Batumelebi

2019 წელს აჭარის ჯანდაცვის სამინისტრო მარტოხელა დედათა და ბავშვთა თავშესაფრით უზრუნველყოფის პროგრამის გაფართოებას გეგმავს. პროგრამით სარგებლობას მომავალი წლიდან აჭარაში რეგისტრირებული ის დედებიც შეძლებენ, რომელთაც მარტოხელა დედის სტატუსი არ აქვთ, თუმცა რთულ მდგომარეობაში იმყოფებიან: არ აქვთ უსაფრთხო საცხოვრებელი და საჭირო თანადგომა.

„სამინისტროს მომართავდნენ ქალები არასრულწლოვანი შვილებით, რომლებიც არ იყვნენ მარტოხელა დედები, თუმცა იყვნენ მიუსაფრები, არ ჰყავდათ თანამდგომი და აუცილებელი იყო მათთვის რაღაც გარემოს შექმნა, რომ დაცული ყოფილიყო მათი უსაფრთხოება და ბავშვთა მიტოვების პრევენციის საკითხები. რადგან ეს პრობლემა გამოიკვეთა, გადავწყვიტეთ ასეთ დედებსაც გავუწიოთ დახმარება – ესენი იქნებიან მიუსაფარი, ფიზიკური თუ ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი დედები. ერთ-ერთი შემთხვევა იყო, მაგალითად, რომ ბავშვი არის მამის გვარზე, ანუ დედას მარტოხელა მშობლის სტატუსი არ აქვს, ამავე დროს ბავშვი შეზღუდული შესაძლებლობისაა, ქალს არ ჰყავს მხარდამჭერი ოჯახიდან, მძიმე პირობებში უწევთ ცხოვრება. ასეთ დროს იზრდება ბავშვის მიტოვების რისკი. გვინდა, რომ ბიოლოგიური ოჯახი გაძლიერდეს და ბავშვი იყოს დედასთან – ეს არის ჩვენი პირველი მიზანი, ამიტომ გადავწყვიტეთ პროგრამა იყოს არა მხოლოდ მარტოხელა დედებისთვის, არამედ სხვა, მიუსაფარი დედებისთვის, რომელთაც მცირეწლოვანი შვილი ან შვილები ჰყავთ,“ – უთხრა „ბათუმელებს“ ინდირა ნაკაიძემ, აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სოციალური დაცვის დეპარტამენტის უფროსმა.

მისივე თქმით, პროგრამაში ჩართვა შეიძლება სოციალური სააგენტოს მონაწილეობით. ჯერ სააგენტო შეისწავლის პრობლემას და მისი დასკვნის საფუძველზე, აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროში კომისია განიხილავს ბენეფიციარის პროგრამაში ჩართვის აუცილებლობას.

პროგრამა უზრუნველყოფს დედა-შვილს უსაფრთხო საცხოვრებლით, კვებით, ჰიგიენური ნივთებით და სამედიცინო მომსახურებით, საჭიროების შემთხვევაში. ამავე პროგრამის ფარგლებში ხდება მშობელთა პროფესიული გადამზადება და მათი დასაქმების ხელშეწყობა. ერთ ბენეფიციარზე დღეში 17 ლარია გათვალისწინებული.

მარტოხელა დედები მახინჯაურში, სამედიცინო ასოციაცია „თანას“ მიერ მოწყობილ დედათა და ბავშვთა თავშესაფარში ცხოვრობენ. ინდირა ნაკაიძის თქმით, ამ დრომდე ეს ორგანიზაცია საუკეთესო პირობებს სთავაზობს მარტოხელა დედებს:

„ვფიქრობთ, დედები აქ დარჩებიან იმ დრომდე, სანამ ბავშვი არასრულწლოვანია. წესით, ათ წლამდე უნდა იყოს ერთი ბავშვი მაინც, რომ ბენეფიციარი პროგრამაში მოხვდეს, მაგრამ დიდი მნიშვნელობა აქვს სოციალური მუშაკის დასკვნას, მისი დასკვნის საფუძველზე შეიძლება გამონაკლისის დაშვება“.

დედათა და ბავშვთა თავშესაფრით უზრუნველყოფის პროგრამას აჭარის ჯანდაცვის სამინისტრო 2013 წლიდან ახორციელებს. ამ დრომდე პროგრამა 20 ბენეფიციარზე იყო გათვლილი, 2019 წლიდან კი 40 ბენეფიციარს [დედები და შვილები] შეეძლება მისით სარგებლობა. სამინისტროში არ გამორიცხავენ, რომ საჭიროების შემთხვევაში, შესაძლოა, პროგრამაში ცვლილებები შევიდეს.

პროგრამის წლიური ბიუჯეტი 248 200 ლარი იქნება. პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურებით ისარგებლებენ საქართველოს მოქალაქეები, რომლებიც რეგისტრირებულნი არიან აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე.

_______________

მთავარ ფოტოზე: სამედიცინო ასოციაცია „თანას“ შენობა, სადაც დედათა და ბავშვთა თავშესაფარი ფუნქციონირებს

ელექტროგადამცემი ხაზი „ერგე-1“-ის რეაბილიტაციაზე შეთანხმება „ენერგო-პრო ჯორჯიასა“ და იმ მოსახლეობას შორის, ვის საკუთრებაშიც ეს ხაზი გადის, მიღწეული არ არის. მეტიც, კონკრეტული მოლაპარაკებები პრობლემის გადასაჭრელად ამ დრომდე არ დაწყებულა.

მოსახლეობა აცხადებს, რომ მათ საკუთრებისა და უსაფრთხო გარემოში ცხოვრების უფლება აქვთ და კომპანიას სამუშაოების ჩატარების საშუალებას არ მისცემენ. ისინი ითხოვენ ხაზის გადატანას მათი ნაკვეთებიდან, რომლებსაც, სრულყოფილად, როგორც თავად ამბობენ, ამ ხაზის გამო ვერ სარგებლობენ.

მოსახლეობასა და კერძო კომპანიას შორის შეუთანხმებლობის გამო ვერ ხერხდება ბათუმში ახალი ობიექტების ქსელზე დაერთება. რაც შეეხება ბათუმში მშენებარე მსხვილ ობიექტებს, „ენერგო-პროში“ აცხადებენ, რომ „მათ აქვთ აღებული დროებითი ტექნიკური პირობა მშენებლობისთვის“.

„ერგე-1“-ის გაძლიერების გარეშე კი, ენერგოკომპანიასა და სემეკში ამტკიცებენ, რომ შესაძლოა ბათუმი და მთლიანად აჭარა, შუქის გარეშეც კი დარჩეს.

„ენერგო-პრო ჯორჯია“ ითხოვს „კომპანიას მიეცეს უფლება საკუთრებაში არსებულ ქონებასთან [ანძა, ხაზი] მისვლის, რათა განახორციელოს საჭირო სამუშაოები“.

110 კვ მაღალი ძაბვის საჰაერო ელექტროგადამცემი ხაზი [ერგე-1] კომპანიამ საკუთრებაში 2017 წლის 30 ოქტომბერს დაირეგისტრირა, „თუმცა, აღნიშნული ხაზი მანამდეც კომპანიის საკუთრებაში იყო. „ენერგო-პრო“-ს არ ჰქონდა ხაზობრივი ნაგებობების რეგისტრაციის ვალდებულება“, – მოგვწერეს კომპანიიდან.

იურისტი მალხაზ აბულაძე კი აცხადებს, რომ ამ კუთხით ადგილი აქვს დარღვევას: „მოსახლეობას საკუთრება უკვე დარეგისტრირებული ჰქონდა, როცა ენერგოკომპანიამ ხაზოვანი ნაგებობა დაირეგისტრირა საჯარო რეესტრში. ხაზოვანი ნაგებობა დარეგისტრირდა მოსახლეობის კერძო საკუთრებაზე, ზედდებას ჰქონდა ადგილი და საჯარო რეესტრმა ისე დაარეგისტრირა ეს ხაზი, რომ მესაკუთრეებისგან [მოსახლეობისგან] თანხმობა არ ჰქონია. ეს არის ერთ-ერთი სამართლებრივი პრობლემა, რომელსაც ჩვენ გავასაჩივრებთ“.

იურისტი სხვა პრობლემაზეც საუბრობს.

„ეს არის სოციალური პრობლემაც. როგორც ჩვენთვის ცნობილია, ხაზს თავისი დამცავი ზონა უნდა ჰქონდეს, რაც საქართველოში მოქმედი სტანდარტებით მითითებულია სადენიდან 20 მეტრი იქეთ და აქეთ. ამ ზონაში კომპანიის თანამშრომელსაც კი არ აქვს უფლება დამცავი საშუალებების გარეშე შევიდეს, რადგან სიცოცხლისთვის საშიშია, და წარმოიდგინეთ, ამ ზონაში მოსახლეობა წლებია ცხოვრობს. რატომ შიშობს მოსახლეობა? – იმიტომ, რომ ხაზი წარმოქმნის ელექტრულ და მაგნიტურ ველებს, რაც იწვევს სხვადასხვა დაავადებას და ამ ზონაში გამოსაყენებლად უვარგისს ხდის ხილს და ბოსტნეულსაც კი, რომელთა მოყვანა-კულტივირება დაუშვებელია ამ ზონაში. ჩვენ რაც გამოვითხოვეთ კომპანიისგან დოკუმენტები, იქ მითითებულია, რომ გაორჯაჭვიანება უნდა მოხდეს, იქ არ არის დაზუსტებული, გაიზრდება თუ არა სიმძლავრე. ორი 110 კვ-იანი ხაზი თუ გავა,  გაიზრდება ამ ელექტრომაგნიტური ველის დასხივება და ესაა საზიანო“, – ამბობს მალხაზ აბულაძე.

„ენერგო-პროში“ აცხადებენ, რომ მათ აქვთ საექსპერტო დასკვნა, რომ ხაზის რეაბილიტაციის შემთხვევაში ელექტრული და მაგნიტური ველების დაძაბულობის ზღვრულად დასაშვები ნორმები არ გაუარესდება.

მოსახლეობა, ვისაც „ბათუმელები“ შეხვდა, ამბობს, რომ საექსპერტო დასკვნა მათ არ უნახავთ. კომპანიაში კი გვითხრეს, რომ დასკვნა 18 ოჯახს გადაეგზავნა ფოსტით, 15 ოჯახს კი ხელზე გადაეცა.

დასკვნა, რომელიც კომპანიამ მოგვაწოდა, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემისა და განაწილების პროცესების შესაბამისობის შეფასების სერტიფიკაციის ორგანოს მიერაა მომზადებული.

ამ დასკვნაში აღნიშნულია, რომ „კომპანიის მიერ მიწოდებული დოკუმენტების მიხედვით, ხაზის რეაბილიტაციის შემთხვევაში მაგნიტური და ელექტრული ველების დაძაბულობა ნორმაზე უკეთესი იქნება“.

საექსპერტო დასკვნაში ასევე აღნიშნულია, რომ ეს ზღვრული ნორმები დადგენილია ყოფილი საბჭოთა კავშირის სანიტარული და სხვა ნორმატიულ-ტექნიკურ დოკუმენტებზე დაყრდნობით:

იურისტი მალხაზ აბულაძე, რომელიც მოსახლეობის ინტერესებს იცავს, ამბობს, რომ თუ დასკვნა არის, „ვნახავთ, გავეცნობით და შესაბამისად ვიმოქმედებთ – ეს იქნება ალტერნატიული ექსპერტიზა, განმეორებითი და ა.შ.“

„ენერგო-პრო ჯორჯიას“ ხაზის რეაბილიტაციაზე ნებართვა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტისგან უკვე მიღებული აქვს.

მალხაზ აბულაძე ამბობს, რომ გაასაჩივრებენ ამ ნებართვასაც: „სამართლებრივი კითხვაა – როგორ გაიცა სხვის საკუთრებაში სამუშაოებზე ნებართვა, როცა მესაკუთრეს თანხმობა არ მიუცია? ასევე გავასაჩივრებთ საკუთრების უფლებასაც, მოსახლეობას აქვს უფლება, თავიანთ ნაკვეთში არავინ შეუშვას. ეს მესაკუთრის ელემენტარული უფლებაა“.

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მერი ჯუმბერ ვარდმანიძე „ბათუმელებთან“ ადასტურებს, რომ ნებართვა გაცემულია: „კი, ჩვენი გაცემულია. მოგვმართა კომპანიამ და ჩვენ გავეცით საჭიროებიდან გამომდინარე. ხაზი კომპანიის საკუთრებაა და საჭიროა დამატებითი ელექტროენერგიის მიწოდება ქალაქ ბათუმისთვის, თორემ ქალაქი ჩაქრება და ახალი აბონენტების აღრიცხვიანობა არ მოხდება.  რეალობაა ეს ყველაფერი და დამტკიცებულია ტექნიკურად და ინჟინრულად. ჩვენ მივეცით კომპანიას უფლება და კომპანიის და კერძო მესაკუთრის ურთიერთობა, ეს უკვე მათი ურთიერთობაა“.

„მოსახლეობა იმის წინააღმდეგი კი არ არის, რომ კომპანიამ ინფრასტრუქტურა განავითაროს და ქალაქი დენით მომარაგდეს, მოსახლეობა წინააღმდეგია იმის, რომ ეს ყველაფერი მოხდეს მათი ჯანმრთელობის ხარჯზე. საკუთრების უფლების ხელყოფაც არის და აქ არის სიცოცხლის უფლებაც. სახელმწიფომ უნდა იზრუნოს იმაზე, რომ ამ მოქალაქეების სიცოცხლის უფლება იყოს დაცული. ანუ მათი ჯანმრთელობა უნდა იყოს დაცული და ისინი მავნე გარემოში არ უნადა ცხოვრობდნენ. ახლა ამბობენ, დიდი ხანია, კომუნისტების დროს გადიოდა ეს ხაზიო, მაგრამ თუ მოსახლეობის საკუთრების და სიცოცხლის უფლებები ირღვეოდა, გვაქვს დღეს უფლება იგივე გავაგრძელოთ?“ – ამბობს მალხაზ აბულაძე.

კითხვაზე, როგორც მერი, რას ფიქრობს, ვინ უნდა დაიცვას მოსახლეობის ინტერესები და ჩართულია თუ არა მერია ამ საკითხში? – ჯუმბერ ვარდმანიძე ამბობს, რომ „დაცული უნდა იყოს აუცილებლად მოსახლეობის ინტერესები, კი ბატონო. ჩვენ ჩართული არ ვართ, ვინაიდან ჯერ არ მიდის მოლაპარაკებები. ეს პროცესი არ არის დაწყებული“.

საიას იურისტის პაატა დიასამიძის განცხადებით, თუ კანონის დაცვით ხდება ყველაფერი და არსებობს საექსპერტო დასკვნა, რომ რეაბილიტირებული ხაზი არ ვნებს ადამიანის სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას და არ აუარესებს სასოფლო სამეურნეო მიწის ნაკვეთებზე მდგომარეობას, ასეთ შემთხვევაში მოსახლეობა, რომლის საკუთრებაშიც გადის ხაზი, ვერაფერს გახდება და კომპანია უნდა დაუშვას მის საკუთრებასთან.

„თუმცა, მოსახლეობას შეუძლია გამოითხოვოს შესაბამისი დოკუმენტაცია კომპანიისგან და ამ დოკუმენტებით მიმართოს სამხარაულის ექსპერტიზის ბიუროს ან სხვა კერძო ექსპერტს. თუ ალტერნატიული ექსპერტიზა დაწერს, რომ ხაზი ვნებს ჯანმრთელობას, ან/და ხაზის გამო საკუთრების უფლების რეალიზებას ვერ ახდენს მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, ასეთ შემთხვევაში მას აქვს უფლება მიმართოს სასამართლოს, დაიწყოს დავა და მოითხოვოს შესაბამისი კომპენსაცია. ექსპერტიზის დასკვნის გარეშე კი ვერაფერს გახდება ვერც სასამართლო და ვერც მოქალაქე“, – ამბობს პაატა დიასამიძე.

მოსახლეობისთვის რაიმე კომპენსაციის გაცემას, ასევე ხაზების გადატანას კერძო საკუთრებიდან, ეწინააღმდეგება საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია [სემეკი], სადაც აცხადებენ, კომპანიის დამატებითი ხარჯი დენის ტარიფზე აისახება.

„თუ მოქალაქეს ეკუთვნის კომპენსაცია, ანუ, თუ ის საკუთრების უფლების რეალიზებას ვერ ახდენს, თუ საფრთხე ექმნება მის სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას, რაზედაც არსებობს ექსპერტის დასკვნა და კომპენსაციას არ აძლევ, ეს კანონთან აშკარა წინააღმდეგობაშია“, – აცხადებს პაატა დიასამიძე.

მოსახლეობის ინტერესების დამცველი მალხაზ აბულაძე კი ამბობს, რომ „ქვეყანაში ჯერ კიდევ ბევრი რამ არის უკუღმართად – საქართველოს მთავრობას მიღებული აქვს ნორმატიული აქტი, საჰაერო ელექტროგადამცემი ხაზოვანი ნაგებობების დაცვის ზონების შესახებ, მაგრამ მკაფიოდ მიღებული ნორმატიული აქტი, ამ ხაზოვანი ნაგებობების მავნე გამოსხივებისგან მოსახლეობის დასაცავად, მიღებული არ აქვს. დღეს ისე გამოდის, რომ ხაზოვანი ნაგებობა უნდა დავიცვათ მოსახლეობისგან. ის, რომ გადამცემი ხაზი მავნე არის მოსახლეობისთვის, ამას არ ამბობენ.“

30 სექტემბერს სტამბოლში,  ქართულ სახლ „გალაკტიონში”, ოფიციალურად დაარსდება სტამბოლის ქართველთა სათვისტომო.

სტამბოლში პეტრე ხარისჭირაშვილის მიერ დაარსებული „ქართველთა სავანე“ 1860-იანი წლიდან არსებობდა, თუმცა „სავანემ“ საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა.

„ყველას გეპატიჟებით სტამბოლში ამ ისტორიულ დღეს. მას შემდეგ, რაც საბჭოთა ოკუპაციის შედეგად სტამბოლში არსებობა შეწყვიტა ქართულმა სავანემ, ოფიციალურად პირველად დაარსდება ქართველი ემიგრანტების ორგანიზაცია. ასეთი სათვისტომოს არსებობა კარგი და დიდი საქმეების საწინდარია!
P.S. თან “გალაკტიონის” ახალ სახლში!“ – ავრცელებს ფეისბუქპოსტს სათვისტომოს დაარსების ერთ-ერთი მთავარი ინიციატორი, ირაკლი კაკაბაძე.

სათვისტომოს დაარსების საზეიმო გახსნაზე დასწრება თავისუფალია.

მისამართი: სტამბოლი, ტაქსიმი, ბილურჯეს ქუჩა #18. ქართული სახლი „გალაკტიონი“, დასაწყისი 14:00 საათზე.

ხორბლის გადამზიდავი სატვირთო მანქანების მძღოლების აქციის გამო, როგორც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში გვითხრეს,  შემოსავლების სამსახურის გაფორმების ეკონომიკურ ზონაში – „გეზი თბილისი“, სამუშაო პროცესი ამ დრომდე შეწყვეტილია.

მძღოლები საქართველოს ფინანსთა მინისტრის იმ ბრძანებას აპროტესტებენ, რომლითაც საქართველოში ავტოსატრანსპორტო საშუალებით ხორბლის შემოტანა და გატანა იკრძალება.

„მძღოლებს საერთო გზების გამოსანახად ვთავაზობთ მოლაპარაკებას, რათა მივიდეთ რაიმე შეთანხმებამდე და გეზმა იმუშაოს. ისინი ჯერჯერობით ამ წინადადებას არ თანხმდებიან. ასეთი მოცემულობაა. მიმდინარეობს სამუშაო პროცესი, რომ როგორმე გამოვიდეთ ამ რეჟიმიდან და ეს პროცესი გადავიდეს სამუშაო გარემოში. სხვა დამატებით ინფორმაციას, თუ რაიმე შეიცვალა, მოგაწვდით,“ – უთხრეს „ბათუმელებს“ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში.

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით, საქართველოში ხორბლის, ხორბლისა და ხორბალ-ჭვავის ფქვილის შემოტანა, აგრეთვე საქართველოდან ამ საქონლის გატანა ავტოსატრანსპორტო საშუალებით იკრძალება. მინისტრის ბრძანება თავდაპირველად 2018 წლის 15 სექტემბრიდან უნდა შესულიყო ძალაში.

საქართველოში 3000 ადაპტირებული ავტომობილია, რომლებიც ხორბალმზიდად გადაკეთდა და სხვა დანიშნულებით ვერ გამოიყენებ.

[yellow_box]ამ თემაზე: საქართველოში ხორბლისა და ფქვილის მანქანებით შემოტანა იკრძალება[/yellow_box]

თუმცა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში განაცხადეს, რომ „სამინისტრომ გაითვალისწინა ავტოტრანსპორტით ხორბლის გადამზიდავი მეწარმეებისა და მძღოლების თხოვნა და 2018 წლის პირველ ოქტომბრამდე გადაავადა ფინანსთა მინისტრის ბრძანების ამოქმედება, რომლის მიხედვითაც ავტოსატრანსპორტო საშუალებით ხორბლის ან ხორბალ-ჭვავის ფქვილის შემოტანა/გატანა ქვეყნის საბაჟო ტერიტორიის გავლით ცალკეულ შემთხვევაში დასაშვები ხდება მხოლოდ ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თანხმობით. სხვა შემთხვევაში, აღნიშნული საქონლის ექსპორტ/იმპორტი შესაძლებელია მხოლოდ სარკინიგზო და საზღვაო ტრანსპორტით, შესაბამისი საბაჟო-გამშვები პუნქტების გავლით“.

მიუხედავად ამისა, მძღოლების აქციის გამო, 17 სექტემბრიდან ამ დრომდე ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის გაფორმების ეკონომიკურ ზონაში – „გეზი თბილისი“ შეწყვეტილია სამუშაო პროცესი.

სამინისტროს ინფორმაციით, გეზის ტერიტორიაზე აქციის მონაწილე ხორბლის იმპორტიორებს ამ დრომდე კვლავ ხელოვნურად, ავტომანქანებით აქვთ ჩახერგილი როგორც გეზის მიმდებარე ტერიტორია, ასევე, უშუალოდ გეზ-ის ტერიტორიიდან გამოსასვლელი ნაწილი. მათ მხოლოდ საავტომობილო გზა გახსნეს.

„გეზ-ში შეწყვეტილია გაფორმების პროცედურების წარმოება სრულად, მათ შორის იმ იმპორტირებისთვისაც, რომლებსაც მალფუჭადი პროდუქტი [კვების პროდუქტი, მედიკამენტები, პირველადი მოხმარების საქონელი] შემოაქვთ ქვეყანაში და საჭიროებს პროცედურების დადგენილ ვადებში გავლას. შემოსავლების სამსახური აქციის მონაწილეებს მოუწოდებს, აღარ შეაფერხონ გაფორმების ეკონომიკური ზონის საქმიანობა და მოლაპარაკებები გაგრძელდეს კონსტრუქციულ რეჟიმში,“ – აცხადებენ ფინანსთა სამინისტროში.

[yellow_box]ამ თემაზე: რა ელის 3000 ხორბალმზიდი ავტომობილის მესაკუთრეს – ახალი აკრძალვა ხორბლის შემოტანაზე[/yellow_box]

მძღოლების თქმით, თუ მათი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდება, აქცია მასშტაბურ ხასიათს მიიღებს.

მთავარი ფოტო: მძღოლების აქცია / ფოტო: საქართველოს პროფკავშირების გაერთიანება

ბავშვებში ტყვიის შემცველობის დასადგენად კვლევა ხვალ, 20 სექტემბერს, დაიწყება. კვლევა თბილისსა და საქართველოს 10 რეგიონში ჩატარდება, მათ შორის, აჭარაში. კვლევის შესახებ საინფორმაციო შეხვედრა ბათუმში, სასტუმრო “ჰილტონში” გაიმართა.

კვლევას სტატისტიკის ეროვნული სამსახური ჩაატარებს გაეროს ბავშვთა ფონდისა და დაავადებათა კონტროლის ცენტრის ფინანსური მხარდაჭერით. კვლევას ასევე აფინანსებენ საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციები.

ტყვიის შემცველობისა და სასმელი წყლის ხარისხის დადგენის გარდა, კვლევის ფარგლებში შეგროვდება ოჯახების შედარებითი მონაცემები, შეისწავლიან ბავშვებისა და ქალების უფლებრივ მდგომარეობასაც  – გენდერულ პრობლემებს, ადრეული ქორწინების, განათლების, ბავშვზე ზრუნვის, გარემოს დაცვის, შშმ ბავშვების საკითხებს.

20 დეკემბრამდე მკვლევრები 14 ათას ოჯახში აპირებენ მისვლას. ინტერვიუს და სისხლის აღების პროცესი დაახლოებით საათნახევარს გაგრძელდება. სტატისტიკის ეროვნული სამსახური ოჯახებს შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით არჩევს.

ბავშვების სისხლში ტყვიის შემცველობის დასადგენად, 2-დან 7 წლის დაახლოებით 1500 ბავშვს ქვეყნის მასშტაბით აუღებენ სისხლს ვენიდან. ნიმუშებს იტალიის ერთ-ერთ ლაბორატორიაში შეისწავლიან და ოჯახები ინდივიდუალურად მიიღებენ პასუხებს. სისხლში ტყვიის შემცველობის მაღალი დონის დადგენის შემთხვევაში, დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრი ამ ოჯახებს უფასო კონსულტაციას გაუწევს.

კვლევის სრული შედეგები 2019 წლის გაზაფხულზე გახდება ცნობილი. ორგანიზატორების თქმით, კვლევის შედეგების საფუძველზე მთავრობა მონაცემებზე დაფუძნებულ პოლიტიკას შეიმუშავებს.

გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონალური ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 19-20 სექტემბერს ბათუმში და აჭარის სანაპიროზე მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, ძირითადად – უნალექოდ.

იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში.

ამინდის ტემპერატურა სანაპირო რაიონებში იქნება:

• დღისით: 22 – 27 გრადუსი
• ღამით: 15 – 20 გრადუსი

მთაში მოსალოდნელია:

• დღისით: 15 – 20 გრადუსი
• ღამით: 6 – 11 გრადუსი

ზღვის წყლის ტემპერატურა აჭარის სანაპიროზე 24 გრადუსია. ტალღის სიმაღლე – 7-12 დმ (2-3 ბალი).

21-22 სექტემბერს აჭარაში მოსალოდნელია ძირითადად უნალექო ამინდი. სინოპტიკოსების ცნობით, ამ დღეებში ბათუმში ჰაერის ტემპერატურა 22-27 გრადუსი იქნება.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის [სემეკი] გადაწყვეტილებით, მომხმარებელს უფლება ექნება დენის, გაზისა და წყლის განაწილების ლიცენზიატებს „იუსტიციის სახლში“ განცხადების ჩაბარებითაც მიმართოს. სემეკის დადგენილებაში მითითებულია, რომ აღნიშნული განცხადებების კატეგორიებს კომისია ცალკე განსაზღვრავს.

სემეკის შესაბამისი დადგენილება ძალაში 2018 წლის პირველი ნოემბრიდან შევა.

სწორედ ამ დროიდან, ანუ ნოემბრიდან, მომხმარებლის მიერ „იუსტიციის სახლში“ განცხადების ჩაბარების შემთხვევაში, იგი განაწილების ლიცენზიატისთვის  მიღებულად ჩაითვლება „იუსტიციის სახლის“ მიერ ამ განცხადების ლიცენზიატისთვის გადაგზავნის მომენტიდან.

პარალელურად, მომხმარებელს უფლება ექნება განცხადებით მიმართოს განაწილების ლიცენზიატს იურიდიულ მისამართზე და მომსახურების ცენტრებში [სამუშაო საათებში], ასევე ოფიციალური ვებგვერდის მეშვეობით [24 საათის განმავლობაში].

მოქმედი კანონმდებლობით, დენის, გაზისა თუ წყლის მიმწოდებელი კომპანიები [განაწილების ლიცენზიატები] ვალდებულები არიან, მომხმარებლის განცხადებას დასაბუთებული და არგუმენტირებული წერილობითი პასუხი გასცენ განცხადების მიღებიდან არა უგვიანეს ორი კვირის განმავლობაში.

მთავარი ფოტო: იუსტიციის სახლი ბათუმში

პარლამენტმა უკვე დაიწყო კანონპროექტის განხილვა, რომელიც მარიხუანას მოხმარების კუთხით კონტროლს აწესებს. თუკი დეპუტატები შსს-ს ინიციატივას დაეთანხმებიან, მარიხუანას მოწევა მხოლოდ პირად სივრცეში გახდება შესაძლებელი. სხვა შემთხვევაში მარიხუანას მოწევისთვის ადმინისტრაციული წესით დაგაჯარიმებენ.

ცვლილება ეხება შემთხვევასაც, თუკი მძღოლი ავტომანქანის საჭეს მარიხუანას მოწევის შემდეგ მიუჯდება. ამ შემთხვევაში მარიხუანას მოწევა სისხლის სამართლის წესით დაისჯება – ჯარიმით [ჯარიმის ოდენობას მოსამართლე განსაზღვრავს, თუმცა მისი მინიმალური ოდენობა 2 ათასი ლარია], ან ერთ წლამდე პატიმრობით.

„ბათუმელებმა“ სცადა გაეგო, რას გააკეთებს პატრული, თუკი თქვენ, როგორც ავტომანქანის მძღოლი, მარიხუანას ტესტის გავლაზე უარს იტყვით.

„ავტომანქანის, ასევე ტრამვაის, ტროლეიბუსის, ტრანსპორტის ან სხვა მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების მართვა ნარკოტიკული, ფსიქოტროპული ან ფსიქოაქტიური სიმთვრალის მდგომარეობაში ჯარიმას გამოიწვევს, ან თავისუფლების აღკვეთას ერთ წლამდე ვადით,“ – ვკითხულობთ კანონპროექტში, რომელიც შინაგან საქმეთა სამინისტრომ პარლამენტში შეიტანა. განმარტებით ბარათში შსს ცდილობს იმის დასაბუთებას, თუ რატომ ჩათვალა მარიხუანას მოწევა საჭესთან სისხლის სამართლებრივ დანაშაულად.

„ნარკოტიკული საშუალების მოხმარებისთვის დამახასიათებელია ადამიანის ორგანიზმზე ზემოქმედება, მათ შორის, ფსიქოსომატური აქტივობის დაქვეითება, ყურადღების კონცენტრაციის გაუარესება, მანძილის და დაშორების აღქმის დარღვევა, რაც განსაკუთრებით სარისკოა სატრასნპორტო საშუალების მართვის დროს. ამიტომ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა შემოდის ადმინისტრაციული ქმედების ჩადენისთვის, რათა თავიდან იქნეს აცილებული საგზაო მოძრაობის მონაწილე პირების სიცოცხლის და ჯანმრთელობის დაზიანების საფრთხე,“ – წერია კანონპროექტის განმარტებით ბარათში.

„არსად არაა დადასტურებული ის, რომ მარიხუანით თრობა უფრო მეტი რისკის შემცველია, ვიდრე ალკოჰოლით თრობა. შემოთავაზებული ვერსიით, თუკი საჭესთან ნასვამი დაჯდებით, ისევ ადმინისტრაციული წესით დაჯარიმდებით, მარიხუანას მოწევის დადგენა კი სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იწვევს. ეს არის ამ კანონპროექტის მიმართ მთავარი კითხვის ნიშანი, რადგან მიდგომა დისკრიმინაციის ნიშნებს შეიცავს,“ -ამბობს ნიკა სიმონიშვილი, „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ იურისტი.

იურისტი ყურადღებას ამახვილებს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2018 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებაზე, სადაც ხაზი გაესვა იმას, რომ მარიხუანას მოწევა არაა იმაზე უფრო მეტად, ან ნაკლებად მავნებელი, ვიდრე ალკოჰოლის მიღება. საია-ში ეჭვობენ, რომ თუკი პარლამენტი შსს-ს ხედვებს გაიზიარებს, ეს კანონიც დისკრიმინაციულობის კუთხით ხელახლა შეიძლება გახდეს საკონსტიტუციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი.

დღეს მოქმედი კანონმდებლობით, პოლიციელს შეუძლია ნებისმიერი ჩვენგანი გააჩეროს ქუჩაში და „საფუძვლიანი ეჭვის“ საფუძველზე ლაბორატორიაში გადაიყვანოს, თუმცა პირს უფლება აქვს არ ჩააბაროს ლაბორატორიას ბიოლოგიური მასალა. ასეთ შემთხვევაში, პოლიცია ვერ დაადგენს პირი ნარკოტიკის, მათ შორის, მარიხუანას მომხმარებელი არის თუ არა.

რა ხდება ავტომანქანის მართვის დროს, როცა პოლიციელს ასევე „საფუძვლიანი ეჭვი უჩნდება“, რომ მძღოლს მარიხუანა აქვს მოწეული? – შსს-ს კანონპროექტში ამ კითხვაზე პასუხს ვერ ნახავთ. საია-ში კი მიიჩნევენ, რომ ეს პროცედურა კანონპროექტში უნდა იყოს გაწერილი.

„სავარაუდოდ, ეს პროცედურა გაიწერება შინაგან საქმეთა და ჯანდაცვის მინისტრების ერთობლივ ბრძანებაში, მაგრამ ასეთი საკითხის გადაწყვეტა კანონქვემდებარე აქტებზე, ანუ ამ შემთხვევაში – ბრძანებაზე არ უნდა იყოს დამოკიდებული, იგი პირდაპირ კანონში უნდა იყოს გაწერილი. ჩვენი წინასწარი ინფორმაციით, აპირებენ, რომ იგივე წესი ამოქმედდეს მარიხუანას ტესტზე, რაც ალკოტესტის შემთხვევაშია, ანუ თუკი პირი დღეს მოქმედი კანონმდებლობით ალკოტესტის გავლაზე უარს იტყვის, ეს მიიჩნევა სამართალდარღვევად და მას იმავე ჯარიმას უწერენ,“ – გვითხრა ნიკა სიმონიშვილმა.

საია-ს იურისტი განმარტავს, რომ ასეთი ანალოგია მიუღებელია, რადგან ალკოტესტის დადასტურების შემთხვევაში საქმე გვაქვს სამართალდარღვევასთან, მარიხუანას ტესტის დადებითი პასუხის შემთხვევაში კი, პირი დამნაშავედ მიიჩნევა და მას სისხლისსამართლებრივ პასუხისგებაში მისცემენ.

„სისხლის სამართლის საქმეში მეტი მტკიცება ევალება თავად სახელმწიფოს. ის, რომ პირი უარს აცხადებს ტესტზე, ვერ იტყვის პროკურატურა, რომ დამნაშავეა. პირის იძულება შესაძლებელია მოხდეს მხოლოდ სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილების საფუძველზე,“ – განმარტავს იურისტი.

შინაგან საქმეთა სამინისტრომ უკვე ისაუბრა მარიხუანას ტესტირებაზე. მაღალჩინოსნებმა თქვეს, რომ ტესტირება ალკოტესტის მსგავსი იქნება და კანონის დამტკიცების შემთხვევაში, მარიხუანას შესამოწმებელ აპარატებს მალევე შეიძენენ.

რა ინსტრუქცია ექნება პატრულს, თუკი მას მძღოლი მარიხუანას ტესტის გავლაზე უარს ეტყვის? – შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჯერ ამ კითხვაზე საჯაროდ პასუხი არ გაუცია. უწყების პრესსამსახური განმარტებას დაგვპირდა, თუმცა იგი ამ დრომდე არ მიგვიღია.

კითხვები გაჩნდა მარიხუანას მიღების ხანგრძლივობასთან დაკავშირებითაც – შესაძლოა ტესტმა მარიხუანას მიღება დაადასტუროს მაშინაც, როცა მძღოლი მარიხუანას ზემოქმედების ქვეშ  რამდენიმე დღის ან კვირის წინ იყო.

„დაისჯებიან მხოლოდ ის ადამიანები, რომლებიც მარიხუანას კლინიკური ზემოქმედების ქვეშ იმყოფებიან, ანუ იმ მომენტში მართავენ სატრანსპორტო საშუალებას, როდესაც არიან ნარკოტიკული თრობის ქვეშ. ანალოგიური მდგომარეობაა სამსახურში, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს ნარკოტიკული საშუალების ზემოქმედების ქვეშ ყოფნასთან მიმართებითაც,“ – განაცხადა შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, ნათია მეზვრიშვილმა ერთ-ერთ პრესკონფერენციაზე.

„ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას“ შენიშვნები შსს-ს კანონპროექტზე კიდევ აქვს: მარიხუანას მოწევისთვის ვერ მიედავებიან, მაგალითად,  მოპედის მძღოლს [მოპედის მძღოლი ალკოჰოლის მიღებისთვის ჯარიმდება]. მარიხუანას მოწევისთვის ასევე ვერ მოსთხოვენ პასუხს თვითმფრინავის პილოტს, მატარებლის მემანქანეს ან გემის კაპიტანს. მათი პასუხისმგებლობა მხოლოდ ავარიის შემთხვევაში აქტიურდება.

სისხლის სამართლის კოდექსში ცვლილება შედის იმ მუხლშიც, რომელიც „ავტოსატრანსპორტო საშუალების მოძრაობის ან ექსლუატაციის წესების დარღვევას“ გულისხმობს – თუკი დადგინდება, რომ ავარიის მიზეზი მძღოლის ნარკოტიკული თრობაა და ავარიამ სხეულის ნაკლებად მძიმე დაზიანება გამოიწვია, მძღოლი 2-დან 5 წლამდე პატიმრობით დაისჯება. „მძიმე დაზიანების“ შემთხვევაში მძღოლს თავისუფლების აღკვეთა 4-დან 6 წლამდე ელის. თუკი ავარიამ ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა გამოიწვია, ეს 6-დან 9 წლამდე პატიმრობას გამოიწვევს, ხოლო 2 ან მეტი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობის შემთხვევაში მძღოლს 8-დან 12 წლამდე ჩასვამენ ციხეში.

ამ შემთხვევაში სასჯელის ზომა ემთხვევა ალკოჰოლური სიმთვრალის დროს ჩადენილ დანაშაულს.

ბათუმის ბულვარის ადმინისტრაციის ახალ დირექტორს, ირაკლი ჯინჭარაძეს, ბულვარში ბევრი რამ არ მოსწონს. შედის თუ არა მის ჩამონათვალში თონე პლაჟზე და რესტორნიდან გამომავალი ხმამაღალი რუსული მუსიკა  ან როგორ აპირებს იმ ყველაფრის შეცვლას, რაც არ მოსწონს? – „ბათუმელების“ კითხვებს ირაკლი ჯინჭარაძე პასუხობს.

ბატონო ირაკლი, რას შეცვლის ბათუმის ბულვარში ახალი  დირექტორი?

კონკურსის ერთ-ერთი პირობა იყო, რომ უნდა წარგვედგინა ბულვარის განვითარების ჩვენეული ხედვა. ვინაიდან მე ერთ-ერთი მენეჯერი ვიყავი მანამდეც [2017 წლიდან ირაკლი ჯინჭარაძე ბულვარის ადმინისტრაციაში დირექტორის მოადგილედ მუშაობდა] და ვკურირებდი ფინანსურ საკითხებს, ჩემთვის ბულვარის პრობლემები ნაცნობი იყო. მოკლე პრეზენტაციის სახით მოვამზადე ჩემი ხედვები – ეს, ალბათ, ჩემი დიდი პლუსი იყო. ბევრს ჰგონია, რომ ბულვარი მარტივი სამართავია, ეს არის ერთ-ერთი ურთულესი სტრუქტურა. ჩემთვის უპირველესია ბულვარის ლანდშაფტური სახე, ასევე, ინფრასტრუქტურა. პირველი, რასაც გავაკეთებ, ეს არის სტანდარტებსა და რეგულაციებზე მუშაობა, თუ ჩვენ არ გავიზიარებთ სხვა ქვეყნების გამოცდილებას ამ მიმართულებით, ვერ განვავითარებთ ბულვარს.

რა რეგულაციები გჭირდებათ?

ეს შეიძლება შეეხოს ადამიანის უსაფრთხოებასაც, როდესაც შემოდის ვიზიტორი, სკვერია ეს თუ ბაღი და შემოდის ბავშვთან ერთად, ის უნდა იყოს უზრუნველყოფილი უსაფრთხოების კუთხით. გარდა ამისა, ჩვენ ვხედავთ, რომ ბათუმის ბულვარის ტერიტორიაზე გადაადგილდება სანდასუფთავების, ასევე დისტრიბუციის დიდი ავტომანქანები, ასევე ელექტრომობილები, ბულვარში შემოსული ვიზიტორები მანქანებმა და  გამონაბოლქვმა არ უნდა შეაწუხოს.

დასუფთავების მანქანას აღარ შეიყვანთ?

ვერ ვიტყვი, რომ ხვალიდან დასუფთავების მანქანა აღარ შემოვა ბათუმის ბულვარში, ჩვენ სანდასუფთავებასთან და ბათუმის მერთან, ბატონ ლაშასთან ერთად მოგვიწევს მუშაობა ამაზე, შემდეგ კი საკრებულოში წარვადგენთ პროექტს დასამტკიცებლად. მაგალითად, ნიუ იორკის ცენტრალური პარკი ათჯერ დიდია ბათუმის ბულვარზე, იქ მხოლოდ ელექტრომობილები შედიან, მოწყობილია ურნები პარკებით და ამ პარკებიდან გადადის ნარჩენები ელექტრომობილში. უნდა მოეწყოს ადგილები, სადაც იქნება შემნახველი ბუნკერი იმისთვის, რომ მანქანა ტერიტორიაზე არ გადაადგილდეს. ეს ალბათ ხვალ არ იქნება, მაგრამ თუ არ დავიწყეთ, ვერასოდეს გავაკეთებთ. უმოკლეს დროში ჩვენ დავდებთ კონცეფციას, რომელიც დასუფთავებასაც მოიცავს. ბულვარის ტერიტორია უნდა იყოს ყველაზე მოწესრიგებული და უფრო პრაქტიკულად აწყობილი.

მე, როგორც მოქალაქეს, არ მსიამოვნებს, როდესაც სეირნობ პრომინადზე და ამ დროს მოდის დიდი სანდასუფთავების მანქანა, მაგრამ დღეს სხვა გზა არ მაქვს… რაც შეეხება დისტრიბუციას, რომლებიც აქ კვების ობიექტებს ამარაგებენ, მათთვის გვექნება უფრო მკაცრი რეგულაციები.

კიდევ რა მიმართულებით გჭირდებათ რეგულაციები?

თქვენ, ალბათ იცით, როგორი პრეტენზიები აქვს საზოგადოებას თუნდაც კვების ობიექტებთან დაკავშირებით. როგორ ვუთხრა მე რომელიმეს თქვენ არა და თქვენ კი –  როდესაც იქნება უკვე დამტკიცებული სტანდარტი, მაშინ შევძლებთ მოვთხოვოთ, თუ გინდათ ჩვენს ტერიტორიაზე ბიზნესი აწარმოოთ, ამ სტანდარტებს უნდა აკმაყოფილებდეთ.

ასევე, ვფიქრობ, დაშვებული არ უნდა იყოს შემოღობვები და ბევრი ისეთი რამ, რაც დღეს არის. გარკვეული დროის შემდეგ შეიძლება მე არ ვიყო ბულვარის დირექტორი და ეს არ უნდა იყოს ხელმძღვანელი პირების გემოვნებაზე აწყობილი. ჩემთვის მნიშვნელოვანია, რომ ჩემს პერიოდში შევქმნა ფუნდამენტური დოკუმენტები, ვიდრე ინფრასტრუქტურით პიარი გავიკეთო, ინფრასტრუქტურის პროექტებით გავაოცო მოქალაქეები ან ვიზიტორები. ვფიქრობ, დოკუმენტმა უნდა განუსაზღვროს მენეჯერს, როგორ განავითაროს ბულვარი.

 ამ ეტაპზე თქვენ თვითონ რა არ მოგწონთ ბულვარში?

ბევრი რამ არ მომწონს, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მანამდე ვინც იყო ხელმძღვანელი, მისი ბრალია. არც მე გავურბივარ პასუხისმგებლობას. შემიძლია ვთქვა, რა არ მომწონს, მაგრამ ეს მიმანიშნებელი იქნება ბიზნესისთვის, ამიტომ არ ვიტყვი.

თქვენი წინამორბედი ღიად ამბობდა, რომ არ მოსწონდა, მაგალითად, „პიერ ბათუმის“ წინ არსებული მაღაზიები…

ადამიანი, რომელიც ხელმძღვანელ თანამდებობაზე მოვა ბულვარში და მოეწონება ის, რაც „პიერ ბათუმის“ გარშემო ხდება და არამარტო „პიერ ბათუმის“ გარშემო, არ უნდა იმუშაოს ბულვარის ადმინისტრაციის უფროსის თანამდებობაზე.

ფილებისა და სკამების დაზიანებაზეა მუდმივად საუბარი, რატომ ზიანდება ასე ხშირად, უხარისხოა?

ვერც ერთი ბათუმელი და სტუმარი ვერ იტყვის, რომ ბულვარი მოუვლელია. რაც შეეხება ფილებისა და სკამების დაზიანებას, ჩემი მოსაზრებაა, რომ პატარა ტერიტორია გავაკეთოთ და ხარისხიანად, – არის ხარისხის პრობლემა, ძალიან ცუდ მდგომარეობაშია ანბანის კოშკის მიმდებარე ტერიტორია,  შემდგომ მოვლის ბრალია თუ რაიმე სხვა მიზეზი არ ვიცი, საგარანტიო  ვადა უკვე გასულია. მუნიციპალიტეტი ცალკე მუშაობს იმაზე, რომ ეს პრობლემა მოგვარდეს. თუმცა, როცა გყავს ათიათასობით ვიზიტორი ერთ სეზონზე, იქ ურნაც გატყდება და სკამიც დაზიანდება. ბულვარი ცოცხალი ორგანიზმია, მაგისთვის არის ბულვარის ადმინისტრაცია, რომ ეს აღმოფხვრას.

მთავარი საკითხი მაინც არის კონსერვაცია, კონსერვაციის გარეშე შეუძლებელია მომავალ გეგმებზე საუბარი, უნდა შემუშავდეს არსებულ იერსახესა და ლანდშაფტზე მორგებული კონსერვაციის გეგმა, ამას სჭირდება კვლევები და სპეციალისტების ჩართვა. კვლევებს შევისყიდით.

უახლოეს მომავალში ვაპირებთ საპირფარეშოების დამატებას ბულვარში. გამოცხადებული გვქონდა პროექტირებაზე ტენდერი და ჩავარდა. ვაპირებთ ისევ გამოვაცხადოთ – მინიმუმ სამ ადაპტირებულ საპირფარეშოს დავამატებთ, რომლებსაც ასევე ექნება ბავშვთა გამოსაცვლელი ოთახი.

ასევე არის ინფორმირებულობის პრობლემა, მანიშნებლებზე მაქვს საუბარი, რომლებიც უმარტივებს ვიზიტორებს გადაადგილებას. მე  დავდივარ სხვადასხვა ქვეყანაში და  შეიძლება არ ვიცი ენა, თუმცა არ მიჭირს გადაადგილება. ჩვენთან შემოსული ვიზიტორი ვერ ხვდება რა მიმართულებით წავიდეს, რომ ნახოს „ალი და ნინო“. ამის დაპროექტებაზე ჩვენ უახლოეს დღეებში გამოვაცხადებთ ტენდერს.

ვიდრე შეგარჩევდნენ ამ თანამდებობაზე, მთავრობის თავმჯდომარე თუ შეგხვდათ? 

არა, მას არ შევხვედრივარ. კონკურსი ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ ჩაატარა, კომისიას მინისტრის მოადგილე არჩილ ვანაძე ხელმძღვანელობდა.

საკადრო ცვლილებები იქნება – ახალი მოადგილეები გყავთ უკვე?

მე ჩართული ვიყავი აქ რესტრუქტურიზაციის პროცესში და კადრებს ყველას ვიცნობ, ამიტომ არ ვაპირებ ამ პროცესის წამოწყებას, თუმცა რეორგანიზაცია იქნება. სტრუქტურა უნდა იყოს უფრო მოქნილი და პრაქტიკული. იმიტომ არ ვცვლი სტრუქტურას, რომ მაშინ არ ვეთანხმებოდი, იმ დროისთვის ისე იყო საჭირო. დაველოდებით მოადგილეების დანიშვნას. მე მოქნილი სტაფი მინდა.

რამდენია წელს ბულვარის ბიუჯეტი, რა სამუშაოებია უკვე შესრულებული და რა არის დასასრულებელი?

ათ მილიონზე მეტია წელს ბიუჯეტი, სამუშაოების 90 პროცენტია შესრულებული – ყველაზე მნიშვნელოვანი პროექტი, რაც შეჩერებულია, ეს არის ბათუმის ბულვარის ველობილიკის რეაბილიტაცია. პროექტი მოიცავს მილიონ 700 000 ლარს. ამ პროექტის განხორციელებაზე ტენდერი გამოცხადდა და ჩავარდა. ვფიქრობთ, არის პროექტში რიგი პრობლემები, რაც უნდა დაიხვეწოს.

ბულვარის ინფრასტრუქტურა, განსაკუთრებით პლაჟის გასწვრივ სავაჭრო ობიექტები ბევრს არ მოსწონს. თქვენ მოგწონთ პლაჟზე თონე?

საზოგადოების უკმაყოფილება, რა თქმა უნდა, ჩვენთვის მისაღები იყო. თუმცა ისინი კერძო მესაკუთრეები არიან და ბიზნესს ასე მარტივად ვერ შევეხებით, ვერ მივცემთ მითითებას, რომ ლუქსკლასის სამზარეულოები გააკეთონ. სწორედ იმისათვის გვესაჭიროება რეგულაციები, რომ იცით რა, მე არ მინდა ეს მუსიკა ამ კაფეში იყოს ან თონე, თუ როგორც შეერქვა შემდეგ ამ კვების ობიექტებს, ხაშლამის და სუპხარჩოს სუნის ტრიალი… მომწონს თუ არ მომწონს – როგორ გითხრათ? რა თქმა უნდა, არ მომწონს. ამიტომაც უნდა სტანდარტი.

ხმაურიც ერთ-ერთი აქტუალური პრობლემაა, რესტორნებიდან გამომავალი მუსიკის ძალიან მაღალი ხმა სეზონზე…

მუსიკაც რეგულაციებმა უნდა დაარეგულიროს, ჩვენ ვერ მივუთითებთ როგორი მუსიკა უნდა ჩართოს. გადა ამისა, ვფიქრობ, ასეთი ობიექტებით არ უნდა იყოს ბულვარი გადატვირთული, პირიქით ძალიან ცოტა უნდა იყოს.

ბულვარში რუსული მუსიკა ისმოდა ხშირად. მესმის, რომ ამას ვერ დაარეგულირებთ, მაგრამ თქვენი მოქალაქეობრივი პოზიცია როგორია?

მე თვითონ არ ვუსმენ რუსულ მუსიკას, არც რუსულად ნათარგმნ ფილმს ვუყურებ, თანავუგრძნობ და გვერდში ვუდგავარ ომში დაღუპულების ყველა ოჯახს. ისინი ჩემთვის  გმირები არიან.

აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროში აცხადებენ, რომ თხილს აჭარაში 20-მდე სხვადასხვა სახის დაავადება აქვს.

მინისტრის მოადგილის, მამუკა თურმანიძის თქმით, „გასულ წლებში აჭარაში 2-2,5 ტონა თხილი მოდიოდა ჰექტარზე, მაგრამ ვინაიდან აგრარული ტექნოლოგიები არ განხორციელდა სრულფასოვნად, ამან გამოიწვია მოსავლიანობის მკვეთრი შემცირება. აჭარაში ადგილობრივმა სამეცნიერო კვლევითმა ცენტრმა იმუშავა, ასევე მოწვეული გვყავდა სპეციალისტები თურქეთიდან, რომლებმაც დადეს დასკვნა, რომ თხილის ბაღებში 16-დან 20-მდე სხვადასხვა სახის დაავადება არის გავრცელებული“.

თხილის ძირითად მავნებლად დღეს აზიური ფაროსანა სახელდება, თუმცა მცენარეს, ფაქტობრივად, მთელი წლის განმავლობაში სჭირდება მოვლა, მათ შორის წამლობა არა მარტო ფაროსანასგან, არამედ სხვადასხვა მავნებლებისა და დაავადებებისგან დასაცავად.

მამუკა თურმანიძის თქმით, აუცილებელია ზუსტად შეასრულდეს ყველა ინსტრუქცია აგროტექნიკურ ვადებში: „ხუთი დღე იქეთ ან აქეთ წამლობაში რომ შეგვცდეს, შესაბამისი შედეგი ვერ იქნება მიღწეული. ამიტომ ძალიან მნიშვნელოვანია რითი ვწამლავთ, როდის ვწამლავთ და რის წინააღმდეგ ვწამლავთ. აუცილებელია, რომ ეს ყველაფერი ფერმერმა იცოდეს“.

წამლობის პერიოდები, ასევე შესაბამისი პრეპარატები და მათი დოზები, რათა ისინი სწორად გამოვიყენოთ, მოცემულია ფენოკალენდარულ სქემაში, რომელიც სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, სურსათის ეროვნული სააგენტოსა და სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის მიერ არის მომზადებული:

შეიცვლება თუ არა ეს კალენდარი 2019 წლისთვის? – აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროში ამბობენ, რომ სქემა, ძირითადად, უცვლელი დარჩება; ამასთან,სურსათის ეროვნული სააგენტო გეგმავს, გაცილებით ვრცელი ინფორმაციის შემცველი ბუკლეტების დარიგებას.

აღნიშნული სქემის მიხედვით, უშუალოდ აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ თხილის შეწამლვა რეკომენდებულია წელიწადში სამჯერ:
პირველი შესხურება – ივნისის დასაწყისში;
მეორე შესხურება – ივნისის ბოლოს/ივლისის დასაწყისში;
მესამე შესხურება – [მოსავლის აღების შემდეგ] – აგვისტოს ბოლოს/სექტემბრისდასაწყისში.

ძირითადად გამოიყენება ბიფეტრინის შემცველი ქიმიკატები, რომელთა გამოყენების ინსტრუქცია დეტალურად შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე.

„არ მაქვს საშუალება ბავშვები თეატრში ვატარო. მე რა, დიდი ვარ და ჩემთვის რას ნიშნავს თოჯინების თეატრი, მაგრამ რითაც ჩემი შვილები ხარობენ, მეც ის მახარებს,” – გვეუბნება ნინო (სახელი შეცვლილია), სამი შვილის დედა. ნინოს მეუღლე პატიმარია. ბავშვებს მარტო ზრდის და შაბათს, 15 სექტემბერს, სამივე ცხოვრებაში პირველად წაიყვანა თოჯინების თეატრში. ერთი მეხუთე კლასშია, ერთიც – მესამეში, სულ პატარა ბიჭი წელს მეორე კლასში ისწავლის.

„იმ დღეს ძალიან ბედნიერები იყვნენ, სახლში რომ დაბრუნდნენ, დეიდას უყვებოდნენ, რა ლამაზი და გემრიელი ტორტი მოართვეს, როგორი ფერადი სპექტაკლი ნახეს,” – ამბობს ნინო.

ყოფილი პატიმრებისა და პრობაციონერების შვილებისთვის „დემოკრატიის ინსტიტუტმა“ სასწავლო წლის დაწყების აღსანიშნად ნამდვილი ზეიმი მოაწყო: პატარებს ჯერ სასკოლო ნივთები გადასცეს. შემდეგ ბათუმის მოზარდ მაყურებელთა და თოჯინების თეატრში ბავშვებმა ლელა ცუცქირიძის „ზანზარასა და ჩუს თავგადასავლის“ მიხედვით დადგმული სპექტაკლი ნახეს.

წელს ამ სპექტაკლით გაიხსნა ბათუმის მოზარდ მაყურებელთა და თოჯინების თეატრის 82-ე თეატრალური სეზონი. თეატრმა ყოფილი პატიმრებისა და პრობაციონერების შვილებს უსასყიდლოდ უმასპინძლა. პატარებმა სასიამოვნოდ გაატარეს საღამო და სკოლის პირველი დღის დადგომამდე ზღაპრის სამყაროში იმოგზაურეს.

„ყოფილი პატიმრების, პატიმართა ოჯახებისა და პრობაციონერების მხარდაჭერის პროგრამას“ „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ 2017 წლის თებერვლიდან ახორციელებს  დასავლეთ საქართველოს ოთხ რეგიონში: აჭარაში, იმერეთში, გურიასა და სამეგრელო – ზემო სვანეთში. „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ პროექტს პარტნიორ ორგანიზაციებთან – ,,გურიის ახალგაზრდულ რესურსცენტრთან“, „აფხაზინტერკონტთან“ და „ფონდ თანაზიართან“ ერთად ახორციელებს.

პროექტი ბევრ სხვადასხვა კომპონენტს მოიცავს, მათ შორის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება ყოფილი პატიმრებისა და პრობაციონერების ოჯახის წევრთა რეაბილიტაცია-რესოციალიზაციაა.

როგორც ყოფილი პატიმრების გაძლიერების პროექტის კოორდინატორი, ნინო ხაჩიძე ამბობს, მსგავს ღონისძიებებს ორგანიზაცია გარკვეული პერიოდულობით ყოველთვის აწყობს. მომავალშიც არაერთი ღონისძიება იგეგმება პატარების საჭიროებების მიხედვით.

„ბავშვების მდგომარეობა ასახავს ყოფილი პატიმრების ოჯახების მდგომარეობას. სტიგმების, მატერიალური სიდუხჭირის გამო ეს ოჯახები მძიმე მდგომარეობაში არიან. პატიმართა შვილებისთვის ასეთი ღონისძიებები ბევრს ნიშნავს, ამ პატარებს ყურადღება და მხარდაჭერა სჭირდებათ. ვერ წარმოიდგენთ, როგორია მათი ემოციები, როცა ვცდილობთ რამით გავახაროთ. იყო შემთხვევა, როცა ერთი ბენეფიციარის პატარა გველოდებოდა კიდეც: სასწავლო წლის დასაწყისში საჩუქრებს თუ გვიმზადებენ ნეტაო – მამას ეკითხებოდა თურმე”, – ამბობს ნინო ხაჩიძე.

ყოფილი პატიმრების, პრობაციონერებისა და მათი ოჯახის წევრების რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის გარდა პროექტი მიზნად ისახავს:

• ყოფილ პატიმართა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობას 
  • იურიდიულ დახმარებას
• ბენეფიციართა გადამისამართებას შესაბამისი პროფილის სამედიცინო დაწესებულებაში
  • ბენეფიციართა დახმარებას (ადვოკატირებას), რომ ისარგებლონ კუთვნილი სამედიცინო შეღავათებით და შესაბამისი სახელმწიფო პროგრამებით
• ყოფილი პატიმრების, პრობაციონერებისა და მათი ოჯახის წევრების მცირე სამეწარმეო ინიციატივების წახალისებას
• სამიზნე ჯგუფების დასაქმების ხელშეწყობას

ზემოთ ჩამოთვლილი სერვისებით სარგებლობა შეუძლიათ ყოფილ პატიმრებს, პატიმართა ოჯახის წევრებს და პრობაციონერებს. ამისთვის მათ უნდა მიმართონ:

აჭარაში – დემოკრატიის ინსტიტუტს, ქ.ბათუმი ჭავჭავაძის ქ. №107, ტელ: (0422) 27 57 44;

იმერეთში – აფხაზინტერკონტს, ქ.ქუთაისი ნინოშვილის ქ. №27, ტელ: (0431) 26 48 61;

გურიაში – გურიის ახალგაზრდულ რესურსცენტრს, ოზურგეთი რუსთაველის ქ. №4, ტელ: (0496) 27 41 26;

სამეგრელო – ზემო სვანეთში – თანაზიარს ,  ზუგდიდი, რუსთაველის ქ. №88, ტელ: (0415) 22 10 78.

მასალა მომზადებულია პროექტის – „ყოფილი პატიმრების, პატიმართა ოჯახებისა და პრობაციონერების მხარდაჭერის პროგრამა“  ფარგლებში.
პროექტს ახორციელებს ა(ა)იპ „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ და დაფინანსებულია ევროკავშირის მიერ.
მასალაში გამოთქმული მოსაზრებები ავტორისეულია და შესაძლოა არ გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის თვალსაზრისს.

მთავარ ფოტოზე: ბათუმის თოჯინებისა და მოზარდ მაყურებელთა პროფესიული თეატრის ფოტო.

იმ მეზღვაურებს, რომლებსაც განათლება ქართულ საზღვაო სასწავლებლებში აქვთ მიღებული, 13 სექტემბრის შემდეგ საშუალება ეძლევათ გერმანულ და ხორვატიულ გემებზეც დასაქმდნენ.  ამიერიდან ქართული დიპლომით მსოფლიოს 47 ქვეყანაშია დასაქმება შესაძლებელი, აქედან 19 ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოში.

გერმანული და ხორვატიული დროშის ქვეშ მცურავ გემებზე დასაქმების  შესაძლებლობა მეზღვაურებს საზღვაო ფორუმზე ხელმოწერილი მემორანდუმით მიეცათ, რითაც ამ ორმა სახელმწიფომ ქართველ მეზღვაურთა კომპეტენციის დამადასტურებელი სერტიფიკატები  აღიარა.

„ახლა ყველაფერი კომპეტენტური მეზღვაურების და კომპეტენტური საკრუინგო კომპანიების ხელშია. მთავარი წინაღობა რომ არ გვაღიარებდნენ, მოხსნილია,“ –  ამბობს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო დირექტორის მოადგილე ივანე აბაშიძე „ბათუმელებთან“. ის პირადად იყო მოლაპარაკებებში ჩართული, რომლის შედეგადაც ქვეყნებს შორის მემორანდუმის გაფორმება გახდა შესაძლებელი.

მისი თქმით, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საზღვაო და სანაოსნო ადმინისტრაციას მემორანდუმზე ხელმოწერის გადაწყვეტილება გერმანიის გემთმფლობელთა ასოციაციასთან კონსულტაციის გარეშე არ მიუღია. გერმანულმა მხარემ გერმანელ გემთმფლობელთა ასოციაციასთან აწარმოა მოლაპარაკებები და მოიკვლია რამდენად იყო გემთმფლობელთა მხრიდან ინტერესი ქართველი მეზღვაურების დასაქმებაზე მათ კომპანიებში. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომ მემორანდუმი ხელმოწერილია, ქართველ მეზღვაურებს გერმანულ გემებზე დასაქმების რეალურ შანსს აძლევს.

ივანე აბაშიძე დეტალურად ხსნის, თუ რა უნდა გააკეთონ მეზღვაურებმა იმისათვის, რომ სასურველ გერმანულ ან ხორვატიულ გემზე მოხვდნენ.

ივანე აბაშიძე: „დღევანდელი მდგომარეობით, როდესაც ქართველი მეზღვაური გადაწყვეტს დასაქმდეს გერმანიაში, არის ორი ვარიანტი: ან გემთმფლობელი თავად მოიძიოს, ან გემთმფლობელმა მოიძიოს საკრუინგო კომპანიის მეშვეობით.

ორი აქტორი შემოდის მოქმედებაში – უშუალოდ მეზღვაური, რომელსაც შეუძლია პირდაპირ დასაქმდეს გემთმფლობელზე გასვლით და საკრუინგო კომპანია, რომელმაც ხელშეკრულება უნდა გააფორმოს გემთმფლობელთან საშუამავლო დასაქმების შესახებ.

ახლა ბურთი არის ქართული საკრუინგო კომპანიების მოედანზე. ქართულმა საკრუინგო კომპანიებმა დროულად უნდა გააკეთონ ის, რომ გერმანელ გემთმფლობელებზე გავიდნენ. სამართლებრივი პრობლემა დასაქმებასთან დაკავშირებით, მოხსნილია.

მეზღვაურს საკრუინგო კომპანიის გარეშეც შეუძლია გერმანიის დროშის ქვეშ მცურავ გემებზე დასაქმება. შეუძლია მოიძიოს გემთმფლობელი, გააგზავნოს მისი საბუთები, მოთხოვნილი კრიტერიუმების დაკმაყოფილების და ხელშეკრულების გაფორმების შემთხვევაში უკვე გერმანიის საზღვაო ადმინისტრაცია მართვის დონის მეზღვაურზე გასცემს ე.წ. სერტიფიკატის აღიარების დადასტურებას.

საკრუინგო კომპანია ასრულებს შუამავლის როლს. ამ შუამავალმა კომპანიამ უნდა უზრუნველყოს ყველანაირი დოკუმენტაციის ისე მომზადება და გაფორმება, რომ გემთმფლობელს ნაკლები ზრუნვა მოუწიოს. მაგალითად, მეზღვაურს ჩაუტაროს კომპეტენციის ტესტი, მოუწესრიგოს ყველა საბუთი, პასპორტი, ვიზა, მოუმზადოს ხელშეკრულება და ა.შ.  საკრუინგო კომპანია ამაში ანაზღაურებას გემთმფლობელისგან იღებს.

ამ მემორანდუმით ქართველ მეზღვაურებს ეძლევათ შეუზღუდავი დასაქმების საშუალება გერმანიის დროშის ქვეშ მცურავ გემებზე. ეს არის რამდენიმე ასეული, ძალიან მაღალი ხარისხის, ძალიან სანდო ორგანიზაციების და გემთმფლობელების საკუთრებაში არსებული გემები, ძალიან მაღალი ანაზღაურებით“.

გარდა დასაქმებისა, გერმანული მხარე ქართულ მხარეს საგანმანათლებლო პროცესშიც დაეხმარება.

„ჩვენ დავეხმარებით საქართველოს პირადი შემადგენლობის მომზადებასა და სწავლებაში. დარწმუნებული ვარ, ეს მოიტანს იმ შედეგს, რომ საქართველო თავისი მეზღვაურებით და ნაოსნობაში დასაქმებული ადამიანებით გავა საერთაშორისო ასპარეზზე,” – ეს განცხადება მემორანდუმზე ხელმოწერის შემდეგ გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საზღვაო და სანაოსნო ადმინისტრაციის გენერალურმა დირექტორმა,  რეინჰარდ კლინგელმა გააკეთა.

იგივე მოდელი ვრცელდება ხორვატიასთან მიმართებაშიც.

ამავე თემაზე:

საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დირექტორის ბრძანებით, არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ელემენტს – „ქართული ხორბლის კულტურა [ენდემური სახეობები და ადგილობრივი ჯიშები]“, არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

შესაბამის ბრძანებას ნიკოლოზ ანთიძემ ხელი 2018 წლის 7 სექტემბერს მოაწერა.

ამ ბრძანებით, რომელიც 11 სექტემბრიდან ამოქმედდა, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს საინფორმაციო სისტემების სამსახურს დაევალა მითითებული ობიექტის მონაცემების ძეგლთა სახელმწიფო რეესტრში ასახვა.

ამავე თემაზე: 

ფოტო: pexels.com

ბათუმის შემოვლითი გზის მშენებლობის გამო ბათუმში სამ მოქალაქეს საკუთრებას ექსპროპრიაციის გზით ჩამოართმევენ.

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის ბრძანებაში, რომელსაც ხელს მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი გიორგი ჩერქეზიშვილი აწერს, აღნიშნულია, რომ ვინაიდან, საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ ვერ ხერხდება კერძო მესაკუთრეებთან უძრავი ქონებების გამოსყიდვაზე თანხმობის მიღება, არსებობს ექსპროპრიაციის გზით საკუთრების უფლების ჩამორთმევის საჭიროება.

„საექსპროპრიაციო ქონების ღირებულებასთან დაკავშირებით ექსპროპრიატორის და ქონების მესაკუთრის შეუთანხმებლობის საკითხის განხილვა/გადაწყვეტა არ წარმოადგენს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს უფლებამოსილებას.

აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით – თუ ექსპროპრიატორი და ქონების მესაკუთრე ვერ თანხმდებიან ქონების საბაზრო ღირებულებასა და საკომპენსაციო თანხაზე ან კომპენსაციის სახით შეთავაზებული ქონების გადაცემაზე, მაშინ თითოეულ მხარეს უფლება აქვს სარჩელი შეიტანოს სასამართლოში განსჯადობის მიხედვით, საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი წესით.“ – აღნიშნულია ბრძანებაში.

ვინაიდან ბათუმის შემოვლითი გზის პროექტი მიიჩნევა აუცილებელ საზოგადოებრივი საჭიროების მქონე პროექტად, საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტს მიენიჭა პროექტის ფარგლებში მოქცეულ შემდეგ უძრავ ქონებაზე ექსპროპრიაციის უფლება:

უძრავი ქონება, მდებარე ბათუმში, თბილისის ქუჩაზე,  N9, 1000 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი;
შენობა/ნაგებობი:
N1 – საერთო ფართობი – 595,87 კვ.მ [მათ შორის I სართული, ფართობი – 187.3 კვ.მ, II სართული, ფართობი – 231.9 კვ.მ, სხვენი, ფართობი – 176.67 კვ.მ];
N2 – საერთო ფართობი – 18.39 კვ.მ;
N3 საერთო ფართობი – 3.42 კვ.მ];
ასევე, ამავე მისამართზე მდებარე 601 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და 21.74 კვ.მ შენობა-ნაგებობა.

ამ ქონების მესაკუთრეები არიან: დავით ბერიძე, მავილე ველიაძე და ნინო ბერიძე.

ბრძანებაში აღნიშნულია, რომ ის შეიძლება გასაჩივრდეს გამოქვეყნების ან ოფიციალური წესით გაცნობის დღიდან ერთი თვის ვადაში, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში. ბრძანება მიმდინარე წლის 5 სექტემბერს გამოქვეყნდა.