Batumelebi

სურსათის ეროვნული სააგენტო ავტომაგისტრალთან მდებარე საზოგადოებრივ კვების ობიექტებს ამოწმებს. ამ ეტაპისთვის იმერეთის რეგიონში ავტომაგისტრალზე მდებარე საზოგადოებრივი კვების 46 ობიექტი შეამოწმეს, მათგან 11 ბიზნესოპერატორთან გამოვლინდა კრიტიკული შეუსაბამობა, რის გამოც მათ საწარმოო პროცესი შეუჩერდათ, სხვადასხვა დარღვევისთვის დაჯარიმდა 22 ობიექტი.

“ეს გეგმიური შემოწმებაა, მაგრამ თუ შემოვიდა ინფორმაცია დარღვევის შესახებ, ხორციელდება არაგეგმიური შემოწმება,” – გვითხრეს სურსათის ეროვნულ სააგენტოში. მათივე ცნობით, ზაფხულის სეზონთან დაკავშირებით, სურსათის ეროვნული სააგენტოს ინსპექტირების ჯგუფები მთელი ქვეყნის მასშტაბით ამოწმებენ სეზონურ ხილსა და ბოსტნეულს ნიტრატებზე, რომელთა ნიმუშებს სხვადასხვა სავაჭრო ობიექტიდან და აგრარული ბაზრებიდან იღებენ.

სურსათის უვნებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობისა და ობიექტის სანიტარიულ-ჰიგიენური მდგომარეობის შემოწმებასთან ერთად, სურსათის ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენლები გასცემენ რეკომენდაციებს კორონავირუსთან დაკავშირებულ პრევენციულ ღონისძიებებზე, რაც კვების ობიექტების შეუფერხებელი ფუნქციონირებისთვის არის აუცილებელი.

სურსათის ეროვნული სააგენტოს ფოტოები.

ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმაციით, ორგანიზებული ჯგუფის მიერ, უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების გზით, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, დიდი ოდენობით ქონების მოტყუებით დაუფლების ფაქტზე ორი პირი დააკავეს.

„გამოძიებით დადგენილია, რომ კერძო ლომბარდის ხელმძღვანელი დანაშაულებრივ გარიგებაში შევიდა ერთ-ერთი კომერციული ბანკის რეგიონალური ფილიალის ექსპერტ-შემფასებელთან, რა დროსაც ისინი შეთანხმდნენ, რომ ბანკის სერვისცენტრში, სხვადასხვა ფიზიკური პირის სახელით, შედგებოდა სალომბარდე სესხის ყალბი ხელშეკრულებები, რომლის უზრუნველსაყოფად, ნაცვლად გირაოში ჩასადები ძვირფასეულობისა, დაგირავდებოდა არაძვირფასი ლითონის ნაკეთობანი (ე.წ. ბიჟუტერია).

აღნიშნული გზით, 2018-2020 წლებში, 82 ფიქტიური სალომბარდე სასესხო ხელშეკრულების საფუძველზე, ბრალდებულები მოტყუებით დაეუფლნენ ბანკის კუთვნილ დიდი ოდენობით თანხას, რითაც ბანკს მიაყენეს 3 476 788 ლარის მატერიალური ზიანი.

გამოძიების პროცესში დაყადაღდა ბრალდებულების სახელზე რიცხული უძრავი და მოძრავი ქონება,“ – აცხადებს საგამოძიებო სამსახური.

გამოძიება მიმდინარეობს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით, 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და 220-ე მუხლით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 7-დან 10 წლამდე ვადით.

—

„ლიბერთი ბანკის“ ინფორმაციით, ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის მიერ ორი პირის დაკავება ბანკის ოზურგეთის ფილიალში მოხდარ ფაქტს უკავშირდება:

https://netgazeti.ge/news/462607/

ოზურგეთში გაასამართლეს კაცი, რომელმაც შვილს ბათუმიდან ოზურგეთში ჩასვლა აიძულა. მას პროკურატურა ასევე ედავებოდა შვილზე ფიზიკურ ძალადობას. ამ შემთხვევამდე ცოტა ხნით ადრე გ.ი. ბათუმის საქალაქო სასამართლომ გაასამართლა ოჯახში ძალადობისთვის. წინა შემთხვევაში დაზარალებული მსჯავრდებულის ცოლი იყო.

განაჩენის მიხედვით, გ.ი. სოციალური ქსელით დაუკავშირდა ბათუმში მყოფ არასრულწლოვან შვილს. „სიცოცხლის მოსპობის და ჯანმრთელობის დაზიანების მუქარით სთხოვდა ბათუმიდან ჩასულიყო ოზურგეთში, რის გამოც მ.-მ საკუთარ თავზე განიცადა თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედება. ფსიქიკური იძულების შედეგად, იმავე დღეს მ. ბათუმიდან ოზურგეთში ჩავიდა მამასთან შესახვედრად…“ – აღნიშნულია განაჩენში.

დაზარალებულის თქმით, მას მამა საცხოვრებელი კორპუსის ეზოში ჯერ ეჩხუბა და შემდეგ სახეში ხელი გაარტყა.

ბრალდებული სრულად დაეთანხმა ამ საქმეზე პროკურატურის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს. სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ გ.ი. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ იყო გასამართლებული და „დროის მოკლე პერიოდში კვლავ ჩაიდინა ახალი დანაშაული“. ბათუმის სასამართლომ მას სასჯელის სახით საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომა შეუფარდა 95 საათით.

ოზურგეთის სასამართლოში მოსამართლე მარინა კიკნაძემ ბრალდებულს 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა, რაც ჩაეთვალა პირობით და გამოსაცდელ ვადად დაუდგინდა 3 წელი.

ზაფხული საუკეთესო დროა მოგზაურობისთვის. წელს, როგორც მოსალოდნელია, ძირითადი მიმართულება შიდა ტურიზმი იქნება. საქართველოს სხვადასხვა კუთხის მონახულებას როცა გეგმავ, შეიძლება აღმოაჩინო, რომ უფლისციხეც კი არ გინახავს, მიუხედავად იმისა, რომ გორის გზატკეცილიდან 15 წუთის სავალზეა ან ოკაცეს კანიონიდანაც არ გადმოგიხედავს.

ჩვეულებრივი ამბავია. ბევრი ჩვენგანი არ ყოფილა სადღაც, ძალიან ცნობილ ადგილას, სადაც ყველა დანარჩენი თითქოს ნამყოფია. ამის მოგვარება მარტივად შეიძლება.

შეავსეთ ტესტი და შეამოწმეთ, რა იცით საქართველოს ღირსშესანიშნავი ადგილების შესახებ.

საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, 2020 წლის 22 ივნისს დაგეგმილია საერთაშორისო მნიშვნელობის ხაშური-ახალციხე-ვალეს (თურქეთის რესპუბლიკის საზღვარი) საავტომობილო გზის კმ 11 – კმ 25, კმ 34 – კმ 40 და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ბორჯომი-ბაკურიანი-ახალქალაქის საავტომობილო გზის კმ 21 – კმ 25 მონაკვეთებზე, ფერდობებიდან ლოდების ჩამოწმენდა, მეკლდეურების მეშვეობით.

დეპარტამენტის განცხადებით, სამუშაოთა წარმოების პროცესში, უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით, აღნიშნულ მონაკვეთებზე დღის განმავლობაში, საჭიროა ავტოტრანსპორტის მოძრაობის ჩაკეტვა 20- წუთიანი ინტერვალებით.

მოძრაობა განხორციელდება საპატრულო პოლიციის ან/და შს სამინისტროს შესაბამისი რეგიონალური ქვედანაყოფის უშუალო ზედამხედველობით და კოორდინაციით.

საქართველოს პროკურატურაში აცხადებენ, რომ მათთვის უცნობია მინდია ლავასოღლის ბელორუსის რესპუბლიკაში ექსტრადიციის შესახებ.

მინდია ლავასოღლი ქურდული სამყაროს წევრობისთვის არის გასამართლებული 2018 წელს. განაჩენის გამოტანის დროისთვის იგი საქართველოში არ იმყოფებოდა. ლავასოღლი თურქეთში 2018 წლის ბოლოს დააკავეს და ამ დრომდე საექსტრადაციო პატიმრობაში იყო გაურკვეველი მიზეზით. ლავასოღლის საქართველოში ექსტრადირების მოთხოვნით პირველი ივნისიდან ბათუმში აქციება იმართებოდა. გუშინ, 20 ივნისს, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მინდია ლავასოღლი თურქეთიდან ბელორუსიაში გადაიყვანეს.

„2018 წლის 8 ნოემბერს საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ შუამდგომლობით მიმართა თურქეთის რესპუბლიკის იუსტიციის სამინისტროს ძებნილი მინდია ლავასოღლის საქართველოში ექსტრადიციის თაობაზე.

მოცემული თარიღიდან დღემდე საქართველოს გენერალურ პროკურატურას თურქეთის მხრიდან არ მიუღია ინფორმაცია მინდია ლავასოღლის საქართველოში ექსტრადიციის დაკმაყოფილების, მასზე უარის ან ძებნილის მესამე სახელმწიფოსათვის გადაცემის თაობაზე. შესაბამისად, საქართველოს გენერალური პროკურატურა არ ფლობს ინფორმაციას მინდია ლავასოღლის ბელორუსის რესპუბლიკაში ექსტრადიციის თაობაზე,“ – განაცხადეს საქართველოს პროკურატურაში.

ბათუმის მუნიციპალური ინსპექციის  უფროსი არჩილ კონცელიძე, რომელიც ბათუმის მერიის სტრუქტურაში პოლიციიდან მოვიდა, ამბობს, რომ მოახერხებს ბათუმში უკანონო აშენება, მიშენება, დაშენება გააკონტროლოს. ერთი მხრივ, მას აქვს ამბიცია, რომ ქალაქში ინსპექციის გავლენები გაიზარდოს, მეორე მხრივ კი ამბობს, რომ უკანონო მშენებლობა შეიძლება კანონიერად იქცეს: ყოფილი პოლიციელის კონტროლის პირობებში მოახერხებს თუ ვერა გავლენიანი პირი ქალაქში უკანონო 8 სართულის აშენებას, რაც ბათუმში უკვე ორჯერ დაფიქსირდა? – ამ და სხვა კითხვებზე ბათუმის მუნიციპალური ინსპექციის უფროსმა „ბათუმელების“ კითხვებს უპასუხა.

• ბატონო არჩილ, დავიწყოთ იმით, თუ როგორ გახდით მუნიციპალური ინსპექციის უფროსი – მერმა შემოგთავაზათ ეს პოზიცია, თქვენ შესთავაზეთ საკუთარი კანდიდატურა, თუ ვინმე სხვისგან მიიღეთ შემოთავაზება?

2008 წლიდან შინაგან საქმეთა სამინისტროში ვმუშაობდი. 2014 წლიდან ხელვაჩაურის რაიონის ურეხის სამმართველოს განყოფილების უფროსის პოზიციაზე ვიყავი. 2019-ის ბოლოს შემომთავაზეს, რომ ქალაქს სჭირდებოდა ჩემი კანდიდატურა ბათუმის მუნიციპალური ინსპექციის დირექტორის პოზიციაზე. ქალაქის მიმართ ჩემი დამოკიდებულების გამო გადმოვედი. თავიდანვე გააზრებული მქონდა, რომ სამსახური დიდი იყო და საქმეც შრომატევადი. თუმცა, ჩემი წინა სამსახურიდან გამომდინარე რთულად მისაღწევი მიზნები ჩემთვის უცხო არ არის. დარწმუნებული ვარ, ჩემი ხელმძღვანელობის პერიოდში ქალაქს ჩვენი კვალი დაეტყობა. დიახ, უშუალოდ მერისგან მივიღე შემოთავაზება.

• როგორც პოლიციელი უფრო მეტ დარღვევას ხვდებოდით ყოველდღიურად თუ ახლა, როცა მუნიციპალურ ინსპექციას ხელმძღვანელობთ?

სიმართლე გითხრათ, ვიცოდი, რასთან მექნებოდა საქმე. პოლიციური თვალსაზრისით ინტენსიურად შევხვედრივარ პრობლემებს, თუმცა პოლიციაში სულ სხვა პრობლემებია, მუნიციპალურ ინსპექციაში – სულ სხვა. ზოგადად, პრობლემის სირთულეს მიჩვეული ვარ. ეს პრობლემა იქ 12-წლიანი მუშაობის პერიოდში შესწავლილი მქონდა, აქ კიდევ ნელ-ნელა ვსწავლობ და უკვე ვიცი, რომელ პრობლემას რა მხრივ უნდა ვებრძოლოთ. ყველაზე მთავარი რაც არის, გვერდში მიდგას გუნდი, ჩემი თანამშრომლები და დარწმუნებული ვარ, ერთად ნებისმიერ პრობლემას გადავლახავთ, რაც ჩვენ წინაშე, ჩვენი კომპეტენციის ფარგლებში დადგება.

• მერმა თქვა, რომ უნდოდა პოლიციაში მუშაობის გამოცდილების მქონე ადამიანი მოეყვანა ინსპექციაში, რადგან ისინი დარღვევას პირდაპირ დანაშაულად აღიქვამენო. ჩვენ ვიცით, რომ ჩინოვნიკებს და მათთან დაკავშირებულ პირებსაც აქვთ სამშენებლო ბიზნესი. თქვენი მიდგომა ყველას მიმართ ერთგვაროვანი იქნება?

თქვენ  ნახეთ ვიდეო, სადაც მე ველაპარაკები მშენებელს, რომ თუ საკუთარი ძალებით არ მოშლის  უნებართვო მშენებლობას, მაშინ  ჩვენ მოგვიწევს ამის გაკეთება. შემდეგ დემონტაჟი მოხდა და შენობა ახლა პროექტთან შესაბამისობაშია. ამით იმას მინდა გავუსვა ხაზი, რომ ნებისმიერ ადამიანთან, მიუხედავად მისი რანგისა, ზუსტად იგივე მიდგომა იქნება – კანონიერი, რა თქმა უნდა.

• ანუ არ გვექნება შერჩევით მიდგომის მაგალითები?

ამ ექვსი თვის განმავლობაში გსმენიათ ქალაქის ტერიტორიაზე მსგავსი მაგალითი, თუნდაც ჭორის დონეზე?

• მაინტერესებს, მაგალითად, როგორ გადაწყდება შპს „ძმების სახლის“ უკანონოდ აშენებული 2 სართულის საკითხი, გქონდათ რეაგირება და ჩვენ არ ვიცით?

შპს „ძმების სახლის“ მიერ უნებართვოდ დადგმულ 2 სართულთან დაკავშირებით რეაგირება ყველა ეტაპზე გვქონდა. გამოტანილია დადგენილება მშენებლობის იძულებით შეჩერებაზე და მშენებლობა შეჩერებულია. ამის შემდეგ მივმართავთ აღსრულებას და განხორციელდება დემონტაჟი. ოღონდ ეს პროცედურები რა ვადებთან იქნება დაკავშირებული, ვერ გეტყვით.

• უკვე შესწავლილი გექნებათ რა პრობლემები ახლავს აღსრულებას. ამ დრომდე მერიაში გვეუბნებოდნენ, რომ რეაგირება ჰქონდათ, მაგრამ შედეგი არ დგება. თქვენ ხომ არ გაქვთ რაიმე ინიციატივა ამ პრობლემის მოსაგვარებლად? 

მე აღსრულების კომპეტენციაში ვერ ჩავერევი, რაც არ უნდა ინიციატივა ან სურვილი მქონდეს. ეს სულ სხვა სამსახურია… ჩვენ ნებისმიერი კუთხით ვიბრძოლებთ იმისთვის, რომ შედეგი დაგვიდგეს, თუნდაც დროში გაწელილი. ჩვენ ამაზე ვმუშაობთ – რას ვაკეთებთ კონკრეტულად? ახლა საუბარს მირჩევნია, რომ გავაკეთებთ, მერე ვისაუბროთ.

• ყველაზე რთული რომელია იმ მიმართულებებიდან, რაც თქვენ გაბარიათ და რატომ?

მარტივი არც ერთი არ არის, თუმცა შედარებით რთული სამშენებლო მიმართულებაა. თქვენც ინტერვიუს განმავლობაში მხოლოდ ამაზე მესაუბრებით… თუმცა ჩვენთან იმდენად ძლიერი კადრებითაა დაკომპლექტებული სწორედ ეს მიმართულება, რომ არ გვიჭირს ქალაქის მასშტაბით კონტროლი.

2019 წლის 25 დეკემბერს დაარსდა ააიპ ბათუმის მუნიციპალური ინსპექცია. ამ პერიოდში დაგვემთხვა ეს ვერაგი პანდემია – დაახლოებით სამი თვის განმავლობაში ჩვენი სამსახური მოწყვეტილი იყო თავის ძირითად ვალდებულებებს, გადასული ვიყავით საკოორდინაციო საბჭოს მითითებების შესრულებაზე. ამ ფონზე, სამშენებლო მიმართულებით უკვე 232 სამართალდარღვევაა გამოვლენილი, საიდანაც 60 დაჯარიმდა, 90-ის მიმართ საქმისწარმოება შეწყდა, ანუ გამოასწორეს სამართალდარღვევა – პროექტიდან გადახვევა, უსაფრთხოების ნორმების დარღვევა და ა.შ. ვფიქრობ, მარტივია ნებისმიერი მოქალაქისთვის ქალაქში შეამჩნიო, რა გააკეთა ინსპექციამ ამ ექვს თვეში.

მშენებლობებს თუ შეხედავთ, 90-95%-ს ვიზუალურად ეტყობა, რომ უსაფრთხოების ნორმები უკვე  მოწესრიგებული აქვთ. არ ვიცი, გახსოვთ თუ არა, მე პირადად მახსოვს, რომ ეს სფერო სრულიად  დაუცველი იყო. დღეს იშვიათად ნახავთ შენობას, რომელსაც არ აქვს მოწესრიგებული უსაფრთხოების ნორმები. ვისაც არ აქვს, მათთანაც ვმუშაობთ. მოგეხსენებათ, ექვს თვეში, ამხელა ქალაქში, ძალიან რთულია ყველაფერი გააკეთო. ჩემი აზრით, ამის შემდეგ მუნიციპალურმა ინსპექციამ საერთოდ არაფერი რომ არ გააკეთოს, ძირითადი ამოცანა – დაცული იყოს ადამიანის ჯანმრთელობა და სიცოცხლის უფლება, 90%-ით ჩვენმა გუნდმა უკვე შეასრულა.

• ვიცით შემთხვევები, როცა უკვე შემოწმებულ ობიექტზე მალევე გამოვლინდა ხარვეზები უსაფრთხოების მიმართულებით. მშენებლებს აქვთ განცდა, რომ სერიოზულად დაზარალდებიან ამ წესების დარღვევისთვის?

ეს იყო 2020 წლამდე, ამ 232 შემთხვევიდან ძირითადი ნაწილი უსაფრთხოების ზომების დარღვევა გვქონდა. მახსენდება ერთი შემთხვევა, როცა მივეცით მშენებელს მითითება – დათქმულ ვადაში გამოასწორა ხარვეზი, მაგრამ რამდენიმე დღის მერე რომ ჩავიარეთ, ისევ იმ მდგომარეობაში იყო ობიექტი. მასალა, რითაც მოაწესრიგა უსაფრთხოების ნაწილი, თურმე ითხოვა ჯარიმის შიშით. ჩვენ ეს დავაფიქსირეთ, დავიწყეთ საქმის წარმოება და ამის შემდეგ თავისი სამშენებლო მასალით მოაწესრიგა ობიექტი. ჯარიმის ოდენობა, მოგეხსენებათ, გაიზარდა და 30 000 ლარია.

ჩვენთვის არ არის მთავარი, რამდენ ჯარიმას დავწერთ, მთავარია, განცდა გაჩნდეს მშენებლებში, რომ არ შეიძლება უსაფრთხოების ნორმების დარღვევით მუშაობა. ამაზე მუნიციპალური ინსპექცია უმკაცრესად და სწრაფად რეაგირებს.

• მოქალაქეებს კანონით გვაქვს უფლება ვიცოდეთ, რა შენდება ჩვენს უბანში ან ქალაქში, რა მასშტაბის მშენებლობისთვის შემოიღობა ტერიტორია, ვინ აშენებს და რას. თუმცა, სამშენებლო კომპანიები, რომლებსაც აქვთ დიდი ბიუჯეტი, მასშტაბური პროექტები, ზოგჯერ საინფორმაციო დაფასაც კი არ აწესრიგებენ. ამაზე რას გვეტყვით?

აქამდე არ ვიცი როგორ იყო, მაგრამ გეუბნებით, 2020 წლის იანვრიდან როგორ არის და ამის შემდეგ, როგორ იქნება. თუ ვინმეს საინფორმაციო დაფა არ აქვს გამოკრული სამშენებლო მოედანზე…  მე მინდა აქვე, თქვენი საშუალებით ყველას ვთხოვო, უკვე არსებობს ცხელი ხაზი [0 800 000 810], არსებობს ჩვენი გვერდი სოციალურ ქსელში,  ნებისმიერი კომენტარი, მიმოწერა, ზარი ჩვენგან აღქმული იქნება, როგორც ქალაქის სიყვარული. ნებისმიერ მოქალაქეს შეუძლია შეგვატყობინოს დარღვევის შესახებ და თუ ჩვენ უსწრაფესი რეაგირება არ გვექნება, ამის შესახებაც დაწეროს, სადაც უნდა და როგორც უნდა. მიმართოს შესაბამის ინსტანციებს, რომ შევატყობინე და რეაგირება არ ჰქონდათო.

ბათუმის ტერიტორია დაყოფილია სექტორებად, ადმინისტრაციულ ერთეულებად. ერთი თანამშრომელი სამშენებლო უსაფრთხოების მიმართულებიდან და ერთიც სამშენებლო ზედამხედველობის განყოფილებიდან მიმაგრებული გვყავს კონკრეტულ სექტორზე. იმ სექტორში უსაფრთხოების ზომების დარღვევაზე თუ უნებართვო მშენებლობებზე ეს ორი ადამიანია პასუხისმგებელი. აქედან გამომდინარე, უნებართვო მშენებლობა დაფიქსირდება თუ უსაფრთხების ზომების დარღვევა, ყველაფერზე პასუხი მოეთხოვებათ მათ. ეს აძლიერებს თანამშრომლების პასუხისმგებლობას.

• თუ თქვენთან მოქალაქეებისგან ან არასამთავრობო სექტორისგან, შემოვა შეტყობინება მშენებლობის ნებართვის კანონიერებაზე, დაინტერესდებით ხომ არ არის რამე დარღვევა ან თუნდაც დანაშაულის ნიშნები?

ჩვენ ვაკონტროლებთ უნებართვო მშენებლობებს. ნებართვას გასცემს მერიის შესაბამისი სამსახური. აქედან გამომდინარე, მე არანაირი უფლება არ მაქვს… თუ მოსახლეობამ ეჭვის თვალით შეხედა ნებართვას, განცხადებით უნდა მიმართოს მერიას, შესაძლებელია სამართალდამცავ ორგანოებს. ამიტომ, ჩემი ჩართულობა იქ, სადაც ჩემი კომპეტენცია არ არის, ჩემი მხრიდან არ იქნება მართებული. როგორ ჩავერიო სხვის კომპეტენციაში? – ეს გამორიცხულია. ნებისმიერ მოქალაქეს თუ მოქალაქეთა  ჯგუფს აქვს ნებისმიერ ინსტანციაში განცხადებით მიმართვის უფლება, თუ რამეში ეჭვი შეეპარებათ.

• აქამდე თუ გქონიათ ზარი ლოიალობის გამოჩენის თხოვნით კონკრეტულ დარღვევაზე?

ინტერვიუს ძირითადი ნაწილი დავასრულეთ და ხუმრობაზე გადავედით? – ახლა რომ გითხრათ არა-მეთქი, დამიჯერებთ? მე სანამ ამ სამსახურში გადმოვიდოდი, კარგად გავიაზრე, სად მოვდიოდი – ის, რომ ბათუმი პატარაა, ის, რომ ამ ქალაქში ძალიან ბევრ ადამიანს ჩემი „დახმარება“ დასჭირდება და ამისთვის მომმართავს… ეს პირდაპირ დამანგრეველი იქნება ჯერ არჩამოყალიბებული რეპუტაციისთვის, რომელიც  ჩვენს სამსახურს ძალიან სჭირდება. მცდელობა, რა თქმა უნდა, იქნება, მაგრამ ამ მცდელობას ხორცს შევასხამთ თუ არა, ეს იქნება მთავარი. ბათუმი ხომ ძალიან პატარაა, ყველგან ხმები ვრცელდება და გავრცელდება, რომ არაფერი არ გააკეთა რაც ვთხოვეო, ვერაფერში ვერ გამოიყენებო… ჩემი მიზანია ვერაფერში გამომიყენონ იმ ადამიანებმა, ვისაც ჰგონია, რომ ტელეფონით გვარდება საქმეები, სამაგიეროდ კვალი დაეტყოს ბათუმს და რეპუტაცია ამაღლდეს ახალშექმნილი სამსახურისა.

• თუ ისეთი პრინციპული იქნება მუნიციპალური ინსპექციის შეფი, როგორზეც თქვენ ახლა საუბრობთ, შეიძლება  გავლენებით „მეორე კაცად“ იქცეთ ბათუმში, მერის შემდეგ. როგორ ფიქრობთ, რა უნდა იყოს თქვენი შედეგი ამ წლის ბოლოს?

ჩემი გავლენა არსად არასდროს არ გაიზრდება, გაიზრდება მუნიციპალური ინსპექციის გავლენა, როგორც სამსახურის. ამ ქალაქში არსებობს იერარქიები, რომლებსაც ვემორჩილებით ყველა. ამიტომ, მერამდენე კაცი უნდა იყო… მე მირჩევნია პირველი სამსახური იყოს მუნიციპალური ინსპექცია, იმის მიუხედავად, მე ვიქნები ხელმძღვანელი თუ არა. ძალიან კომპეტენტური და პატიოსანი კადრებით არის დაკომპლექტებული ჩვენი სამსახური – ეს 180 ადამიანი ქმნის ამინდს და არა ხელმძღვანელი.

• როცა თქვენ ამას ამბობთ, გააზრებული გაქვთ ისიც, რომ ბათუმში უკანონოდ აშენებული 8 სართული [მუნიციპალურ ინსპექციას რეაგირება, თავის ნაწილში, ამოწურული ჰქონდა] უკვე რეესტრშია დარეგისტრირებული – ითვალისწინებთ ამას?

კი ბატონო, ვითვალისწინებ. კიდევ ერთხელ გეტყვით, ამ მშენებლობის დაწყებამდე ჰქონდა რეაგირება ზედამხედველობის სამსახურს – ძალიან ბევრი რეაგირება იყო ამ 8 სართულთან დაკავშირებით, მშენებლობის დასრულებამდე. უბრალოდ, არ ვიცი, რატომ და რანაირად, ჩემი კომპეტენცია არც არის, რომ დავიწყო მაგის გარკვევა. მე ვიცი, რომ 2020 წლამდე არაერთხელ მისწერა [საჯარო რეესტრს] როგორც ზედამხედველობის სამსახურმა, ასევე მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომ არ დაერეგისტრირებინათ უნებართვო მშენებლობა.

• ამ შემთხვევაში არ გაქვთ განცდა, რომ ვერ გააკეთეთ ის, რაც გინდოდათ?

არა. ამასთან დაკავშირებით უკვე საგამოძიებო მოქმედებები მიმდინარეობს. იქედან გამომდინარე, რომ შენობა უნებართვოა და არ უნდა იდგეს იქ, დარწმუნებული ვარ, საგამოძიებო სამსახურები ზუსტად იმ შედეგს დადებენ, რაც სჭირდება ჩვენს სამსახურს, ქალაქის კეთილდღეობას და რაც მთავარია, რაც კანონიერი იქნება.

• თქვენი აზრით, უკანონო მშენებლობა უნდა იყოს სისხლის სამართლით დასჯადი?

უკანონო მშენებლობა არ არსებობს. სამშენებლო სამართალის ტერმინია უნებართვო მშენებლობა. ნებისმიერი უნებართვო მშენებლობა შეიძლება გახდეს ნებართვიანი მშენებლობა თუ, რა თქმა უნდა, სამშენებლო რეგულაციებით მას ხელი არ ეშლება. ამიტომ, სამართალდამრღვევი მოსაკრებლის და ჯარიმის სახით იხდის თანხას და ამის შემდეგ, თუ სამშენებლო სამართალი ხელს არ შეუშლის, შეიძლება გახდეს ნებართვიანი. უფრო გრანდიოზული უნებართვო მშენებლობები სწორედ სამშენებლო სამართალის გავლენით ვეღარ იღებენ კოეფიციენტებს და ამიტომ უწევთ უნებართვოდ აშენება. რა თქმა უნდა, იქ, სადაც კანონი არ გვაძლევს საშუალებას, ნებართვას ვერავინ მოიპოვებს შესაბამის სამსახურებში.

• უკან იხევთ ბატონო არჩილ?

უკან არსად არ ვიხევ, მაგრამ განსხვავება მინდა დავინახოთ – ადამიანს, რომელმაც ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი ააშენა და, უბრალოდ, არ იცოდა, რომ ამას ნებართვა სჭირდებოდა, მოუწევს ჯარიმების გადახდა – პროექტს შეიტანს არქიტექტურის სამსახურში და ეს შენობა გახდება ნებართვიანი. მაგრამ, როცა მრავალსართულიანი ობიექტი შენდება, მიუხედავად დანიშნულებისა და მას უკვე მაქსიმალურად აქვს ათვისებული კოეფიციენტი, თუ უნებართვოდ დაადგამს სართულებს, აქ უკვე კანონი არ გვაძლევს საშუალებას, რომ მშენებლობა გახდეს ნებართვიანი. იმას სხვა მიდგომა აქვს, ამას – სხვა.

• მაინც უნდა გკითხოთ, გამორიცხავთ, რომ თქვენი ხელმძღვანელობის პერიოდში მოახერხებს ვიღაც 8-სართულის უკანონოდ აშენებას?  

მაგ კონკრეტულ შემთხვევაზე, დაწყებული პირველი სართულიდან მერვე სართულის ჩათვლით, რამდენიმე ჯარიმაა გამოწერილი. ზედამხედველობის სამსახურს და არც მუნიციპალურ ინსპექციას, არ გვაქვს ფიზიკური ძალის გამოყენების უფლება. შესაბამისად, ჩვენი მთავარი მიზანია ყველა სამართალდარღვევაზე რეაგირება. ყოფილა ისეთი შემთხვევა, როცა ჯარიმების გამოწერის ფონზე მშენებლობა გრძელდებოდა. ოღონდ, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მერია და ზედამხედველობა არაფერს აკეთებს. ჩვენ ვმუშაობთ რეპუტაციაზე, რომ მშენებელმა და მოქალაქემ, ბათუმის მკვიდრმა, თავს შთააგონოს, რომ არ გაუვა უნებართვო მშენებლობა. საკმაოდ გამარტივებულია ნებართვის მოპოვება, ამიტომ არავის სჭირდება ზედმეტი ჯარიმის გადახდა. მუნიციპალური ინსპექცია, როგორც სამსახური, უნებართვოდ აშენების უფლებას არ მისცემს. მიმართოს შესაბამის სამსახურს, აიღოს ნებართვა და მაგ შემთხვევაში ჩვენ, როგორც მუნიციპალური ინსპექციის სამსახური, პირიქით, ხელს შევუწყობთ, თუ რამე შეგვეძლება.

მომავალი ვარ მე!  – ამ წარწერით დღეს, 20 ივნისს ბათუმში, მემედ აბაშიძის ქუჩაზე ინსტალაცია გამოჩნდა. ავტორი გასული წლის 20 ივნისიის მოვლენებს, გავრილოვის ღამეს ეხმაურება.

„მომავალი ვართ ის ადამიანები, ვინც 20-21 ივნისის ღამეს ვიცავდით ქვეყანას სირცხვილისგან, ვიცავდით თავისუფლებას, სიტყვას და გამოვხატავდით პროტესტს ოკუპანტების წინააღმდეგ“, – ამბობს ინსტალაციის ავტორი.

ინსტალაცია ანონიმ მულტიმედია არტისტს, BIIMO-ს ეკუთვნის, რომელიც საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვან თემებს ხშირად ეხმაურება ვიზუალური ხელოვნებით.

ოფიციალური მონაცემებით, 20-21 ივნისს პოლიციის მიერ გამოყენებული არაპროპორციული საპოლიციო ძალის გამო, სხვადასხვა სიმძიმის ჯანმრთელობის დაზიანება მიიღო 275-მა ადამიანმა, ხოლო ტრავმის შედეგად რამდენიმე სამოქალაქო პირმა თვალი დაკარგა.

ამომრჩეველთა მარკირებისათვის ულტრაიისფერი უხილავი სითხის შესაძენად ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ტენდერი გამოაცხადა. სატენდერო თანხა 150 ათასი ლარია.

ტენდერის პირობის მიხედვით, „სითხე ხელზე დასხურების შემდეგ არ უნდა ტოვებდეს ხილულ კვალს, ხოლო ულტრაიისფერი ნათურის დანათებით 24 საათის განმავლობაში შესაძლებელი უნდა იყოს მისი კვალის დანახვა;

სითხე უნდა იყოს 200 მლ პლასტიკის ბოთლში სპრეი თავსახურით [15 000 ბოთლი]. ბოთლზე დატანილი უნდა იყოს სტიკერი, სადაც მითითებული იქნება გამოყენების წესები. ვარგისიანობის ვადა კი, მიწოდებიდან არანაკლებ 6 თვე“.

პარალელურად, ცესკო აცხადებს, რომ „საქართველოს საარჩევნო ადმინისტრაციის თანამშრომლებში ვირუსის გავრცელების პრევენციისა და ჯანმრთელობის დაცვის უზრუნველსაყოფად, აუცილებელია განხორციელდეს სხვადასხვა ქმედითი ზომები ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ დადგენილი რეკომენდაციების შესაბამისად“.

აქედან გამომდინარე, ცესკო, ტენდერის გარეშე შეისყიდის:

ერთჯერად პირბადეებს (სამშრიანი) – 10 000 ცალი;
ერთჯერად ხელთათმანებს (ლატექსი, M ზომა) – 10 000 ცალი;
ერთჯერად ხელთათმანებს (ლატექსი, L ზომა) – 10 000 ცალი;
ხელის სადეზინფექციო ხსნარს (500მლ, საპნის თავსახურით) – 200 ცალი;
ხელის სადეზინფექციო ხსნარს (200მლ, სპრეის თავსახურით) – 500 ცალი;
ხელის სადეზინფექციო ხსნარს (5ლიტრი, ჩვეულებრივი თავსახურით) – 50 ცალი;
ზედაპირების სადეზინფექციო ხსნარს (5 ლიტრი, ჩვეულებრივი თავსახურით) – 10 ცალი;
დისტანციურ თერმომეტრს – 4 ცალი.

ცესკოს შესყიდვების სააგენტოდან გამარტივებულ შესყიდვაზე თანხმობა მიღებული აქვს, თუმცა, თანხა მითითებული არ არის.

სამუშაო ადგილებზე გასათვალისწინებელი წესები ცესკოს თავმჯდომარემ 2020 წლის მაისში დაამტკიცა.

საარჩევნო კომისია ტენდერის გარეშე 755 ათას ლარის დახარჯვას გეგმავს სხვადასხვა საარჩევნო ოლქში შენობების რემონტისთვისაც.

„2020 წლის ოქტომბერში გასამართი საპარლამენტო არჩევნების სათანადო დონეზე ორგანიზებისთვის საჭიროა ცესკოს ბალანსზე რიცხულ 37 ადმინისტრაციულ შენობაში აუცილებელი სარემონტო სამუშაოების ჩატარება და ინფრასტრუქტურის განახლება. სარემონტო სამუშაოები უნდა დასრულდეს არაუგვიანეს 2020 წლის 15 აგვისტომდე“, – აღნიშნულია ცესკოს განაცხადში შესყიდვების გვერდზე.

ამ ობიექტების მდებარეობა და სამუშაოებისთვის საჭირო საორიენტაციო ფასები:

შესყიდვების სააგენტომ დღეს, 19 ივნისს, ცესკოს ინფორმაციის დაზუსტება მოსთხოვა.

„გთხოვთ, ერთი სამუშაო დღის ვადაში დააზუსტოთ რამ გამოიწვია ღონისძიების შეზღუდულ ვადაში ჩატარების აუცილებლობა და რატომ ვერ იქნებოდა შესყიდვები წინასწარ დაგეგმილი, ასევე, რატომ გამოიწვევს ღონისძიების ჩატარებასთან დაკავშირებული შესყიდვის ობიექტების ელექტრონული ტენდერის მეშვეობით შესყიდვა ამ ღონისძიების არსებითი შეფერხებით ჩატარებას, ჩაშლას ან/და მისი უწყვეტად ჩატარების ხელშეშლას. ამასთან, გთხოვთ, დააზუსტოთ, აღნიშნული სამუშაოების შესასყიდად თქვენს მიერ გამოცხადებული ელექტრონული ტენდერების ნომრები“, – მიწერეს ცესკოს შესყიდვების სააგენტოდან.

საქართველოს ცენტრალურმა საარჩევნო მიმდინარე წლის დასაწყისში გაანაწილა ის თანხა, რაც სახელმწიფომ 2020 წლის პარლამენტის არჩევნებისთვის გამოყო. ცესკოს მიხედვით, პარლამენტის არჩევნებისთვის სულ 42 760 652 ლარი დაიხარჯება:

ქართველ დედოფალთა ცხოვრება საქართველოს ისტორიის მემატიანეებთან ხშირად მხოლოდ მეფეზე დაქორწინების, დაბადება-გარდაცვალების თარიღების ხსენებით, შვილების რაოდენობის აღნიშვნით შემოიფარგლება და მათი როლი მხოლოდ გაფანტულ ცნობებშია მოცემული არასრულყოფილად. დედოფალთა ცხოვრების სრული სურათის აღსადგენად კი ამ ცნობების ერთად შეკრება და აღდგენაა საჭირო.

ისტორიის მეცნიერებათა მაგისტრი, მაია მასურაშვილი მიიჩნევს, რომ დედოფლის ინსტიტუტი ისტორიკოსების მიერ თითქმის შეუსწავლელია, რადგან მემატიანებიის ყურადღების ცენტრში ძირითადად მეფეები იყვნენ, რომლებიც ომობდნენ, ლაშქრობდნენ და დედოფლები მათ ჩრდილქვეშ ექცეოდნენ, მათ შორის ისინიც, რომლებიც საზოგადოებრივად მნიშვნელოვან საქმიანობას ეწეოდნენ.

„მკვლევარები უფრო პოლიტიკურ ისტორიას სწავლობენ, დიპლომატიის ისტორიას, საბრძოლო სტრატეგიებს, ეკონომიკურ ასპექტებს. ბოლო პერიოდის ისტორიული კვლევების ტენდენციაა ეკონომიკის ისტორიის დამუშავება, მაგრამ დედოფლებთან დაკავშირებული საკითხები ბუნდოვანია“, – ამბობს მკვლევარი. მისი კვლევის მიზანი სწორედ ისტორიიდან გამქრალი დედოფლები და მათთან დაკავშირებული ისტორიული მოვლენებია. ერთ-ერთი ასეთი დედოფალი მართა-მარიამ ალანელია, რომლის შესახებაც ქართულ ისტორიოგრაფიაში ცნობები ძალიან მწირია. მაია მასურიშვილის კვლევა მარიამ ალანელს ეხება. ბაგრატიონთა შთამომავალს, რომელმაც სრულიად მარტო აღმოაჩინა უცხოეთში საკუთარი ძლევამოსილება, ორჯერ გახდა ბიზანტიის დედოფალი და იმპერატორების წინააღმდე შეთქმულებების მთავარი მონაწილეც იყო.

ბიზანტიის იმპერიის ორგზის დედოფალი – მარიამ ალანელი, ბაგრატიონი

მართა – მარიამ ბაგრატიონის ქორწინებამდელი სახელია, ის ძალიან პატარა მოხვდა პირველად ბიზანტიაში 1056  წელს. იმპერიის დედოფალმა თეოდორამ გადაწყვიტა პატარა მარიამი ეშვილებინა და მამამისს, ბაგრატ IV-ს ბავშვის ბიზანტიაში დატოვება სთხოვა. სინამდვილეში მარიამი იმპერიის მძევალი იყო, თუმცა თეოდორამ ის საკუთარი შვილივით შეიყვარა.

პირველად იმპერატორ მიხეილ VII დუკაზე დაქორწინდა, გახდა თუ არა დედოფალი, აქტიურად ჩაება პოლიტიკურ ცხოვრებაში. აკონტროლებდა თითქმის მთელი იმპერიის ბიუჯეტს, რაც თითქმის ყველაფერის კონტროლს ნიშნავდა: მონეტების მოჭრას, ქსოვილების შემოტანას, ეკონომიკის სხვადასხვა დარგის განვითარება მის ხელში იყო.

ქორწინებიდან მალევე გახდა ცხადი, რომ  მიხეილ VII დუკა ბიზანტიის იმპერიის საკმაოდ უუნარო მმართველი იყო, რომელმაც იმპერიისთვის ვერაფერი გააკეთა, არ ჰგავდა მამამისს, კონსტანტინე მეათე მონომახს, რომელმაც ბიზანტიის თითქმის დაცემული იმპერია აღამაღლა და განვითარების ახალი პერსპექტივებიც დაუსახა.

მარიამს მიაჩნდა, რომ მიხეილ VII დუკას არ შეეფერებოდა იმპერიის მმართველობა და თავად მიიღო მონაწილეობა იმპერატორის ტახტიდან ჩამოგდებაში 1078 წელს.

მიხეილ დუკა აიძულეს ბერად აღკვეცილიყო და იმპერატორად ნიკიფორე III ბოტანიატე გამოაცხადეს. ბიზანტიის ახალმა მმართველმა იცოდა, რომ დიდი ალბათობით გადატრიალებას ხალხის პროტესტი მოჰყვებოდა, მაგრამ თუ მარიამ ალანელს შეირთავდა ცოლად, ხალხი დამშვიდდებოდა – ბიზანტიაში მარიამს დიდი ნდობა ჰქონდა. დედოფალმა ნიკიფორეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში აღუთქვა ცოლობა, თუ ის ტახტის მემკვიდრედ მის ვაჟს, კონსტანტინე პორფიროგენეტს გამოაცხადებდა, რომელიც კონსტანტინე  VII დუკასგან ჰყავდა, ნიკიფორემ პირობა დადო, მაგრამ აღარ შეასრულა.

მოტყუებული დედოფლის რისხვა

იმედგაცრუებულმა და განრისხებულმა დედოფალმა ზუსტად სამი წლის შემდეგ შური იძია ნიკიფორეზე, მიემხრო მის მოწინააღმდეგე ძმებ კომნენოსებს, რომლებიც შეთქმულებას ამზადებდნენ და 1081 წელს ნიკიფორე III ბოტანიატეც გადმოაგდეს იმპერატორის ტახტიდან. ბიზანტიის იმპერატორი ალექსი კომნენოსი ხდება. ამჯერად მას სთხოვს მარიამი, რომ მისი შვილი თანაიმპერატორად გამოაცხადონ. ალექსიმ მარიამის შვილი, კონსტანტინე პორფიროგენეტი საკუთარ ქალიშვილზე, ანაზე დააქორწინა და მართლაც მიიწვია თანამმართველად 1081-1092 წლებში. თუმცა მალევე გააშორეს ცოლს, ჩამოაშორეს ტახტს და სამეფოდანაც გააძევეს. მარიამ ალანელმა, რომელიც მთელი ცხოვრება შვილისთვის ტახტის შესანარჩუნებლად იბრძოდა, ალექსი კომნენოსის წინააღმდეგაც სცადა შეთქმულების მოწყობა 1094 წელს, მაგრამ ამჯერად დამარცხდა.

1096 წელს კი ალექსანდრე პორფიროგენეტი გარდაიცვალა – მარიამის ბრძოლებმა აზრი დაკარგა და ბოლოს მონაზვნად აღიკვეცა.

ყველა ბიზანტიური წყარო დედოფალს დადებითად ახასიათებს და ხაზს უსვამენ მის სიმამაცეს მთელი ცხოვრების განმავლობაში შვილისთვის ტახტის შესანარჩუნებლად.

შვილის გარდაცვალების შემდეგ მარიამ ალანელი დუკების გვარის ერთადერთი მემკვიდრე იყო. ჰქონდა უზარმაზარი მამულები, კავშირები და დარჩა დიდძალი სიმდიდრე.

მარიამი გავლენიან და პატივსაცემ ადამიანად რჩებოდა მას შემდეგაც, რაც დედოფალი აღარ იყო და ჩამოშორებული იყო პოლიტიკას. ბულგარელი ეპისკოპოსი მიმოწერისას მაგალითად უხდის ბოდიშს, რომ  ვერ ჩავიდა მასთან და ჰპირდება, რომ საქმე, რომელიც დაიწყეს, აუცილებლად გაგრძელდება. ეს ხდება პერიოდში, როცა ეპისკოპოსი იმპერატორის შემდეგ მეორე პირად ითვლებოდა. მის მობოდიშებას ვერავინ დაიმსახურებდა, რომ არა დედოფლის მიმართ უზომო პატივისცემა.

მარიამ ალანელი ეკლესია-მონასტრების დიდი მფარველი იყო. შეძლებისდაგვარად უუქმებდა ან უმცირებდა მათ გადასახადებს, ეხმარებოდა საგანმანათლებლო საქმიანობაში.

მარიამ ალანელი და საქართველო

არსებობს მოსაზრება, რომ სწორედ მარიამ ალანელმა შთააგონა ძმისშვილს, დავით IV აღმაშენებელს, რუის-ურბნისის კრების ჩატარება და სამღვდელოების ურჩობის ალაგმვა. ამ დროისთვის მარიამს უკვე ბიზანტიის ორი იმპერატორის ტახტიდან ჩამოგდების გამოცდილება ჰქონდა. ცნობილია, რომ დავით აღმაშენებელს ძალიან უყვარდა მამიდა და მისი გარდაცვალებაც უზომოდ განიცადა.

მარიამ ალანელი ესწრებოდა რუის-ურბნისის კრებას, კრების ჩანაწერში დამსწრეთა შორის მოხსენიებულია ავგუსტა მარიას სახელით.

XI-XII საუკუნეებში ბიზანტიაში ბრწყინვალედ იყო განვითარებული ოქრომჭედლობა, ხატწერა, მშენებლობა, მონეტების მოჭრა-დამუშავება და ა.შ.

გელათის აკადემიაშიც ის დარგები ისწავლება, რაც პოპულარულია ბიზანტიის იმპერიაში, წერილ-გუჯრებიდან ჩანს, რომ გელათის აკადემიიდან ჩასულ ქართველ სტუდენტებს მარიამ დედოფალი დიდ დახმარებას უწევდა ბიზანტიაში საქმე რომ ესწავლათ. არსებობდა საქართველო-ბიზანტიას შორის ერთგვარი მემორანდუმი სტუდენტების წარგზავნის შესახებ. არსებობს მოსაზრება, რომ მარიამის ხელიც ურევია გელათის აკადემიის მშენებლობაში თუ არა, აკადემიის იდეოლოგიის და კონცეფციის განსაზღვრაში მაინც.

ქართულ ისტორიოგრაფიაში მარიამის შესახებ ასე თუ ისე მწყობრი ცნობები დაცულია მხოლოდ გიორგი მცირეს მიერ აღწერილ გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრებაში. ძირითად ცნობებს კი მაინც ბიზანტიელი ისტორიკოსები გვაწვდიან. ძირითადად ერთ-ერთი პირველი ისტორიკოსი ქალის, ანა კომნენეს  ჩანაწერებშია აღწერილი მარიამი. არამხოლოდ მისი საქმიანობა და ცხოვრებისეული ფაქტები, არამედ მისი ხასიათი და გარეგნული იერსახეც.

მცირე ცნობებს გვაწვდის ასევე მემატიანე მიქაელ ფსელოსი. ქართული ისტორიოგრაფიის ფურცლებიდან საუკუნეების განმავლობაში იყო გამქრალი ქართული წარმომავლობის ბიზანტიის დედოფლის შესახებ ცნობები. ბოლო დროს თანდათან გაიზარდა მკვლევართა ინტერესი მარიამ ალანელის მიმართ. თუ ბიზანტიის დედოფალი უზარმაზარ იმპერიაში მთელი ცხოვრების მანძილზე იბრძოდა საკუთარი და შვილის ღირსების აღსადგენად, როსტომ ხანის მეუღლე, ასევე მარიამი, გვარად დადიანი, სრულიად უუფლებო და ჩაგრულ დედოფლად ჩაეწერა საქართველოს ისტორიაში.

მარიამ დადიანი – ერთი დედოფლის სამი ქორწინება იძულებით

„დედოფალმან მარიამ შეამკო ეკლესიანი შესამოსლითა ხატითა, ჯუარითა და წირვის იარაღითა, ნაკერითა მარგალიტითა და თუალითა. და ედვა ამა დედოფალსა პატივი დიდი ყაენისაგან და ყოველთა საქართველოსა კაცთაგან და ქალთაგან, მთავართა და დიდებულთაგან, იყო ყოვლითურთ შემკული კეთილითა, რომლისა მსგავსი თამარ მეფისა შემდგომად არღარავინ…“ ასე ახასიათებს ქართლის ცხოვრება კიდევ ერთ მარიამს, ამჯერად დედოფალ მარიამ დადიანს.

მარიამ დედოფლის ძალისხმევით აღდგა და შეკეთდა  რუისის სამონასტრო კომპლექსი, თბილისის კარის ეკლესია, ბოლნისის სიონი, სვეტიცხოვლი და სხვა ეკლესია-მონასტრები. „ქართლის ცხოვრების“ ერთ-ერთი ნუსხა მისი თაოსნობით გადაწერეს, ამ ხელნაწერს მარიამისეული ნუსხის სახელით ვიცნობთ.

საზოგადოებრივმა საქმეებმა, განათლებამ, სიმდიდრემ, მოპოვებულმა ავტორიტეტმა – ვერაფერმა დაიცვა მარიამ დედოფალი შუა საუკუნეების პატრიარქალურ საზოგადოებაში ნათესავი კაცების მსხვერპლად, იარაღად რომ არ ქცეულიყო. მისი ნების საწინააღმდეგოდ სამჯერ დააქორწინეს პოლიტიკური მიზნებისთვის.

XVII საუკუნის 20-იან წლებში იმერეთის მეფე გიორგი III (1604-1639) იყო, გურიის მთავარი – მამია გურიელი (1600-1625), ხოლო სამეგრელოს მთავარი – ლევან დადიანი (1611-1657). სტაბილური პოლიტიკური მდგომარეობა დაიძაბა მას შემდეგ, რაც გიორგი III-ის ვაჟი ალექსანდრე ღალატის გამო გაეყარა მამია გურიელის ქალიშვილს, რის შემდეგაც გურიელი ლევან დადიანთან პოლიტიკურ კავშირს ამჯობინებს. დადიანსაც თავის მხრივ იმერეთის სამეფოსგან დამოუკიდებლობა სურს და თავის ნახევარდას, 16 წლის მარიამ დადიანს მამია გურიელის ვაჟზე, სვიმონზე აქორწინებს 1621 წელს.

სვიმონმა 1625 წელს საკუთარი მამა, მამია გურიელი მოკლა, რის გამოც ლევანსა და სვიმონს შორის ურთიერთობა დაიძაბა. ლევანმა მამის მკვლელს მარიამის ,,უკან დაბრუნება“ მოსთხოვა, რაზეც სვიმონმა უარით უპასუხა. ლევანმა სვიმონის წინააღმდეგ გაილაშქრა და მარიამი მის შვილ ოტიასთან ერთად წაიყვანა სამეგრელოში.

მეორედ მარიამი როსტომ ხანზე დააქორწინეს. ქართულ სამეფო-სამთავროებს შორის თანდათან ორი ურთიერთდაპირისპირებული ბანაკი შეიქმნა: ერთ მხარეს იყო სამეგრელოს მთავარი ლევან II დადიანი და ქართლის მეფე როსტომ-ხანი, მეორე ბანაკს ეკუთვნოდა იმერეთის მეფე გიორგი III, კახეთის მეფე თეიმურაზ I  და აფხაზეთის მთავარი სეტემან შერვაშიძე.

პოლიტიკური კავშირები ქორწინებით განამტკიცეს როსტომ ხანმა და ლევან დადიანმა.

დიდი ბჭობა გაიმართა, ვინ უნდა გამხდარიყო საქართველოს დედოფალი და ,,შექმნეს ვაზირობა, დაიწყეს რჩევა, ეძებეს სამოყვროთ ლევან დადიანი და გაუგზავნეს მოციქულები და საქართველოს სადედოფლოთ და მისი მარიამ, დედათა შიგან ნაქები. სათხოვნელად მოციქულები წავიდეს და იმათაც იამა და მოსცეს“, – წერს მემატიანე გორგიჯანიძე. ქორწილის ზუსტი თარიღი უცნობია, ვარაუდობენ რომ 1633 -35 წლებში უნდა მომხდარიყო ეს ამბები.

,,იამა და მოსცეს“ – მემატიანე ისე წერს მარიამზე, როგორც ნივთის თხოვნისას მიცემაზე დაწერდა. ძველ ქართულში ,,ქალი მისცა“ და ,,ოქრო მისცა“  – ერთნაირად ითქმის, რაც შემთხვევითი არ არის. ნივთებისა და ქალების შემთხვევაში ერთი და იგივე ზმნის გამოყენება ზუსტად ასახავს ეპოქის დამოკიდებულებას ქალის, თუნდაც დედოფლის როგორც ნების, უფლების, აზრის არმქონე არსებისადმი.

მარიამს არ სურდა როსტომზე დაქორწინება და არც მის ცოლობას აპირებდა. ჟან შარდენის მოგზაურობის წიგნის ერთ-ერთი შენიშვნის მიხედვით, რომელიც მზია მგალობლიშვილს ეკუთვნის, შარდენი წერდა, რომ ლევან დადიანმა იძულებით, ,,გუემით’’ მისცა ცოლად მარიამი როსტომს.

მარიამს აზრი მოტყუებით შეაცვლევინეს, მღვდელმა როსტომის ქრისტიანულად მონათვლის სცენა გაითამაშა მოსაჩვენებლად, რის შემდეგაც როსტომმა მარიამი შეირთო ცოლად.

როსტომ ხანის და მარიამის ქორწინებით არამხოლოდ სამეგრელოს სამთავროსა და ქართლის სამეფოს პოლიტიკურ-დიპლომატიური ურთიერთობა უნდა განმტკიცებულიყო, ამ კავშირს მნიშვნელოვანი როლი უნდა ეთამაშა ასევე ირანსა და სამეგრელოს შორის დიპლომატიურ ურთიერთობაშიც. როსტომ ხანი ქორწინებიდან მალევე გარდაიცვალა. რის შემდეგაც დედოფალმა მარიამმა ყაენის მიწვევა მიიღო კარზე, დედოფალმა უარი თქვა. იცოდა შაჰ აბას II-მ, რომ მარიამი ლამაზი ქალი იყო და გადაწყვიტა მისი დაქორწინება ვახტანგ V შაჰნავაზზე. მარიამის ძმა ლევან დადიანი ცოცხალი აღარ იყო, დედოფალის ბედ-იღბალი შაჰ აბას II-ის ხელში გადავიდა.

მემატიანის ცნობით, 40 დღეს გრძლდებოდა მარიამისა და შაჰნავაზ V-ის ქორწილი. აღსანიშანვია, რომ არც შაჰნავაზისთვის იყო ეს ბედნიერი კავშირი, მარიამის მსგავსად. ქართლის ცხოვრების მიხედვით, მას ამ დროს უკვე ჰყავდა ცოლად  „ასული ყაფლანისა, სახელით როდამ (გვარად ბარათაშვილი), ქალი ფრიად პატიოსანი და შემკული ყოველივე საქმითა კეთილითა, სრული სწავლითა სამხთოთა და საეროა, შუენიერი და პირის-წყალი დედათა“, მაგრამ როცა ყაენმა მეფეს მარიამ დედოფლის შერთვა უბრაძანა, უარი ვერ უთხრა და მის ნებას დაჰყვა.

კვლევაში ,,მარიამ დადიანი – პოლიტიკური ქორწინება გვიან შუა საუკუნეების საქართველოში“ განხილულია მარიამ დედოფლის პოლიტიკური, ნაძალადევი ქორწინებების მოტივები იმდროინდელი ისტორიული რეალიების ფონზე.

ამავე კვლევის მიხედვით, შუა საუკუნეებში დაქორწინებისა თუ გაყრის ინიციატორები ყოველთვის კაცები იყვნენ, ქალის დაქვემდებარებული მდგომარეობა პატრიარქალურ საზოგადოებაში კარგად ჩანს უცხოელი მოგზაურების ცნობებშიც. „არიან ისეთებიც, რომელთაც სამი, ოთხი, ცოლი ჰყავთ ერთ ჭერქვეშ. ზოგს კი ცოლები სხვადასხვა ადგილას ჰყავთ, რათა, სადაც არ წავლენ, ცოლი იქ დახვდეთ“, – წერს ჟან შარდენი მოგზაურობის ჩანაწერებში. ლამბერტის ცნობით კი, რამდენიმე ცოლის ყოლის უფლება ჰქონდა სამღვდელოებასაც: „ეპისკოპოსის ღირსებას ის უპირატესობა აქვს, რომ შეუძლიათ აშკარად იყოლიონ სამი თუ ოთხი ცოლი“.

მარიამ დედოფლის შესახებ კვლევის მიხედვით, XVII საუკუნის საქართველოში რთული სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური ვითარების ფონზე ერთგვარი „სენი“ იყო ქალებისა და ბავშვების ტყვედ გაყიდვაც, ქალზე ძალადობის იარაღად ხშირად კაცები, როგორც გადაწყვეტილების მიმღებები, პოლიტიკურ ქორწინებას იყენებდნენ. ქალს „პატრონი“ განუსაზღვრავდა როგორ და ვისთან ეცხოვრა.

„მარიამ დადიანის სამი პოლიტიკური ქორწინება ძალადობის, პოლიტიკური თამაშის მაგალითად და გვიან შუა საუკუნეების ქართული კულტურული დამოკიდებულებების მახასიათებლად წარმოგვიდგება“, – წერია კვლევაში.