუმელი და თბილისელი მხატვრების ერთობლივ შემოქმედებით პროცესს საჯარო სივრცეში. საჯარო სივრცე, ამ შემთხვევაში მელაშვილის ქუჩაა და ამ ქუჩის რამდენიმე ეზო. ისტორიებში ადგილობრივი მცხოვრებლებიც იქნებიან ჩართულნი. გიორგი იმ ადგილისკენ მიმიძღვის, სადაც მისი ნამუშევარი განთავსდება.

„აქ კედელზე წერია „აი ლავ იუ“, რაც პირდაპირ კავშირშია ქორწილთან, აი აქ არის სარდაფი, კარზე არის ნახვრეტი. შიგნით დაიდგმება ტელევიზორი, და ამ ტელევიზორში იქნება აი ეს ქორწილი. მე და არტ ჯგუფი „ბულიონი“ ვატარებთ ერთად, გვინდა შევქმნათ ისეთი თამაში, თითქოს ვიჭყიტებით ვიღაცის ცხოვრებაში, ვიღაცის სახლში ვიჭყიტებით, ესაა რა,“ – ამბობს გიორგი.

„პროექტის მიზანია ეზოების მცხოვრებლებთან მხატვრების შემოქმედებითი თანამშრომლობა, კულტურული მემკვიდრეობისა და პერსონალური ისტორიების გაცოცხლება, რომელიც თავის მხრივ ასახავს ბათუმის ურბანულ და სოციალურ დინამიკას,“ – ვკითხულობთ სპეციალურად პროექტისთვის შექმნილ ბლოგზე. 

„ეზოს ისტორიების“ პროექტის იდეის ავტორი ბათუმელი ლევან ხუჯაძეა.

„მუშაობის პროცესიც კი საინტერესოა. აქ არტისტი მუშაობს არა თავის სახელოსნოში, არამედ სივრცეში. აქვს კონტაქტი ადამიანებთან. მიზანი, დაფარული ისტორიები, პრივატული, რაღაცნაირად გადმოსცეს და აჩვენოს საზოგადოებას,“ – ამბობს ლევანი პროექტის იდეაზე საუბრისას. 
უფრო მეტ დეტალს „ეზოს ისტორიებიდან“ პროექტის კურატორი მაგდა გურული გვიმხელს.

„ამ შემთხვევაში მხატვრის პალიტრა არ არის ფერი, ფუნჯი, ის საგნები და ნივთები, რომებსაც იყენებს ფიზიკურად, არამედ, თვითონ ცხოვრება, ადამიანების ცხოვრება, პრობლემატიკა, ინტერესები და კულტურა და ა.შ. აქ საგნები იმდენად არ იქმნება, რამდენადაც რაღაც ხდება, სადაც ჩართულნი არიან ის ადამიანები, რომლებიც მონაწილეობენ ნამუშევრის შექმნაში. ასეთი ნამუშევრები არ არის გათვალისწინებული რომ საუკუნეებს დარჩეს და თუნდაც იარსებოს პროექტიდან ერთი წლის მანძილზე. ამითი ეს საჯარო ხელოვნება უპირისპირდება კომერციულ ხელოვნებას. ადამიანების ჩართვა ასეთ პროექტში უფრო შეიძლება, ვიდრე პასიურ შედევრში. მეზობლები, ჩვენდა გასახარად, ძალიან გახსნილები აღმოჩნდნენ, მზად არიან თითქმის ყველაფერშიმიიღონ მონაწილეობა, მოგვცენ, დაგვეხმარონ, და თვითონაც აინტერესებთ ალბათ რა გამოვა. იმიტომ, რომ ასეთი საჯარო სივრცის პროექტი თუ არ გაგიკეთებია და თუ არ გინახავს, ცოტა ძნელი წარმოსადგენია რა შეიძლება იყოს, არის თუ არა ეს ხელოვნება. ეს უფრო საჯარო არტია,“ -ამბობს მაგდა გურული. 

მისი თქმით პროექტი ბათუმელ და თბილისელ მხატვრებს დაახლოების და ერთმანეთის უკეთ გაცნობის შესაძლებლობას მისცემს. „ეზოს ისტორიები“ ეზოს მცხოვრებელთა პირად ამბებსა და ისტორიებს, ყოველდღიურ ცხოვრებას ხელოვნების ენაზე „გადათარგმნის“. პროექტში ექვსი ბათუმელი და ექვსი თბილისელი მხატვარი მონაწილეობს.

მხატვრების ინიციატივას ადგილობრივი მცხოვრებლები ინტერესით შეხვდნენ.

„ძალიან მოგვეწონა, რაღაცის გადაღება, გამოფენა უნდათ. მათი აზრი გასაგებია და მივიღეთ დადებითად, რაც შეგვეძლება დავეხმარებით, რომ მათი იდეა განხორციელდეს,“ _ მელაშვილის ქუჩის მცხოვრები თინათინ მიქელაძე ახალგაზრდა შემოქმედების იდეას აფასებს.
ვასილ მაჭარაძე ირაკლი შონიასთან ერთად მელაშვილის 25-ში ხმოვან ინსტალაციას წარმოადგენს. ნამუშევარში სადარბაზოებში არსებული ელექტრომრიცხველები იქნება გამოყენებული.

„აქამდე იყო მრიცხველი, რომელიც მარტო ციფრებს გადმოსცემდა. მრიცხველი ხომ არის დოკუმენტური ასახვა იმისა, თუ რაოდენ აქტიურია ესა თუ ის ოჯახი. რაც უფრო მეტ დენს ხარჯავს, რაც უფრო მეტ რამეს აკეთებს, მრიცხველიც მით უფრო სწრაფად მოძრაობს. მოძრაობასთან ერთად არის ეს ნათურა, რომელიც უფრო ჩქარა ციმციმებს კიდევ. მომინდა ამის ხმაში გადატანა. ეს ხმა ასახავს მთლიანი ეზოს აქტიურობას და მასში ყოველი ოჯახი არის გაერთიანებული,“ – ამბობს ვასილ მაჭარაძე. 

ლაშა ფალავანდიშვილს „ეზოს ისტორიებისთვის“ რამდენიმე პროექტი აქვს. მათ შორის ერთ-ერთია – „სარეცხი“. ლაშა ეზოს მცხოვრებლების საკუთარ სარეცხთან ერთად გადაღებას აპირებს. სერია შემდეგ ეზოში გამოიფინება. სარეცხისისუფთავისა და განახლების სიმბოლოა, რომელსაც ამავე დროს საჯარო სივრცეში განთავსებულ თოკზე ოჯახის ყოველდღიური ცხოვრება და მისი უცხო თვალისთვის დაფარული თავისებურება გამოაქვს,რაც ყოველდღიურად გამოყენებად, სხეულთან ყველაზე ახლოს მყოფ ქსოვილებშია კოდირებული. ფოტოსერია, ერთი მხრივ, ეზოს მცხოვრებლებს ხელოვნების ნაწარმოების მთავარ გმირებად აქცევს, მეორე მხრივ კი, ხაზს უსვამს საერთო ეზოსთვის დამახასიათებელ ემოციურ კონტაქტს მცხოვრებლებს შორის – ისინი, თითქმის ყოველდღე, გაფენილი სარეცხის სახით მეზობლის ცხოვრების, ერთი შეხედვით, ინტერესსმოკლებულ, მაგრამ მრავლისმთქმელ „ისტორიას“ უყურებენ. 

პროექტის დოკუმენტაცია (ფოტო-ვიდეო) და შექმნილი ნამუშევრები, როგორც დამოუკიდებელი საგამოფენო პროექტი „ეზოს ისტორიები“, ოქტომბერში თბილისის თანამედროვე ხელოვნების საერთაშორისო გამოფენა „არტისტერიუმი 5“-ზე იქნება წარმოდგენილი. პროექტი ასევე შევა „არტისტერიუმის“ კატალოგში.

„ბათუმელები“ „ეზოს ისტორიებს“ ონლაინრეჟიმში გააშუქებს. 23-25 აგვისტოს ფოტო და ვიდეორეპორტაჟი batumelebi.ge-ზე შეგიძლიათ იხილოთ. 

 

რეკლამა

როგორც ვისოლის გენერალურმა დირექტორმა ვასილ ხორავამ განაცხადა, მსოფლიო ბაზარზე ნავთობპროდუქტების ფასების ზრდის ტენდენციამ მოთხოვნა ალტერნატიულ, ეკონომიკურ საწვავზე მნიშვნელოვნად გაზარდა. ხორავას თქმით,  „ვისოლი ჯგუფმა“, როგორც საზოგადოებაზე მზრუნველმა კომპანიამ, გადაწყვიტა მნიშვნელოვნად გააფართოვოს გაზგასამართი სადგურების ქსელი.  

„ჩვენთვის ძალიან სასიხარულოა, რომ ასეთ ლამაზ ქალაქში ვამატებთ კიდევ ერთ ლამაზ ობიექტს, განსხვავებული სერვისითა და ალტერნატიული, ეკონომიური საწვავი პროდუქტით, რადგან შეკუმშული ბუნებრივი გაზი, რომელიც ვისოლის ქსელში იყიდება, არის ორჯერ უფრო ეკონომიური პროდუქტი, რომელიც უფრთხილდება არა მხოლოდ გარემოს, არამედ ჩვენი მომხმარებლის ჯიბეს” – განაცხადა ვასილ ხორავამ.

 ახალი გაზგასამართი სადგურის გახსნას ბათუმის მერი, რობერტ ჩხაიძეც დაესწრო. მან მადლობა გადაუხადა ვისოლის წარმომადგენლებს და ყურადღება 15-მდე ადამიანის დასაქმებაზე გაამახვილა.

 „მინდა გითხრათ, რომ აქამდე ბათუმში არ იყო ეს სერვისი. ერთადერთი საშუალება ავტომფლობელებისათვის, რომლებიც გაზით სარგებლობდნენ, იყო ქობულეთი და ახლა უკვე ბათუმში პირველად გაიხსნა გაზგასამართი სადგური. ეს მნიშვნელოვანია იმით, რომ უპირველესყოვლისა აქ არის გამოყენებული თანამედროვე ტექნოლოგიები, რომელიც უსაფრთხოების თვალსაზრისით ყველაფერს ითვალისწინებს“, – განაცხადა ბათუმის მერმა.

 ჩხაიძის თქმით, ასეთი ობიექტის გახსნა ბათუმის მსგავს ტურისტულ ქალაქში მნიშვნელოვანია გამომდინარე იქიდან, რომ შეკუმშული ბუნებრივი გაზი ეკოლოგიურად გაცილებით უფრო სუფთაა, ვიდრე ბენზინი და სხვა საწვავი.

 როგორც კომპანიაში აცხადებენ, ახალი სადგურის ოპერატორებს შესაბამისი ტრენინგი ჩაუტარდათ. „ვისოლის“ ავტოგასამართ სადგურზე დასაქმებული ყველა თანამშრომელი დაზღვეულია და უფასო კვებით სარგებლობს.

 „ვისოლს“ საკუთრებაში არსებული ავტოგასამართი სადგურების ყველაზე ფართო ქსელი აქვს საქართველოში. „ვისოლის“ გაზგასამართი სადგურები უკვე წარმატებით ფუნქციონირებენ თბილისში, გორში, თელავში, ხაშურში, ზესტაფონსა და საჩხერეში.

 „ვისოლ პეტროლიუმ ჯორჯია“ ერთადერთი ნავთობკომპანიაა საქართველოში, რომელმაც ინტეგრირებული ავტოგასამართი სადგურები დანერგა ქვეყანაში, სადაც შესაძლებელია ავტომობილების გამართვა როგორც ბენზინითა და დიზელით, ასევე შეკუმშული ბუნებრივი გაზით.

 კომპანია „ვისოლი’’ მომხმარებელს შეკუმშულ ბუნებრივ გაზს 2007 წლის სექტემბრიდან სთავაზობს. 

„ვინაიდან აჭარის უმაღლესი საბჭოს და საპარლამენტო არჩევნები ერთად ტარდება, პარტიებს, რომლებიც მონაწილეობენ საპარლამენტო არჩევნებში, უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დროსაც მიენიჭებათ იგივე ნომერი, რომლითაც საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობენ. რომელი პარტიაც არ ეთანხმება უსკოს ან ცესკოს მიერ მინიჭებულ საარჩევნო ნომერს, შეუძლიათ განცხადება დაწერონ და 37-ე დღემდე უნდა მოგვმართონ და მათთვის ჩატარდება წილისყრა.“ – განაცხადა უსკოს თავმჯდომარემ, არჩილ მიქელაძემ.

კოალიცია „ქართულ ოცნებას“ ცესკომ საარჩევნო ნომრად 41 მიანიჭა. ცესკოს გადაწყვეტილება „ქართულმა ოცნებამ“ გააპროტესტა და სასამართლოს მიმართა. რადგან კოალიცია უკვე რამდენიმე თვეა თავის საარჩევნო კამპანიას 7 ნომრით აწარმოებს და როგორც მათი წარმომადგენლები აცხადებენ, ამის უფლებას მათ მოქმედი საარჩევნო კანონი აძლევთ.

უსკოს თავმჯდომარის, არჩილ მიქელაძის განცხადებით, კოალიცია ვადებში შეზღუდული არ იქნება: „არა მგონია კოალიციას რაიმე ტექნიკური პრობლემა შეექმნას საარჩევნო ნომრის გასაჩივრებასთან დაკავშირებით“.

უსკომ პარტიების რიგითი ნომრის მინიჭების წესის განსაზღვრის გარდა, საარჩევნო ბიულეტენის ფორმის დამტკიცების და საარჩევნო ღონისძიებათა გრაფიკში ცვლილებების შესახებ მიიღო გადაწყვეტილება. არჩილ მიქელაძის განცხადებით, უსკოს არჩევნებზე საარჩევნო ბიულეტენი ბაცი სალათისფერი და ბაცი ყვითელი იქნება. ჟურნალისტებზე გაცემული აკრედიტაციის ბარათები კი მწვანე ფერის.

ერთადერთი საკითხი რამაც კოალიციის წარმომადგენლებსა და უსკოს წევრებს შორის ნაცმოძრაობის მხრიდან კამათი გამოიწვია, სკამები იყო.
„რატომ ზიხარ მაგ სკამზე, ეგ კომისიის წევრების ადგილია!“- განუცხადა უმაღლესი საბჭოს ყოფილმა წევრმა მალხაზ კალანდაძემ „ქართული ოცნების“ წარმომადგენელს, კახა სოფრომაძეს.

სოფრომაძე მაგიდის ბოლოს, უსკოს თავმჯდომარის პირისპირ იჯდა, რამაც მალხაზ კალანდაძის გაღიზიანება გამოიწვია. მისი თქმით, ეს რეგლამენტით დაშვებული არ არის. „და კიდევ, ყველაზე ბევრს ლაპარაკობთ“-დაამატა კალანდაძემ.

უსკოს თავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ „ეს უმნიშვნელო საკითხია“.

კახა სოფრომაძემ კი განაცხადა: „ცოტა ხანში საერთოდ აღარ გექნებათ ეგ სკამები“.

 

 

როგორ აღმოჩნდა ლევან ვარშალომიძის საწყობში სახელმწიფო ქონება და როგორ აპირებს მის ჯართად გაყიდვას აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე, ან თუნდაც გაჩუქებას წინასაარჩევნოდ, ამის გადამოწმებას დღეს ლევან ვარშალომიძესთან შევეცადეთ, რომელიც  ქალაქის მერთან, რობერტ ჩხაიძესთან ერთად მემედ აბაშიძის ქუჩაზე სეირნობდა. „ბათუმელებმა“ ლევან ვარშალომიძეს „ჩაზნექილი სკამების“ საწყობის გადაღება სთხოვა: „გაჩვენებთ“ – დაგპირდა ლევან ვარშალომიძე.   

 „მე მშვიდი, ჩაზნექილი სკამები მომენატრა შენს ბულვარში ჩემო ბათუმო“- ეს სიტყვები ბათუმელმა მხატვარმა, კაკო ძნელაძემ ბათუმში, ბიძინა ივანიშვილის მოსახლეობასთან შეხვედრის დროს გამართულ აქციაზე წარმოთქვა. მისი განცხადებით, ამ სიტყვებში მან ბათუმის ბულვარის და ზოგადად ქალაქის იერსახის ცვლილება იგულისხმა.

ლევან ვარშალომიძე, აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე და რობერტ ჩხაიძე, ბათუმის მერი

 

აგვისტოს ყოველი დღე ბეშუმში ერთნაირად იწყება: დილის რვა საათზე იაილებიდან ჩამოსული მოვაჭრეები ჯერ კიდევ ძილბურანში მყოფ დამსვენებლებს უხმობენ, ხის სახლებიდან გამოვიდნენ და ახალი კაიმაღი, მაწონი, ყველი, მოცვის ჩაი, სისხამ დილით დაკრეფილი მწვანილი და სხვა ბოსტნეული შეიძინონ. 

 

მოვაჭრეები ძირითადად ხულოში მცხოვრები ის ადამიანები არიან, რომლებთაც პირუტყვი საძოვრებზე გადმოჰყავთ და სამი თვის განმავლობაში იქ რჩებიან. იაილებიდან ბეშუმამდე ყოველ დილით რამდენიმე კილომეტრს ფეხით გადიან და გასაყიდი პროდუქტი ხელით გადააქვთ.

 

 

დილის 10 საათია. ბეჟან კახაძემ სამუშაო დღე დაასრულა. დღეს განსაკუთრებით გაუმართლა, კარტოფილი სრულად გაყიდა და 16 ლარი ივაჭრა. წასასვლელად ემზადება, სოფელ დოლიძირში ცხოვრობს, იქამდე ოთხი კილომეტრია. „ვყიდი ყველს, კაიმაღს, ყურუთს, კარტოფილს… პურის ფულს ვაკეთებ, თუ ვერ გაყიდე, მთელი დღედა იწოწიალო, სა წეიღებ? სახლში? ისევლე 4 კილომეტრი ხელით უნდა ათრიო. კარგი ვაჭრობა აგვისტოში არის, შუამთობაზე მივედი, პრეზიდენტის ნახვა მინდოდა, ჩვენ ვინ შეგვახვედრებს, ჩემი რაიონის სახელით ამას ვეტყოდი – გზა გვინდა, საერთოდ არ არის გზა, თვითმფრინავით რომ დადის, ფეხით გეიაროს და დეინახოს, რა გზაზე დავდივარ“.

 

ბეჟანის გვერდით მდგარ მოხუც კაცს ხელში ცხენის უნაგირი უჭირავს, იგი ცხენს აქირავებს. ახლა კლიენტებს ელოდება, პურის ფქვილი აქვს საყიდი და სახლშია წასასვლელი. სანამ წავა, ცდილობს 1-2 ლარი გააკეთოს. „დაგვიკელი, 5 წუთი – 50 თეთრი” – ევაჭრებიან ბავშვები მოხუცს, მაგრამ ვერ დაიყოლიეს. მამია ხოზრევანიძე ბეშუმიდან 15 კილომეტრით დაშორებულ მთაზე ცხოვრობს. მთას თეთრობი ჰქვია. მაისში ამოდის და სექტემბრის დასაწყისამდე იქ რჩება. „საქონელი მყავს, ვშრომობ და მერე ვყიდი ყველს და კარაქს“ –  ამბობს მოხუცი. 

 

 

ბეშუმს დამსვენებლები არც წელს აკლია. ინგა შავაძე გურიაში ცხოვრობს, წარმოშობით ხულოდანაა. ყველა ზაფხულს ოჯახთან ერთად აქ ატარებს. სახლი, სადაც ინგა ოჯახთან ერთად ისვენებს, მფლობელმა ოთახებად დაყო, თითო ოთახს პატარა სამზარეულო გამოუყო, შესასვლელი გაუკეთა და ცალ-ცალკე გააქირავა, წელს ოთხივე ოთახი დაკავებულია. ინგა ამბობს, რომ წელს განსაკუთრებით გაუმართლა, კარგი მეზობლები ჰყავს და კარგადაც ერთობიან: „ბახმაროშიც დავდიოდი დასასვენებლად, მაგრამ ბეშუმს ბავშვობიდან ვარ შეგუებული. ყველა ზაფხულს აქ ამოსვლა ჩემთვის ტრადიციათაა ქცეული, ნათესავები, მეგობრები და უბრალო ნაცნობებიც კი აქ ისვენებენ. 20 დღით ამოვედი, სანატორიუმში დასვენებას მირჩევნია, სახლი ვიქირაო, მაშინ ვისადილო, როცა მინდა. აქ გასართობად ვართ წამოსულები, გუშინ ტყეში წავედით, სოკო დავკრიფეთ, საღამოთი კოცონს ვანთებთ, კოცონზე კარტოფილს ვწვავთ, თუმცა ბინები გაძვირდა, ერთ ოთახში 150 ლარი დავიხადე“ –  ამბობს ინგა. 

 

ინგასგან განსხვავებით ბათუმელი მარიკა თებიძე უპირატესობას სანატორიუმს ანიჭებს. იგი ამბობს, რომ ბავშვიანი ოჯახისთვის დასვენება აქ უკეთესია: „როცა ბავშვებთან ერთად მიდიხარ დასასვენებლად, სანატორიუმი უკეთესია, რადგან დროულადაა საკვები. სამჯერადი კვება გვაქვს, იმდენად კარგი საკვებია და იმდენად ვენდობი, რომ ბავშვებს ვაჭმევ, ყოველ დღე ახალი საკლავი იკვლება, ბათუმში ვცხოვრობ, ოთხნი ვისვენებთ და სამი საგზური ავიღე, რადგან ბავშვი პატარაა. ერთ სულზე 15 ლარი დღეში არაა ძვირი, მაგრამ როცა სამი ხარ, საკმაო თანხაა, თუმცა სხვაგან რომ წახვიდე, უფრო მეტი გეხარჯება.“

  

 
შუახეველ იამზე ბერიძეს ბეშუმი მოსწონს, მაგრამ ფიქრობს, რომ საკვები ძალიან ძვირია: „ყველაზე ძვირი ხორცი ღირს, ერთ კილოში 13 ლარი უნდა გადაიხადო, ლობიო, პომიდორი, ბადრიჯანი, კიტრი _ ყველაფერი 1 ლარი და 50 თეთრი შეიძლება ღირდეს?“

 

დამსვენებლებს ბეშუმში ყველაზე მეტად წყლისა და საპირფარეშოს პრობლემა აწუხებთ.

ხატია 16 წელია ზაფხულობით ბეშუმში ისვენებს. მისი თქმით, ონკანიდა, რომლითაც ხუთი ოჯახი სარგებლობს, წყალი დღის განმავლობაში ერთი საათით ირთვება: „დილით საერთოდ არ არის, შუადღით ნახევარი საათით ირთვება, საღამოს 9 საათზე რამდენიმე წუთით ირთვება.” 
დენის შარაბიძე ბათუმში ცხოვრობს. რამდენიმე დღეა, რაც მეგობრებთან ერთად ბეშუმში ისვენებს. პრობლემების მიუხედავად, კარგად ერთობა: `სახლი დავიქირავე და მეგობრებთან ერთად ვისვენებ, ბეშუმი ერთი დიდი სოფელია, აქ წყლისა და საპირფარეშოს პრობლემაა, ყველაფრის მიუხედავად, მაინც კარგია, თუმცა გაუმჯობესება შეიძლება, პირველ რიგში წყლის მიწოდება უნდა გაუმჯობესდეს~.
წყლის გარდა დამსვენებლებს პრობლემას გაზის არარსებობა უქმნის, გაზმომარაგების სამსახური 10 ივლისს გაიხსნა, თუმცა ამ სამსახურის თანამშრომლის, თემურ ბოლქვაძის განცხადებით, 10 დღეა, რაც ბეშუმში გაზი აღარ არის: „გვეუბნებიან, ორ დღეში იქნებაო. 80 ბალონი მქონდა, მაგრამ გაზი რომ აღარ იყო ხულოში და ბათუმში, ვინც მიდიოდა თან წაიღო. თან ვმუშაობ, თან ვისვენებ, თუმცა რა დასვენებაა, გაზი რომ არაა – მლანძღავენ.” – ამბობს თემურ ბოლქვაძე. მისი თქმით დამსვენებელთა რაოდენობა ყოველ წელს კლებულობს. იგი ამის მიზეზად გაძვირებულ ფასებს მიიჩნევს. „ელექტროენერგია გვაქვს და ორმაგს მახდევინებენ. მრიცხველს არ გვაყენებინებენ. დიდი-დიდი 10 ლარის თუ დავწვი და 55 ლარს მახდევინებენ, ამოსული დამსვენებელი უკან მიდის, შუქში ამდენი როგორ გადავიხადოო? სინათლე არა, წყალი არაა, პროდუქტი ძვირი, სანატორიუმში ადრე ერთ ამოსვლაზე 700-800 კაცი ამოდიოდა, გასულ წელს 200 კაცი ამოვიდა მხოლოდ.” _ ამბობს ის.

 

 ბეშუმის ადმინისტრაციის უფროსი თემურ ქედელიძე დამსვენებელთა ნაკლებობას არ უჩივის. მისი განცხადებით, 26 ახალაგებული კოტეჯი სრული დატვირთვით მუშაობს. ერთსაწოლიანი ახალი კოტეჯის ერთი დღით დაქირავება სამჯერადი კვებით 25 ლარი ღირს. კოტეჯი უზრუნველყოფილია ცივი და ცხელი წყლით. თემურ ქედელიძის ინფორმაციით, კოტეჯში დამსვენებელ ბავშვებზე 50%-იან შეღავათები ვრცელდება. 

 

რაც შეეხება წყლის პრობლემას, თემურ ქედელიძის თქმით, ერთი კვირაა, რაც წყალი მოსახლეობას გრაფიკით მიეწოდება და შეზღუდვა დამსვენებელთა სიმრავლემ გამოიწვია. „3-4 დღეში ახალ წყალსადენს შემოვიყვანთ, ამ ეტაპზე სამუშაოები მიმდინარეობს, რომელიც ამ გრაფიკს ამოაგდებს და შეუზღუდავად მივაწვდით წყალს დამსვენებლებს. ის, ვინც ამბობს, რომ წყალი არ მიეწოდება, მას მოუწესრიგებელი აქვს საკუთარი წყლის სისტემა“ –  ამბობს იგი.

 

 

ბეშუმში დამსვენებლები ელექტროენერგიას დანახარჯის მიხედვით ვერ იხდიან. იმისთვის, რომ ელექტროენერგია ჩაირთოს, 55 ლარის გადახდაა საჭირო. მნიშვნელობა არა აქვს, რამდენი დღით რჩება ბეშუმში დამსვენებელი – 3 დღით თუ მთელი თვით. თემურ ქედელიძე ამბობს, რომ `ერთი დღით და ხუთი დღით არავინ რთავს ელექტროენერგიას და დამსვენებელი ელექტროენერგიის ღირებულების თითქმის 70% მოიხმარს,~ თუმცა დამსვენებლები ამას არ ეთანხმებიან.

 

სანიტარულ ნორმებს რაც შეეხება, ნაგვის ურნები ბეშუმის მხოლოდ იმ ნაწილშია განლაგებული, რომელიც შემოღობილია. ღობის გარეთ დარჩენილი დამსვენებლები ნაგავს სახლის უკანა ნაწილში ყრიან და სახლების ირგვლივ, პატარა მინდვრებზე პოლიეთილენის პარკებია მიმოფანტული.

 

შებინდდება თუ არა, ახალგაზრდები კოცონისთვის შეშას ამზადებენ, ზოგიერთს შეშა მოაქვს, ზოგიერთს – ძველ სახლზე შერჩენილი „ტოლის“ ნაჭერი, ზოგიერთიც კოცონის ადილზე, მინდორში ჩარჭობილ პალოზე ხის „ბწკალებს“ აწყობს.

 

საათი საღამოს ცხრას უჩვენებს. კოცონი დაინთო. მედეა ქამადაძე შვილიშვილებთან ერთად კოცონთან ზის, დათო ნაკვერჩხალში კარტოფილს აწყობს, აბრუნებს და სულმოუთქმელად ელოდება მის შეწვას. ზოგიერთი მღერის, ზოგიერთიც კოცონზე გადახტომით თავს იწონებს… მედეა ბავშვებს სიფრთხილეს ურჩევს და საკუთარ ბავშვობასაც იხსენებს: „68 წელია აქ ვისვენებ, ჯერ მშობლებთან ერთად დავდიოდი, მერე საკუთარ ოჯახთან ერთად, ახლა შვილიშვილებთან ერთად ვისვენებ. შეიძლება ითქვას, აქ გავიზარდე, ბევრი კარგი მოგონება შემომრჩა, ბავშვობაშიც ვანთებდით კოცონს, ზოგიერთი მღეროდა, ზოგიერთიც ცეკვავდა. ისე, ადრე სულ სხვა სიხალისე იყო, ეხლა ისეთი არ არის, ცხოვრება შეიცვალა“.

 

 

 

„მიწერილი პირების“ ამბავი

მიწერილი პირებით შესაძლო მანიპულირების შესახებ საქართველოს ეკონომიკის ყოფილი მინისტრი ლაშა ჟვანია სოციალურ ქსელში წერს: „მივმართავ ცესკოს, პირველ რიგში, მადლობა საზღვარგარეთ გასამაგზავრებელი საგზურისთვის, ვინაიდან თქვენი გადაწყვეტილებით, მე და ჩემი მეუღლე „აღმოვჩნდით საზღვარგარეთ“. სამაგიეროდ ჩემს კუთვნილ მისამართზე რეგისტრირებული გყავთ პირები, რომელთაც არასოდეს უცხოვრიათ ჩემს სახლში: სერგო რამენსკი 22.07.1961, ოლეგ რუვინსკი 12.11.1965, ვლადიმერ ლერმან 16.04.1964… გთხოვთ, მე და ჩემი მეუღლე „დაგვაბრუნოთ“ იქ, სადაც ვართ – საქართველოში“. 

 

ლაშა ჟვანიას ოჯახს მამუკა კაციტაძის კომისიამ აღუდგინა ხმის უფლება. თუმცა, ხმის უფლება კანონით დაუტოვეს ე.წ. მიწერილ პირებსაც.
ასეა ლუიზა ბუკიას შემთხვევაშიც, რომლის ბინის მისამართზეც 40 ადამიანი ცხოვრობს. ლუიზა ბუკიას ამომრჩეველთა სიების დაზუსტების კომისიისთვის რომც მიემართა ამ პირების სიიდან ამოღების თხოვნით, 40-ვე ამომრჩეველს ხმის მიცემის უფლება მაინც ექნებოდა.
მაშ, რას აზუსტებდა „კაციტაძის კომისია„? – ამომრჩეველთა სიების დაზუსტების უზრუნველყოფის კომისიამ აჭარაში „კარდაკარის“ დროს 13 541 ამომრჩეველი ვერ აღწერა.

 

კომისიის ხელმძღვანელის მამუკა კაციტაძის განცხადებით, მათთან კონტაქტი ვერ დამყარდა. „ეს იყო დაკეტილი სახლები, ვერმოძებნილი მისამართები და ის ამომრჩეველი, ვინც უარი თქვა ჩვენს კოორდინატორებთან ინტერვიუზე“.
სიაში დარჩა ეს ხალხიც. სიების გადამოწმების შემდეგ დაუდგენელი პირები ამომრჩეველთა სიის 7,5 პროცენტია (იხილეთ ცხრილი #2).
რატომ აღუდგინა ხმის უფლება სახელმწიფომ იმ პირებს, რომელთა რეალური ადგილსამყოფელის შესახებ ინფორმაცია არცერთ შესაბამის უწყებას არ მოეპოვება? – მამუკა კაციტაძე ირწმუნება, რომ პიროვნების გაორება სიებში გამორიცხულია: „თუ ვინმე იპონის, რომ ერთი პირადი ნომრით ორ უბანშია ვინმე რეგისტრირებული, ვიტყვი, რომ ვერაფერი გავაკეთე. შეიძლება ერთ მისამართზე 50 კაცი იყოს რეგისტრირებული, მაგრამ ეს ერთი ხმაა და დუბლირება გამორიცხულია“. 

 

თუკი „მიწერილ პირებს“ კანონით არჩევნებში ხმის უფლება დარჩათ, მაშინ რატომ დაიხარჯა 5 მილიონი ლარი ამომრჩევლის სიების დაზუსტებაზე?_ არასამთავრობო ორგანიზაცია „სამართლიანი არჩევნების“ დირექტორი ნინო ლომჯარია ამბობს, რომ ეს საკითხი ორგანიზაციამ პარლამენტის წინაშეც კი დააყენა: „კარდაკარს დაუდგენელი პირები უნდა დაედგინა, თუმცა ამის გაკეთება ვერ მოხერხდა – კომისიის არგუმენტი არის ის, რომ შესაძლებელია ამ ადამიანებში მართლაც ერიოს კეთილსინდისიერი ამომრჩეველი, რომელმაც ხმის უფლება არ უნდა დაკარგოს“. 

 

 

ამომრჩეველთა გაზრდილი რაოდენობა

1-ელ ცხრილს თუ დავაკვირდებით, აღმოვაჩენთ, რომ „კარდაკარის„ მუშაობის შედეგად აჭარის მასშტაბით ამომრჩეველთა რაოდენობა, ბოლო არჩევნების შემდეგ, 9080-ადამიანით გაიზარდა. იქვე ნახავთ, რომ 2010 წლის თვითმმართველობის არჩევნებიდან დღემდე ბათუმში 25 906-ით, ანუ გაცილებით მაღალი მატებაა დაფიქსირებული.

 

მამუკა კაციტაძის განცხადებით, ეს შემდეგი მიზეზით მოხდა: „პირველი – ესენი არიან საზღვარგარეთ საკონსულო აღრიცხვაზე მყოფი მოქალაქეები. ისინი წინა არჩევნებზე ამომრჩეველთა რაოდენობას აკლდნენ; მეორე – ის პირები, რომლებმაც დაკარგეს ბინები სხვადასხვა მიზეზის გამო და საჯარო რეესტრმა ამოიღო საარჩევნო სიებიდან; მესამე – სიებში შევიყვანეთ ის პირები, ვისაც პირველ ოქტომბრამდე 18 წელი უსრულდება“. 

 

„კაციტაძის კომისია“ ბათუმში ამომრჩევლის მატების მიზეზად ქალაქის საზღვრების გაფართოებას არ ასახელებს. ამ კომისიისთვის ასევე უცნობია, რამდენი ადამიანით გაიზარდა ამომრჩეველი ბათუმში ქობულეთის შემოერთებული ტერიტორიის ხარჯზე. საოლქო საარჩევნო კომისიაში კი ამბობენ, რომ ბათუმში დაახლოებით1300 ყოფილი ქობულეთელი მისცემს ხმას, თუმცა ამ სიას ჯერ კიდევ აზუსტებენ და უმნიშვნელო ცვლილება კვლავაც მოსალოდნელია. 

 

სიების დაზუსტების კომისიამ აჭარაში 301 594 ამომრჩეველი დააფიქსირა, თუმცა ცესკო-ს მნიშვნელოვნად მეტი _305 469 ამომრჩეველი ჰყავს დარეგისტრირებული. ამ სხვაობას მამუკა კაციტაძე ასე ხსნის: „ოთხი ათასამდე ამომრჩეველი ის კატეგორიაა, რომელსაც უბნების პრინციპით ვერ დავალაგებდით. ცესკომ მათ დაუბნების სიზუსტე შესძინა, რადგან მას გააჩნია უმისამართოთა ბაზა. ამიტომ არის ცესკოს მონაცემები სამი-ოთხი ათასით განსხვავებული“. 

 

როგორც 1-ელი ცხრილიდან ჩანს, ამომრჩეველთა რაოდენობა უმნიშვნელოდ, მაგრამ მაინც გაიზარდა ქობულეთშიც. ეს მაშინ, როცა ქობულეთს გარკვეული ტერიტორიის ბათუმის საზღვრებში მოქცევის გამო ამომრჩეველი უნდა მოჰკლებოდა.
რაც შეეხება ხელვაჩაურს, სიების გადამოწმების შემდეგ წელს ხელვაჩაურში 48 796 ამომრჩეველი, ანუ კაციტაძის კომისიასთან შეადრებით ზუსტად 2 ათასი ამომრჩევლით მეტი დააფიქსირა ცეესკომ. შესაბამისად, 1-ელი ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებზე 17 912 ყოფილიხელვაჩაურელი ხმას წელს ბათუმში მისცემს.

ცესკოს სიებში ცვლილების შეტანა კანონით მხოლოდ 1-ელ სექტემბრამდე შეიძლება.

„ქართული ოცნების“ კარდაკარი

 

კოალიცია „ქართული ოცნების“ კარდაკარის პროგრამის ხელმძღვანელი თორნიკე მჟავანაძე ამბობს, რომ აჭარაში სიებს ერთი თვეა ამოწმებენ, „თუმცა საბოლოო შედეგების დასახელებისგან ამ ეტაპზე თავს შევიკავებთ“. თორნიკე მჟავანაძის თქმით, გადამოწმების პროცესში ყველაზე დიდი სირთულე არასწორმა დამისამართებამ გამოიწვია: „ეს პრობლემა შექმნა შემოერთებულმა ტერიტორიებმა. მაგალითად, მახინჯაურის შემოერთების შემდეგ ბათუმში ორი რუსთაველის ქუჩა გაჩნდა. არის შემთხვევები, როცა დასახელებული ქუჩები არ შედის იმ უბნებში, სადაც ოფიციალურად არის მითითებული – კაზინეცის ქუჩა, რომელიც ბონი-გოროდოკის ზონაში უნდა იყოს, რეალურად სულ სხვა უბანშია“.

 

 
თორნიკე მჟავანაძე ირწმუნება, რომ ყველა უზუსტობის შესახებ ინფორმაცია მამუკა კაციტაძის კომისიას მიაწოდეს, თუმცა კაციტაძე ამ ფაქტს უარყოფს: „კოალიცია ქართული ოცნება“ და „ამომრჩეველთა ლიგა“ პარალელურად ჩაერთო კარდაკარის გადამოწმებაში, მაგრამ მათგან რაიმე ინფორმაცია უზუსტობებთან დაკავშირებით, ერთი ფურცელიც კი არ მიგვიღია დღემდე.“

 

 „თუ ჩვენს შენიშვნებს არ გაითვალისწინებენ, უბნებზე გვექნება ჩვენი გადამოწმებული სიები და ასე გავაკონტროლებთ სიტუაციას“- ამბობს მჟავანაძე. 

 

გადამოწმებულ სიებში არსებულ შესაძლო უზუსტობას მამუკა კაციტაძე სამი მიზეზით ხსნის. პირველ მიზეზად ის დროის სიმცირესა და ფინანსურ რესურსებს ასახელებს: „გვქონდა შემჭიდროვებული ვადები და ამიტომ ვჩქარობდით. ამასთან, არ იყო ფინანსური რესურსი საკმარისი. როცა რეგისტრატორს 110-150 ლარს გადაუხდი, ვეღარ დაავალდებულებ, რომ ერთსა და იმავე მისამართზე ოთხჯერ მივიდეს“. 
მეორე, უმთავრეს პრობლემად, კომისია დაუმისამართებლობას მიიჩნევს: “ეს პრობლემა განსაკუთრებით არსებობს პერიფერიებში. წარმოიდგინეთ კახეთში, იორმუღანლოს თემში, 14 ათასი ადამიანიდან ორი ათასი ალი მამედოვია. ამ სოფლებში არ არსებობს ქუჩები, კონკრეტული მისამართები და ეს ამდენი ალი მამედოვი პირადი ნომრების მიხედვით უნდა ეძებო, რაც წარმოუდგენლად რთულია“.
მესამე პრობლემად სიების გადამოწმების პროცესის პოლიტიკური ანგაჟირება სახელდება, რის გამოც, კაციტაძის განცხადებით, კომისიის მისამართით თავიდანვე გამოიხატა უნდობლობა პარტიებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან.

 

რამდენი ადამიანი ცხოვრობს საქართველოში?!

სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურში ამბობენ, რომ არაზუსტია ოფიციალური მონაცემები, როგორც ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის, ასევე მიგრაციაში მყოფი პირების შესახებ. შესაბამისად, კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება ყველა იმ მონაცემის სიზუსტე, რომელიც ამომრჩეველთა რაოდენობის შესახებ ქვეყნდება.

 

რამდენი ადამიანი ცხოვრობს საქართველოში?-მამუკა კაციტაძე ამბობს, რომ სახელმწიფო მონაცემები არაზუსტია: “ვერავინ ამტკიცებს, რამდენი მილიონი ადამიანი ცხოვრობს საქართველოში. მსოფლიო ბანკის ინფორმაციით, საქართველოში 4 300 000 ადამიანი ცხოვრობს. მათ შორის 2 300 000 არის აქტიური სამუშაო ძალის მქონე, მილიონი -პენსიონერი და დანარჩენი კი -18 წლამდე და სტუდენტი, ანუ ამით უკვე შესრულდა 4 მილიონი.გარდა ამისა, ამბობენ, რომ მილიონ 57 000 არის საზღვარგარეთ. როცა ვკითხეთ მსოფლიო ბანკს, თუ რა წყაროზე დაყრდნობით ჰქონდა ეს მონაცემები, თქვეს, რომ პერიოდულად საქართველოდან ხან ენჯეოები, ხან ცალკეული პირებიაწვდიან ინფორმაციას“. 

 

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მოსახლეობის აღწერისა და დემოგრაფიის სამმართველოს უფროსის, პაატა შავიშვილისთქმით, 1989 წელს საქართველოს მოსახლეობა 5 მილიონ 400 ათასი იყო, დღეს – ოთხი მილიონ 497 ათასია. „როცა ამ მაჩვენებლიდან ამოდიან და აცხადებენ, რომ ერთი მილიონი ადამიანია ქვეყნიდან გასული, არასწორია, რადგან 1989 წელს საქართველოს შემადგენლობაში იყო აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი, სადაც 500 ათასი მოქალაქე ცხოვრობდა“.

 

პაატა შავიშვილის აზრით, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მაშინ საქართველოში ბინადრობდა 250 ათასი რუსი ჯარისკაცი თავიანთი ოჯახებით: „ჩვენი კვლევებით მიგრანტთა რაოდენობა ქვეყნის მასშტაბით 113 ათასია. ეს ციფრი კონკრეტული ოჯახებიდან მიღებული ინფორმაციაა“.

 

პაატა შავიშვილის თქმით, სტატისტიკის ეროვნული სამსახური მუდმივი მოქალაქის სტატუსით იმ პირებსაც ითვლის, რომლებიც ქვეყანაში მინიმუმ ერთი წელი მაინც ცხოვრობენ. „მაგალითად, უცხოელი მასწავლებლები, რომლებიც შემოვიდნენ ქვეყანაში ორი წლით. საარჩევნო კომისია ითვლის მხოლოდ საარჩევნო ხმის მქონე საქართველოს მოქალაქეებს, ამიტომ განსხვავდებაჩვენი ციფრები“. 
პაატა შავიშვილი დარწმუნებულია, რომ “ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობა მხოლოდ მას შემდეგ დაზუსტდება, როცა საყოველთაო აღწერა ჩატარდება“. 

შეკუმშული ბუნებრივი გაზი არის ეკოლოგიურად სუფთა საწვავი, რომელიც არ შეიცავს დანამატებს და ორჯერ უფრო მეტად ეკონომიურია ვიდრე სხვა საწვავი, როგორიცაა ბენზინი და დიზელი.

 

ვისოლს საკუთრებაში არსებული ავტო გასამართი სადგურების ყველაზე ფართო ქსელი აქვს საქართველოში. ვისოლის გაზ გასამართი სადგურები უკვე წარმატებით ფუნქციონირებენ თბილისში, გორში, თელავში, ხაშურში, ზესთაფონსა და საჩხერეში.

 

დავით რობაქიძე აცხადებს, რომ მიხეილ სააკაშვილი ხელისუფლებაში ბიძინა ივანიშვილმა მოიყვანა და დღესაც აგრძელებს მის დაფინანსებას: „მან თქვა სოროსი მე ვიყავიო და დღესაც აგრძელებს მის დაფინანსებას. ჯერ განაცხადა არ ვაპირებ ჯარიმების გადახდასო, მაგრამ მერაბიშვილთან კონსულტაციის შემდეგ განაცხადეს, რომ თუკი ეს დაზარალებულ მოსახლეობას დასჭირდება ისევ გადავურიცხავთ ხელისუფლებას ამ თანხასო. ეს იმას ნიშნავს რომ თუკი ადრე უკანონოდ აფინანსებდა დღეს კანონიერი გზით აძლევს სააკაშვილს იმ თანხას რომლითაც `ნაციონალურმა მოძრაობამ~ უნდა აწარმოოს საარჩევნო კამპანია“.  

 

რობაქიძის განცხადებით, დღეს „აშშ სახელმწიფო დეპარტამენტი, რომელმაც 2005 წლიდან თავს მოგვახვია აჭარის რევოლუცია სააკაშვილი-ივანიშვილის ტანდემით, კიდევ ცდილობს  აჭარა ხელში ჩაუგდოს ბერძენიშვილებს და „რესპუბლიკელებს“ რომლებიც ოდითგანვე ოცნებობდნენ ამაზე“.

 

ბათუმში დასახელებული „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარობის კანდიდატებიდან, „რესპუბლიკური პარტიის“ წევრი არცერთი არ არის. ბათუმის მაჟორიტარობის კანდიდატი კაკო ძნელაძე კი ყოფილი რესპუბლიკელია: „როგორც ყოფილი კგბ-შნიკი არ არსებობს, ასევე არ არსებობს ყოფილი „რესპუბლიკელი“ – ამბობს დავით რობაქიძე და მოსახლეობას მოუწოდებს რომ არ მისცენ ხმა „ოცნების“ კანდიდატებს.

 

რაც შეეხება მოსაზრებას რომ „ლეიბორისტული პარტია“ მმართველი გუნდის თამაშს თამაშობს, დავით რობაქიძის განცხადებით, ეს ხელისუფლების მიერ მომწიფებული მოსაზრებაა.