ბათუმელები
ხელოვნების უნივერსიტეტის და ბათუმის ბოტანიკური ბაღის ხელმძღვანელობის შეთანხმებით, ანალოგიური გამოფენა-გაყიდვა გაიმართება ბათუმის ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 2014 წლის 16-17 დეკემბერს, 14 საათზე.
მოწვეულ სტუმრებს და დაინტერესებულ პირებს, საშუალება ექნებათ, გამოფენის პარალელურად, ნახონ და შეიძინონ გირჩებისაგან დამზადებული მათთვის სასურველი საახალწლო აქსესუარები და სუვენირები.
ფაკულტეტზე არჩევნები ჯერ 12 დეკემბერს, განმეორებით კი 15 დეკემბერს ჩატარდა. პირველ ტურში გამარჯვებული ვერ გამოვლინდა, რადგან ხუთი ბიულეტინი გაბათილდა, ამის გამო ორი კანდიდატიდან ვერც ერთმა ვერ მოიპოვა საჭირო რაოდენობის ხმები, მეორე ტურში კი საფაკულტეტო საბჭოს 15-ვე წევრმა მიიღო არჩევნებში მონაწილეობა და დეკანის არჩევნებში გამარჯვებული რვა ხმით შვიდის წინააღმდეგ ირაკლი მანველიძე გახდა.
საარჩევნო კომისიას საჩივრით დეკანობის მეორე კანდიდატმა და ფაკულტეტზე დეკანის მოვალეობის შემსრულებელმა ქეთი ბერიძემ მიმართა. როგორც უნივერსიტეტის იურისტი და საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე გიორგი დიასამიძე ამბობს „ბათუმელებთან“, საჩივრები ჯერ არ შეუსწავლიათ. “საარჩევნო კომისია სამი დღის ვადაში განიხილავს საჩივრებს, ამის შემდეგ გადაწყდება, შეიცვლება თუ არა საფაკულტეტო საბჭოს გადაწყვეტილება”, – აცხადებს გიორგი დიასამიძე. მისივე თქმით, ამ დრომდე ვერ დამტკიცდება დეკანის თანამდებობაზე ირაკლი მანველიძე.
დეკანის არჩევნებში სასურველ კანდიდატს ხმას ფაკულტეტის აკადემიური პერსონალი და ფაკულტეტის საბჭოს წევრი სტუდენტები აძლევენ. ერთ-ერთი მათგანია სტუდენტი გიორგი ბოლქვაძე, რომელიც კომენტარის გაკეთებისგან თავს იკავებს, თუმცა ადასტურებს, რომ მეორე ტურში მასზე ზეწოლა განხორციელდა, ამიტომაც გაასაჩივრა არჩევნების შედეგები.
აბსურდად და სასაცილოთ ეჩვენება სტუდენტის პრეტენზია გამარჯვებულ კანდიდატს, ირაკლი მანველიძეს. მისი თქმით, გაუგებარია, რაზე საუბრობს სტუდენტი: „გაუგებარია, რაში გამოიხატებოდა ზეწოლა, ვერ ვხვდები რაში მდებს ეს ადამიანი ბრალს, განცხადების წაკითხვა მინდა. ამ სტუდენტთან მაქვს ნორმალური ურთიერთობა, ის ჩემთან ამუშავებს საკონფერენციო თემას, მეცნიერ-ხელმძღვანელად ამირჩია. გამარჯვების მოლოდინი მქონდა, ეს მიმართულება ჩემი შექმნილია, ორი სპეციალობა შევქმენი, ორი სპეციალობის ხელმძღვანელი ვარ, მიმართულება დავიწყე 300 საათითა და ათი სტუდენტით, დღეს გვაქვს 4500 საათი და 350 სტუდენტი.”
ირაკლი მანველიძე აცხადებს, რომ აღნიშნული საკითხის გასარკვევად პროკურატურას მიმართავს: „მივმართავ იმის გამო, რომ საჩივრის ჭეშმარიტება დადასტურდეს, თუ მართალია ის, რომ ზეწოლა მოვახდინე, მაშინ უნდა ვაგო პასუხი, ამიტომაც მე მჭირდება არგუმენტირებული პასუხი საჩივარზე. სტუდენტს არ ვუჩივლებ, იმის მიუხედავად, რომ ძალიან შეურაცხყოფილი ვარ მისი ამ ქმედებით. უბრალოდ, მოვითხოვ განცხადებაზე რეაგირებას”.
„ბათუმელებთან“ ჯერჯერობით კომენტარს არ აკეთებს ქეთი ბერიძე, დეკანის მოვალეობის შემსრულებელი, რომელმაც ასევე, საჩივრით მიმართა საარჩევნო კომისიას.
31 დეკემბერს, ბათუმის ევროპის მოედანზე გრანდიოზული საახალწლო კონცერტი გაიმართება. კონცერტში მონაწილეობას მიიღებენ: ნინო ქათამაძე, ჯგუფი „ინსაითი“, ნიკოლოზ რაჭველი და სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრი.
საახალწლო დღეებში, ევროპის მოედანზე არსებულ სცენაზე ცოცხალი შესრულებით უფასო კონცერტებს ჩაატარებს მუსიკალური ჯგუფი ბათუმის ჯაზ-ბიგ-ბენდი, „მგზავრები“, სოფო ხალვაში და სხვა შემსრულებლები.
ახალი წლის დღეებში ტურისტების მოსაზიდად, აჭარის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი სპეციალურ მარკეტინგულ ღონისძიებას ახორციელებს. პროექტი _ „უპრეცედენტო ფასდაკლებების სეზონი აჭარაში“ კერძო სექტორის სტიმულირებასა და არასეზონურ პერიოდში შიდა ტურისტების მოზიდვას შეუწყობს ხელს.
25 დეკემბრიდან 1 მარტამდე აჭარაში ჩამოსულ სტუმრებს შეეძლებათ 30%-დან 50%-მდე ფასდაკლებებით სარგებლობა რეგიონის ტურისტულ ობიექტებში. პროექტი მოიცავს როგორც სასტუმროებს, მათ სერვისსა და პროდუქტს, ასევე სხვადასხვა ტურისტულ ობიექტებში ფასდაკლებებს, უფასო კონცერტებსა და კულტურულ ღონისძიებებს.
ფასდაკლებების სეზონში მონაწილეობის მსურველებს შეუძლიათ იხილონ სპეციალურად შექმნილი ვებგვერდი: batumievents.com და ინფორმაციის მიღებასთან ერთად ისარგებლონ არსებული შემოთავაზებებით.
აჭარის მთავრობის წევრებმა ართვინის, რიზესა და ტრაპიზონის მერებთან და გუბერნატორებთან გამართეს შეხვედრები სამი სხვადასხვა რეგიონის ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის, ასევე სპორტისა და ტურიზმის მიმართულებით.
აჭარის მთავრობის ვებგვერდის ცნობით, ართვინში შეხვედრისას საუბარი შეეხო საბაჟო გამშვები პუნქტისა და მაჭახლის ხეობაში არსებული სასაზღვრო პუნქტის საკითხს. თურქულმა მხარემ აჭარის ხელისუფლებას ცენტრალურ მთვარობასთან შუამავლობის თხოვნით მიმართა. არჩილ ხაბაძის განცხადებით, შეიქმნა სპეციალური კომისია, რომელიც შეისწავლის, რა დადებით გავლენას მოახდეს ეკონომიკაზე პუნქტის გახსნა.
გუბერნატორთან შეხვედრაზე სარკინიგზო მიმოსვლაზეც იყო საუბარი, ართვინის გუბერნატორის ინფორმაციით უკვე მუშაობენ, რომ ბათუმი ხოფა სარკინიგზო გზით დაუკავშირდეს ერთმანეთს. აჭარის მთავრობის წარმომადგენლები ართვინის მერს შეხვდნენ.
სააგენტოს ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებლის, თენგიზ ცინცაძის ინფორმაციით, საპროექტო დოკუმენტაციის მიხედვით, ყოფილი აფთიაქის შენობაზე დაშენება არ იგეგმება და ინვესტორი მაღლივი შენობის აშენებას ყოფილი აფთიაქის უკანა ეზოს ათვისების ხარჯზე გეგმავს.
„დაახლოებით ისეთივე პროექტია, როგორიც ძველი ფოსტის შენობის შემთხვევაში,“ – განმარტა თენგიზ ცინცაძემ.
არქიტექტორი გიორგი რამიშვილი, რომელიც ასევე სააგენტოსთან არსებული არქიტექტორთა საბჭოს წევრია, ამ პროექტის განხორციელების შესაძლებლობას გამორიცხავს. „წარმოუდგენელია 11-სართულიანი შენობის მშენებლობაზე საუბარი იმ სივრცეში. შეიძლება ორ-სამსართულიანი დაეტიოს. პრაქტიკულად იქ მეტი ადგილი არ არის. თანაც ბევრი რამეა გასათვალისწინებელი, შენობა, რომელიც უკვე დგას – ძეგლია. ორი ან სამსართულიანი შენობა რამდენად მომგებიანი იქნება ინვესტორისთვის, ეს კიდევ სხვა საკითხია. მე, ჯერჯერობით, არ მინახავს წინადადება. განხილვაზე დამიძახებენ ალბათ და პროექტის ნახვის საშუალებაც მექნება, პროექტის წინასწარ ნახვის, მისი საბჭოს წევრებთან გადაგზავნის პრაქტიკა, სამწუხაროდ, არ გვაქვს. უკეთესი იქნებოდა ასე ყოფილიყო,“ – უთხრა გიორგი რამიშვილმა „ბათუმელებს.“
ყოფილი აფთიაქის შენობის უკან მაღლივი შენობის მშენებლობას კულტურული მემკვიდრეობის საბჭოს კიდევ ერთი წევრი ნინო ინაიშვილი ეწინააღმდეგება. ის იმედოვნებს, რომ საბჭო საკითხს მხარს არ დაუჭერს:
„პირველ რიგში მინდა ყველას შევახსენო, რომ კულტურულ მემკვიდრეობას კანონი იცავს და ძეგლის ხელყოფა სისხლის სამართლის კანონმდებლობით ისჯება, ამიტომ, არ ვურჩევდი საბოლოო გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს ისეთი გადაწყვეტილებების მიღებას, რაც შესაძლოა პროკურატურის ინტერესის სფეროში მოექცეს. კონკრეტულად „აფთიაქის“ პროექტის შესახებ საბოლოოდ ჩემი მოსაზრება საპროექტო დოკუმენტაციის სრულად გაცნობის შემდეგ შემიძლია მოგხსენოთ, თუმცა ამ ეტაპზე მაქვს ორი სრულიად კონკრეტული მოსაზრება: 1. არც ერთ შემთხვევაში არ უნდა მოხდეს კანონით გათვალისწინებული ძეგლის ფიზიკური და ვიზუალური არეალის ხელყოფა; 2. აუცილებელია, რომ გათვალისწინებული იქნას ურბანული კონტექსტი და მისი მასშტაბი.
ბოლო დროს სხვადასხვა მედია საშუალებებში და განსკუთრებით სოციალურ ქსელებში თვალსაჩინოდ ჩანს კულტურული მემკვიდრეობის თემებისადმი საზოგადოებრივი მგრძნობელობის ზრდა, სხვადასხვა სოციალური და ასაკობრივი ჯგუფების წარმომადგენლები აქტიურად აქვეყნებენ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების მათ პირად არქივებში დაცულ ფოტო-დოკუმენტურ მასალებს, ეხმიანებიან კონკრეტული ძეგლის ინტერესების დაცვის პროცესს, რაც, ვფიქრობ, მკაფიოდ აჩვენებს საზოგადოების შინაგან საპროტესტო მუხტს კულტურული მემკვიდრეობის საკითხებისადმი ზედაპირული ან უპასუხისმგებლო დამოკიდებულების მიმართ. იმედი მაქვს, რომ შესაბამისი სახელისუფლებო რგოლები ასევე აკვირდებიან საზოგადოებრივ განწყობას და დამოკიდებულებას აღნიშნული საკითხებისადმი და მათი გადაწყვეტილებები არ იქნება მათთვის პოლიტიკურად წამგებიანი და საზოგადოების ინტერესებს აცდენილი.“
სააგენტოს ხელმძღვანელის, თენგიზ ცინცაძის თქმით კი, ის პროექტთან დაკავშირებით საკუთარ მოსაზრებას მხოლოდ იმიტომ არ გაახმოვანებს, რომ საკონსულტაციო საბჭოს წევრებმა მისი დამოკიდებულება ხელმძღვანელისგან ზეწოლად არ აღიქვან.
შპს „ჟასმინი“ 2011 წელს თურქეთის მოქალაქემ დააფუძნა. კომპანიასა და აჭარის მთავრობას შორის ყოფილი აფთიაქის შენობის ადგილას სასტუმროს მშენებლობასთან დაკავშირებით შეთანხმება 2012 წელს შედგა. ამის შემდეგ კომპანიას მშენებლობის ნებართვა უნდა მოეპოვებინა. შპს „ჟასმინი“ ერთ-ერთია მათ შორის, რომელსაც აჭარის მთავრობამ გასულ წელს საგადასახადო დავალიანება ჩამოაწერა.
ამ დროისთვის კომპანიას „ბათუმში“ მხოლოდ ერთი წარმომადგენელი ჰყავს, რომელმაც პროექტის დეტალებზე „ბათუმელებთან“ საუბარი არ ისურვა. „მე კომპანიის იურისტი ვარ, ხელმძღვანელები საქართველოში არ არიან და მათთან შეუთანხმებლად ვერ ვისაუბრებ,“ – უთხრა დავით ჯაიანმა „ბათუმელებს.“
რაც შეეხება ბათუმის მერიის წინ მდებარე ორსართულიან აგურით ნაშენ სახლს, სააგენტოს ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებლის თენგიზ ცინცაძის ინფორმაციით, სააგენტო ამ შენობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაში შეტანაზე მუშაობს: „დოკუმენტები თითქმის მზადაა და მალე ალბათ გადაწყვეტილებასაც მივიღებთ.“
სააგენტო არ განიხილავს ამავე შენობის გვერდით მდებარე ასევე აგურით ნაშენი ძველი შენობის სტატუსის საკითხს. ვიზუალურად ეს ორი შენობა ერთ შენობად აღიქმება, თუმცა მათგან ერთ-ერთს ძეგლის სტატუსს მიანიჭებენ, მეორე კი შეიძლება დაანგრიონ, რადგან სწორედ ამ შენობის ათვისების სანაცვლოდ კომპანია „ბათ მშენ-2007“ შვიდსართულიანი კორპუსის მშენებლობას გეგმავს.
ბათუმის მერიის არქიტექტურის სამსახურის ხელმძღვანელის, ირაკლი ახალაძის განმარტებით, „ამ კომპანიამ მიმართა მერიას წინადადებით, რომ შეინარჩუნებს იმავე არქიტექტურას, რაც მერიის წინ მდებარე ახალ კორპუსს აქვს, ანუ ეს იქნება იმავე არქიტექტურის გაგრძელება. თუმცა, შენობა არის ძეგლის დაცვის არეალში. მერიის შენობა ძეგლია, კომპანიამ მიმართა კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს, საიდანაც დადებითი პასუხის შემთხვევაში, ასევე მიმართავს მერიას უკვე პროექტით.“
სახანძრო სამსახურის ინფორმაციით, ცეცხლი ერთ ოთახს მოედო. შემთხვევის ადგილზე სამი ბრიგადა გავიდა და ამ დროისათვის ცეცხლი უკვე ლიკვიდირებულია.
25 დეკემბრამდე ქუჩების ორმული შეკეთებაუნდა დასრულდეს შ. ხიმშიაშვილის, მაიაკოვსკის, წერეთელის ქუჩებზე და თამარ მეფის გზატკეცილზე. რკინა-ბეტონის ფილების შეკეთება-შეცვლის სამუშაოები მიმდინარეობს ბაგრატიონის ქუჩაზეც.
ბათუმის მერიის ინფორმაციით, აღნიშნული სამუშაოებისთვის წლის ბოლომდე ბიუჯეტიდან 321 ათასი ლარია გამოყოფილი. სამუშაოებს ტენდერში გამარჯვებული შპს „გზები“ ასრულებს.
2015 წლის ბიუჯეტის პროექტის მიხედვით ასფალტირებული ქუჩების მიმდინარე სარემონტო სამუშაოებისთვის 1 მილიონი ლარია გათვალისწინებული.
ბატონო ზაურ, როგორ შეაფასებთ წლევანდელ ციტრუსის სეზონს, რა განსხვავებაა გასულ წელთან შედარებით?
გასულ წელთან შედარებით მოსავალი წელს ნაკლებია, თუმცა ხარისხობრივად უკეთესი. მაგალითად, 2013 წელს ქვეყნის მასშტაბით 120 ათას ტონაზე მეტი მოსავალი იყო, წელს კი 85-90 ათასს ველოდებით. აჭარაში 72-75 ათას ტონა ციტრუსს ვვარაუდობთ.
არ მინდა, მთლიანად სამინისტროს დავაბრალო და ვთქვა ჩვენი მუშაობის შედეგია, მაგრამ მართლაც იყო სერიოზული ცვლილებები. ჩვენი რეგიონის ნიადაგი ხულოსა და შუახევის გარდა მჟავეა, რაც მცირე მოსავლიანობის ერთ-ერთი განმაპირობებელი ფაქტორია. 2014 წელს ერთ-ერთი დიდი მიზნობრივი პროგრამა, რომელიც სამინისტრომ განახორციელა, იყო ქიმიური მელიორაციის საშუალებებით ფერმერთა უზრუნველყოფა. ერთხელ ამ პროცედურის ჩატარების შემდეგ ნიადაგს 8-12 წლის განმავლობაში აღარ დასჭირდება მჟავიანობის განეიტრალება.
შარშან საწარმოები გადავეცით სიმბოლურ ფასად. მომძლავრდნენ ეს საწარმოები და მიმდინარე წელს 30-ზე მეტი საწარმო აქტიურადაა ჩართული პროცესში. ასევე დაემატა რამდენიმე ახალი საწარმოც. ერთ-ერთი არის ლეღვაში. დაემატა სხვა ღონისძიებებიც _ ქობულეთში, გოგიტიძის საწარმოში სანთლავენ პროდუქციას, რაც ახანგრძლივებს პროდუქტის შენახვის უნარიანობას. წელს უზრუნველყოფილია რეგიონი ყუთებით. გვაქვს სამი სახის ყუთი – ანათალას, ანუ შპონის ყუთები, მუყაოსა და პლასტმასის ყუთები.
ერთ-ერთი რთული საკითხი იყო არასტანდარტული პროდუქციის გადამუშავება და წელს დაემატა კიდევ ერთი მძლავრი საწარმო. ამჟამად ორი გადამამუშავებელი საწარმოა. შეიძლება დაემატოს მესამე საწარმო კვირიკეში, თემურ ჯაშის საწარმო, რომელიც დაახლოებით 1300 ტონამდე პროდუქტს მიიღებს. ეს სამი საწარმო მთლიანად უზრუნველყოფს რეგიონში არასტანდარტული მანდარინის მიღებას. გაისად არასტანდარტული ციტრუსის საწარმო ხელვაჩაურშიც გაიხსნება.
რატომ შეიქმნა მანდარინის ჩაბარების დროს რიგები ქობულეთში?
ერთ საწარმოში, სადაც იაპონელები არიან დამკვეთები, გამოაცხადეს სანიტარული დღე. მეორე საწარმოში გადაიწვა ძრავი. საქართველოში ის ვერ შეაკეთეს, ვერც ახალი იყიდეს, რადგან არ იყო ბაზარზე და იძულებული გახდნენ წაეღოთ თურქეთში. ჩემი ინფორმაციით, ახლა ორივე საწარმო სრული დატვირთვით მუშაობს. ერთ-ერთი მათგანი 24-საათიან რეჟიმზე გადადის. სხვათა შორის, საწარმოს დამატებით 80-მდე ადამიანი სჭირდება სამუშაოდ.
როგორ ეხმარება სამინისტრო ფერმერებს ციტრუსის რეალიზებაში?
წელს მოხდა არასტანდარტული მანდარინის სუბსიდირება. წინა წელში გვქონდა შემთხვევა, რომ სუბსიდირებას (10 თეთრი ქარხნიდან, 10 თეთრი ჩვენი მხრიდან) ვერ იღებდა გლეხი და ეს გაგრძელდა გაზაფხულამდე. წელს ეს საკითხი მოგვარებული გვაქვს და როგორც კი გლეხი ჩააბარებს მანდარინს, იმ დღესვე ან მაქსიმუმ ერთი კვირის ვადაში იღებს 20 თეთრს. სახელმწიფოს მიერ სუბსიდირებისათვის 2 000 000 ლარია გამოყოფილი, რაც 20 ათასი ტონის სამყოფი თანხაა. ვფიქრობთ, ამდენი არ იქნება საჭირო. მთლიან პროდუქციაზე არასტანდარტული მოსავლის წილი მაქსიმუმ 12% იქნება, მაგრამ ჩვენ მაინც დავიზღვიეთ თავი.
წელს დაიწყო ციტრუსის დაზღვევა, რაშიც ჩართულია სახელმწიფო. როგორ ასრულებენ სადაზღვევო კომპანიები აღებულ ვალდებულებებს?
აგროდაზღვევა საპილოტე პროგრამაა სოფლის მეურნეობაში. სახელმწიფოს ბიუჯეტის თანხა 95%-ია, დანარჩენს იხდის ფერმერი. მომართვიანობა მაღალი იყო და არ ველოდებოდი თუ 10 000-მდე ფერმერი დააზღვევდა მოსავალს. დასაწყისში იყო გაურკვევლობა სადაზღვევო კომპანიასა და ფერმერებს შორის.
ვთქვათ, ხელშეკრულებაში უწერიათ, რომ დაისეტყვა გარკვეული ფართობი, ფერმერს 24 საათის განმავლობაში ტელეფონით უნდა ეცნობებინა სადაზღვევო კომპანიისთვის ამის შესახებ, მაგრამ როცა მეორე, მესამე დღეს გააგებინა, კომპანიამ თქვა, რომ დაგვიანებული იყო. ამ სიტუაციაში სამინისტრო ჩაერია და დღეს ჩვენ არ გვყავს ფერმერი, რომელიც დაზღვეულია და ვერ იღებს სანაცვლოდ ანაზღაურებას. თუ ასეთი შემთხვევა იქნება, ნებისმიერ დროს მზად ვართ გავცეთ პასუხი ფერმერს, დავაკვალიანოთ და მოვუგვაროთ საკითხი.
როგორ მიმდინარეობს ექსპორტის პროცესი, რამდენი ტონა მოსავალი გავიდა წელს უცხოურ ბაზარზე?
წელს ასეთი სისტემა გვაქვს, რომ ყველა სოფელში, როგორც ადგილობრივი თემის რწმუნებულები, ასევე ჩვენი საინფორმაციო-საკონსულტაციო სამსახურები და სამინისტროს საქვეუწყებო დაწესებულებები ყოველდღიურად აწარმოებენ აღრიცხვას, თუ რომელ სოფელში რამდენი, რა მანქანა შემოვიდა, რამდენი ტვირთით და სად მიდის. ამ ინფორმაციით დღეის მდგომარეობით 23 000 ტონა გატანილია ექსპორტზე და 4 000 ტონაზე მეტი კი გადამუშავებული.
რა მიმართულებით ხორციელდება მოსავლის ექსპორტი?
წინა წელთან შედარებით, წელს ჭარბობს ექსპორტზე გატანილი პროდუქტი. ჯერ კიდევ ზაფხულიდან დავიწყეთ თადარიგი იმისთვის, რომ განბაჟების ტარიფები ყველა ქვეყანასთან ყოფილიყო დარეგულირებული. გასულ წელს უკრაინაში განბაჟების ტარიფი იყო ფიქსირებული 1100 დოლარიდან, წელს 500 დოლარიდან გვაქვს უკრაინაში და სომხეთში, 600 დოლარიდან _ რუსეთში. შარშანდელთან შედარებით წელს ექსპორტის თვალსაზრისით პირველ ადგილზეა რუსეთი, შემდგომ სხვა ქვეყნები. გაიზარდა შუა აზიაში ექსპორტის წილიც, კონკრეტულად უზბეკეთში.
უკრაინის მიმართულებით ბორანი რეგულარულად გადის. დავამატეთ რეისები როგორც ფოთში, ასევე ბათუმში, ანალოგიურად სომხეთისა და აზერბაიჯანის მიმართულებით. შუა აზიაში ჩართულია როგორც საავტომობილო, ასევე სარკინიგზო გადაზიდვა. მიმდინარეობს მოლაპარაკება, რომ გაიხსნას საზღვაო გადაზიდვები რუსეთის მიმართულებით ფოთისა და ბათუმის პორტიდან. რუსეთში სამი მიმართულებით გადის ექსპორტზე საქონელი ლარსის გავლით _ საავტომობილო ტრანსპორტით, აზერბაიჯანის გავლით _ საავტომობილო გზით და ასევე აზერბაიჯანის გავლით _ სარკინიგზო ტრანსპორტით.
როდის დამთავრდება ციტრუსის ჩაბარების ეტაპი?
მოსახლეობის ნაწილი, რასაც ჩვენ ვეძახით „სუპერმანდარინს“ ყიდის იანვარში, თებერვალში. ჩვენი ციტრუსის ბაღები ბიოლოგიურად დაბერებულია. მას აღარ შეუძლია იმ რაოდენობის ნაყოფის მოცემა, რაც უნდა მოგვცეს, ამიტომ აგროსერვისცენტრში უკვე გამზადებულია და გაზაფხულიდან დავიწყებთ საადრეო ციტრუსის ნერგების გაცემას. ეს იმას ნიშნავს, რომ მომავალში ციტრუსის სეზონი აღარ იქნება მარტო დეკემბერ-იანვარში, დაიწყება სექტემბრიდან და გაგრძელდება იანვრის ჩათვლით.
ჩემპიონატში სულ ოთხი უმაღლესი სასწავლებლის 5 გუნდი მონაწილეობდა. ორი გუნდი ბათუმის შოთა რუსთაველის უნივერსიტეტიდან და თითო გუნდი ბათუმის ნავიგაციის სასწავლო უნივერისტეტიდან, კავკასიის უნივერსიტეტიდან და საზღვაო აკადემიიდან.
ფუტზალის აჭარის ჩემპიონატი აჭარის ფუზტალისა და საპლაჟო ფეხბურთის ფედერაციის ორგანიზებით ჩატარდა. ფედერაციის პრეზიდენტის ჯაბა ჭანტურიას შეფასებით ასეთი ღონისძიებები სამომავლოდ ხელს შეუწყობს ფუტზალის განვითარებას.
ტურნირი 9 დეკემბერს დაიწყო. ჯაბა ჭანტურიას თქმით, ღონისძიება აჭარის სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტმა 1840 ლარით დააფინანსა.
მსგავსი შეჯიბრის ჩატარება მომავალშიც იგეგმება.
ბათუმის საზღვაო აკადემიის ფუტზალის გუნდის მწვრთნელი ზაურ ქავზინაძე
რა არის სიელმე და როგორ ხდება მისი მკურნალობა? – სიელმესთან დაკავშირებულ შეკითხვებს მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ოფთალმოქირურგი, საქართველოს წამყვანი სტრაბიზმოლოგი გელა ობერიუხტინი პასუხობს, რომელიც ბათუმში, კლინიკა „საგიტარიუსში“ ჩაატარებს კონსულტაციებსა და ოპერაციებს.
ბატონო გელა, სად მიიღეთ განათლება და პროფესიულ საქმიანობას სად ეწეოდით? თანამშრომლობთ თუ არა უცხოელ კოლეგებთან?
თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ვსწავლობდი ორდინატურასა და ასპირანტურაში მოსკოვის ჰელმჰოლცის სახელობის თვალის სნეულებათა ინსტიტუტში. აქვე დავიცავი სამეცნიერო ხარისხი და ვმუშაობდი ბავშვთა მხედველობის დაცვის განყოფილებაში. 1996-2011 წლებში ვმუშაობდი ჯავრიშვილის თვალის მიკროქირურგიის ცენტრ „ოფთალმიჯში“, სადაც შევქმენით ბავშვთა მხედველობის დაცვის სამსახური, რომელიც ემსახურებოდა არამარტო თბილისის, არამედ დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს მოსახლეობასაც.
2011 წლიდან ვარ სტრაბიზმოლოგთა ასოციაციის წევრი. ეს ასოციაცია აერთიანებს ოფთალმოლოგებს, რომლებიც ძირითადად დაკავებული არიან სიელმის პრობლემებით. ასოციაციის ეგიდით ყოველწლიურად ტარდება კონფერენციები, სადაც განიხილება სიელმის მკურნალობის უახლესი მეთოდები.
რა პათოლოგიაა სიელმე, რა სახეობები გვხვდება და რამდენად გავრცელებულია საქართველოში?
სიელმე – სტრაბიზმი მიეკუთვნება თვალის მამოძრავებელი აპარატის პათოლოგიას. ეს არის ერთ-ერთი თვალის მხედველობის ღერძის გადახრა ფიქსაციის საერთო წერტილიდან. არსებობს სიელმის ორი ძირითადი სახეობა: პარალიზური და შეუღლებული. სიელმის გამოვლინების პროცენტული მაჩვენებელია 1,5-2,0%. პარალიზური სიელმე განპირობებულია თვალის მამოძრავებელი ერთი ან რამდენიმე კუნთის დამბლით ან პარეზით. ახასიათებს ელამი თვალის მოძრაობის შეზღუდვა ან სრული უძრაობა. სიელმის მეორე სახეობა – შეუღლებული სიელმე – განპირობებულია ბინოკულური (სტერეოსკოპიული) მხედველობის მოშლით და ახასიათებს თვალის მოძრაობის შეუზღუდველობა. შეუღლებული სიელმე მიეკუთვნება გენეტიკურ დაავადებებს. ხშირად სიელმის ჩამოყალიბების მიზეზია ერთ-ერთი თვალის დაბალი მხედველობა ან სიბრმავე, რაც შეიძლება გამოწვეული იყოს რეფრაქციული ანომალიით: შორსმხედველობა (ჰიპერმეტროპია), ახლომხედველობა (მიოპია) და ასევე ასტიგმატიზმით, ცენტრალური ნევრული დაზიანებებით.
თვალის გადახრის მიხედვით არსებობს შიგნითა, გარეთა, ვერტიკალური სიელმე. შიგნითა სიელმე სტატისტიკურად ათჯერ აღემატება გარეთა სიელმეს. შიგნითა სიელმის 17,5% შემთხვევა ვლინდება 1 წლამდე ასაკში, ხოლო 22,2 % – 3 წლის ასაკში.
აჭარაში, კლინიკა „საგიტარიუსში“ ტარდება სიელმის ოპერაციები, თუმცა კლინიკასა და პაციენტებს აქვთ სურვილი ამ ოპერაციებს თქვენ გაუძღვეთ და ამას სისტემატური ხასიათი მიეცეს. აქ რა მიზნით და პერიოდულობით ჩამოხვალთ, რა სიახლეს შესთავაზებთ ადგილობრივ მოსახლეობას?
მოსკოვისა და თბილისის კლინიკებში მუშაობის დროს დამიგროვდა სიელმის მკურნალობის, ქირურგიული (3 ათასზე მეტი ოპერაცია) და კონსერვატიული მეთოდებით, საკმაოდ დიდი გამოცდილება. აჭარაში მაქვს გაკეთებული ბევრი ოპერაცია, როგორც მაღალმთიან რეგიონებში _ ხულოში, ქედასა და შუახევში, ასევე ხელვაჩაურში, ქობულეთსა და ბათუმში. დღესაც მყავს ბევრი პაციენტი, რომლებიც აჭარიდან ჩამოდიან თბილისში. იმის გათვალისწინებით, რომ მკურნალობის ბოლო შედეგის მისაღწევად დიდი მნიშვნელობა აქვს პრე და პოსტოპერაციულ სწორად ჩატარებულ მკურნალობას, მივიჩნიე, კარგი იქნებოდა მკურნალობის სრული კურსი ჩატარდეს კლინიკა „საგიტარიუსის“ ბაზაზე, რომელიც სრულად აღჭურვილია სათანადო აპარატურით და დაკომპლექტებულია მაღალკვალიფიციური კადრებით. ჩვენს კლინიკაში დანერგილია სიელმის მკურნალობის კომპლექსური მიდგომა, რაც ითვალისწინებს ამბლიოპიის (ზარმაცი თვალი) მკურნალობას უახლესი ლაზერო და ფოტოსტიმულაციით, ორთოპტიკულ მკურნალობას თანამედროვე კომპიუტერული პროგრამული უზრუნველყოფით.
რა პრობლემებია საქართველოში სიელმესთან დაკავშირებით? დიაგნოსტიკა ჭირს, სპეციალისტების ნაკლებობაა, სკოლა არ არსებობს თუ რა მიზეზებია?
საქართველოში არსებობდა კარგი სტრაბიზმოლოგიის სკოლა – გავიხსენოთ თუნდაც ქალბატონი ციალა შურღაია, ბავშვთა ოფთალმოლოგიური კლინიკა, ეროვნული ოფთალმოლოგიური ცენტრი. დღეს ბევრი სათანადოდ აღჭურვილი და კვალიფიციური კადრებით დაკომპლექტებული ოფთალმოლოგიური კლინიკაა თბილისში, ქუთაისში, ბათუმში, გორში, ზესტაფონში, თელავში… პრობლემებია მაღალმთიან რეგიონებში, სოფლებში, სადაც აღარ ხდება ბავშვთა აუცილებელი პროფილაქტიკური გასინჯვა 3 და 5 წლის ასაკში.
როდის უნდა მივმართოდ ექიმს და ქირურგიული ჩარევა რა ასაკიდანაა შესაძლებელი?
სიელმის უდიდესი ნაწილი ყველაზე ხშირად 3-დან 6 წლამდე ბავშვებზე მოდის. გარეთა სიელმე ყველაზე ხშირად გვხვდება 3 და 9 წლის ასაკში. პარალიზური სიელმის ქირურგიული მკურნალობა ნაჩვენებია 2 წლის ასაკიდან, შეუღლებული სიელმის – 4 წლიდან. ჩვენი მიზანია ბავშვს სკოლამდელ ასაკშივე მოვაცილოთ კოსმეტიკური ნაკლი, რათა მას არ ჩამოუყალიბდეს ფსიქო-ემოციური კომპლექსი.
გქონიათ თქვენს პრაქტიკაში შემთხვევა, როცა დაგვიანებული იყო მკურნალობა?
მახსოვს 8-9 წლის წინ აჭარაში, თვენახევარში გავაკეთეთ 105 ოპერაცია. ამ პაციენტთა უმრავლესობა იყო 16-დან 30 წლამდე. მათ არ ჩატარებიათ დროული ქირურგიული მკურნალობა. ლაპარაკია იმაზე, რომ ოპერაცია შესაძლებელია ნებისმიერ ასაკში, კარგი კოსმეტიკური ეფექტით, მაგრამ მხოლოდ პატარა ასაკშია შესაძლებელი კოსმეტიკურთან ერთად ფუნქციონალური ეფექტის მიღება.
როგორ შეიძლება სიელმის თავიდან აცილება? მაგალითად, თუ არ ვატარებთ სათანადო სათვალეს, სიელმე განვითარდება?
დიდი მნიშვნელობა ენიჭება პროფილაქტიკურ გასინჯვას, რათა მოხდეს ანომალიების გამოვლენა და სათანადო მკურნალობა – პირველ რიგში სათვალისმიერი კორექცია.
განასხვავებენ ქირურგიულ და თერაპიულ მკურნალობას, რომელი უფრო ეფექტურია?
პარალიზური სიელმის დროს ნაჩვენებია ქირურგიული მკურნალობა, ხოლო შეუღლებულის დროს ქირურგიული და თერაპიული – კომპლექსურად, მაგრამ მიდგომა ყველა შემთხვევაში ინდივიდუალურია.
რამდენად ხელმისაწვდომია ოპერაცია?
ამჟამად სიელმის ყველა სახის ოპერაცია ფინანსდება საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში.
აიპი „ბათუმის კორპუსში,“ ბინათმესაკუთრება ამხანაგობების განვითარების მუნიციპალური პროგრამების ფარგლებში, ლიფტების აღდგენა-რეაბილიტაციის პროგრამა მოქმედებს. მიმდინარე წელს, როგორც „ბათუმის კორპუსის“ ამხანაგობების კოორდინატორი თომა ხალვაში აცხადებს, მხოლოდ 24 ლიფტის რეაბილიტაცია მოხერხდა.
„სულ 369 ლიფტია და აქედან 35 პროცენტი ამორტიზირებულია. მათ შორისაა ისეთი ლიფტები, რომლებიც რეაბილიტაციას არ ექვემდებარება“- აცხადებენ „ბათუმის კორპუსში“.
2015 წლისთვის ლიფტების რეაბილიტაციისთვის ბიუჯეტში ნახევარი მილიონი ლარია გათვალისწინებული. ამ თანხით იმ ლიფტების გამოცვლა იგეგმება, რომელიც რეაბილიტაციას აღარ ექვემდებარება.
როგორც „ბათუმის კორპუსში“ აცხადებენ, ამ თანხით დაახლოებით ათი-თორმეტი ლიფტის გამოცვლა შესაძლებელი. დანარჩენი ეტაპობრივად გარემონტდება და 2017 წლისთვის ბათუმს ლიფტების განახლებული პარკი ექნება.
„მიმდინარე წელს, ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროში ჩამოყალიბდა ტექნიკური ზედამხედველობის განყოფილება, რომელიც ტექნიკურ პასპორტს გასცემს. შესაბამისად, ლიფტებს იბარებს „ბათუმის კორპუსი“ და ტექნიკური ზედამხედველობის განყოფილება“ – ამბობს თომა ხალვაში.
როგორც „ბათუმის კორპუსში“ განმარტავენ, რეაბილიტირებული ლიფტის ტექნიკური დათვალიერება წელიწადში ერთხელ უნდა მოხდეს, რაზეც პასუხისმგებელი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობებია: „ამხანაგობა ვალდებულია აიყვანოს მომსახურე ფირმა, რომელიც ლიფტის მდგომარეობას შეისწავლის. ტაბიძის ქუჩაზე არსებული საცხოვრებელი სახლის ლიფტი, სადაც ადამიანი ჩავარდა, როგორც გავარკვით ამორტიზირებულია. მას 2012 წელს ჩაუტარდა სარემოტო სამუშაოები და მას შემდეგ შემოწმება აღარ მომხდარა. აღნიშნული ლიფტი ექვემდებარება აღდგენა-რეაბილიტაციას და რომ მოემართა ამხანაგობას ჩვენთვის, ეს შედეგი არ დადგებოდა“-აცხადებს თომა ხალვაში.
მისივე განცხადებით, ამხანაგობები დაკისრებულ ვალდებულებებს არ ასრულებენ. „ხშირად თავმჯდომარეები ამბობენ, რომ სოცილური სიდუხჭირის გამო, თანხის აგროვებას ვერ ახერხებენ. „მათ აკისრიათ გარკვეული პასუხისმგებლობა, თუნდაც მოქალაქეობრივი, რომ ფინანსების იმ სამი პროცენტის მობილიზება შეძლონ, რაც მათ ვალდებულებაში შედის. დანარჩენ 97 პროცენტს კი ბიუჯეტი გაიღებს“.
ბათუმის სამაშველო სამსახურში აცხადებენ, რომ ლიფტის დაზიანების დროს ძირითადად მათ იძახებენ, ლიფტში მყოფი ადამიანის გამოსაყვანად.
სტუდენტებმა რეჟისორ როინ დვალის მიერ დადგმული კომედიური ჟანრის სპექტაკლით – „ნაფტალინი“ წარადგინეს კონკურსზე.
ფესტივალი „მოყვარულ სტუდენტურ თეატრთა ასოციაციის“ ორგანიზებით თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თეატრალურ დარბაზში გაიმართა და მასში საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების თეატრალურ დასებთან ერთად, სხვადასხვა ქვეყნის სტუდენტური თეატრებიც მონაწილეობდნენ.
ინფორმაციას ამის შესახებ, ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვებგვერდზე არის განთავსებული.
რესპონდენტი ამბობს, რომ მოსახლეობა ქოხების ხელახალი ნუმერაციის წინააღმდეგი არ არიან. „ჩვენ მომხრე ვართ იმის, რომ მოხდეს ხელახალი აღრიცხვა, რომ მთავრობამ რეალურად შეაფასოს არსებული მდგომარეობა“.
როინ გუნდაძე უმაღლესი საბჭოს წევრს, მედეა ვასაძის განცხადებასაც ეხმაურება: „უმაღლესი საბჭოს წევრმა მედეა ვასაძემ განაცხადა, რომ მხოლოდ 80 ოჯახია, ვინც რეალურად საჭიროებს საცხოვრებელსო, რასაც ბუნებრივია ჩვენ არ ვეთანხმებით. მან ისიც თქვა, რომ შუაღამით მოდიოდა და ამოწმებდა, იყვნენ თუ არა ქოხებში ადამიანები. რატომ მოდიოდა ღამით და არა დღისით? შუაღამით ვინ უნდა ენახა, ამ დროს ადამიანებს სძინავთ და შუქიც გათიშულია. როგორ დაადგინა ქოხში იყვნენ თუ არა ადამიანები?“- ამბობს როინ გუნდაძე.
„ოცნების ქალაქში“ მცხოვრებმა სოციალურად დაუცველმა ოჯახებმა მორიგი საპროტესტო აქცია შაბათს, 13 დეკემბერს გამართეს, ისინი ხელისუფლებას ახალი, ობიექტური კომისიის შექმნას და დაკავებული ფართების საკუთრებაში დაკანონებას სთხოვენ.
„ოცნების ქალაქში“ ამ დროისთვის 1500 -მდე ოჯახი ცხოვრობს.
ქედის გამგებლის დავით დუმბაძის განცხადებით, პოლიციამ ხიდთან იპოვა პოლიეთილენის პარკი, სადაც იდო კანონი პოლიციის შესახებ, შავი ქურთუკი და ათი ლიტრი ბენზინი.
არაოფიციალური ინფორმაციით, დაკარგულ მამაკაცს ბოლო დღეებში გარკვეული რაოდენობის თანხა ჰქონდა მოგებული, თუმცა ამ ინფორმაციას სატელეფონო საუბარში გამგებელი არ ადასტურებს:
„იყო საუბარი თითქოს 200 ლარი მოიგო, მაგრამ არასწორია ეს ინფორმაცია. ყოველ შემთხვევაში, ის რომ შეიძლება ხიდიდან მდინარეში გადავარდნილიყო, ამ ვერსიას გამოვრიცხავთ, რადგან სამაშველო სამსახურის ხალხი იყო ამოსული, მყვინთავებმა დაათვალიერეს ის ადგილები. დაკარგული იმდენად კარგი მოცურავეა, რომ ასეთ ადგილზე შეუძლებელია რაიმე მოსვლოდა“- ამბობს დავით დუმბაძე.
დაკარგული მამაკაცი ადრე დაცვის პოლიციის სამსახურში მუშაობდა და როგორც გამგებელი ამბობს, იგი სამსახურიდან საკუთარი განცხადების საფუძველზე წასულა.
გამგებლის განცხადებით, პოლიცია რამდენიმე ვერსიაზე მუშაობს, თუმცა ეს ვერსიები ჯერ არ გაჟღერებულა: „მთელი სანათესაო, სამეზობლო გამოკითხულია, პოლიციას აქვს რამდენიმე ვერსია, მაგრამ ჯერ ამაზე არ საუბარობენ. “
ლიზა ოთხი წელია მოდელად მუშაობს. ფეხმძიმობის მიუხედავად პოდიუმზე ხუთ თვემდე გამოდიოდა. ამბობს, რომ ეს არის პროფესია, რომელსაც მისთვის ბედნიერება მოაქვს. საკუთარი შედეგით არ ამაყობს, თუმცა ამბობს, რომ შესაძლებლობა, რომელიც ამ ქალაქში მიეცა, გამოიყენა.
“სილამაზისკენ სწრაფვა მქონდა მუდმივად. 14 წლის ვიყავი, როცა დიზაინერმა გოგა ნიქაბაძემ, რომელიც არის ჩემი ოჯახის ახლო მეგობარი, შემომთავაზა მასთან დამეწყო მუშაობა, რა თქმა უნდა, სიხარულით დავთანხმდი. დაახლოებით 16 წლის ასაკში გამოვჩნდი სამოდელო სივრცეში. გოგას ჩვენებაზე გამოვედი პირველად, ეს იყო 2011 წელს, “აკროპოლისში”, ყველას გვეცვა ერთი სტილის კაბა და მაღალი ჩექმები, გული საშინლად მიცემდა, მეგონა, რომ დავეცემოდი, მაგრამ არა, ჩემი დებიუტი წარმატებით შედგა” – იხსენებს ლიზა.
მოდელობა სწორედ ამ დებიუტის შემდეგ გადაწყვიტა. მიიღო სარეკლამო კომპანიებისგან შეთავაზება, მუშაობდა “გუმბათი ჯგუფთან”, “ნიუ მედია აჭარასთან”, “რედისონთან” და “აჭარაბეთთან”, იყო მიწვეული თბილისში გამართულ ჩვენებებზე, მონაწილეობდა სომხეთის “FaShion week”-ში: “Fashion TV რომ ირთვება, თვალს ვერ ვწყვეტ, მინდა მეც ვიღებდე იმ ჩვენებებში მონაწილეობას. ამ პროფესიამ ბევრი რამ მასწავლა, თუნდაც ის, თუ როგორ ვიყო ყოველთვის ფორმაში, როგორ გავიკეთო მაკიაჟი ისე, რომ შემდგომ არ დავინაოჭო სახე. ჩვენებებში და სარეკლამო კამპანიებში მონაწილეობა რამდენიმე წელს გაგრძელდა, მერე გავთხოვდი, 27 დეკემბერს გავიპარეთ მე და ჩემი მეუღლე, მე ამ დღეს ერთი ფრაზით გამოვხატავ: “ყველაფერი კარგი მოულოდნელად ხდება”. ჩემი მეუღლე ზუკა ქურდობაძეა, ფეხბურთელი, ის იმ პერიოდში ბათუმში არ ცხოვრობდა, როგორც ყველა ფეხბურთელი, მომთაბარე ცხოვრებას ეწევა, აქედან გამომდინარე ჩვენი შეყვარებულობის პერიოდი იყო ძალიან რთული, სწორედ ამიტომ მივიღეთ ცოტა ნაჩქარევი გადაწყვეტილება, თუმცა ამას ჩვენი საქმიანობებისთვის ხელი არ შეუშლია.
ჩემს მეუღლეს ძალიან მოსწონს ჩემი საქმიანობა, გამოვიყურები კარგად, ჩემზე მეტად მოსწონს ჩემი ყურადღების ცენტრში ყოფნა, ამის გამო სახლშიც მუდამ მოწესრიგებული და გაპრანჭული ვარ. მე ადრე, თინეიჯერობისას უფრო მომწონდა კომპლიმენტები, ახლა მაბნევს, არ ვიცი რა ვუპასუხო, როგორი პასუხი იქნება თავაზიანი. მე ისეთივე მხარდაჭერას არ ვუწევ ფეხბურთში, მისი წყალობით ვერკვევი უკვე ამ სფეროში, მაგრამ ვერ ვიტყვი, რომ ფეხბურთი მიყვარს. ზუკას მატჩებზე არ დავდივარ, ეს მას არ უნდა, მეუბნება, რომ შეიძლება ყურადღება გავუფანტო.
ასე მგონია, რომ ზუკასთან ერთად ყოველთვის ვიქნები ბედნიერი, ბედნიერებისთვის კი ასაკი არ არსებობს. გათხოვილის სტატუსი არ მზღუდავს, ხუთი თვის ფეხმძიმეც კი ვიდექი პოდიუმზე. ერთმანეთი დანახვისთანავე მოგვეწონა, მალევე განვითარდა ჩვენი ურთიერთობა, ქორწილი ბათუმში გვქონდა, გოგა ნიქაბაძის კაბა მეცვა. საერთოდ არ ვღელავდი, მხოლოდ ეკლესიაში შესვლისას მივხვდი, რომ სერიოზულ ფიცს ვდებდი” – ამბობს ლიზა.
ოცნება დიდ სახლზე, სადაც საყვარელ ადამიანებთან ერთად იცხოვრებდა, ნაწილობრივ აუხდა, ლიზა მეუღლის დიდ ოჯახს შეუერთდა: “მონატრებული მქონდა ოჯახური ურთიერთობა, მამა ადრე დამეღუპა, დედისერთა ვარ, მე და დედა მარტო ვცხოვრობდით. იმისათვის, რომ არაფერი მომკლებოდა, დედა ძირითად დროს სამსახურში ატარებდა, ამას ყოველთვის განვიცდიდი. ბავშვობაში დიდ სახლზე ვოცნებობდი, სადაც ყველა ჩემთვის საყვარელ ადამიანთან ერთად ვიცხოვრებდი, ახლა მაქვს დიდი სახლი, სადაც ჩემს საყვარელ ადამიანებთან ერთად ვცხოვრობ, ძალიან ბედნიერი ვარ ამ გარემოში.”
ლიზა დედობისთვის ემზადება, ახლა ძირითად დროს უთმობს საჭირო ცოდნის მიღებას, ამბობს, რომ ცოტა ღელავს, მაგრამ იმედი აქვს, რომ ყველაფერი გამოუვა: “ყველა გზას ვიყენებ, რომ რამე ვისწავლო, ინტერნეტშიც ვეძებ, გამოცდილ ადამიანებს ვეკითხები რა როგორ გავაკეთო, ძირითადად მაინც დედის რჩევებს ვითვალისწინებ. ჩემთვის დედობა ყოველთვის ნიშნავდა ყველაზე რთულ და სერიოზულ პროფესიას. როცა გავიგე, რომ ფეხმძიმედ ვიყავი, პირველი რეაქცია ის იყო, რომ გამიხარდა, მერე დავჯექი და მივხვდი, რომ ძალიან სერიოზული პასუხისმგებლობა მეკისრებოდა. ჩემს თავს ვუთხარი: ლიზა, მორჩა, შენ სერიოზული უნდა გახდე, ამის შემდეგ უფრო მშვიდი და ყურადღებიანი გავხდი, პატარა ნიცამ ჩემი გეგმები დააჩქარა, მინდა რომ სწრაფად მივიღო შედეგი. ვცდილობ, ყველაფერი ვისწავლო, მინდა კარგი დედა ვიყო, აი, ისეთი, როგორი დედაც იყო დედაჩემი ჩემთვის” – ამბობს ლიზა მოისწრაფიშვილი.
“სერიოზული პროფესიისთვის” მზადებაში ლიზას მთელი ოჯახი ეხმარება, ყველაფერი უკვე მზად აქვს: “ზუკა, მე, დედაჩემი, ზუკას დედა, ბებიები, მამიდები, ბიცოლები – საერთოდ ყველა არის აქტიურად ჩართული ამ პროცესში, ერთი სული გვაქვს, როდის გაჩნდება, ტანსაცმელი, ოთახი, აბსოლუტურად ყველაფერი გავამზადეთ.”
ლიზა მეორე კურსის სტუდენტია, ის ხელოვნების უნივერსიტეტში ხელოვნებისა და კულტურის მენეჯმენტს სწავლობს. ოცნებობს სამსახურზე, სადაც არ დახვდება რუტინული სამუშაო. ყველაზე მეტად მაინც ეკრანი ხიბლავს, ფიქრობს მომავალი საქმიანობა ტელევიზიას დაუკავშიროს: “კაბინეტური სამსახური არ მომწონს, მინდა აქტიური ვიყო, დედაჩემი აჭარის ტელევიზიაში მუშაობს, აქედან გამომდინარე ტელევიზია არასოდეს ყოფილა უცხო, მესმის, რომ რთულია ტელევიზიაშიც და ოჯახშიც ერთდროულად წარმატებული იყო, იმედია მე ბალანსს მივაღწევ. გამოცდილება მქონდა წამყვანობის, რამდენიმე თვის წინ ვიყავი პროექტის – “მე მიყვარს ცეკვა” – წამყვანი, ამ ამპლუასაც კარგად გავართვი თავი. ძალიან მიხარია ის, რომ ვიქნები ახალგაზრდა დედა, ყოველთვის ვიზრუნებ საკუთარ გარეგნობაზე, 10 წლის შემდეგ ვიქნები კარგი დიასახლისი და მექნება წარმატებული კარიერა.”
გასაუბრებამდე მისვლა 331 კონკურსანტმა შეძლო. ამ კონკურსანტებს მთლიანობაში 889 პოზიციაზე აქვთ განაცხადი შეტანილი.
„ერთ კონკურსანტს შეეძლო ხუთ ვაკანსიაზე წარედგინა განაცხადი, შესაბამისად, ერთ კონკურსანტთან ხუთჯერ გვიწევს შეხვედრა“- აცხადებს, საკონკურსო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე, ნუკრი დეკანაძე.
მისი ინფორმაციით, ტესტირების გავლის შემდეგ, იუსტიციის სახლს საჩივრით 20 კონკურსანტმა მიმართა. „იუსტიციის სახლმა ყველა საჩივარი განიხილა და უსაფუძვლობის გამო, აპლიკანტების საჩივარი არ დააკმაყოფილა“.
არასამთავრობო ორგანიზაცია „სამართლიანი არჩევნების“ წარმომადგენელი მადონა ბერიძე, „ბათუმელებთან“ საუბარში ადასტურებს რომ აპლიკანტების საჩივარი უსაფუძლო იყო და კონკურსის მიმდინარე ეტაპზე, მნიშვნელოვანი დარღვევები არ დაფიქსირებულა.
ტესტირება ბათუმის მერიაში 32-მა მოვალეობის შემსრულებელმა ვერ გადალახა.
აქციის მონაწილეებს დავით თარხან-მოურავმა, ირმა ინაშვილმა და პარტიის სხვა ლიდერებმა მიმართეს: „ ვითხოვთ აღდგეს სამართლიანობა, გასამართლდეს სააკაშვილის რეჟიმი და დაისაჯოს სააკაშვილი. ჩვენს მოქალაქელაქეებს დაუბრუნდეთ წართმეული მიწები“
აქციაზე თურქოფობიურ მოწოდებებსაც ჰქონდა ადგილი.
ხელვაჩაურის საკრებულოს წევრი „ქართული ოცნებიდან“, გურამ დუმბაძე (მურმან დუმბაძის ძმა) აქციაზე ტრანსფარანტით მივიდა, რომლითაც ის 2015 წლის ბიუჯეტში აჭარის მწერალთა კავშირის შენობის დაფინანსების ჩასმას ითხოვდა. მისივე თქმით, ის აქციის ორგანიზატორი პარტიის მოთხოვნებსაც იზიარებს.
აქციას ესწრებოდა ბათუმის საკრებულოს წევრი, ნინო ბურჯანაძის პარტიის რეგიონული ორგანიზაციის ხელმძღვანელი გიორგი ცინცქილაძე.
გიორგი ცინცქილაძემ „ბათუმელებს“ უთხრა: „ვიზიარებთ იმ მოთხოვნებს, რა მოთხოვნებსაც აყენებს ეს პარტია, ჩვენ ვითანამშრომლებთ ნებისმიერ ოპოზიციურ ძალასთან, გარდა ნაციონალური მოძრაობისა“.
„ჩვენ გვქონდა სერიოზული ბრალდებები მთავრობის მიმართ. რადგან პრემიერმა საბჭოს სხდომაზე გვისაყვედურა, გვაინტერესებს ჩვენ ვიყავით მართლები თუ მთავრობაა მართალი? – იქნებ შევცდით. ჩვენ უნდა გვქონდეს აჭარის მთავრობის კონტროლის საშუალება, რასაც ჩვენ დღეს, სამწუხაროდ, ვერ ვახორციელებთ,“ – განმარტა „ბათუმელებთან“ „ქართული ოცნების“ ფრაქციის წევრმა ჯემალ ფუტკარაძემ.
რაც შეეხება სამთავრობო კომისიას, რომელსაც აჭარის უმაღლეს საბჭოსა და მთავრობას შორის დაპირისპირების საკითხი უნდა შეესწავლა, ჯემალ ფუტკარაძის თქმით, ეს ფუნქცია სავარაუდოდ პოლიტსაბჭოს უნდა შეთავსებინა:
„ვფიქრობდი, დაავალებდნენ შესაბამის სტრუქტურებს იმ ინფორმაციის გადამოწმებას, რაც ჩვენ ბრიფინგებზე გავაჟღერეთ.“
საკონკურსო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილის ნუკრი დეკანაძის ინფორმაციით „ ისინი კონკურსს გამოეთიშენ, თუმცა კონკურსის დასრულებამდე მერიაში მოავალეობის შემსრულებლებად მუშაობას გააგრძელებენ.“
კონკურსის მესამე ეტაპი ხვალიდან დაიწყება ბათუმის საკრებულოში.
საკრებულოს საკონკურსო კომისიის ინფორმაციით გასაუბრების დღეს, კონკურსანტი გასაუბრებაში მონაწილეობისათვის რეგისტრაციის გასავლელად, უნდა გამოცხადდეს საკრებულოს ვებგვერდზე www.batumicc.ge გამოქვეყნებული გრაფიკის შესაბამისად გასაუბრების ჩატარების ადგილას, გასაუბრების დაწყებამდე 1 საათით ადრე რეგისტრაციის დაწყების საათზე.
გასაუბრების მონაწილემ თან უნდა იქონიოს პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი (საქართველოს მოქალაქის პასპორტი ან/და პირადობის მოწმობა ან/და მართვის მოწმობა).
პირადობის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტის გარეშე პირი გასაუბრებაზე არ დაიშვება.
კონკურსანტი, რომელიც დადგენილ დროში არ გაივლის რეგისტრაციას, გასაუბრებაზე არ დაიშვება.
კონკურსის მიმდინარეობას არსამთავრობო ორგანიზაციიები აკვირდებიან.
„გარკვეული პერიოდი ის მართლაც ნახეს სოფელ ცხმორისში, შეიძინა ათი ლიტრი საწვავი, ესაუბრა ადგილობრივებს. რის შემდეგაც სოფლის ცენტრიდან სოფელ ცხმორისში აპირებდა წასვლას, სოფლამდე ორი კილომეტრია. შემდეგ გაუჩინარდა, რა მიმართულებით წავიდა არავინ იცის. “
გამგებლის ინფორმაციით დაკარგულ ახალგაზრდას შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქედის სამმართველო , სამაშველო სამსახური და მოსახლეობა ეძებს.
16 დეკემბერს პრესკაფე ძველ მისამართზე მუშაობას შეაჩერებს. თუმცა, მუშაობას გააგრძელებს პრესკაფეს ქეთერინგის (coffe break-ების ორგანიზება ადგილზე მიტანითა და მომსახურებით) და წიგნების გამოფენა-გაყიდვის სერვისი.
განახლებული პრესკაფე ახალ მისამართზე 2015 წლის გაზაფხულზე გაიხსნება, შეცვლილი ინტერიერითა და ახალი, გაუმჯობესებული სერვისით.
როგორც პრესკაფეს მენეჯმენტში განმარტავენ, კაფეს მუშაობის შეჩერების მიზეზი ის გახდა, რომ სივრცე, სადაც პრესკაფე იყო განთავსებული, სხვას ეკუთვნოდა. თანამშრომლობის ახალი პირობები კი შეუთავსებელი იყო პრესკაფეს რესურსებთან.
პრესკაფეს მენეჯმენტი ამ ეტაპზე ინვესტიციების მოზიდვაზე მუშაობს, რათა გაზაფხულიდან პრესკაფეში მოსულ სტუმრებსა და კაფეს მეგობრებს დასვენებისა და მუშაობის უკეთესი პირობები დახვდეთ.
პრესკაფე ბათუმში 2010 წლის 26 ნოემბერს გაიხსნა ევროკავშირის მხარდაჭრითა და გაზეთ „ბათუმელების“ ფინანსური ინვესტიციით, როგორც კაფე და სადისკუსიო, ღია სივრცე ნებისმიერი მოქალაქისთვის.
ოთხი წლის მანძილზე პრესკაფემ 500-მდე დისკუსიასა და პრეზენტაციას და 50-მდე გამოფენას უმასპინძლა. პრესკაფეში დისკუსიისას განხილული თემები არაერთხელ მოხვდა მედიის ყურადღების ცენტრში. კაფეში პერიოდულად იმართებოდა კინოჩვენებები და წიგნის ბაზრობები. პრესკაფე იყო არაერთი საზოგადოებრივი ინიციატივის ავტორი, მონაწილე და მხარდამჭერი.
ამჟამად პრესკაფეს მენეჯმენტი განვითარების ახალ გეგმაზე მუშაობს. კაფე ახალ ადგილზე, გაზაფხულის ბოლოს, ბევრი ახალი და გაუმჯობესებული სერვისითა და ინტერიერით გაიხსნება. თუმცა უცვლელი დარჩება პრესკაფეს სტრატეგია – ღია სადისკუსიო სივრცე, ადგილი, სადაც შეგიძლია მიიღო და გასცე ინფორმაცია ფინჯან ყავასთან ერთად, ხელმისაწვდომ ფასად.
რადიო „თავისუფლება“ პრესკაფეს გახსნის შესახებ
TV 25-ის სიუჟეტი პრესკაფეში ლევან ბერძენიშვილის ლექციის, „შიშის სინდრომი“, შესახებ
შაბათი, 13 დეკემბერი
ბათუმის დრამატული თეატრი
„ერთი უბრალო ამბავი“
დასაწყისი: 19:00 საათზე
ბილეთის ფასი: 5-3 ლარი
კინოთეატრი „აპოლო“
„ჰობიტი: ხუთი არმიის ბრძოლა“ 3D
დასაწყისი: 19:00 და 22:00 საათზე
ბილეთის ფასი: 9-10 ლარი
კვირა, 14 დეკემბერი
ბათუმის დრამატული თეატრი
„ქორწინება“
დასაწყისი: 19:00 საათზე
ბილეთის ფასი: 7-4 ლარი
კინოთეატრი „აპოლო“
„მადაგასკარის პინგვინები“
დასაწყისი: 12:00, 14:00, 16:00 საათზე
ბილეთის ფასი: 7-9 ლარი
„ჰობიტი: ხუთი არმიის ბრძოლა“ 3D
დასაწყისი: 19:00 და 22:00 საათზე
ბილეთის ფასი: 9-10 ლარი
დელფინარიუმი
დელფინების შოუ
დასაწყისი: 17:00
ბილეთის ფასი: 15 ლარი (ექვს წლამდე ასაკის ბავშვების შესვლა უფასოა)
„დაზიანებული გზის შეკეთება ტურიზმის განვითარებას შეუწყობს ხელს. გზის რეაბილიტაციის შედეგად როგორც ვიზიტორები, ასევე სოფელ ჩაქვისთავის მოსახლეობა კომფორტულად შეძლებს გადაადგილებას დანიშნულების ადგილამდე,“ – ნათქვამია ადმინისტრაციის განცხადებაში.
ამასთან მტირალას ეროვნულ პარკში ვიზიტორთა ცენტრის სარეაბილიტაციო სამუშაოები მიმდინარეობს, რომელიც კავკასიის ბუნების დაცვის ფონდის ფინანსური მხარდაჭერით ხორციელდება.
ვიზიტორთა ცენტრი 2008 წელს აშენდა და ოთხი ორადგილიანი სასტუმროს ნომრის, ღია ტერასის, საგამოფენო დარბაზისა და ეზოსგან შედგება. იქვეა საპიკნიკე და საკარვე ადგილებიც. ვიზიტორთა ცენტრის სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულება წლის ბოლოს იგეგმება.
მტირალას ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია 9 თვის ვიზიტორთა სტატისტიკასაც აქვეყნებს. გასულ წელთან შედარებით ვიზიტორები 45%-ით გაიზარდა. გასულ წელს პარკს 14 576 ვიზიტორი ეწვია, მიმდინარე წელს კი მტირალა 21173 ადამიანმა მოინახულა.
„არჩილ ხაბაძეს აქვს არასწორი ინფორმაცია. ტელევიზიით რომ გამოდის და ამბობს, რომ იმ ოჯახებიდან მხოლოდ 60-70 ოჯახს უჭირსო, ეს ნიშნავს, რომ მთვარობა შეყვანილია შეცდომაში და ჩვენ ვითხოვთ ხელმეორედ გადამოწმებას. მოვითხოვთ, ხელმეორედ შეიქმნას კომისია მთავრობის მიერ, რომელშიც ჩართული იქნება ჩვენი მოსახლეობიდან რამდენიმე პირი, არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები და მთავრობის წარმომადგენლები, რომ იყოს ობიექტური დასკვნა და არა ისეთი, როგორიც გასულ წელს მოამზადეს, არასწორი ინფორმაცია რომ მიაწოდეს მთავრობის წარმომადგენლებს. კარგია თუ კომისიაში იქნება ჩართული რამდენიმე ჟურნალისტი“ – განაცხადა „ბათუმელებთან“ როინ გუნდაძემ, აქციის მონაწილემ.
აქციის კიდევ ერთი მონაწილე, მარინა ბერიძე, ამბობს, რომ არჩილ ხაბაძის განცხადება სიმართლეს არ შეესაბამება და აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე არ არის ინფორმირებული, რა პრობლემების წინაშე დგანან 53-ე ბატალიანის ტერიტორიაზე მცხოვრებნი:
„გაგვაოგნა არჩილ ხაბაძის გამოსვლამ, იმიტომ, რომ არასწორი ინფორმაცია აქვს ამ ადამიანს. მან თქვა, რომ აქ არის 60-მდე ოჯახი, რომლებიც დასაკმაყოფილებელიაო და ეს არის აბსოლუტური ტყუილი, იმიტომ, რომ აქ სიღარბის ზღვარს მიღმა მყოფი ოჯახები ცხოვრობენ, მათ სახელმწიფოს მიერ ქულები აქვთ მინიჭებული.
მე არ ვამბობ, ვისაც არ ეკუთვნის იმას მისცენ, ვისაც ეკუთვნის, მათ დაეხმარონ. უმრავლესობის მოთხოვნაა არსებული ფართების დაკანონება“ – ამბობს მარინა ბერიძე.
მისი თქმით, ამჟამად 53-ე ბატალიონის ტერიტორიაზე დაახლოებით ორი ათასი ოჯახი ცხოვრობს, „ბოლო დროს დაემატა გაჭირვებულები, 60 იჯახი მარტო წალკიდან ჩამოვიდა“ -ამბობს მარინა ბერიძე.
ბათუმის საქალაქო სასამართლომ იუსუფ ლაკაევს 12 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. მასთან ერთად დაკავებულებს – ფირუზ წულუკიძეს 2 წლით პატიმრობა, ხოლო თემურ ბახუნტარაძეს 2 წლითა და 3 თვის ვადით პატიმრობა. წულუკიძესა და ბახუნტარაძეს ასევე დაეკისრათ 2000 ლარის ჯარიმის გადახდა. თემურ ბახუნტარაძე და ფირუზ წულუკიძე, ასევე ეთნიკურად ჩეჩენი რუსეთის მოქალაქე იუსუფ ლაკაევი, 2013 წლის 13 სექტემბერს ბათუმში დააკავეს. ლაკაევის დაკავების დროს დაიჭრა ერთი პოლიციელი და თავად ლაკაევი.
ბრალდების მიხედვით დაკავებულებმა ჯგუფურად გაუწიეს წინააღმდეგობა საზოგადოებრივი წესრიგის დამცველს, ამ შემთხვევაში პოლიციელს. ბათუმის საქალაქო სასამათრთლოს მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა კი სახელმწიფო ბრალდების კვალიფიკაცია შეცვალა. მოსამართლემ მიიჩნია, რომ დაკავებულებს წინააღმდეგობა ჯგუფურად არ გაუწევიათ. ეს იმას ნიშნავს, რომ ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის 353-ე მუხლის მეორე ნაწილიდან პირველ ნაწილზე დააკვალიფიცირა.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა როგორც პროკურორმა ვლადიმერ თურმანიძემ, ასევე დაცვის მხარემაც. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ კი მიიჩნია, რომ დაკავებულებმა წინააღმდეგობა ჯგუფურად გაწიეს და განსასჯელებს ბრალდება დაუმძიმა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ახლა ლაკაევს 12 წლის ნაცვლად 16 წლით პატიმრობა მიესაჯა, ხოლო ბახუნტარაძესა და წულუკიძეს ორი წლის ნაცვლად ოთხი წლით პატიმრობა. დაცვის მხარე ამ გადაწყვეტილების გასაჩივრებას სასამართლოს მესამე ინსტანციაში აპირებს.
დადგენილია, ლაკაევი საქართველოს საზღვარზე არალეგალურად გადმოვიდა. ჩეჩენი წარმოშობის ლაკაევის გადაცემა უკვე ითხოვა რუსეთის სახელმწიფომ. რუსული მედიის ცნობით, ლაკაევმა სოხუმში რუსი დიპლომატი, დმიტრი ვიშერნიოვი მოკლა. ფირუზ წულუკიძე და თემურ ბახუნტარაძე თავს უდანაშაულოდ მიიჩნევენ. მათ სასამართლოს განუცხადეს, რომ სპეცსამსახურები მათ აღმსარებლობის გამო სდევნიან და სწორედ ამ ნიშნით დააკავეს.
თამაზ შავაძე ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ დიდაჭარაში ცხოვრობს. რამდენიმე თვის წინ სამ თანასოფლელ ოჯახთან ერთად სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივი „ზედა ვაკე“ ჩამოაყალიბა. მათი მიზანი დიდაჭარაში წარმოებული რძის ადგილზე გადამუშავებაა. კოოპერატივს მუშაობისთვის რძის გადამამუშავებელი სპეციალური დანადგარი სჭირდება, რომელიც ძვირია, ამიტომ დაფინანსების მისაღებად სოფლის მეურნეობის სამინისტროსა და უცხოურ ორგანიზაციებს პროექტი წარუდგინა და როგორც თამაზი ამბობს, მათთან მუდმივ კონტაქტშია, შეტყობინებებს იღებს და გზავნის კიდეც. მიუხედავად იმისა, რომ თამაზს ინტერნეტით სარგებლობა თვეში 35 ლარი უჯდება, ამბობს, რომ სრულყოფილ მომსახურებას მაინც ვერ იღებს.
აჭარის მაღალმთიანეთში ინტერნეტთან წვდომა ძირითადად მხოლოდ იმას აქვს, ვისთვისაც ინტერნეტი აუცილებელ საჭიროებას წარმოადგენს. ამ კატეგორიას სტუდენტები, პედაგოგები, ექიმები და საჯარო მოხელეები წარმოადგენენ. რიგ სამსახურში ინტერნეტთან ხელმისაწვდომობას მომსახურე პერსონალი საკუთარი ხელფასით უზრულველყოფს, ზოგან კი სახელმწიფო რესურსი იხარჯება.
ინტერნეტი აუცილებელია ამბულატორიის ექიმებისთვის, რადგან ისინი ყოველთვიურ ანგარიშებს ჯანდაცვის სამინისტროსა და შესაბამის გამგეობებს უგზავნიან. ექიმები ინტერნეტით სარგებლობისთვის თანხას საკუთარი ჯიბიდან იღებენ, მეტიც, რადგან ამბულატორიები არ არის აღჭურვილი კომპიუტერით, როგორ ან რანაირად მოახერხებს ოჯახის ექიმი დოკუმენტაციის ელექტრონულ მოწესრიგებასა და გაგზავნას, ამაზე ექიმმა თავად უნდა იზრუნოს.
ინგა აბულაძე ხულოს მუნიციპალიტეტში, რიყეთის ამბულატორიაში მუშაობს. მას ინტერნეტი ყოველდღიურად სჭირდება, ამისთვის კი ხელფასიდან 25-50 ლარს ხარჯავს. „ჯეოსელის მოდემს ვიყენებთ და საკმაოდ ძვირი მიჯდება, თვეში 50 ლარიც დამიხარჯავს“, – ამბობს ინგა.
ქედაში, ხულოსა და შუახევის მუნიციპალიტეტების დაბებში არც ინტერნეტკაფეებია. ინტერნეტკაფე მხოლოდ შუახევის მუნიციპალიტეტში, ხიჭაურში, საპატრიარქოს ტბელ აბუსერიძის სახელობის უნივერსიტეტის მიმდებარედ გია ბერიძეს აქვს გახსნილი. თუმცა, ერთი კვირაა ინტერნეტი აქ არ არის, რადგან დავალიანების გამო მფლობელმა ინტერნეტმომსახურება დროებით შეაჩერა. გია ამბობს, რომ მომხმარებლისთვის ინტერნეტის მიწოდება ძვირი უჯდება.
„15 გიგაბაიტს 80 ლარად ვყიდულობდი და მომხმარებელს კარგ ინტერნეტს ვთავაზობდი, 1 საათით სარგებლობის ტარიფი 1 ლარი იყო. ინტერნეტმა ფაქტობრივად მოგება აღარ დამიტოვა და დროებით შევაჩერე. წინა წლებში სტუდენტების რაოდენობაც ბევრი, შესაბამისად, მოთხოვნაც მეტი იყო. წელს სტუდენტების, ახალგაზრდების რაოდენობა მცირდება, უნივერსიტეტიც აღიჭურვა ინტერნეტით და ეს ყველაფერი ჩემს მომხმარებელზეც აისახა, მხოლოდ ქსეროსს ვამუშავებ კაფეში“, – ამბობს გია.
თამარი ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ პირველ მაისში ცხოვრობს. ის ხიჭაურის უნივერსიტეტის მაგისტრია, მას ინტერნეტი თემების დამუშავებაში სჭირდება. თამარი „მაგთის“ მოდემით სარგებლობს და თვეში 30 ლარს იხდის. „ჟურნალისტიკას ვსწავლობ, ჩემთვის ყველა ახალი ინფორმაცია ძალიან მნიშვნელოვანია. 30 ლარი სოფლისთვის დიდი თანხაა და მიუხედავად იმისა, რომ ფულს ვიხდი, ფილმებს ვერ ნახავ, შეიძლება არც გახსნას და მეგაბაიტებიც ბევრი იხარჯება, სოფლებში გაყავთ ინტერნეტის ხაზები, თუმცა ჩემს სოფელში არ გაუყვანიათ“, – ამბობს თამარ სურმანიძე.
მუნიციპალიტეტების გამგეობები, რესურსცენტრები და საჯარო სკოლები სხვადასხვა სახის ინტერნეტს იყენებენ. ინტერნეტის მიწოდება აქ იმაზეა დამოკიდებული, კონკრეტულ სოფელში რომელ მობილურ ქსელს აქვს კარგი სიხშირე. აჭარის მაღალმთიანეთის სკოლებში ინტერნეტი მხოლოდ საბაზო და საშუალო სკოლებშია ხელმისაწვდომი, დაწყებითი კლასების სკოლებში თითქმის არ არის ინტერნეტი. რაც შეეხება მუნიციპალიტეტების თვითმმართველ ორგანოებს, ქედაში „დელტანეტით“ სარგებლობენ, ხულოსა და შუახევის თვითმმართველობები კი – „მაგთისა“ და „ჯეოსელის“ მოდემებით. საჯარო სკოლებში „მაგთისა“ და „ჯეოსელის“ ინტერნეტია, მხოლოდ შუახევის მუნიციპალიტეტის სამი საჯარო სკოლა (ინწკირვეთის, ჟანივრისა და ნაღვარევის) ინტერნეტთან წვდომას სატელიტური თეფშით ახდენს.
„ინტერნეტთან მუდმივად გვაქვს შეხება, სკოლებისთვის აუცილებელია, რადგან ელექტრონულ საქმისწარმოებაზე ვართ გადასული, დოკუმენტბრუნვა ელექტრონულად მიმდინარეობს. სკოლებში გვაქვს ინტერნეტი, თუმცა არის გარკვეული პრობლემებიც ამ კუთხით, არის სოფლები, სადაც მობილურსაც კი უჭირს“, – ამბობს შუახევის რესურსცენტრის უფროსი ედუარდ გოგრაჭაძე.
„რესურსცენტრში „ოპტიკა“ ინტერნეტი გვაქვს, სკოლებში უმეტესად მაგთის „ჰუავეის“ მოდემის ინტერნეტია, სამ საჯარო სკოლას ინტერნეტი მაგთის სატელიტური თეფშით მიეწოდება, თუმცა ამ სახის ინტერნეტის სიხშირე ამინდზეა დამოკიდებული, ამინდის ცვალებადობისას იცვლება და წვიმასა და თოვლში უჭირს“, – ამბობს შუახევის რესურსცენტრის ერთ-ერთი სპეციალისტი ჯაბა ქარცივაძე.
სოფელი ნაღვარევი შუახევის მუნიციპალურ ცენტრს 34 კილომეტრითაა დაშორებული. აქ ხშირად მობულური კავშირის სიხშირეც დაბალია, ამიტომაც ნაღვარევის საჯარო სკოლის დირექტორი მერაბ ქათამაძე ამბობს, რომ არაერთხელ ჩასულა რესურსცენტრში დოკუმენტების წარსადგენად, რადგან ინტერნეტით ვერ შეძლო მისი გადაგზავნა.
„ახლა ვზივარ და ველოდები ინტერნეტის სიხშირის მომატებას, რომ დოკუმენტაცია გადავაგზავნო, ერთი გვერდი ინფორმაციის გაგზავნას მინიმუმ 20 წუთი სჭირდება. აქ მობილურ კავშირსაც კი უჭირს. ვიცით, სადაც იჭერს მობილური და როდესაც შეტყობინება შემოგვდის, გამოტოვებული ზარის სახით, ჩვენ ვუკავშირდებით მათ, ვინც გვირეკავდა. ეს პრობლემა ხუთ სოფელს აქვს, არაერთხელ მივმართეთ გამგეობას, მაგთისა და ჯეოსელის კომპანიებს, მიმღები ანძა დაეყენებინათ, რატომღაც ვერ მოგვარდა პრობლემა. შედარებით „ჯეოსელი“ იჭერს, ჩემი ფინანსებით ჯეომოდემი ვიყიდე და საერთოდ ვერ ვისარგებლე“, – ამბობს სკოლის დირექტორი მერაბ ქათამაძე.
„ხულო მაღალმთიანი მუნიციპალიტეტია, შესაბამისად, ინტერნეტი ისეთივე სწრაფი არ არის, როგორც ქალაქში, მაგრამ საკმარისია იმისთვის, რომ დოკუმენტაციის წარმოებაში პრობლემა არ შეგვექმნას. საბაზო და საშუალო სკოლებში ყველა მოსწავლეს მიუწვდება ხელი ინტერნეტთან, რაც შეეხება დაწყებითი კლასების სკოლებს, უმეტესი ახალაშენებულია და კომუნიკაციები ახლა შეგვყავს“, – ამბობს ხულოს რესურსცენტრის უფროსი ედუარდ მიქელაძე.
კომპანია „დელტა-კომმა“ ბოჭკოვანი ინტერნეტის მაგისტრალის გაყვანა ბათუმი-ახალციხის მიმართულებით გასულ წლებში დაიწყო. კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი გიორგი ალავიძე აცხადებს, რომ მაგისტრალზე მუშაობა დასრულებულია, რაც შეეხება ინტერნეტის დაფარვას, მისი თქმით, პირველ ეტაპზე ქობულეთისა და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტების დაბალი ზონის სოფლების დაფარვა მოხდება, სამომავლოდ კი კომპანია აჭარის მაღალმთიანეთის სოფლებსაც მოიცავს.
„მოსახლეობას ოპტიკურ-ბოჭკოვან ინტერნეტს ვთავაზობთ. პირველ ეტაპზე სკოლებსა და მუნიციპალიტეტების გამგეობებს ვრთავთ, ქობულეთსა და ბათუმის შემოგარენში ვმუშაობთ. შესაძლებელია წელს დავიწყოთ ხაზის გაყვანა დაბა ხელვაჩაურსა და დაბასთან ახლო მდებარე სოფლებში, ინტერნეტი გავიყვანეთ გონიოსა და კვარიათში, ახალსოფელში ახლა ვაპირებთ შესვლას. რაც შეეხება აჭარის მაღალმთიანეთს, მაგისტრალი გაყვანილია, მოსახლეობის ჩართვას მომავალი წლიდან დავიწყებთ და ეს იქნება ისეთივე კარგი ხარისხის ინტერნეტი, როგორიც ბათუმშია. სოფლის მოსახლეობის მთლიანი ჩართვა, ეს მათ მოთხოვნაზეც არის დამოკიდებული“, – ამბობს გიორგი ალავიძე.
აჭარის მაღალმთიან სოფლებში ინტერნეტის ხაზი (ბოჭკოვანი ინტერნეტი) კომპანია „სილქნეტსაც“ გაჰყავს. კომპანიის ინჟინერი კოტე გოთუა ამბობს, რომ კომპანიას აქვს სტრატეგიული მოკლევადიანი და გრძელვადიანი სამუშაო გეგმა, თუმცა გეგმაში არ არის გაწერილი, კონკრეტული სოფლები ინტერნეტით როდის დაიფარება. „გრძელვადიანი სტრატეგიით მთელი საქართველო უნდა დავფაროთ როგორც ინტერნეტით, ასევე სხვა კომუნიკაციებით. რაც შეეხება აჭარის მაღალმთიანეთს, ამ ეტაპზე სოფლების გავლით ინტერნეტის მაგისტრალი გაგვყავს, მაგისტრალის მშენებლობა წლის ბოლომდე უნდა დასრულდეს, შემდეგ დაიწყება სოფლების დაფარვა, თუმცა საბოლოოდ შერჩეული არ არის, რა ტექნოლოგიით იქნება ჩართული მომსახურება და როდის. რაც შეეხება არსებულ ინტერნეტს, აჭარის მაღალმთიან სოფლებშიც ისეთივე სიხშირის ინტერნეტს მივაწოდებთ მომხმარებელს, როგორიც ბათუმშია“ – ამბობს კოტე გოთუა.
გურამ მგელაძე თევზის ბაზარში 15 წელია მუშაობს. იგი ამბობს, რომ თევზაობა ძალიან უყვარს, თუმცა ახლა დრო აღარ ჩება ამისთვის: „20 წლის ვიყავი აქ რომ მოვედი, მეგობარს გამოვყევი, უმუშევარი ვიყავი. დავინახე დარჩენის შესაძლებლობა, მას მერე აქ ვარ და ამ სირთულეების ფონზე ვმუშაობ. ყველაზე მეტი მოთხოვნა სტავრიტასა და ბარაბულკაზეა, ამიტომაც ვცდილობ ეს თევზი მქონდეს დახლზე, თევზაობით ვეღარ ვთევზაობ.“
მარინა მესხი 28 წელის წინ ჩამოვიდა ბათუმში იმერეთიდან. „შვილი ვერ გამოვუშვი მარტო, პატარა იყო მაშინ. ის აპირებდა თევზის ბაზარში მუშაობას, მაგრამ ისე მოხდა, რომ აქ მე დავრჩი, მას არ უმუშავია. ბათუმში ჩამოსვლის დღიდან მოვხვდი თევზის სისტემაში, მას შემდეგ მივყვები ამ დინებას, იმდენი წელი გავატარე ბათუმში, ვხუმრობ ხოლმე, აჭარელი ვარ-მეთქი. იმის მიუხედავად, რომ ქალისთვის რთული პირობებია აქ, ღმერთს მადლობას ვუხდი, რომ შესაძლებლობა მაქვს აქ მუშაობის.“
შოთა ანტონიანი: „ადრე ავეჯის საამქროში ვმუშაობდი, 20 წლის წინ დაიხურა ეს საამქრო და დავრჩი უმუშევარი, მას მერე წამოვედი აქეთ. შემოსავალი რომ გქონდეს და ოჯახის რჩენის შესაძლებლობა, ყველა პირობას შეეჩვევი, შესაბამისად არ გამჭირვებია, კმაყოფილი ვარ ამ შემოსავლით, ოჯახს ვინახავ. ჯანმრთელობა და მშვიდობა – ეს არის ყველაზე დიდი სურვილი, რაც ახლა მაქვს. წარსულს ვიცი რომ ვერ დავიბრუნებ, არც იმ ასაკში ვარ, ცხოვრების თავიდან დაწყების შესაძლებლობა მქონდეს.“
მანანა ენდელაძე
მანანა ენდელაძე: „მეოთხე წელიწადია აქ ვმუშაობ, ხელოვანი ვიყავი, თეატრალური მაქვს დამთავრებული, არ მინდა მაგ თემის გახსენება, მტკივნეული მოსაგონარია, რაღა მნიშვნელობა აქვს ვინ ვიყავი. აქ მოსული ყველა ვიღაც იყო, დღეს აღარავინ აღარ ვარ, შვილის სიკვდილის შემდეგ ვარ ასე. სიმსივნე მაქვს, ძალიან მიჭირს ამ დაავადებასთან ბრძოლა, რომ არა სახელმწიფოს დახმარება, ვერაფერს შევძლებდი, მკურნალობის კურსს გვიფინანსებენ, მაგრამ მედიკამენტები ისეთი ძვირი ღირს, ნახევარის ყიდვას ვერ ვახერხებ, 500 ლარი მინიმუმ მჭირდება მედიკამენტებში. მარტოხელა ვარ, ამ თანხას ვერ ვაგროვებ, ამიტომაც ახლა ყველაზე მეტად რაც მინდა, ეს არის მედიკამენტები, იქნებ კიბოს წამლები გააიაფონ.“
მიხეილ მგელაძე
მიხეილ მგელაძეს ყველაზე ნაკლები დრო აქვს გატარებული თევზის ბაზარში, ის აქ სამი წლის წინ მოვიდა, ზღვა და თევზი არასოდეს ყოფილა მისთვის უცხო, პროფესიით მეზღვაურია, თევზის ბაზარში მოსვლამდე პორტში მუშაობდა: „შემცირებაში მოვყევი და აქ წამოვედი, ეს სამსახური არ გამიჭირდებოდა ვიცოდი, ძირითადად ზამთარშია დატვირთვა, ზაფხულში მუშაობა არ გვაქვს, ზამთარში სიცივე ართულებს ყველაფერს, აქ ცივა, ჩვენ კი სულ წყალთან გვიწევს ურთიერთობა. ძირითადად შავი ზღვის თევზს ვიღებთ.“
დისკუსიაზე, ქალთა მიმართ ძალადობის შესახებ მოხსენება “ქალთა ინიციატივების მხარდამჭერი ჯგუფის” დირექტორმა, ეკატერინე აღდგომელაშვილმა წაიკითხა.
“ერთია, რომ მედიამ ყურადღება მიაქცია ქალთა მიმართ ძალაობის ფაქტებს და ეს იყო მიზეზი, რის გამოც მოხდა ამ პრობლემის როგორც სოციალური პრობლემის გააზრება. ვეცდები, რომ უფრო ფართო ჭრილში დავინახოთ ქალთა მიმართ ძალადობა, რადგან როგორც წესი, როცა ამ პრობლემაზე ლაპარაკობენ, აქცენტი კეთდება მხოლოდ ძალადობაზე და შესაბამისად ვერ ვხედავთ მთლიან სურათს, თუ რა მდგომარეობაა საქართველოში ქალთა მდგომარეობის თვალსაზრისით. ის რაც დღეს ხდება, არის შედეგი იმ უთანასწორობისა, რომ საქართველოში დღეს ქალსა და კაცს თანაბრად არ მიუწვდებათ ხელი არც რესურსებზე, არც პოლიტიკაში ჩართულობაში, არც მართვაში მონაწილეობაზე. სოციალური უთანასწორობა არის ძალადობის ყველაზე დიდი ხელშემწყობი და ამის გათვალისწინება არის აუცილებელი, თუ რეალურად გვინდა პრობლემის მოგვარება” – ამბობს ის.
ღონისძიებას ესწრებოდნენ საჯარო მოხელეები, არასამთავრობო სექტორის წარმომადგენლები და სტუდენტები.
კომპანიის მიერ გავრცელებული განცხადების მიხედვით, ბუნებრივი გაზის მიწოდების აღდგენა დაიწყება ეტაპობრივად 17 დეკემბრის დილის 11 საათიდან.
“უსაფრთხოების მოთხოვნებიდან გამომდინარე, გთხოვთ ამ პერიოდში განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციოთ გაზის დანადგარებს, ჩაკეტილ მდგომარეობაში იქონიოთ ონკანები” – წერია კომპანიის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
ნიკა თოდაძე
ნიკა, როგორ დაიწყო თქვენი კარიერა ფეხბურთში?
14 წლის ვიყავი, ბათუმის „დინამოში” რომ მივედი 1981-იანების გუნდში. კოტე გობეჯიშვილი იყო პირველი ტრენერი. იქ ვვარჯიშობდი სამი წელი. მერე ასევე სამი წელი ვთამაშობდი ლანჩხუთის „გურია 2″-ში. 23 წლიდან დავანებე ფეხბურთს თავი. 24 წლის ვიყავი მწვრთნელობა რომ დავიწყე ჯაბა ჭანტურიასთან ერთად. ისიც ფეხბურთზე დადიოდა და დაანება თავი. მაშინ სასტუმრო „მარინაში~ გაიხსნა კლუბი „ბათუმი” და დავიწყეთ ვარჯიში. მერე ერევანში მოვხვდი, იქ საფეხბურთო კლუბ „ლუკას” მწვრთნელებიც იყვნენ და შემომთავაზეს თანამშრომლობა. შვიდი წელი „ლუკაში”, ჯერ 1999 წელში დაბადებულებს, შემდეგ კი 1999-2000 წლიანებს ვწვრთნიდი. ბათუმის „დინამოში~ მწვრთნელად ორი წელია რაც ვარ და U13 გუნდი მაბარია. საფეხბურთო კლუბი „დინამო~ ბათუმის ბაზაზე, ჯაბა ჭანტურიას ძალისხმევით, 2014 წლის ზაფხულში აჭარის ნაკრებისგან ჩამოყალიბდა საპლაჟო გუნდი „დინამო ბათუმი” და ამ გუნდის ტრენერიც ვარ.
რატომ დაანებე ფეხბურთის თამაშს თავი 23 წლის ასაკში და აირჩიე მწვრთნელობა?
ფეხბურთში დიდი ვარსკვლავი ვიყავი-მეთქი, ვერ გეტყვით. უფრო მწვრთნელობა მინდოდა.
რა არის მნიშვნელოვანი მწვრთნელობაში, როგორ უყურებთ ამ საქმიანობას?
მწვრთნელს უნდა შეეძლოს ბავშვის აღზრდა, ფეხბურთელთან სწორი მიდგომა, საბაზისო ტექნიკის შესწავლა. მწვრთნელობა არის დიდი პასუხისმგებლობა. მშობელს მოჰყავს ბავშვი, გაბარებს შენ, რომელსაც სწავლასთან ერთად უნდა შეაყვარო და არ შეაძულო ფეხბურთი. საქართველოში ისეთი ტენდენციაა, რომ ფეხბურთზე შემოყვანა უკვე უჭირთ მშობლებს. თუმცა ამ ეტაპზე ბათუმის „დინამოში” სხვადასხვა ასაკის ბევრი ბავშვია. 6-8 წლის ასაკამდე ფეხბურთით ერთობიან, 10-12 წლიდან ვითხოვთ ბავშვებისგან ტექნიკური თვისებების გამოვლენას.
საფეხბურთო სფეროში მუშაობის განმავლობაში რომელია თქვენი ყველაზე წარმატებული პერიოდი?
მწვრთნელობა, პატარებთან მუშაობა. გუნდი, რომელსაც ახლა ვავარჯიშებ 2001 წლიანები, 13 წლამდელები, მე და ჯაბა ჭანტურიამ შევკრიბეთ. ბათუმის “დინამოს” უფასო 16 კლუბის პროგრამიდან კარგი ბავშვები მოვიდნენ, მაგალითად, ორი ისეთი ფეხბურთელი გამოვლინდა, რომელიც U13-ში შეუცვლელია და მათ დიდი შანსი აქვთ დიდ ფეხბურთში თამაშის.
რამდენად არიან ბავშვები ფეხბურთით დაინტერესებული, რამდენად მოგყვებიან?
ჩვენთან დაახლოებით 23 ბავშვია. მე და ბაჩანა აბაშიძე, რომელიც ჩემი დამხმარე მწვრთნელია, ერთად ვმუშაობთ ბავშვებთან. გარდა ვარჯიშებისა, გვაქვს თეორიული სწავლებაც, ვესაუბრებით ფეხბურთის შესახებ. ჯერჯერობით მოგვყვებიან და მერე უკვე მათზეა დამოკიდებული. ჩვენი მოვალეობა ამ ეტაპზე არის ის, რომ დიდებს, ბათუმის „დინამოსა” და „დინამო 2″-ს გავუზარდოთ ფეხბურთელები. იქ რომ მოხვდება ფეხბურთელი, მერე თვითონ უნდა იფიქროს წინსვლაზე. ბათუმის „დინამოში” მოხვედრის შემდეგ ფეხბურთელს შეუძლია ევროასპარეზობაზე გასვლა.
საქართველოს აქვს ფეხბურთის დიდი წარსული. რას ფიქრობთ, რა უნდა გაკეთდეს იმისთვის, რომ საქართველოში ფეხბურთის დონემ აიწიოს?
ძალიან ნიჭიერი თაობა გვყავს, 17 და 19 წლამდელები. მანამდე ბევრი ევროპაზეც მოხვდა, ელიტრაუნდებშიც გადიან. ვფიქრობ, სახელმწიფოს დახმარება აუცილებელია. უნდა გაიხსნას და განვითარდეს საფეხბურთო აკადემიები. მარტო თბილისში, დინამოს ერთი აკადემია არ შველის ფეხბურთის განვითარებას.
2014 წლის 5 დეკემბერი. ბათუმის საქალაქო სასამართლო.
მოსამართლე ხვიჩა კიკილაშვილი: ყველას გთხოვთ დამშვიდდით ბატონებო… ველოდები თქვენს დაწყნარებას… დაწყნარდი თორემ იძულებული ვარ სხვა ზომებს მივმართო (დარბაზში შემოყვანილი პატიმრები ახლობლებს ესალმებოდნენ, საქმეში სულ ხუთი ბრალდებულია).
პროკურორი შოთა ხორავა: ბატონო მოსამართლევ, გთხოვთ ნუ ისვრიან რეპლიკებს. შეაჩერეთ ისინი.
მოსამართლე: უკვე მივეცი შენიშვნა.
პროკურორი: შენიშვნას თქვენ უკვე 30-ჯერ აძლევთ.
მოსამართლე: თუ მინდა ასჯერ მივცემ შენიშვნას და როცა ჩავთვლი საჭიროდ, მაშინ გამოვიყენებ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსს…
მოსამართლე ყველა პროცესის დაწყების წინ დარბაზში მყოფებსა და პროცესში მონაწილე პირებს აფრთხილებს იმ მოსალოდნელი სასჯელის შესახებ, რაც შესაძლოა მათ დაეკისროთ იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო დარბაზში წესრიგს დაარღვევენ ან სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობას გამოხატავენ.
რა შეიძლება ჩაითვალოს სასამართლოს უპატივცემულობად და სად გადის ზღვარი გამოხატვის თავისუფლებასა და შეურაცხყოფას შორის? – არასამთავრობო ორგანიზაცია კონსტიტუციის 42-ე მუხლის იურისტი, არჩილ ჩოფიკაშვილი “ბათუმელებთან” ამბობს, რომ ეს კონკრეტულ მოსამართლეზეა დამოკიდებული, რამდენად სწორად გამოიყენებს სამართალწარმოების ამ ნორმებს.
“სასამართლოს უპატივცემულობად სხვადასხვა ქმედება შეიძლება ჩაითვალოს. პრაქტიკაში ყოფილა ისეთი შემთხვევები, როცა მოსამართლეები არასწორად იყენებენ ამ ნორმას და შეურაცხყოფად თვლიან იმას, რაც რეალურად არ არის შეურაცხყოფა, მაგალითად, ყოფილა შემთხვევა, როცა ადვოკატი რაღაც განცხადებას აკეთებს და ეს სასამართლოს ჩაუთვლია, რომ მას შეურაცხოფას აყენებ. მოსამართლეს შეუძლია პირს მისცეს შენიშვნა, დაკავების, სხდომიდან გაძევების ან დაჯარიმების ბრძანება გასცეს”, – ამბობს ადვოკატი არჩილ ჩოფიკაშვილი.
რამდენიმე დღის წინ ბათუმის მესამე საპყრობილის ყოფილ უფროსს, ბრალდებულ გიორგი ვეკუას მოწმემ “შენ” ფორმით მიმართა. ბრალდებულმა ეს გააპროტესტა და სასამართლოში ითხოვა, რომ დაზარალებულს მისთვის “თქვენ” ფორმით მიემართა. მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა კი განმარტა, რომ პირის ნაცვალსახელი “შენ” ფორმით მიმართვა არც მას მოსწონს, თუმცა ვალდებულია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას დაემორჩილოს, ამიტომაც მიაჩნია, რომ “შენ” ფორმით მიმართვა შეურაცხყოფა არ არის.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს თავმჯდომარემ, მალხაზ გურულმა ჩათვალა, რომ ადვოკატ ირაკლი შავაძეს სასამართლოსთვის შეურაცხყოფა არ მიუყენებია და გააუქმა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარის, დავით მამისეიშვილის ის ბრძანება, რომლის საფუძველზეც 100 ლარით მოსამართლე მამისეიშვილმა ადვოკატი დააჯარიმა. სასამართლო პროცესზე, რა დროსაც ადვოკატი მოსამართლემ დააჯარიმა, ირაკლი შავაძემ მოწმეს რამდენჯერმე მიმართა პირის ნაცვალსახელით – “შენ”. მოსამართლემ ამის გამო ადვოკატს შენიშვნა მისცა.
შენიშვნის შემდეგ შავაძე მოწმეს “პატივცემულო”, “ბატონო” და “თქვენობით” მიმართავდა, მაგრამ რამდენჯერმე მაინც მიმართა “შენობით”. მოსამართლემ სწორედ ამის გამო დააჯარიმა ადვოკატი 100 ლარით. დავით მამისეიშვილის გადაწყვეტილება ირაკლი შავაძემ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში გაასაჩივრა. სასამართლომ მისი საჩივარი დააკმაყოფილა.
უზენაესი სასამართლოს მიერ მოწოდებული დოკუმენტით დგინდება, რომ 2014 წლის 10 თვეში საქართველოში, პირველი ინსტანციის სასამართლოებში სულ ოთხ პირს წაუყენეს ბრალდება სასამართლოს უპატივცემულობის მუხლით.
სასამართლოს უპატივცემულობა კოდექსში ასეა განმარტებული: უპატივცემულობა გამოიხატა სამართალწარმოების მონაწილის შეურაცხყოფით, ისჯება ჯარიმით ან საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით, ვადით ას ოთხმოციდან ორას ორმოც საათამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით, ვადით ერთ წლამდე. ამ კოდექსის მეორე მუხლი საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრის, მოსამართლის ან მსაჯულის შეურაცხყოფას ნიშნავს და ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი, ვადით ერთიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
ბათუმის საქალაქო სასამართლო ახლა მსგავსი შინაარსის ერთ საქმეს განიხილავს, სადაც ორი ბრალდებულია.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ მოწოდებული ოფიციალური დოკუმენტის მიხედვით ირკვევა, რომ გასულ, 2013 წელს, სასამართლო დარბაზში დააჯარიმეს სულ 47 პირი. 2014 წლის იანვარში, თებერვალსა და მარტში – 29 პირი. სასამართლო გამოგზავნილ დოკუმენტში იწერება, რომ მსგავს სტატისტიკას კანცელარია არ აწარმოებს და ეს მონაცემები მხოლოდ მიმდინარე საქმეების საფუძველზე მოამზადეს. აქედან რამდენიმე პირმა ჯარიმა ზემდგომ ინსტანციაში გაასაჩივრა, ხოლო სინამდვილეში სულ რამდენი პირია დაჯარიმებული და აქედან რამდენი ადვოკატი, პროკურორი ან დარბაზში მსხდომი სხვა პირები უცნობია, რადგან ასეთ სტატისტიკას სასამართლო არ აწარმოებს.
დისკუსია შუახევი ჰესზე
„ვინ აგებს პასუხს ჩვენს უსაფრთხოებაზე“, – ეს კითხვა გასულ კვირას ჩანჩხალოელმა ბადრი დუმბაძემ საქართველოს ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილეს ილია ელოშვილს, აჭარის მთავრობის აპარატის უმაღლეს საბჭოსთან ურთიერთობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელს, პარმენ ჯალაღონიას და „აჭარისწყალი ჯორჯიას“ პროექტის დირექტორს, პოლ ბლანშარდს ერთობლივად დაუსვა.
„ბუნება“, – აჭარის მთავრობის აპარატის უმაღლეს საბჭოსთან ურთიერთობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის ამ პასუხს ჩანჩხალოელების აღშფოთება მოჰყვა. მათ დარბაზი დროებით დატოვეს. პარმენ ჯალაღონიამ განმარტა, რომ იხუმრა და მთავრობა შეეცდება ადეკვატური რეაგირების ზომებს მიმართოს.
ჩანჩხალოელებმა ვერც იმ გეოფიზიკური დასკვნის გაცნობა შეძლეს, რომელსაც ორი კვირა ელოდნენ და რომელიც 5 დეკემბერს უნდა ყოფილიყო დასრულებული.
ჩანჩხალო
„ვინ აგებს პასუხს სოფლის უსაფრთხოებაზე“, – ეს კითხვა მთელი შეხვედრის აქტუალური საკითხი იყო.
პროექტის განმახორციელებელი კომპანია „აჭარისწყალი ჯორჯიას“ წარმომადგენლები მთელი შეხვედრის განმავლობაში ამტკიცებდნენ, რომ „შუახევი ჰესის“ მშენებლობის პროექტს რაიმე უარყოფითი ზეგავლენა მოსახლეობაზე არ აქვს.
„პროექტს არანაირი გავლენა არ აქვს სახლების დაზიანებასა და ნგრევაზე. ჩვენ პროექტის დაწყებამდე ჩავატარეთ მონიტორინგი. როგორც პროექტის დაწყებამდე, ასევე მშენებლობის პროცესში გრძელდება და კიდევ გაგრძელდება ეს პროცესი“, – განაცხადა „აჭარისწყალი ჯორჯიას“ პროექტის დირექტორმა პოლ ბლანშარდმა.
გეოფიზიკური დასკვნის გამოქვეყნება, რომლის მიხედვითაც უნდა დადგინდეს გვირაბისთვის საჭირო აფეთქებები არის თუ არა ახალი მეწყრული კერების გაჩენას წყარო, კიდევ რამდენიმე დღით გადაიდო.
ჩანჩხალოელებმა შეხვედრაზე არაერთხელ წამოწიეს კომპენსაციის თემა, რასაც ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილისგან მკვეთრი განცხადება მოჰყვა:
„სახელმწიფო და კონტრაქტორი არ არის მეწველი ძროხა. გამოსავალი ამ სიტუაციიდან არის ის, რომ ბოლომდე გავიგოთ რა ხდება. კვალიფიციური და სანდო ხალხის დასკვნას დაველოდოთ. არასოდეს ადგილობრივი ხელისუფლება არ ყოფილა ჩართული ჩანჩხალოელთა პრობლემებში ასე აქტიურად, როგორც დღეს. აუცილებლად იქნება მომდევნო კვირაში გეოფიზიკური დასკვნა. უნდა დასრულდეს ეს თემა“, – განაცხადა ილია ელოშვილმა.
აქცია სოფელ ჩანჩხალოში
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ბათუმის ფილიალის ხელმძღვანელმა, გია ქარცივაძემ კომპანიის წარმომადგენლებს შეახსენა, რომ კომპანიამ მშენებლობის ნებართვა ისე მიიღო, რომ საექსპერტო დასკვნები არ ჰქონდა, არც მშენებლობის არეალი იყო შესწავლილი.
„მე როგორც ვიცი, შემოსავალი, რომელსაც მივიღებთ, იქნება ქონების ღირებულების 1%. მინდა გკითხოთ, რა მოგებას მოუტანს საქართველოს აღნიშნული პროექტი?“ – ჰკითხა გია ქარცივაძემ კომპანიისა და ენერგეტიკის სამინისტროს წარმომადგენლებს.
„თქვენ თუ არ მოგწონთ ქვეყანაში საკანონმდებლო ბაზა, რომლითაც იბეგრება კომპანიები, კეთილი ინებებთ, მიმართეთ სახელმწიფოს, თქვენი დასკვნა წარმოადგინეთ და შეცვალეთ როგორც საიამ და როგორც იურისტმა. და არა ის, რომ თუ საკანონმდებლო ბაზა არ მოგწონთ, უარი თქვათ კომპანიებსა და ინვესტიციებზე. 4 მილიონს გადაიხდის ყოველწლიურად კომპანია ადგილობრივ ბიუჯეტში, რომელიც მოხმარდება რეგიონს“, – საიას იურისტის შეკითხვის პასუხად განაცხადა ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილე ილია ელოშვილმა.
„გაზაფხულზე, როდესაც თოვლი იწყებს დნობას, იმ შემთხვევაში თუ გაჩნდება მეწყრული კერები, როგორ დავადგენთ, ეს კონკრეტულად კომპანიის ბრალეულობის შედეგია თუ ჩვეულებრივი სტიქიაა, რომელთანაც კომპანიას არანაირი კავშირი არ აქვს. თუკი იქნება პრობლემა, გვაინტერესებს, მივიღებთ თუ არა კითხვაზე პასუხს, ვისი ბრალეულობაა. და თუ მოსახლეობა დაზარალდება, როგორ გაასახლებენ მათ?“, – იკითხა შეხვედრაზე „დემოკრატიის ინტიტუტის“ ხელმძღვანელმა გენო გელაძემ.
აქცია სოფელ ჩანჩხალოში
„თუკი ზიანის გამომწვევი იქნება კომპანია, მოსახლეობას გავასახლებთ მსოფლიო ბანკის წესებით, რომელსაც ექვემდებარება კომპანია. თუ არ დადასტურდა კომპანიის ბრალეულობა, ამ შემთხვევაში მოხდება სახელმწიფოში არსებული პრინციპებით და კანონმდებლობით. შესაძლებელია თუ არა დადგინდეს ამ კონკრეტულ მეწყერზე კომპანიას აქვს თუ არა გავლენა? – ეს სახელმწიფოსთვის ძალიან მნიშვნელოვანი კითხვაა. თუკი ეს დადასტურდა და საჭირო გახდა კომპენსაციების გადახდა, მაშინ ეს ვალდებულება კომპანიას დაეკისრება. შესაბამისად, სახელმწიფოსი პირდაპირი ვალდებულებაა მაქსიმალური გააკეთოს იმისთვის, რომ გაიგოს სიმართლე. დაუმტკიცოს ეს სიმართლე კომპანიას“, – განაცხადა ილია ელოშვილმა.
ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილეს ასევე ჰკითხეს, თუ რამდენად სწორად ხორციელდება მონიტორინგი და სეისმური კონტროლი. ილია ელოშვილის თქმით, ენერგეტიკის სამინისტრო მუშაობს ერთობლივი ჯგუფის შექმნაზე.
„ჯგუფში შევლენ ენერგეტიკის, ეკონომიკის, გარემოს დაცვის სამინისტროების წარმომადგენლები, კონტრაქტორი და ინვესტორი. ორ კვირაში ერთხელ გადამოწმება სამუშაო პროცესი. იქ პატარა რამეც რომ მოხდეს, სერიოზული პრობლემები შეექმნება არამარტო კომპანიას, არამედ მთელს პროექტს. სულ რაღაც ერთი კვირის შემდეგ, სოფელი ჩანჩხალოს მსგავსი დაკვირვების ქვეშ არც ერთი სოფელი არ იქნება. ამის გარანტიას გაძლევთ“, – განაცხადა ილია ელოშვილმა.
თავის მხრივ პირობა დადო აჭარის მთავრობის აპარატის უმაღლეს საბჭოსთან ურთიერთობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა პარმენ ჯალაღონიამ, რომელმაც თქვა: „ნებისმიერი ოჯახი, რომელიც ამ დასკვნების შესაბამისად დაექვემდებარება განსახლებას, უახლოესი პერიოდიდან მათი განსახლება განხორციელდება“.
აჭარის განათლების სამინისტროს პროგრამის ფარგლებში, რეგიონიდან დიდი ბრიტანეთის წამყვან უნივერსიტეტებში, მაგისტრატურაში სასწავლებლად ყოველწლიურად ორი სტუდენტი გაემგზავრება.
ძირითადი მოთხოვნები:
კანდიდატი უნდა იყოს აჭარაში რეგისტრირებული საქართველოს მოქალაქე.
კონკურსში მონაწილეობის უფლება აქვს არანაკლებ ბაკალავრის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხის მქონე პირს. კანდიდატს უნდა ჰქონდეს უმაღლესი განათლება კარგი აკადემიური მოსწრებით.
კანდიდატი თავისუფლად უნდა ფლობდეს ინგლისურ ენას. კანდიდატს მოეთხოვება ტესტირებისას აიღოს IELTS-ის მინიმუმ 7.0 ჯამური ქულა და არაუმცირეს 7.0 ქულისა წერის კომპონენტში.
პროგრამაში მონაწილეობა ეკრძალებათ აჭარის განათლების სამინისტროსა და ბრიტანეთის საბჭოს თანამშრომლებს, ასევე საკონკურსო კომისიის წევრებს.
ასაკობრივი ზღვარი არ არსებობს.
კონსულტაციისთვის დარეკეთ: 599 940363
ნაზი მიქელაძე და ზურა მსახურაძე
ბათუმში, კოსტავას ქუჩაზე, ე.წ. იტალიურ ეზოში ნაზი მიქელაძე უკვე რვა წელია ცხოვრობს. მანამდე ის ქალაქის სხვა უბანში სახლობდა. ამბობს, რომ დღეს არა მარტო იტალიური ეზოს ხიბლია გაუფერულებულია. „სამეზობლო ურთიერთობების კულტურით საქართველო ყოველთვის გამოირჩეოდა. იმ უბანში, სადაც უფრო დიდი ხანი გავატარე, უფრო ახლოს ვიყავით ადამიანები. მეტი სითბო გვაკავშირებდა. არც რვა წელია ცოტა დრო, მაგრამ ამ ეზოში იმ სიყვარულსა და თანამოზიარეობას ვეღარ ვგრძნობ, რაც მანამდე მიგრძვნია ან მსმენია ძველი თაობისგან“, – გვეუბნება ის.
ადამიანური ურთიერთობების გაცივება ნაზი მიქელაძის აზრით, სოციალური პრობლემების ბრალია: „ვისაც პრობლემები არ აქვს, ის უფრო ჩაკეტილია, აღარ უნდა სხვისი გაჭირვება დაინახოს და ამით დაიმძიმოს ცხოვრება. ადრეც დადიოდა ხალხი სამსახურში, ადრეც არსებობდა პრობლემები, მაგრამ ერთად ყოფნის, თუნდაც ყავის დალევის სურვილი ყოველთვის იყო. ურთიერთობის ეს ძაფები ნელ-ნელა წყდება“.
ნაზი მიქელაძე გვეუბნება, რომ ახლა სამეზობლოში მიმოსვლაც შერჩევითია: „თუ მეგობრობ ოჯახთან, იმ შემთხვევაში მიდიხარ და მოდის ისიც. მეც ასე ვარ, ამ ეზოში მარტო ერთი მეზობელია, ვისთანაც შეიძლება სტუმრად გადავიდე“.
სამეზობლო ურთიერთობების ტრადიციის დაკარგვას ნაზის მეუღლე, ზურა მსახურაძეც ამჩნევს. მას მიაჩნია, რომ დღეს ურთიერთობები ანგარებაზეა აგებული: „თუ შენ ხარ კარგად, მეზობელიც კარგად არის შენთან. სხვისი გაჭირვების გაზიარება არავის აღარ სურს. ცხოვრებამ თავისებური დაღი დაასვა ყველაფერს. სითბო და ხალისი დაიკარგა ადამიანებში და ეს ურთიერთობებიც რაღაცნაირად გადააგვარა“.
ზურა მსახურაძე მიიჩნევს, რომ ადამიანებს შორის გაუცხოება უფულობისა და დაუსაქმებლობის შედეგია. „ეზოში, ქუჩაში უხაროდათ ადამიანებს ერთმანეთის დანახვა, ახლა უფრო ფორმალურია მისალმებაც კი. ხალხი ლუკმა-პურის შოვნაზე ფიქრობს და აღარც კი უნდა ვინმეს ეკონტაქტოს. მეც ასე ვარ, შეიძლება მთელი დღე სახლში ვიყო, ერთ ადგილზე ვიბრუნო და ასე შემომაღამდეს. არ მომინდეს გარეთ გასვლა, მეზობელთან გადასვლა, რადგან შეიძლება ისე გულგრილად დაგხვდეს, მეორედ აღარ მოგინდეს მისვლა“.
მადონა სოსელია
მადონა სოსელიაც ძველი ბათუმში, მაზნიაშვილის ქუჩაზე ცხოვრობს. მისი აზრით, სამეზობლო ურთიერთობების გაცივება თაობათა ცვლას უკავშირდება: „ბევრმა გაყიდა ბინა და წავიდა, ზოგიც სოციალური პრობლემების გამო გადავიდა სოფელში, ნაწილი მოხუცდა. ახალგაზრდები მუშაობენ, ზოგი კიდევ ბავშვებზე, ოჯახზე ზრუნავს და აღარ არის იმის დრო, რომ სასაუბროდ ჩამოსხდნენ“.
მადონა სოსელიას აზრით, სამეზობლო კულტურა საქართველოში ბოლომდე გამქრალი არ არის: „შეიძლება ძველებური სითბო აღარ ახლავს ამ კავშირებს, რადგან ადამიანები დაღალა რუტინამ, მაგრამ ჩვენს ეზოში ბავშვები ჯერ კიდევ დადიან მეზობელთან დაუპატიჟებლად და ეს არ არის დაკარგული. რაღაც წყდება და იკარგება, რაღაც ჯერ კიდევ სუნთქავს“.
ურთიერთობების გაფერმკრთალებას, ადამიანები თაობათა ცვლასაც უკავშირებენ. „მეზობლებთან ნორმალური ურთიერთობა მაქვს, ვესალმები და მოვიკითხავ კიდეც, თუმცა სტუმრად არ დავდივარ. არც ახალგაზრდებთან მაქვს ახლო ურთიერთობა, რადგან ვისაც ვიცნობ, მათგან განსხვავებული გემოვნება და ინტერესები მაქვს, ამიტომ მათთან დროის ხარჯვას, მეგობართან უერთიერთობა მირჩევნია“, – გვეუბნება 16 წლის მარიამ ლაკია.
სამეზობლო გულგრილობაზე საუბრობს 17 წლის სალომე დეკანაძეც: „პირველ მეზობლებთან უფრო თბილი ურთიერთობები მქონდა, ახლა აღმაშენებლის უბანში ვცხოვრობ და დეპრესიაში ვარ, რადგან ვერც გარემოს ვეგუები და ვერც სამეზობლოს. ასე მგონია, რომ კვდებოდე, არავინ მოგაქცევს ყურადღებას. შეიძლება ჩემი ბრალიცაა, რადგან საერთო ენა ვერავისთან გამოვნახე“.
„ჩემი კარის მეზობელთან ვიყავი ბოლოს სტუმრად, სამი წლის წინ. ჩემი თანატოლი არავინ ცხოვრობს იქ, ალბათ ამიტომ“, – ამბობს 16 წლის გურამ ზენაიშვილიც.
შოთა რუსთაველის სახელობის უნივერსიტეტის პროფესორი, ეთნოლოგი ინეზა ზოიძე ახალი ტიპის სამეზობლო ურთიერთობებს რამდენიმე ფაქტორს უკავშირებს: „პირველი ფაქტორი საზოგადოების ცხოვრების წესის ცვლილების, არის ადამიანებში ნდობის ხარისხის შემცირება. ამან განაპირობა ის, რომ ადამიანებს პრივატული სივრცის დაცულობის მეტი მოთხოვნილება გაუჩნდათ. მეორე მნიშვნელოვანი ფაქტორი, ჩემი აზრით, ეკონომიკური მდგომარეობაა. ურთიერთობები, ხშირად, სწორედ ამ ფაქტორებზეა მიბმული. დღეს უკვე აღარ სურთ ადამიანებს საკუთარი დრო თუ ფინანსები სხვას დაახარჯონ. თვითდამკვიდრების სურვილი, კონკურენცია და ახალი ცხოვრებისეული გამოწვევები ადამიანებს აიძულებს, შეცვალონ ცხოვრების წესი, რაც ყველა გარდამავალ ეტაპს ახასიათებს და ყოველთვის მტკივნეულია“.
ინეზა ზოიძე მიიჩნევს, რომ გლობალიზაცია და თანამედროვე მოთხოვნები გარკვეული ტრადიციების გადახედვასაც გვკარნახობს: „თუმცა, სამეზობლო ურთიერთობების ტრადიცია არ შედის ამ კატეგორიაში, რადგან ის დაკავშირებულია მეტ პატივისცემასთან ადამიანებს შორის, ტოლერანტობასა და თანადგომასთან. ამიტომ არის, რომ მისი სახეცვლილება, გაუფერულება ამ ურთიერთობების, ბევრი ადამიანის გულისტკივილს იწვევს“.
ინეზა ზოიძის აზრით, ურბანულ ცხოვრებაში ეს ცვლილება შესაძლებელია უკავშირდებოდეს ადამიანების ხშირ მიგრაციასაც, თუმცა პრობლემა მეტ-ნაკლებად შეეხო სოფელსაც. `ჩვენ ხშირად გვესმის დღეს: „მე ჩემი პრობლემები მაქვს“, „მე ჩემი ცხოვრება მაქვს“, „არ მინდა სხვის საქმეში ჩავერიო“, – ეს ყველაფერი გულგრილობაც არის და პასუხისმგებლობის თავიდან აცილების ერთგვარი ფორმაც. ამ წინააღმდეგობების მთავარი ხერხემალი ადამიანებს შორის უნდობლობაა და ისიც, რომ ადამიანი ვეღარ ანაწილებს დროსა და შესაძლებლობებს“.
უნდობლობის შესუსტების ასპექტში, ეთნოლოგის აზრს, ფსიქოლოგი ქეთი ბერიძეც იზიარებს. ისიც მიიჩნევს, რომ ადამიანური ურთიერთობების გაცივება უკავშირდება ნდობის საკითხს, თუმცა ნაკლებად სამეზობლო კავშირს. „თუ ადამიანი მომწონს და მასთან ურთიერთობა მსიამოვნებს, არ აქვს მნიშვნელობა ჩემი მეზობელია თუ არა. დღეს არა მარტო სამეზობლოში, ზოგადად, შეცვლილია ურთიერთობები, რადგან ვინც მუშაობს, მთელი დღე დაკავებულია და ხშირი მისვლა-მოსვლის დრო აღარ აქვს. დღეს სტუმრად ვეღარ წახვალ, თუ არ შეუთანხმდი მასპინძელს“, – ამბობს ის.
რაც შეეხება საზოგადოების ღიაობას, ფსიქოლოგი ამბობს: „ვსაუბრობთ იმაზე, რომ ადრე უფრო ღია იყო საზოგადოება და უფრო ღია იყო სახლის კარებიც. თუმცა ფსიქოლოგიაში ეს „ღია კარები“ არ არის სწორი, რადგან ყველა ადამიანს სჭირდება თავისი პირადი სივრცე. კარი იმიტომ არსებობს, რომ გაიღოს ან დაიხუროს, როცა საჭიროა“.
ფსიქოლოგის თქმით, დღევანდელ სამეზობლოს ერთი რამ მაინც აერთიანებს – ხანძარი და სასწრაფო დახმარების მანქანა.
შეხვედრების მთავარი თემებია: საქართველო და მიგრაცია: გამოწვევები, შესაძლებლობები; ევროკავშირის ქვეყნებში მგზავრობისთვის სავიზო პროცედურები, სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის პროცესი; ტრეფიკინგის და არალეგალური მიგრაციის საფრთხე; ლეგალური მიგრაციის პერსპექტივები და ცირკულარული მიგრაცია; რას გულისხმობს მიგრაცია და განვითარება და როგორ შეიძლება გავზარდოთ მიგრანტების ჩართულობა ქვეყნის განვითარების პროცესში.
