„ქართული ოცნება“ „ნაციონალურ მოძრაობას“ დესტაბილიზაციის დაგეგმვაში ადანაშაულებს. ამის შესახებ ზუგდიდში, მმართველი პარტიის ოფისში გამართულ ბრიფინგზე არჩილ თალაკვაძემ განაცხადა და წარადგინა აუდიო ჩანაწერი, რომელიც, მისი თქმით, „ნაციონალური მოძრაობის“ სამუშაო თათბირიდან პარტიის შტაბის წევრებმა გამოიტანეს და „ოცნების“ შტაბს მიაწოდეს.

თალაკვაძის თქმით, ჩანაწერის მონაწილეები „მიხეილ სააკაშვილისა და სანდრა რულოვსის უახლოესი გარემოცვის წევრები – სავარაუდოდ, ნინია ცისკარიშვილი და სალომე ჭელიძე“ არიან.

„რესპუბლიკური საავადმყოფოს“ ახალი შენობის დასაცავად შპს „სტადიონი“ 50 400 ლარის გადახდას გეგმავს. ამ თანხას დაცვის პოლიციის დეპარტამენტს გადაუხდიან. პროექტი, რომელიც ახალი საავადმყოფოს მშენებლობას ითვალისწინებს, ბოლო შეთანხმებით, 2019 წლამდე უნდა დასრულებულიყო, თუმცა დღემდე გაურკვეველია, კონკრეტულად როდის დასრულდება იგი. ასევე გაურკვეველია, თუ რომელ უწყებას გადაეცემა საბოლოოდ ახალი საავადმყოფო.

„სტადიონის“ მიერ შესყიდვების სააგენტოში 17 მაისს გაგზავნილ წერილში აღნიშნულია, რომ „ახალი საავადმყოფოს სამშენებლო სამუშაოების დასრულების ვადა არის სავარაუდო, შესაბამისად, დაცვითი მომსახურების შესყიდვის მიზნით ხელშეკრულება გაფორმდება სამუშაოების დასრულების შემდეგ, ხოლო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების მიწოდების ვადად განისაზღვრება ობიექტის სხვა უწყებაზე საბოლოოდ გადაცემამდე, მაგრამ არაუმეტეს 2019 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდი“.

„170-საწოლიანი, მრავალპროფილური კლინიკური საავადმყოფო შედგება სამი ბლოკისაგან, რამდენიმე დამხმარე ნაგებობებით. რომლებშიც დამონტაჟებულია თანამედროვე ტიპის ძვირადღირებული სხვადასხვა მოწყობილობები. ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 22 107 კვ.მ-ს, შენობების მოშენების ფართობი 4733 კვ.მ-ს და წარმოადგენს სახელმწიფო ქონებას. შესაბამისად, ობიექტის მასშტაბიდან და მნიშვნელობიდან გამომდინარე, ასევე მასში დაცული თანამედროვე ტიპის ძვირადღირებული სხვადასხვა მოწყობილობების გათვალისწინებით აუცილებელია დაცვითი მომსახურება განხორციელდეს შეიარაღებული [ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებით] დაცვით, რათა საჭიროების შემთხვევაში დროულად იქნას აღკვეთილი კანონდარღვევა და დაცული იქნას საზოგადოებრივი წესრიგი“ – აღნიშნულია „სტადიონის“ წერილში.

„სტადიონი“ არის აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს შპს, რომელიც რამდენიმე პროექტს, მათ შორის ბათუმში [ტენდერის საშუალებით], 170-საწოლიანი, მრავალპროფილური კლინიკური საავადმყოფოს სამშენებლო სამუშაოებს ახორციელებს. ახალ საავადმყოფოს ტენდერში გამარჯვებული კომპანია „საბა კონსტრაქშენი“ აშენებს.

როდის დასრულდება სამუშაოები?

„მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად პროექტის დასრულების ვადად განსაზღვრული იყო 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდი, შესაბამისად, დღეის მდგომარეობით [2019 წლის 17 მაისი – ავტ] მიმწოდებელს ერიცხება პირგასამტეხლო ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე… დღეის მდგომარეობით მიმდინარეობს შენობის დასუფთავებისა და სხვა მცირე ფასიანი მოწყობილობების დამონტაჟების სამუშაოები. პროექტის სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების სავარაუდო დასრულების ვადად განისაზღვრება 2019 წლის 30 მაისის ჩათვლით პერიოდი. ხსენებული ობიექტის დასრულებისთანავე უნდა განხორციელდეს შენობაში დამონტაჟებული სხვადასხვა მოწყობილობების ტესტირება, რის შემდეგაც მოხდება ობიექტის საბოლოო მიღება.“ – აღნიშნულია „სტადიონის“ წერილში.

50 400 ლარად, საავადმყოფოს შენობას დაცვის პოლიცია, სავარაუდოდ, 2019 წლის პირველი ივნისიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდში დაიცავს.

ახალ შენობას თავდაპირველად შპს „სტადიონი“ ჩაიბარებს. შემდეგ კი გადაწყდება თუ ვის გადაეცემა ის მართვაში. მიუხედავად იმისა, სამშენებლო სამუშაოები დროში საკმაოდ გაიწელა, ჯერ კიდევ არ არის გამოყოფილი თანხა საავადმყოფოს სამედიცინო აპარატურითა და ინვენტარით აღსაჭურვად.

სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაციისა და აღჭურვის 2019 წლის სახელმწიფო პროგრამაში ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ახალი შენობის აღჭურვისთვის თანხა გათვალისწინებული არ არის. ეს პროგრამა საქართველოს მთავრობამ 2019 წლის 28 იანვარს დაამტკიცა, ცვლილებები კი, 14 მაისს შეიტანა.

ამ თემაზე:

18 მაისიდან 19 მაისს გარდამავალი ღამეს, ბათუმის მუზეუმებში შეგიძლიათ უფასოდ შეხვიდეთ. უფასო ვიზიტები 25 მაისის ჩათვლით გაგრძელდება. დღეს ღამეს დაგეგმილია აქტივობა სახელწოდებით – „ღამე მუზეუმში“. პროექტი გულისხმობს აქტივობებში ვიზიტორების ჩართვას.

ღონისძიებების ჩამონათვალი ასე გამოიყურება:

18 მაისი:

ხარიტონ ახვლედიანის სახელობის მუზეუმი

„ერთი დღე ძველ ბათუმში“. წარმოდგენილი იქნება მე-19 საუკუნის ბოლოსა და მე-20 საუკუნის დასაწყისის ქალაქური ყოფა. ეს აქტივობა მალე დაიწყება [21:00-დან 01:00 საათამდე].

ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმში

მთელი დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა და ახლაც გრძელდება „არტეფაქტების მინაბაძების დამზადება კერამიკულ სახელოსნოში“; ღამის 10 საათიდან კი წარმოდგენილი იქნება „ხალხური მეტალურგიის ტრადიციები აჭარაში“;

ხელოვნების მუზეუმი

„XX ს. ქართული მხატვრობა“; წარმოდგენილი იქნება ექსპოზიცია, რომელიც შეგიქმნით ნათელ წარმოდგენას XX საუკუნის ქართული სახვითი ხელოვნების განვითარების ძირითად ეტაპებზე. [დასაწყისი 20 საათზე];
მსოფლიო შედევრების რეპროდუქციული ბანერების გამოფენა თემაზე ,,ცეკვა მხატვრობაში“ და ,,ბავშვთა სახეები ხელოვნებაში“ [დასაწყისი 20 საათზე];
გამოჩენილი ებრაელი სკულპტორის, ფრანკ მაისლერის მცირე პლასტიკის ნიმუშების გამოფენა [დასაწყისი 20 საათზე];

20 მაისი

ხარიტონ ახვლედიანის სახელობის მუზეუმი 
,,ჩინური სახლი“ – სტუმრები გაეცნობიან ჩაის კულტურის მოკლე ისტორიას, ჩაის სმასთან დაკავშირებულ რიტუალს. გამოიფინება ამ რიტუალთან დაკავშირებული ექსპონატები.

 21 მაისი

ხელოვნების მუზეუმი
ბათუმელ მხატვართა ჯგუფური გამოფენა/გალერეა [დასაწყისი 16 საათზე].

დაცული ტერიტორიების სააგენტომ დასავლეთ საქართველოში მდებარე დაცულ ტერიტორიებსა და მღვიმეებში შესასვლელი ბილეთის ფასი გაზარდა.

3 მაისიდან ტურისტებს უკვე გაზრდილი ფასის გადახდა უწევთ. ბილეთების გაძვირება გააპროტესტეს გიდებმა და ტურისტულმა კომპანიებმა, თუმცა უშედეგოდ. დაცული ტერიტორიების სააგენტო ფასის შემცირებას არ აპირებს. გიდებს კი წინასწარ გაყიდულ ტურებზე, ბილეთების გაზრდილი ფასის გამო თანხის დამატება უწევთ.

სოციალურ ქსელში, პროფესიულ ჯგუფებში ორი კვირაა განიხილავენ ბილეთების გაძვირებას. გიდები, რომლებსაც ოკაცესა და მარტვილის კანიონზე ტურისტები გადაჰყავდათ, აქვეყნებენ ფოტოებს, სადაც კანიონებთან ახლოს საპარკინგე ადგილები თითქმის ცარიელია. მათი მტკიცებით ფასის გაზრდამ ვიზიტორები შეამცირა.

სულ სხვას ამტკიცებს დაცული ტერიტორიების სააგენტო. სააგენტოდან მოწოდებული სტატისტიკის თანახმად, 2019 წლის 1-16 მაისის პერიოდში მარტვილის კანიონს 9394 ვიზიტორი ეწვია, მაშინ როცა 2018 წლის იგივე პერიოდში ვიზიტორების რაოდენობა 5399 იყო.

რაც შეეხება ოკაცეს კანიონს, 2019 წლის 1-16 მაისის პერიოდში 4628 ტურისტი ეწვია, ხოლო 2018 წელს 3688 ვიზიტორი. ამავე სტატისტიკის თანახმად 26%-იანი ზრდა არის ასევე პრომეთეს მღვიმეში მიმსვლელი ტურისტების, მხოლოდ სათაფლიის ვიზიტორთა რაოდენობა შემცირდა 19 %-ით. ჯამურად დაცულ ტერიტორიებზე ვიზიტორთა რაოდენობა 30 %-ითაა გაზრდილი.

დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მარკეტინგის სამსახურის უფროსი, ნიკო თევდორაშვილი სათაფლიაზე ვიზიტორთა შემცირებას იქ მიმდინარე სარემონტო სამუშაოებით ხსნის. კითხვაზე, თუ რატომ გაიზარდა ფასები, პასუხობს:

“დაცული ტერიტორიების სააგენტო განაგრძობს ეკო ტურისტული ობიექტების განვითარებას საქართველოში. სწორედ ამიტომ მოხდა ელექტრონული გაბილეთიანების სისტემის დანერგვა, რაც გულისხმობს ქაღალდის ბილეთებიდან ელექტრონულ სისტემაზე გადასვლას. კომპანია guru.ge შეირჩა აუქციონის წესით. შემოგვთავაზა საუკეთესო ფასი და შემოვიდა მომსახურებაში. დაინერგა ელექტრონული ბილეთი და შესაბამისად დაემატა მომსახურების პროცენტი. ამან გამოიწვია ზრდა”.

ახალგაზრდა გიდების ასოციაციის ხელმძღვანელი ლაშა ბერეკაშვილი, ბილეთებზე ფასის ზრდას არ ეთანხმება და ამბობს, რომ დაიკლებს ტურისტული ნაკადი დასავლეთ საქართველოში მდებარე დაცულ ტერიტორიებზე.

„ტურისტების რაოდენობა გაიზარდა თუ შემცირდა ამის წინა წლის მონაცემებთან შედარება სწორი არ იქნება. რადგან ეს პაკეტები დიდი ხნით ადრე აქვთ გაყიდული ტურისტულ სააგენტოებსა და გიდებს. ჯერ კიდევ ინერციით მიდის ტურისტი. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ფასის გაძვირების მიუხედავად მოთხოვნა დიდია. რადგან გაყიდულ პაკეტში ვერაფერს ვეღარ შევცვლით, გვინდა თუ არ  გვინდა ამ გაზრდილი ფასის გამო მაინც უნდა მივიყვანოთ  ტურისტი, სხვაობა კი საკუთარი ჯიბიდან დავამატოთ,“ – ამბობს ლაშა.

პროფესიულ ჯგუფში, სადაც გიდები თავიანთ გამოცდილებას ერთმანეთს უზიარებენ, ერთ-ერთი გიდი წერდა, რომ გაზრდილი ფასის გამო ერთ ტურზე 240 ლარის დამატება მოუწია. ნიკო თევდორაშვილი კი თვლის, რომ ბილეთების ფასის ზრდის გამო, ტურისტულები ზარალს არ განიცდიან.

„მოდით ვიანგარიშოთ მარტივი არითმეტიკით, ბილეთი გაძვირდა 2,25 ლარით. როგორ ფიქრობთ, რა შეიძლება იყოს კომპანიის მოგება რომელიმე ტურზე? გუგლი არსებობს, დაგუგლეთ და ნახავთ, რომ საშუალო ფასი არის $90 ერთ კაცზე. ამაში შედის სამი ობიექტი, სალხინო, მარტვილის მონასტერი და მარტვილის კანიონი. აქ მოგება ორი ლარია? ნამდვილად არაა ასე. მოდი ასე ვთქვათ – გიდს ზარალი არ უნახავს, შემოსავალი შეიძლება შეუმცირდა. მე მათი მესმის, რეალურად ისინი ბიზნესს აკეთებენ და უნდათ ნაკლები დანახარჯით მიიღონ მეტი მოგება. მაგრამ არა იმის ხარჯზე, რომ, მაგალითად, დაცულ ტერიტორიებზე ამის ფასად არ განვითარდეს ეკო ტურიზმი, არ  განვითარდეს ინფრასტრუქტურა ან არ ჩაიდოს ინვესტიციები. ეს ამის ფასად არ იქნება.

დაცული ტერიტორიების მთავარი მიზანი არის ტერიტორიების დაცვა და მოფრთხილება. ჩვენი საქმე არის ის, რომ ამით გვინდა ეკოტურიზმი განვავითაროთ. საქართველოს და მის სტუმრებს გავაცნოთ უნიკალური ბიომრავალფეროვნება. ჩვენი მთავარი მიზანი ბიომრავალფეროვნების დაცვა და შენარჩუნებაა,“ – ამბობს ნიკო თევდორაშვილი.

მისივე თქმით, არ არის გამორიცხული ფასი ისევ გაიზარდოს.

„ბაზარზე რაზეც არის დიდი მოთხოვნა, როცა სერვისი იხვეწება, ფასებიც იზრდება,“ – ამბობს ის.

ლაშა ბერეკაშვილი კი ამბობს, რომ  გაზრდილმა ფასმა ტურისტულ კომპანიებს უბიძგა ახალი მარშრუტები მოიძიონ და ტურისტები სხვა ადგილებზე წაიყვანონ:

„ის ფინანსური, ტექნიკური თუ იურიდიული ბარიერი, რომელსაც ვაწყდებით, გვიბიძგებს იქითკენ, რომ მოვძებნოთ ალტერნატივები. ძიებაშიც ვართ უკვე. რაც შეეხება სტატისტიკას, ივლისის, აგვისტოს, სექტემბრის სტატისტიკა როცა დაიდება, როცა ყველა ახალ რეალობაზე გადაეწყობა, მაშინ გამოჩნდება გაიზრდება თუ შემცირდება იმ ადგილების ვიზიტორთა რაოდენობა, სადაც ფასი გაზარდეს“.

გარდა ფასებისა, გიდებისთვის პრობლემაა პრომეთეს მღვიმეში საათობრივი შეზღუდვის დაწესება. მაგალითად, როდესაც ელექტრონულ ბილეთს ყიდულობს ტურისტი, იქ მითითებულია შესვლის დრო. თუკი დააგვიანებს და დროზე არ გამოცხადდება, ბილეთი უქმდება. ტურისტული კომპანიების შემთხვევაში ზარალი გაცილებით დიდია, დაგვიანება ავტომატურად ნიშნავს მთელი ჯგუფისა ბილეთის გაუქმებას.

“ეს არის მსოფლიო პრაქტიკა. მაგალითად, ამერიკულ მუზეუმებში როცა ყიდულობ ბილეთს ყიდულობ რატომ? რიგში არ მოგიწიოს დგომა და იცოდე სეანსი როდის არის. ჩვენ ბილეთებს აწერია, რომ ადგილზე უნდა გამოცხადდნენ 20 წუთით ადრე. კინოზეც, თვითმფრინავზეც, ყველგან ასეა. ეს არის თვითორგანიზების საკითხი. თუ ეჭვი გეპარება, რომ დანიშნულ დროს ვერ მიხვალ, შეგიძლია გზიდან იყიდო 15 წუთით ადრე. ისე უცხოელებზე ჯერ არ გვქონია შემთხვევა ეყიდოთ და დაეგვიანებინოთ”.

ბილეთებზე ფასის ზრდა არ არის ერთადერთი, რითიც უკმაყოფილოები არიან მოქალაქეები. სოფელ კინჩხის მოსახლეობა ითხოვს, რომ ჩანჩქერის ტერიტორიაზე ადგილობრივები უფასოდ შევიდნენ. ამ მიზნით მათ პეტიციაც შექმნეს, რომელსაც დღეისათვის 92 ხელმომწერი ჰყავს.

„6 მაისს, კინჩხას ჩანჩქერის გახსნის შემდეგ, ჩვენთვის, ადგილობრივებისთვის, ფასიანი გახდა იმ ადგილზე შესვლა, რომელსაც საკუთარ ხუთ თითზე უკეთ ვიცნობთ. იდენტური მდგომარეობაა გორდში – ოკაცეს კანიონზე. დღეები, როდესაც ჩანჩქერსა და კანიონზე თავისუფლად ჩასვლა და გადაადგილება შეგვეძლო, სადღაც გაქრა. წარმოუდგენლად მიგვაჩნია ადგილობრივი მოსახლეობისგან მოითხოვო 10 ლარი, რომ მშობლიურ ადგილზე მოხვედრა შეძლოს,“ – ნათქვამია პეტიციაში.

პეტიციის ავტორი ფიქრია გელენიძეა. ის ამბობს, რომ პეტიციის შედგენა სოფელ კინჩხისა და გორდის მოსახლეობამ სთხოვა.

„ამ ადამიანებისთვის ეს ადგილები სოფლის შემადგენელი ნაწილია და იქ გადასაადგილებლად ყოველდღიურად ფულს ვერ გადაიხდიან,“ – ამბობს ფიქრია გელენიძე.

„გავეცანი პეტიციას და მინდა გითხრათ, რომ მსგავსი დამოკიდებულება არ ახალია, როცა ეკოტურისტული ადგილი  იხსნება. თუ გახსოვთ მარტვილზე ანალოგიური იყო. იყო სათაფლიაზეც პრობლემები, მაგრამ ობიექტის ამოქმედებიდან წელიწად-ნახევარში რადიკალურად იცვლება დამოკიდებულება.

კინჩხის ჩანჩქერზე ბილიკი მოწყობილია ისეთ ადგილას, სადაც ქვათაცვენა არაა, ასევე დაცულია მდინარის ადიდებისგან თუ სხვა საფრთხეებისგან. ამას გარდა, კინჩხის ტერიტორიაზე არის სხვა ადგილები, სადაც ადგილობრივებს შეუძლიათ თავად შესთავაზონ ტურისტებს ტურები და დამატებითი შემოსავალი მიიღონ. ულევ შესაძლებლობას იძლევა განვითარებისას. ის თემა, რომ  მე აქ გავიზარდე, მე ასე ვიტყოდი, რომ საქართველოა მთლიანად და კახელი რატომ უნდა დაიჩაგროს კინჩხაში მაგალითად, თუ კინჩხელს უფასოდ შეეძლება შესვლა? პეტიციის მიუხედავად ფასი არ შეიცვლება და საქართველოს ყველა მოქალაქისთვის იქნება ერთი და იგივე. გახსნის დღეს ჩანჩქერზე შესვლა გვქონდა უფასო. ყველა მაცხოვრებელი შევიდა და დაათვალიერა. ყოველდღე იქ სიარული რა აუცილებლობაა არ ვიცი. ჩემი დამოკიდებულება ასეთია, ჩვენ გვინდა ამ ხალხს მივაღებინოთ ამ ხალხს  სარგებელი. აქტიურად ვმუშაობთ სარეკლამო მიმართულებით. ოკაცეს ჩანჩქერის განვითარებით კინჩხამ უკვე მიიღო სარგებელი. წარმოგედგინათ რომ კინჩხაში ვინმეს შეიძლება მიწა ეყიდა 70 ათას დოლარად ორი წლის წინ? ახლა სასტუმროსთვის მიწა იყიდა ინვესტორმა. ეს გამოიწვია იმან რომ იქ ორგანიზებული ტურიზმია და ეს მართულია დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მიერ, “ – ამბობს ნიკო თევდორაშვილი.

მაგალითად, დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთ მთავარ ტურისტულ მარშრუტზე, მარტვილის კანიონზე შესასვლელი ბილეთის ფასი საქართველოს მოქალაქეებისთვის 9 ლარიდან 10,35 ლარამდე გაიზარდა. უცხოელებს კი  15 ლარის ნაცვლად 17,25 ლარის გადახდა მოუწევთ.

მარტვილის, ოკაცეს კანიონის, სათაფლიისა და პრომეთეს მღვიმის სანახავად საქართველოს მოქალაქეებს 3 მაისამდე 34 ლარის გადახდა უწევდათ. ახლა კი იგივე ადგილების სანახავად 39,05 ლარის გადახდა უწევთ.

რაც შეეხება უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს, 3 მაისამდე ამ ოთხ ტურისტულ ადგილას შესვლა 65 ლარი უჯდებოდათ, გაძვირების შემდეგ კი იგივე ბილეთების ფასი 74,75 ლარი გახდა.

კიდევ ერთი ტურისტული ატრაქცია კინჩხას ჩანჩქერი 6  მაისს გაიხსნა. ჩანჩქერზე შესასვლელად საქართველოს მოქალაქეებმა 10,35 ლარი უნდა გადაიხადონ, უცხო ქვეყნის მოქალაქეებმა კი 17,25 ლარი.

დღეს, 18 მაისს, ბათუმში უნდა გამართულიყო საჯარო ლექცია – „17 მაისი – თავისუფლების ილუზია“. ლექციის ორგანიზატორი თავდაპირველად ამ ლექციის გამართვას ბსუ-ს 21-ე აუდიტორიაში გეგმავდნენ. წუხელ, ანუ 17 მაისს მათ ბსუ-დან დაურეკეს და უთხრეს, რომ ლექციას ვეღარ ჩაატარებდნენ. ლექცია „იდენტობამ“ გადაიტანა საჯარო ბიბლიოთეკის ბათუმის ამერიკულ კუთხეში. ორგანიზატორის თქმით, ბიბლიოთეკის დირექტორმა დღეს მათ განუცხადა: „მთავრობის აპარატიდან უნდა ვიგებდე რა ტარდებაო“ და ბიბლიოთეკაში ლექციის ჩატარების საშუალება არ მისცა.

არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობისა“ და „ანარესის აკადემის“ უკვე ჩაშლილი ლექციის მიზანი, როგორც მარიამ ქაჯაია „იდენტობიდან“ აცხადებს, იყო „კრიტიკული პერსპექტივა შეგვეთავაზებინა საზოგადოებისთვის ის, თუ როგორ უნდა იქნას დანახული ქვიარ ადამიანების პრობლემატიკა.“

მარიამ ქაჯაიას თქმით, ხანგრძლივი ბიუროკრატიული ხელშეშლების მიუხედავად, მოხერხდა და ლექცია თავდაპირველად, დაახლოებით ორი კვირის წინ, ბათუმის რუსთაველის უნივერსიტეტში ჩანიშნა.

„რუსთაველის უნივერსიტეტიდან წუხელ დაგვირეკეს და გვითხრეს, რომ მთელს უნივერსიტეტში ჩანიშნულია სარემონტო სამუშაოები. მე შევთავაზე, რომ თუ 21-ე აუდიტორიაში არის შეუძლებელი ლექციის ჩატარება, მაშინ გამოეყოთ სხვა კუთხე, რაზეც გვითხრეს, რომ ვერ იზამდნენ, რადგან  სარემონტო/ტექნიკური სამუშაოების გამო სასწავლო პროცესი მთლიან უნივერსიტეტში წყდებოდა შაბათ-კვირას. შემდეგ დავუკავშირდით ამერიკულ კუთხეს, გავაცანით ჩვენი მიზანი  და დაგვთანხმდნენ. დღეს კი გვიბარებს საჯარო ბიბლიოთეკის დირექტორი და გვეუბნება, რომ ეს ვიწრო ჯგუფი არ აინტერესებს და არ ემსახურება მათ“ – აცხადებს მარიამ ქაჯაია.

„ბათუმელები“ „იდენტობის“ ბათუმის ოფისის ხელმძღვანელის ამ ინფორმაციის გადამოწმების მიზნით დაუკავშირდა ბსუ-ს პრესცენტრს, სადაც გვითხრეს, რომ კომენტარს არ გააკეთებენ.

„ბათუმელები“ გადამოწმების მიზნით იმყოფებოდა ადგილზეც, ბსუ-ში. აღმოჩნდა, რომ ბსუ-ს 21-ე აუდიტორიაში არავითარი ტექნიკური და სარემონტო სამუშაოები არ მიმდინარეობდა.

რაც შეეხება ბიბლიოთეკას, ამ საჯარო სივრცის დირექტორმა, ინგა გოგიბერიძემ „ბათუმელებს“ თავდაპირველად განუცხადა: „საიდან მოიტანეთ, რომ არ ვუთმობთ იდენტობას სივრცეს“. ასევე კატეგორიულად უარყო, რომ „მთავრობის აპარატიდან დაურეკეს“.

შემდეგ კი ინგა გოგიბერიძემ თქვა:

„ამერიკული კუთხის ეს საჯარო ლექცია ჩემთან შეთანხმებული არ იყო. ჩვენ დაგეგმილი გვქონდა ამერიკულ კუთხეში საპირფარეშოს ფანჯრის გაჭრა, გატეხვა. შაბათ-კვირას ვაკეთებთ, რომ მკითხველებს ხელი არ შეეშალოს. გაფრთხილებული იყო სალომე ჟორჟიკაშვილი, ზურაბ მესხიძე და მამუკა საფარიძე, მაგრამ მამუკას რატომღაც დავიწყებული ჰქონდა და ჩანიშნა ეს ლექცია. ჩვენ ჩანიშნული გვქონდა სარემონტო სამუშაოები. ამიტომ უარი ვუთხარით ამ სარემონტო სამუშაოებთან დაკავშირებით. სხვა დროს ჩაატარებენ რა პრობლემაა“.

მარიამ ქაჯაიას უარის მიზეზად ინგა გოგიბერიძე კიდევ ერთი მიზეზი – უსაფრთხოება დაუსახელა. დირექტორს მარიამ ქაჯაიამ შესთავაზა, რომ თუ მას ეშინია „მიმართავს პოლიციას და ლექციის დროს პერიმეტრს პოლიცია დაიცავს“, რაზედაც ინგა გოგიბერიძე თქვა: „არა. პოლიცია რაში მჭირდება“.

მარიამ ქაჯაიას თქმით, დღევანდელი ფაქტის გამო ის აუცილებლად მიმართავს სახალხო დამცველს, ბსუ-ს და ბათუმის საჯარო ბიბლიოთეკის წინააღმდეგ დისკრიმინაციის დადგენის მოტივით.

ბათუმში, 18 მაისს, საღამოს 5 საათზე, გაიმართება საჯარო ლექცია – 17 მაისი – თავისუფლების ილუზია. ლექცია გაიმართება ბათუმის საჯარო ბიბლიოთეკაში, ამერიკულ კუთხეში [მისამართი: ვაჟა-ფშაველას 21].

ორგანიზატორები არიან არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა“ და „ანარესის აკადემია“. ლექციას წაიკითხავს ქვიარ აქტივისტი ანანო სურმავა. დასწრება თავისუფალია.

ღონისძიების ორგანიზატორთა განცხადებით „კითხვები, რომელსაც ლექციაზე ვუპასუხებთ არის ის, თუ როგორ გახდა 17 მაისი პოლიტიკური დღის წესრიგის ნაწილი საქართველოში და ვისთვის არის ის მნიშვნელოვანი? არის თუ არა ხილვდობის პოლიტიკასა თუ სოციალური სამართლიანობისთვის ბრძოლას შორის სხვაობა და რომელი გზა გვჭირდება?“

ლექციის ჩატარება ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტში იყო დაგეგმილი, თუმცა ორგანიზატორების თქმით მათ უნივერსიტეტიდან შეატყობინეს, რომ „ამ შაბათ-კვირას მოულოდნელად ჩაენიშნათ რემონტი მთელს უნივერსიტეტში, რის გამოც ხვალ სივრცეს ვეღარ გვითმობენ. ლექცია გაიმართება საჯარო ბიბლიოთეკაში, ამერიკულ კუთხეში“.

კამპანია „ძალა ევროპაშიას“ ფარგლებში დღეს, 17 მაისს, აჭარის მუზეუმში გამოფენა გაიმართა, სახელწოდებით “ძველი ბათუმი და ევროპული ინვესტიციები”. გამოფენაზე ძველი ბათუმის ფოტოები იყო წარმოდგენილი.

გამოფენა აჭარის მუზეუმის დირექტორმა თამარ ორაგველიძემ გახსნა და იმ ევროპელების შესახებ ისაუბრა, ვინც ბათუმის, როგორც ქალაქის ჩამოყალიბებაში საკუთარი წვლილი შეიტანა.

საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს ხელმძღვანელმა, ეკა გიგაურმა კი ევროინტეგრაციის მნიშვნელობას გაუსვა ხაზი.

“ძალა ევროპაშია კამპანიის მთავარი მიზანია მოსახლეობას მივაწოდოთ ინფორმაცია, რატომაა მნიშვნელოვანი საქართველო გახდეს ნატოსა და ევროკავშირის წევრი. რა შეიძლება მოუტანოს ჩვენს ქვეყანას ევროინტეგრაციამ. რა უნდა გაკეთდეს იმისთვის, რომ ჩვენ ეს წევრობა მოვიპოვოთ და ასევე ვუპასუხოთ ჩვენი მოქალაქეების კითხვებს იმასთან დაკავშირებით, რა ჯობია ევროპა თუ რუსეთი.

ამ კამპანიის განხორციელება იმიტომ გახდა მნიშვნელოვანი, რომ როცა სამი წლის წინ ეს დავიწყეთ, დავინახეთ რომ ჩვენს მოქალაქეებს ბევრი კითხვა აქვთ ამასთან დაკავშირებით. ვიცით, რომ ჩვენს ქვეყანაში ძალიან მძლავრია რუსული პროპაგანდა და, სამწუხაროდ, არიან ჩვენი მოქალაქეები, რომლებიც უჯერებენ ამ პროპაგანდას და უჩნდებათ კითხვები, საით უნდა წავიდეს ჩვენი ქვეყანა.

ჩვენ მათ ვპასუხობთ – ჩვენ გვინდა ეს ქვეყანა იყოს ძლიერი, დამოუკიდებელი, ჩვენს ქვეყანაში იყოს დემოკრატიული სისტემები, გვინდა, რომ გვქონდეს დამოუკიდებელი სასამართლო, უკეთესი ეკონომიკა, მაღალი დონის განათლება, ჩვენ გვინდა, რომ ჩვენს პენსიონერებს ჰქონდეთ უფრო მაღალი პენსიები და ეს ყველაფერი შეიძლება მოხდეს, მხოლოდ და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი ჩვენ ვიქნებით ევროპული ტიპის სასამართლო,” – განაცხადა ეკა გიგაურმა.

კამპანია „ძალა ევროპაშია“ სამი წელია საქართველოში ტარდება. მისი მიზანია ხელი შეუწყოს საზოგადოების ინფორმირებულობის დონის ამაღლებას, ევრო-ატლანტიკურ პოლიტიკურ და უსაფრთხოების გაერთიანებებში ინტეგრაციას. ასევე უზრუნველყოს საზოგადოების მეტი ჩართულობა დასავლური ღირებულებების პოპულარიზაციის პროცესში.

ბათუმში განათლების ქალაქის პრეზენტაციაზე გამოსვლისას პრემიერ-მინისტრმა მამუკა ბახტაძემ მასწავლებლებზეც ისაუბრა. პრემიერი ამბობს, რომ საქართველოში ისედაც დაბალი ხელფასების ფონზე, მასწავლებლის ხელფასი საშუალო სტატისტიკურზეც კი დაბალია:

„ეს არის ძალიან დიდი ტრაგედია“.

პრემიერის თქმით, მასწავლებლების ხელფასი დაპირებისამებრ შემოდგომიდან გაიზრდება მინიმუმ 150 ლარით:

„შემდეგ გავზრდით ყოველწიურად და 2022 წლისთვის მინიმალური ხელფასი პედაგოგისთვის იქნება 1500-დან 1800-ლარამდე. ეს არის ერთადერთი სწორი გზა. ქვეყანა, რომელიც პედაგოგის ღვაწლს ვერ დააფასებს სათანადოდ, მას არათუ მომავალი არ ექნება, მან შეიძლება თავისი წარსულიც კი დაკარგოს და ეს ყველას კარგად უნდა გვესმოდეს. მე მინდა მივესალმო ჩვენს მასწავლებლებს, განსაკუთრებით მინდა მოვეფერო ჩვენს პედაგოგებს, რომლებმაც წლების განმავლობაში ასეთი მწირი, ხშირ შემთხვევაში, დაფინანსების არქონის პირობებში შეძლეს და მოიტანეს ჩვენამდე დღევანდელი განათლების სისტემა, რომელსაც სჭირდება ახალი ენერგია, ახალი ინვესტიციები ახალი ხედვა და ჩვენ ამას ყველაფერს უზრუნველვყოფთ“, – განაცხადა პრემიერმა პრეზენტაციაზე.

პრემიერ-მინისტრ მამუკა ბახტაძის ინფორმაციით, ბათუმში მთავრობა ისეთივე განათლების ცენტრის მშენებლობას გეგმავს, როგორიც შენდება თბილისში. პრემიერის ინფორმაციით, ბათუმის საგანმანათლებლო სივრცე კომაროვის სკოლას, პროფესიულ განათლების ცენტრს, თანამედროვე ლაბორატორიებსა და საერთო საცხოვრებელს გააერთიანებს. საგანმანათლებლო სივრცეს სპორტული მოედნები და სარეკრეაციო სივრცეებიც ექნება. ეს  პრემიერმა დღეს ბათუმში პროექტის პრეზენტაციაზე განაცხადა.

პრემიერმა ისაუბრა ასევე პროექტის მნიშვნელობასა და განათლების შესახებ მთავრობის ახალ კანონპროექტზე, რომლის დამტკიცების შედეგად, პრემიერის თქმით, ქვეყნის ბიუჯეტის მეოთხედი განათლებას მოხმარდება.

„იცით ჩვენთვის განათლებას რამხელა მნიშვნელობა აქვს. ჩვენ გვაქვს იდეა, ეროვნული იდეა და ეს არის სწორედ განათლება. ჩვენ აჭარაში გვყავს ყველაზე ნიჭიერი ბავშვები და ეს პროექტი სწორედ მათთვის შენდება და მათთვის შეიქმნება, რომ ყველგან, საქართველოს ყველა კუთხეში, შევძლოთ იმავეს გაკეთება, რომ საქართველოს ყველა მოქალაქეს ჰქონდეს განცდა, რომ მათ შეუძლიათ თავიანთი ნიჭის და ცოდნის რეალიზაცია, ეს არის ჩვენთვის ყველაზე მთავარი“.

პრემიერი ამ საკითხთან მიმართებაში კრიტიკოსებსაც გამოეხმაურა:

„მე ძალიან ბევრი უსაფუძვლო კრიტიკა მოვისმინე მათ შორის ამ საკითხთან დაკავშირებით, რატომ არის ეს ჩვენთვის ეროვნული იდეა? – ეროვნული იდეა განათლება ჩვენთვის არის იმიტომ, რომ ეს არის ერთადერთი სწორი გზა იმისთვის, რომ ჩვენ დავძლიოთ საქართველოს წინაშე არსებული  ყველა გამოწვევა, იმისთვის, რომ საქართველო ოცდამეერთე საუკუნეში ვაქციოთ წარმატებულ ქვეყნად. მე ეს ღრმად მწამს, ქართველ ერს აქვს უნიკალური პოტენციალი, უნიკალური ნიჭი და განათლება არის ჩვენი ყველაზე ძლიერი იარაღი იმისთვის, რომ ჩვენ საქართველოს წინაშე არსებული ყველა გამოწვევა დავძლიოთ. მე განსაკუთრებით მიხარია, რომ ამ პროექტის რეალიზაციას ვახდენთ ბათუმში. “

პრემიერი შეეხო ასევე საქართველოს პარლამენტში მთავრობის მიერ წარდგენილ კანონპროექტს განათლების შესახებ:

„ეს არის ჩვენი ეროვნული იდეის განუყოფელი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც, ჩვენი ბიუჯეტის მეოთხედს მივმართავთ განათლებაზე, მომავალ თაობაზე, მასწავლებლებზე, პროფესორებზე, ახალგაზრდა მეცნიერებზე. იმ ხალხზე, რომლის მხრებზეც დგას ქართული სახელმწიფოებრიობა, საქართველოს მომავალი. წელს ჩვენი განათლების ბიუჯეტი გახლავთ მილიარდ ექვსასი მილიონი, მომავალ წელს ის გახდება ორი მილიარდი. 2021 წელს ის იქნება დაახლოებით 2 მილიარდ-ნახევარი და 2022 წელს ის მიაღწევს ჩვენი ბიუჯეტის მეოთხედს, შემდეგ სამი მილიარდ ოთხას მილიონ ლარს და ეს კანონი მიაღწევს იმას, რომ ყოველი შემდეგი მთავრობა იყოს ვალდებული, რომ ბიუჯეტის დიდი რესურსი მიმართოს არა მომდევნო არჩევნებში, არამედ ქვეყნის მომავალში. მე ღრმად მწამს, ეს არის გზა, რომელიც საქართველოს მოუტანს დიდ წარმატებას“,- განაცხადა პრემიერმა.

ბათუმში ტექნოლოგიური ქალაქის მშენებლობისთვის ადგილი თამარის დასახლებაში (ე.წ. ბნზ-ს ტერიტორია) გამოიყო. ქალაქი შვიდ ჰექტარზე გაშენდება. აჭარის განათლების სამინისტროს ინფორმაციით, ეს ადგილი ამჟამად ცარიელია და სახელმწიფოს საკუთრებაშია.

მამუკა ბახტაძე და მთავრობის სხვა წევრები დღეს ბათუმში საგანგებოდ ჩამოვიდნენ პრეზენტაციაზე დასასწრებად. ამ პრეზენტაციის მოსაწყობად აჭარის განათლების სამინისტრომ ბიუჯეტიდან 87 ათასი ლარი მოითხოვა.

ამავე თემაზე:

1938 წლის იანვარია ბათუმში, საღამო.

რუსთაველის ქუჩაზე, ორ ოთახში, განათლების განყოფილების თანამშრომელი ხასან გოგიტიძე ცხოვრობს 20 წლის ცოლთან, ასიკოსთან და შვილებთან ერთად. უფროსი შვილი წლის და ოთხი თვისაა, უმცროსი – სამი თვის.

ხასანი ეს-ეს არის დაბრუნდა სახლში და ტყავის პორტფელი კართან დადო. ოჯახი სავახშმოდ ემზადება. ვახშმის შემდეგ თეატრში მიდიან, ასიკომ საგანგებოდ ამ დღისთვის მანიკიურიც კი გაიკეთა. ბათუმის დრამატული თეატრი დღეს „სამშობლოს“ წარმოადგენს.

მაგრამ დღეს გოგიტიძეები თეატრში ვერ წავლენ. იანვრის ეს საღამო სამუდამოდ შეცვლის მათ ცხოვრებას. სულ მალე კარზე დააკაკუნებენ, ოთახში ორი კაცი შემოვა და ხასანს ეტყვიან, რომ დაკითხვაზე იბარებენ.

ეს ამბავი ხასან გოგიტიძის შვილიშვილმა, ქეთევან გოგოტიძემ გვიამბო. ბაბუა მას მხოლოდ ფოტოზე უნახავს. იანვრის ამ საღამოს შესახებ მან ბებიის, ასიეს მოგონებებიდან იცის, რომელსაც ასაკით მასზე 14 წლით უფროსი ქმარი სიყვარულით ასიკოს ეძახდა.

იანვრის იმ საღამოს ხასან გოგიტიძემ ცოლს უთხრა, ნუ გეშინია, არაფერი დამიშავებია, დღეს სახლში დავბრუნდებიო და კარი გაიხურა. ასიკომ იმ ღამეს ბევრი იტირა, მეორე დღეს კი კარზე ისევ დააკაკუნეს და ახალგაზრდა ქალს ბინის დატოვება უბრძანეს. იგი ქობულეთში, მშობლების სახლში წაიყვანეს ძმებმა შვილებთან ერთად.

34 წლის ხასან გოგიტიძე 1938 წლის 23 იანვარს დახვრიტეს, თუმცა ამის შესახებ ასიეს არაფერი გაუგია. თითქმის 20 წლის შემდეგ მან მიიღო ცნობა, რომ ხასან გოგიტიძე უდანაშაულო იყო და რეაბილიტირებულია.

ასიე 81 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ყველაზე მეტად იმ პერიოდის გახსენება უყვარდა, როგორ ცხოვრობდა თავის საყვარელ ქმართან ერთად ბათუმში, რა ბედნიერი იყო მაშინო – ჰყვება ქეთევან გოგიტიძე.

გოგიტიძეების ოჯახში, ისევე როგორც სხვა, ასობით ოჯახში აჭარაში, 2019 წლის აპრილში გაცოცხლდა მოგონება 1937-1938 წლებში დახვრეტილი ადამიანების შესახებ. 5 აპრილს ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის ფეისბუქგვერდზე გამოქვეყნებულმა ცნობამ, რომ ნაპოვნია ბათუმში 1937-1938 წლებში დახვრეტილ პირთა ოთხი სამარხი, ააღელვა ის ადამიანები, რომელთა წინაპრებს რეპრესიები შეეხო.

ეპარქიის მიერ გავრცელებულ ცნობას თან ახლდა ფოტომასალა, რომელზეც ჩანდა ადამიანის ჩონჩხები და ტყვიით გახვრეტილი თავის ქალები. ინფორმაციაში აღნიშნული იყო, რომ ნაპოვნია 150-მდე ნეშტი, თუმცა ფოტოსურათებს თან ახლდა ისტორიკოს რამაზ სურმანიძის მიერ დამუშავებული სია, რომელშიც 630 ადამიანის სახელი, გვარი და დახვრეტის თარიღი იყო მითითებული. მოგვიანებით ეპარქიამ გამოაქვეყნა კიდევ ერთი, 1937-38 წლებში აჭარაში დახვრეტილ პირთა 1050-კაციანი სია, რომელიც ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა (IDFI) შეადგინა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივზე დაყრდნობით.

ეპარქიამ გამოაცხადა ნეშტების დაკრძალვის თარიღი და ადგილიც – 21 აპრილი, ბათუმის #3 სამხედრო ბაზა – იქ, სადაც ნეშტები იქნა აღმოჩენილი. თუმცა ინფორმაციას დიდი გამოხმაურება მოჰყვა, გაჩნდა კითხვები:

• საიდან ვიცით, რომ სამარხი ნამდვილად 1937-1938 წლებში რეპრესირებულ პირებს ეკუთვნის?
• იყვენენ თუ არა გათხრებში ჩართული სპეციალისტები?
• რატომ არ ტარდება დნმ ექსპერტიზა?

როცა კითხვები სულ უფრო ხმამაღლა გაისმა, აჭარის მთავრობამ საკითხის შესასწავლად საგანგებო კომისია შექმნა. ითქვა, რომ სამხარაულის ეროვნული ექსპერტიზის ბიურო დნმ-ს ჩაატარებდა და საკითხს სპეციალისტები შეისწავლიდნენ.

მეტიც, ჯერ ისიც არ არის დადგენილი, საერთო სამარხებიდან ნამდვილად 1937-38 წლების რეპრესიების დროს დახვრეტილი ადამიანების ნეშტებია ამოღებული თუ არა, რადგან 2017 წელს, სამარხების გათხრის პროცესში სპეციალისტები ჩართული არ ყოფილან. შესაბამისად, არ არსებობს კომპეტენტური სპეციალისტების დასკვნა, რომ სამარხებში ნამდვილად დიდი ტერორის წლებში, აჭარაში დახვრეტილი პირების ნეშტებია. ეს ვერსია მხოლოდ ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის განცხადებას ემყარება და ასევე, ზეპირ გადმოცემებს იმის შესახებ, რომ აღნიშნულ ტერიტორიაზე რეპრესიების დროს დახვრეტილ პირებს მარხავდნენ.

მინდორი, სადაც სამარხები იპოვეს, ბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე, სამხედრო ბაზის ტერიტორიაზეა და აქ შესვლა მხოლოდ თავდაცვის სამინისტროს ნებართვითაა შესაძლებელი. ეპარქიამ ამ ტერიტორიაზე გათხრები თავდაცვის სამინსიტროს ნებართვით ჩაატარა.

ამ ტერიტორიაზე სამარხი რომ იყო, ჯერ კიდევ 70-იან წლებში იცოდა ზურაბ ჯიხაძემ, რომელიც ცეცხლფარეშად მუშაობდა საბჭოთა ჯარის სამხედრო ბაზაზე.

„ტანკის სამრეცხაოს აკეთებდნენ 1978 წელს და ამოვიდა ძვლები. ცოტა შევეწინააღმდეგე და მითხრეს – ისინი ხალხის მტრები იყვნენო. 1937 წელს, როცა ხალხი დახვრიტეს, ამ ადგილას იყო თხმელას გაუვალი ტყე, ბარდნარი. მერე აშენდა სამხედრო ნაწილი“, – გვიამბო 82 წლის ზურაბ ჯიხაძემ.

გათხრების პროცესში ჩართული იყო იღუმენია სიდონია დარჩია. მან ჩვენს კითხვებს წერილობით გასცა პასუხი. კითხვაზე, ვინ მუშაობდა გათხრებზე, იღუმენიამ გვიპასუხა, რომ გათხრებს აწარმოებდა ეპარქიის წარმომადგენლებისგან შემდგარი ჯგუფი და მათ შეძლებისდაგვარად დახმარებას უწევდნენ ისტორიული და სამედიცინო ფაკულტეტის სტუდენტები.

მისივე თქმით, სამარხების სიღრმე დაახლოებით ორი მეტრი იყო. პირველი სამარხიდან ეპარქიის ჯგუფმა 36 ადამიანის ნეშტი ამოასვენა, მეორე სამარხიდან – 30, მესამედან – 43, მეოთხე სამარხიდან კი – 27 ნეშტი. სამარხებზე მუშაობა 2017 წლის 2 აგვისტოს დასრულებულა. მას შემდეგ ნეშტები ეკლესიის სარდაფშია დასვენებული.

„სამარხში ნეშტები უწესრიგოდ იყო განლაგებული. ხელები ყველას ჰქონდა ზურგს უკან შეკრული. ყველა თავის ქალას აღენიშნებოდა ტყვიის კვალი კეფის არეში. დახვრეტილთა შორის ქალებიც არიან. სამარხში აღმოჩენილი ნივთები, კერძოდ, XX საუკუნის 30-იანი წლების საბჭოთა მონეტები ცხადყოფს, რომ ეს სამარხი ეკუთვნოდათ საბჭოთა მოქალაქეებს.

სამარხებში არ აღმოჩნდა არც ერთი სამხედრო ნივთი, დაღუპულებს სამოქალაქო ფეხსაცმელი და ტანსაცმელი ეცვათ. გარდა ამისა, აღმოჩენილია გულსაკიდი ჯვარი, ქალის ბეჭედი და აბადოკი. გათხრების შესახებ ადგილობრივი მთავრობა საქმის კურსში გახლდათ. აგრეთვე, თავდაცვის სამინისტროს მიერ გამოყოფილი იყო გამნაღმველთა ჯგუფი, რომელმაც ტერიტორია გაასუფთავა. კრიმინალური პოლიციის წარმომადგენლებიც ყოველი სამუშაო დღის ანგარიშს იბარებდნენ და ადგენდნენ ოქმებს“, – მოგვწერა იღუმენია სიდონიამ.

ისტორიკოსი ირაკლი ხვადაგიანი, რომელიც წლებია საბჭოთა წარსულს იკვლევს, ამბობს, რომ ჯერჯერობით ნაადრევია იმის თქმა, რომ ამოღებული ნეშტები ნამდვილად 1937-1938 წლებში, დიდი ტერორის დროს დახვრეტილებს ეკუთვნით და ამის დამადასტურებელი ვერ იქნება მხოლოდ სამარხში ნაპოვნი მონეტები:

„ჩვენ არ ვიცით, სად იყო ეს მონეტები აღმოჩენილი, ეს იყო ზედაპირზე თუ ნამარხებთან. რაც შეეხება ჭრილობის [ნატყვიარების] კვალს, ესეც გასარკვევია რამდენს აქვს, ასევე მნიშვნელოვანია [ტყვიის გასროლის] ტრაექტორია. თითოეული სამარხი უნდა ნახოს კრიმინალისტმა, რომელსაც აქვს შესაბამისი კომპეტენცია და შეუძლია თქვას, რა ტიპის ჭრილობაა ეს, რა იარაღიდან და ა.შ.

პროკურატურამ უნდა დაიწყოს გამოძიება, როგორც წესი და რიგია. ნამარხების ამოღებაზე უნდა იმუშაონ არქეოლოგებმა, სრულფასოვნად უნდა ჩატარდეს ეს პროცესი, დოკუმენტირებით, აზომვებით, ფოტოფიქსაციით და ა.შ. იქვე შეიძლება მოეწყოს საველე ლაბორატორია, რომ ეს ნამარხები ადგილზევე, ზედმეტი დაზიანებისა და ტრანსპორტირების გარეშე შეისწავლონ, იქვე უნდა იმუშაონ კრიმინალისტებმა და სამედიცინო ექსპერტებმა. მთელი ის ინფორმაცია, რაც გათხრის მომენტიდან დასრულებამდე შეგროვდება და გაანალიზდება, იძლევა რეალობასთან მაქსიმალურად მიახლოებული დასკვნის გაკეთების საშუალებას.“

ისტორიკოსის განმარტებით, არ შეიძლება გამოირიცხოს ის გარემოება, რომ მასობრივი სამარხები შესაძლოა არა 1937-38 წლების, არამედ სხვა პერიოდის იყოს, რადგან აჭარაში რეპრესიების რამდენიმე ტალღა იყო:

გასული საუკუნის 20-იანი წლების ბოლოს, როცა ზემო აჭარაში, ანტირელიგიურ კამპანიას და ძალდატანებით კოლექტივიზაციას მოჰყვა რეპრესიები;

1924 წელს ბათუმთან ახლოს დახვრიტეს წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრები;

რეპრესიული მანქანა მუშაობდა მეორე მსოფლიო ომის დროს და მის შემდეგაც, სტალინის სიკვდილამდე და ხრუშჩოვის „დათბობამდე“, როცა ხვრეტდნენ ცალკეულ ადამიანებსა და ჯგუფებს და სასიკვდილო განაჩენი სისრულეში მოჰყავდათ ბათუმის შემოგარენში. ასევე, სიკვდილით სჯიდნენ კრიმინალურ დაჯგუფებებსაც.

„ყველა შემთხვევაში საინტერესო და მნიშვნელოვანია გავერკვეთ, რასთან გვაქვს საქმე, რა პერიოდია და რისი მსხვერპლი გახდნენ ეს ადამიანები“, – ამბობს ირაკლი ხვადაგიანი. მისივე თქმით, ამის დადგენა შეუძლებელია, თუ სამარხებს პროფესიონალები არ შეისწავლიან.

ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის (IDFI) აღმასრულებელი დირექტორი გიორგი კლდიაშვილი, რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და საქართველოსა და უცხოეთის არქივებში მუშაობის 15-წლიანი გამოცდილება აქვს, სამარხების საკითხზე შექმნილი სამთავრობო კომისიის წევრია. მან გვითხრა, რომ სამთავრობო კომისიის შემადგენლობა არ არის საკმარისი იმის დასადასტურებლად, რომ სამარხი ნამდვილად 1937-1938 წლების რეპრესიების მსხვერპლთ ეკუთვნით.

„ამ კომისიაში დაინტერესებული მხარეები არიან მოწვეული, მაგრამ ეს ნამდვილად არ არის საკმარისი, ამაში უნდა ჩაერთონ ექსპერტები, შეიძლება საერთაშორისო სპეციალისტების მოწვევაც. მნიშვნელოვანია ჩაერთოს შს სამინისტროს არქივი და არა მხოლოდ ადგილობრივი, არამედ ცენტრალური ხელისუფლების ორგანოების წარმომადგენლები. მნიშვნელოვანია, ეს გახდეს მაღალი პრიორიტეტის საკითხი ხელისუფლებისთვის, რადგან თუ არ გამოიყო სათანადო რესურსი, რთული იქნება კვალიფიციურად გავაგრძელოთ ამ საკითხზე მუშაობა“, – გვითხრა მან.

ბევრ შეკითხვას პასუხი შეიძლება გასცეს სამარხმა, რომელიც იგივე ტერიტორიაზეა აღმოჩენილი, სადაც დანარჩენი ოთხი სამარხი გათხრა ეპარქიამ 2017 წელს. სამთავრობო კომისიის ხელმძღვანელმა, ზაალ მიქელაძემ გვითხრა, რომ ჯერ აქ თავდაცვის სამინისტროს თანამშრომლებმა, გამნამღმველებმა უნდა იმუშაონ, შემდეგ კი არქეოლოგიური გათხრები დაიწყება, ამჯერად უკვე – პროფესიონალების ჩართულობით.

ბათუმში კიდევ რამდენიმე ადგილია, სადაც შესაძლოა რეპრესირებულ პირთა ნეშტები აღმოჩნდეს. აჭარაში საზოგადოება „მემორიალის“ ხელმძღვანელი ზურაბ ზაქარიაძე ამბობს, რომ ერთ-ერთი ასეთი ადგილია ყოფილი სამთავრობო აგარაკი სალიბაურში, რომელსაც ადრე „ბერიას აგარაკს“ ეძახდნენ. გადმოცემის თანახმად, აქ მიმდინარეობდა დაკითხვები 1937-1938 წლებში და აქვე ხვრეტდნენ ადამიანებს.

ისტორიკოსი რამაზ სურმანიძე, ავტორი წიგნისა – „ტრაგედია ბათუმში. 1937-1938 წლები“, ამბობს, რომ რეპრესირებულთა კიდევ ერთი მასობრივი სამარხია, სავარაუდოდ, ბათუმში, ადლიაშიც:

„არის მიტოვებული, დაჭაობებული ადგილი, იქნება დაახლოებით 2500 მეტრი, არავინ ეკარება, ადლიაში იციან, რომ სამარხია იქ. წლების წინ აქ შევხვდი ჩემს ძველ მასწავლებელს, ხასან ხალვაშს, რომელმაც მითხრა, ხიხაძირიდან სპეციალურად ჩამოვსახლდი აქ, მითხრეს, მამაშენი აქ დამარხეს დახვრეტის მერეო და აქ ვიყიდე სახლი, მის საფლავთან ახლოს მაინც რომ ვყოფილიყავიო.“

იმ შემთხვევაში, თუ კი დადასტურდება, რომ ბათუმში აღმოჩენილ სამარხებში 1937-1938 წლებში რეპრესირებული პირები არიან დამარხული, ეს იქნება დიდი ტერორის დროს დახვრეტილთა პირველი მასობრივი სამარხი საქართველოში.

სამარხების საკითხის შესასწავლად შექმნილი სამთავრობო კომისიის პირველი სხდომა უკვე გაიმართა, თუმცა განხილვის მთავარი საკითხი ამ სხდომაზე ნეშტების დაკრძალვის თარიღი და ადგილმდებარეობა იყო. ეპარქია მიიჩნევს, რომ ნეშტები მალე უნდა დაიკრძალოს იმავე ტერიტორიაზე, სადაც აღმოჩენილი იქნა სამარხები და ამ ადგილას მუზეუმი და მემორიალი უნდა გაკეთდეს.

2017 წელს სამარხების გათხრაში ჩართული არ ყოფილან აჭარაში მცხოვრები მუსლიმი თემის წარმომადგენლები, რამაც ისინი გაანაწყენა, რადგან აჭარაში 1937-1938 წლებში დახვრეტილთა დიდი ნაწილი მუსლიმი იყო და მათ შორის იყვნენ მუსლიმი სასულიერო პირებიც.

განხილვის თემაა ისიც, ერთად დაიკრძალება თუ არა სამარხში ნაპოვნი ნეშტები, რადგან 1937-1938 წლებში დახვრეტილების ზოგიერთ შთამომავალს სურს მისი წინაპრის ნეშტი საგვარეულო სასაფლაოზე გადაიტანოს.

მათ შორისაა ახმედ მეკეიძე. მას სახელი ბაბუის, ახმედ მეკეიძეს პატივსაცემად დაარქვეს, რომელიც 1936 წელს, 26 წლის ასაკში გახდა რეპრესიების მსხვერპლი. ახმედ მეკეიძე ბავშვი იყო, როცა კითხვაზე, რატომ არ ჰყავდა მას ბაბუა, უფროსებმა უპასუხეს, რომ ბაბუა ახმედი ბათუმის ციხეშია. ათი წლის იყო, როცა გაიგო, სად იყო ბათუმის ციხე, მიდიოდა ბიძაშვილთან ერთად და მთელი ხმით ეძახდა, რომ მისთვის ხმა მიეწვდინა. „მთელი ცხოვრება ვეძებდი, ყველა დიდ ციხეში, სადაც შევძელი, ვიკითხე მისი სახელიო“, – იხსენებს იგი.

„8 აპრილს ვნახე სიაში ბაბუას გვარი. ბებიები რომ ტიროდნენ და მათ თვალებზე ცრემლები იყო, მათი ტირილით ვიტირე მე. ხომ არასდროს მინახავს, მაგრამ უნახავს ვტირი. მინდა მას პატივი მივაგო, მისი მიწა ვაღირსო“, – გვითხრა ახმედ მეკეიძემ.

რამდენად იქნება ნეშტების იდენტიფიცირება შესაძლებელი ისე, რომ მან და სხვა ადამიანებმა, რომელთაც საკუთარი წინაპრის საგვარეულო სასაფლაოზე გადასვენების სურვილი აქვთ, უცნობია. ჯერ უნდა გაირკვეს, ვინ იყვნენ ადამიანები, რომელთა ნეშტები ბათუმის ღვთისმშობლის ეკლესიის სარდაფში ასვენია.

სასტუმრო „ინტურისტმა“ ნინოშვილის ქუჩის მხრიდან შენობის ღობე ნაწილობრივ მოშალა და ღია შესასვლელები მოაწყო. როგორც შენობას, ასევე ღობეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი აქვს და კანონი ძეგლთან მიმართებაში, ნებისმიერი ჩარევის შემთხვევაში, კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოსთან შეთანხმებას ითვალისწინებს, სააგენტო კი, გადაწყვეტილებას საკითხის ძეგლების საბჭოსთან განხილვის შემდეგ იღებს.

აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ინფორმაციით, სააგენტოს მონიტორინგის ჯგუფი ადგილზე უკვე იყო გასული და სასტუმროს მფლობელი 10 000 ლარით დააჯარიმა.

კითხვაზე, დაავალდებულა თუ არა სააგენტომ შენობის მეპატრონე პირვანდელი სახით აღადგინოს ისტორიული ღობე, სააგენტოში დაზუსტებული პასუხი ვერ გაგვცეს: „ამას, სავარაუდოდ, სასამართლო გადაწყვეტს“.

კომენტარი არ გააკეთეს სასტუმროს ადმინისტრაციაში. ერთ-ერთმა მენეჯერმა გვითხრა, რომ მთავარი მენეჯერი  დაგვიკავშირდება იმ შემთხვევაში, თუ კომენტარის გაკეთებას გადაწყვეტს.

პოლიციის ავტომანქანა ბათუმში, გორგილაძის ქუჩაზე, ბავშვს დაეჯახა. ამის შესახებ „ბათუმელებს“ თვითმხილველებმა შეატყობინეს. ეს ინფორმაცია „ბათუმელებს“ დაუდასტურეს შს სამინისტროშიც.

სასწრაფო დახმარების სამსახურის ინფორმაციით, ბავშვს კოჭი აქვს დაზიანებული. ამ დროისთვის ის ბათუმის დედათა და ბავშვთა ცენტრშია გადაყვანილი. მოზარდის სიცოცხლეს საფრთხე არ ემუქრება.

შემთხვევა ზებრიდან მოშორებით მოხდა.

ამ დროისთვის შემთხვევის ადგილიდან გაყვანილია ავტომანქანა და მოხსნილია შესაბამისი ლენტებიც.

შს სამინისტროს ინფორმაციით, გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლით დაიწყო.

„ტოლერანტობისა და მრავალფეროვნების ინსტიტუტის“ სამართლებრივი პროგრამის ხელმძღვანელმა მაკო ღავთაძემ „ბათუმელებს“ უთხრა, რომ დღეს, 16 მაისს, პარლამენტში, რელიგიის საკითხებზე მომუშავე ჯგუფის სამუშაო შეხვედრაზე, რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტოს ხელმძღვანელმა ზაზა ვაშაყმაძემ ის შეურაცხყო. მაკო ღავთაძის თქმით, საკითხი შეეხებოდა ბათუმის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარში ფრესკების სარესტავრაციო სამუშაოებს. არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლის თქმით, ზაზა ვაშაყმაძე ამტკიცებდა, რომ ტაძარში სარესტავრაციო სამუშაოები უკვე დასრულებულია, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება.

„მე შეხვედრაზე ვახსენე რომ გარკვეული პროცესები დაიწყო ფრესკების რესტავრაციასთან დაკავშირებით და ვისაუბრე იმ პრობლემაზე, რომ წლებია სახურავი არის დაზიანებული, ჩამოდის წყალი, რის გამოც დაზიანებულია ფრესკები. ამაზე არაერთხელ ყოფილა საუბარი და დოკუმენტირებულია მედიითაც. „ბათუმელებსაც“ არაერთხელ გაგიშუქებიათ ეს საკითხი, რომელიც ძალიან მტკივნეულია კათოლიკე ეკლესიისთვისაც, რადგან ზიანდება ფრესკები და ამით იშლება ისტორიული კვალი.

ზაზა ვაშაყმაძემ, საკმაოდ დესტრუქციული ფორმით, აგრესიულად, შეურაცხმყოფელი ფორმით დამადანაშაულა სიცრუეში და მითხრა, რომ მე ვიტყუებოდი, რომ ღვთისმშობლის შობის ტაძარში სარესტავრაციო სამუშაოები დიდი ხანია ჩატარდა და უკვე დასრულებულიც არისო“, – გვეუბნება მაკო ღავთაძე, რომელიც „ბათუმელებს“ ინფორმაციის გადამოწმების მიზნით დაუკავშირდა.

მისი თქმით, სამუშაო ჯგუფის შეხვედრას ესწრებოდა პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე, რომელიც ასევე არ ფლობდა რეალურ ინფორმაციას.

„მე ვუთხარი, რომ რესტავრაციის დასრულებაზე ინფორმაცია არ მქონდა და ძალიან კარგია, თუ ეს ასე არის-მეთქი. რა თქმა უნდა, ეჭვი შემეპარა მის ნათქვამში და ამიტომ გადავამოწმე „ბათუმელებთან“ ეს ინფორმაცია“, – ამბობს მაკო ღავთაძე.

შეხვედრაზე იმყოფებოდა „ადამიანის უფლებების სწავლების და მონიტორინგის ცენტრის“ ხელმძღვანელი თამთა მიქელაძეც, რომელიც ასევე ადასტურებს, რომ ზაზა ვაშაყმაძემ შეხვედრაზე ფრესკების რესტავრაციის დასრულების შესახებ ნამდვილად განაცხადა.

ტაძარი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. ამიტომ, ინფორმაციის დაზუსტების მიზნით „ბათუმელები“ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დაუკავშირდა. სააგენტოს ხელმძღვანელის, ზაურ ახვლედიანის თქმით, ამ დროისთვის დასრულებულია მხოლოდ ფრესკების რესტავრაციის პროექტზე მუშაობა, სარესტავრაციო სამუშაოები კი დაწყებული არ არის.

„პროექტი და ხარჯთაღრიცხვა გაკეთებულია 300 ათას ლარზე, თუმცა შესყიდვის სამუშაოებს ვერ ვიწყებთ, რადგან სახურავი არ არის გადახურული. როცა გარემონტდება, რომ წყალი არ ჩამოვიდეს, მერე დაიწყება რესტავრაცია“, – გვითხრა მან.

ზაურ ახვლედიანი ინფორმირებული არ არის, ვინ იმუშავებს ტაძრის სახურავის აღდგენაზე. „ჯერ არ ვიცით, ვინ გააკეთებს სახურავს, საპატრიარქო თუ სახელმწიფო. სანამ არ გადაიხურება, მანამდე ვერაფერს ვერ გავაკეთებთ“, – გვეუბნება ის.

„ბათუმელები“ ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის პრესსპიკერსაც ესაუბრა. დეკანოზ იოანე გორელიშვილის თქმით, ტაძარში სარესტავრაციო სამუშაოები დაწყებული არ არის. მან ასევე გვითხრა, რომ ისევ არ არის ტაძრის გადახურვის საკითხი გადაწყვეტილი. „სამი თვის წინ იყო საუბარი იმაზე, რომ სახურავს ფონდი „ქართუ“ აღადგენდა, თუმცა ამის შემდეგ ჩვენთვის ახალი არაფერია ცნობილი“, – გვითხრა დეკანოზმა.

რელიგიის საკითხებზე სამუშაო ჯგუფი პარლამენტში რამდენიმე თვეა რაც შეიქმნა. ამ ჯგუფის მუშაობაში მონაწილეობენ როგორც სხვადასხვა რელიგიური კონფესიის წარმომადგენლები, ასევე არასამთავრობო ორგანიზაციები და რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო.

„ბათუმელები“ კომენტარისთვის რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტოსაც დაუკავშირდა. გვინდოდა გვეკითხა, რის საფუძველზე აცხადებს ზაზა ვაშაყმაძე, რომ ბათუმის საკათედრო ტაძარში ფრესკების რესტავრაცია დასრულებულია. უწყებაში კომენტარი არ გააკეთეს.

ამავე თმაზე: