„ჩემს შვილებს და შვილიშვილებს უნდათ ევროპა. ევროკავშირში უნდა შევიდეთ, ეს გარდაუვალია“, – ამბობს 64 წლის ზაზა ზაქარაძე. „ბათუმელებთან“. ის იხსენებს ბაბუას, რომელიც სტალინური რეჟიმის მსხვერპლი გახდა.
ზაზას ბაბუა, უსუფ ზაქარაძე 1937 წელში დახვრიტეს. იმ დროს, უსუფ ზაქარაძე სოფელ აჭარისწყალში კომენდატურაში პოლიტიკურ ხელმძღვანელად მუშაობდა.
„უსუფ გაიქეცი, მოდიან“
„ბაბუაჩემი რომ დახვრიტეს, მამაჩემი იყო 3 თვის. ბებიაჩემი კი 22 წლის, რომელსაც დარჩა მისი 4 შვილი და ორი გერი გასაზრდელად.
როგორც გენერლები დახვრიტეს და ყველას ეუბნებოდნენ, რომ თითქოს ინგლისის აგენტები იყვნენ და ასე შემდეგ, ასე დააბრალეს ბაბუაჩემსაც აგენტობა. 58-ე მუხლით გაასამართლეს, ვითომ ხალხის მტერი იყო და სახელმწიფო გადატრიალება უნდოდა.
ბებიას მონათხრობიდან მახსოვს, რომ აჭარისწყალზე ოთხ მეგობართან ერთად ქეიფობდა ბაბუა, როცა მასთან მივიდა ერთი პიროვნება და უთხრა,- „უსუფ გაიქეცი“, დასაპატიმრებლად მოდიანო.
ბაბუაჩემს უთქვამს, მე გასაქცევი არაფერი მაქვსო. ის 4 ძმაკაცი გაიქცა, ბაბუაჩემი კი დაიჭირეს“, – ამბობს ზაზა ზაქარაძე.
37 წელს დახვრეტილი უსუფ ზაქარაძე მეუღლესთან ერთად
ბებიას გადმოცემით, მაშინ ზაფხულის პერიოდი იყო. ბაბუას დახვრეტის შესახებ მაშინ გაიგეს, როცა უსუფის მეუღლეს მისი სისხლიანი პერანგი გაუგზავნეს.
„ბებია ამბობდა, გონიოში ჰყავდათო და, სავარაუდოდ, იქ დახვრიტეს. მაშინ ცხედრებს არ უბრუნებდნენ ოჯახებს, იქვე მარხავდნენ ციხის ეზოში. მით უმეტეს, როცა „ხალხის მტრის“ სახელით ხვრეტდნენ. ჩემი სხვა ნათესავებიც მასეა დაასაფლავეს ციხის ეზოში“, – გვეუბნება ზაზა ზაქარაძე.
მისი თქმით, სოფელში ბაბუა დაფასებული კაცი იყო და მასზე აუგი არავისგან მსმენიაო.
„ყველას შეძლებისდაგვარად ეხმარებოდა, მაგრამ მაშინ დასმენები იყო და ვიღაც-ვიღაცები ყოველთვის ცდილობდნენ „თავის გამოჩენას“.
მე ვიცი, ვინც დაასმინა ბაბუაჩემი. მე და მისი შვილიშვილები კლასელები ვიყავით, ვძმაკაცობდით. მე მაგალითად, ჩემთან ერთად გაზრდილ ძმაკაცს, დასახვრეტად და გადასასახლებლად არ გავიმეტებ“.
„ხალხის მტრის ცოლი“
„ბებიაჩემის ცხოვრება გაგრძელდა ისე, რომ კოლმეურნეობაში არ ამუშავებდნენ, როგორც „ხალხის მტრის“ მეუღლეს, არც შრომადღეებს უწერდნენ. პატარა ვიყავი, მაგრამ მე ისიც მახსოვს, მაშინდელი სოფლის საბჭოს თავმჯდომარე ბებიაჩემს ქუჩაში რომ შეხვდებოდა ეძახდა – „მოღალატის ცოლიო“.
შემდეგ, როცა წამოვიზარდე, მის შვილებს შევუთვალე, რომ გონიერებისთვის მოეხმო. ბებიაჩემს ისედაც დიდი ტვირთი აქვს წამოკიდებული-მეთქი.
ბებიაჩემი იმასაც ამბობდა, 1954 წლამდე, სანამ სტალინი ცოცხალი იყო, ჩემი სანათესავოც კი ერიდებოდა დღისით ჩემთან გამოჩენასო.
მამაჩემი 8 წლის იყო პურის საცხობში რომ მიიყვანეს სამუშაოდ. 13 წლის ასაკში, 70-კილოიან ფქვილის ტომრებს მოიკიდებდა ზურგზე და ასე შრომობდა. შიმშილით არ კვდებოდნენ, მაგრამ ძლივს გაჰქონდათ თავი.
მამაჩემმა 60 წელი იმუშავა პურის საცხობში, ბოლოს საცხობის გამგე იყო“, – ამბობს ზაზა ზაქარაძე.
ზაზა ზაქარაძე
ზაზას ბაბუას გარდა, სტალინურმა რეპრესიებმა იმსხვერპლეს ბაბუამისის ბიძაშვილებიც. ისინიც დახვრიტეს.
„დედაჩემის დედა, გაგეცინებათ და ნომერ პირველი კომკავშირელის, ბორის ძნელაძის მკვიდრი ბიძაშვილი იყო. ხომ იცით ეგ როგორ მოკვდა? ეკლესიას რომ ანგრევდა, ზარი ჩამოვარდა, დაეცა და მოკლა.
არ მგონია გვარი, რომელსაც არ შეხებოდეს 37-38 წლების რეპრესიები“.
ევროკავშირში უნდა ვიყოთ, ეს გარდაუვალია
„ჭაობში ვიყავით. 30 წელია ვაპირებთ ამ ჭაობიდან ამოსვლას და ვერ ამოვედით. ახალი რაღაც გვინდოდა და თურმე სად ვართ, შემოვბრუნდით და მივდივართ ისევ უკან.
ცოდვაა შვილები, შვილიშვილები…
გვინდა თუ არა, ევროკავშირში უნდა შევიდეთ, ეს გარდაუვალია. ჩემს შვილებს და შვილიშვილებს ევროპა უნდათ. უფროსი შვილიშვილი სწავლას ჩეხეთში აპირებს და თუ ასე გაგრძელდა, ჩეხეთში კი არა, ჩოხატაურში ვეღარ წავა. ასეთი კანონებით, ვინ, სად მიგვიღებს.
მრავალათასიანი საპროტესტო აქცია რუსული კანონის და რუსული მთავრობის წინააღმდეგ. თბილისი, 2024 წელი.
თუ ევროპა გვინდა, ეს ხალხი არ გაჩერდება, ეს ბავშვები არ გაჩერდებიან და იქნება „გამიშვი- დამაკავე“. სხვაგან ვიცით, გადატრიალებაც მოხდა, რევოლუციაც და ცოდვაა ხალხი, დაიღალა. თაობა წავიდა ისე, რომ ამ ქვეყნად არაფერი უნახავს.
შენ კაბინეტში დაჯდე და მე თავში მიკაკუნო, ასე არ გამოვა. არ მივესალმები ამას. ბევრგან ვმუშაობდი და ყოველთვის მქონდა ამაზე დავა, რადგან მე უთანასწორობას ვერ გავუძლებ. რატომ უნდა დამჩაგრო?
ჩემ სტუდენტობაში, ჩემ ახალგაზრდობაში დასმენების გამო შეიძლება კაცს კაცი მოეკლა, შეიძლება კაცს კაცი ეცემა, ან ისეთი რამ გაეკეთებინა დამსმენისთვის, რომ ის ქალაქიდან წასულიყო.
ყველა მოღალატეს და დამსმენს, სხვაც მოღალატე და დამსმენი ჰგონიაო – ნათქვამია და დღეს რომ ვუყურებ (ხელისუფლებას), ესენი უფრო საკუთარი თავის დაცვის მიზნით ლაპარაკობენ.
ჩრდილოეთს ჯობია დასავლეთი
მოსკოვში ცხოვრობდნენ ჩემი დისშვილები. რაც რეკლამა იყო ნტვ-ზე, 90 პროცენტი მათი გადაღებულია, მაგრამ გამოიქცნენ რუსეთიდან.
მინსკში, ტელევიზიაში ჩემი ახლობლები მუშაობდნენ, ტაილანდში გაიქცნენ და მაინც დაიჭირა ლუკაშენკომ.
რამდენიმე წლის წინ, ჩემი თანამშრომელი იყო წასული მოსკოვში და საახალწლოდ რომ ჩამოვიდა, მითხრა, შუქი მარტო კრემლის ირგვლივ იყოო.
ჩემი ბიძაშვილი ცხოვრობს ასევე კემეროვოში და ის მეუბნება, ქალაქში ვმუშაობთ და საჭმლის ფული გვაქვს, მაგრამ ქალაქს რომ გასცდები, საღორეა იქაურობაო. მარტო იქ კი არა, მთელს რუსეთში მასეა.
„კი ევროპას, არა რუსულ კანონს“ – აქციიდან. ფოტო: ბათუმელები, ბათუმი/2024
თუ ევროპა გვინდა, ხელისუფლება გონს უნდა მოეგოს და ყველაფერი დალაგდეს. მაგრამ თუ ჩვენი ჩრდილოელი მეზობლის ჰიმნის მოსმენა გვინდა, „პაჟალუსტა“, მაგრამ ჩრდილოეთს ჯობია დასავლეთი“, – ამბობს ზაზა ზაქარაძე.
გაზეთ „გურიის მოამბის“ რედაქტორი და „მთავარი არხის“ ჟურნალისტი, ვლადიმერ მენაბდე კრიმინალურმა პოლიციამ გამოკითხვაზე დაიბარა.
ლადო მენაბდე ამბობს, რომ გამოკითხვაზე დაბარების მიზეზი გახდა სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული ფოტო კონტრ-სნაიპერული შაშხანით, რომელიც მან 26 მაისს, დამოუკიდებლობის დღეს, ოზურგეთის ცენტრში გადაიღო სამხედრო ტექნიკის გამოფენაზე და გამოაქვეყნა ხუმრობის ტექსტით.
„მთლად საჩემო! ამერიკული – კონტრსნაიპერული შაშხანა ისვრის 18 სხვადასხვა დანიშნულების ტყვიის სახეობას! გამოიყენება სნაიპერების, ცოცხალი ძალისა და ჯავშანმანქანების წინააღმდეგ. მტერს ანადგურებს სამ კილომეტრზე მეტ მანძილზე. მოკლედ ჩემი სახლიდან მერიის, პოლიციის, სუსისა და პროკურატურის მაღალჩინოსნებს უპრობლემოდ „მოვიკითხავ“. ვხუმრობ თავისთავად“, – დაწერა ვლადიმერ მენაბდემ ფეისბუქზე ფოტოს გამოქვეყნებისას.
მან გვითხრა, რომ სურათზე შსს კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტმა აღძრა სისხლის სამართლის საქმე და იბარებენ თბილისში, გულუას ქუჩაზე, გამოკითხვაზე.
უწყებაში, რომელიც ჟურნალისტმა მიიღო, აღნიშნულია, რომ მას ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის მთავარი სამმართველოს განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა საგამოძიებო სამმართველოს საგამოძიებო განყოფილება იბარებს გამოკითხვაზე.
ვლადიმერ მენაბდე ითხოვს გამოჰკითხონ მაგისტრი მოსამართლის თანდასწრებით. იგი გამოკითხვაზე დაბარებას თავის ჟურნალისტურ საქმიანობას უკავშირებს.
საქართველოს მთავრობამ გამოსცა განკარგულება, რომლითაც ბიძინა ივანიშვილის კომპანია „ბლექ სი რივიერას“ ნაკისრი ვალდებულებისგან ათავისუფლებს იმ შემთხვევაში, თუ კომპანია ქვეყნის ბიუჯეტში 500 ათას ლარს გადაიხდის. საუბარია 3 ჰექტარ ტერიტორიაზე, სადაც ივანიშვილის თანაინვესტირების ფონდს, მისივე ინფორმაციით, ჯამურად, 60 მილიონი დოლარის ინვესტიცია უნდა განეხორციელებინა.
„ბლექ სი რივიერას“ სახელმწიფოს წინაშე ნაკისრი ჰქონდა ვალდებულება, რომ ზუგდიდის სოფელ განმუხურში, სახელმწიფოსგან ნაყიდ მიწაზე, აეშენებინა სასტუმრო კომპლექსი [მოეწყო შესაბამისი ინფრასტრუქტურა], აემოქმედებინა ის და ამაში 10 მილიონი ლარის ინვესტიცია ჩაედო. კომპანიას ეს ვალდებულება 2021 წელს უნდა შეესრულებინა, თუმცა სასტუმრო ამ დრომდე არ აშენებულა.
ფონდი ინვესტიციის შეჩერების მიზეზად პანდემიასა და უკრაინის ომს ასახელებს. „2019 წლიდან… პრაქტიკულად განულდა ტურისტული დარგის შემოსავლები“ – მოგვწერეს ფონდიდან.
ფონდში ასევე განმარტავენ, რომ „ტურიზმზე მოქმედი გარე ფაქტორების პოზიტიური ცვლილებების შემთხვევაში“, საინვესტიციო ვალდებულება ისევ გახდება აქტუალური, ანუ ხუთვარსკვლავიან სასტუმროს ისევ ააშენებენ.
თუმცა, ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შემდეგ, კომპანიას სასტუმროს აშენების ვალდებულება აღარ ექნება და შეძლებს ქონება ნებისმიერი დანიშნულებით გამოიყენოს.
მთავრობის განკარგულებით, „რივიერას“ ყოველგვარი ვალდებულების გარეშე საკუთრებაში რჩება განმუხურის პლაჟთან [ზღვიდან 50 მეტრში] მდებარე 3 ჰექტარზე მეტი ტერიტორია. ეს ტერიტორია საოკუპაციო ხაზიდან დაახლოებით 400 მეტრში მდებარეობს.
33 951 კვადრატული მეტრი ტერიტორია და მასზე მდებარე შენობები „ბლექ სი რივიერამ“ სახელმწიფოსგან პირობებიან აუქციონზე 2 266 500 ლარად 2016 წელს იყიდა, შესაბამისად, ერთ კვადრატულ მეტრ მიწის ნაკვეთში 66.7 ლარი გადაიხადა. ქონება სახელმწიფოს 2 263 500 ლარად ჰქონდა გამოტანილი აუქციონზე და ის „რივიერამ“ ერთი ბიჯის [3 000 ლარი] დამატებით იყიდა.
შპს „ბლექ სი რივიერას“ მფლობელია შპს „საქართველოს ტურიზმის განვითარების ფონდი“, ამ ფონდის 100 პროცენტი წილის მფლობელი კი არის საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდი „ქართუ“. ყველა ეს კომპანია „ქართუ ჯგუფის“ შვილობილია.
„ბლექ სი რივიერას“ მიერ ნაყიდი ტერიტორია განმუხურში / ფოტოები 2016 წლის აუქციონიდან
საქართველოს მთავრობის 2024 წლის 21 მაისის განკარგულებაში აღნიშნულია, რომ „შპს „ბლექ სი რივიერას“ საქმიანობის ხელშესაწყობად“ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსა და კომპანიას შორის 2016 წლის 25 აპრილს გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში შევიდეს ცვლილება და ამოღებულ იქნეს ხელშეკრულების 4.1.1 მუხლი.
ამავე განკარგულებით, ხელშეკრულებიდან აღნიშნულ მუხლს ამოიღებენ იმ შემთხვევაში, თუ „ბლექ სი რივიერა“ შესაბამისი ცვლილების ხელშეკრულების გაფორმებამდე, უზრუნველყოფს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 500 000 (ხუთასი ათასი) ლარის გადახდას.“
„ბათუმელებმა“ მოიძია სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსა და „ბლექ სი რივიერას“ შორის 2016 წლის 25 აპრილს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება.
ამ ხელშეკრულებას ხელს აწერს კომპანიის მაშინდელი დირექტორი ირაკლი ქარსელაძე – რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის ამჟამინდელი მინისტრი.
ხელშეკრულების 4.1.1 მუხლში კი, სწორედ კომპანიის მიერ აღებული მთავარი ვალდებულებაა გაწერილი.
2016 წლის ხელშეკრულებით კომპანიას მშენებლობის ნებართვის მიღებიდან არაუმეტეს 3 წელში, მაგრამ ხელშეკრულების დადებიდან არაუგვიანეს 5 წელში უნდა აეშენებინა და აემოქმედებინა სასტუმრო კომპლექსი, ანუ შპს „ბლექ სი რივიერას“ ვალდებულება სრულად უნდა შეესრულებინა 2021 წლის 25 აპრილამდე.
„ბათუმელებმა“ მოიპოვა კიდევ ერთი დოკუმენტი, რომლითაც ჩანს, რომ მთავრობამ კომპანიასთან 2016 წელს დადებულ ხელშეკრულებაში ცვლილება 2021 წლის სექტემბერშიც შეიტანა და ვალდებულების შესრულების ვადა კომპანიას 3 წლით, 2024 წლის 25 აპრილამდე გადაუვადა.
ცვლილება სწორედ 4.1.1 მუხლში შევიდა, რომელიც შეცვლილ ხელშეკრულებაში შემდეგნაირად ჩამოყალიბდა:
ირაკლი კობახიძის მიერ ხელმოწერილი განკარგულების მიხედვით კი, თუ კომპანია 500 ათას ლარს გადაიხდის, ამ მუხლს საერთოდ ამოიღებენ ხელშეკრულებიდან. შესაბამისად, ხელშეკრულების სხვა მუხლებიც, რომლებიც ამ ვალდებულების შესრულება-არშესრულებას უკავშირდება [პირგასამტეხლო დაკისრება და სხვა] აზრს კარგავს.
მაგალითად, არსებული ხელშეკრულების ერთ-ერთი მუხლით, „ბლექ სი რივიერას“ შეუძლია ქონება „საპრივატიზებო თანხის გადახდის შემდეგ“ სრულად ან ნაწილობრივ გაასხვისოს/გაყიდოს, ოღონდ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებები გადადის მყიდველზე – სრულად გაყიდვის შემთხვევაში, ხოლო ნაწილობრივ გაყიდვის შემთხვევაში ვალდებულებების შესრულებაზე პასუხისმგებელი იქნება როგორც „ბლექ სი რივიერა“ ასევე ქონების შემძენი.
შესაბამისად, თუ ვალდებულების მუხლს ამოიღებენ, კომპანიას ქონების გასხვისება თავისუფლად შეეძლება ყოველგვარი პირობის გარეშე.
აქვს თუ არა ინფორმაცია სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს, თუ რატომ გახდა აუცილებელი ხელშეკრულებიდან ზემოთ აღნიშნული მუხლის ამოღება? და გადახდილი აქვს თუ არა კომპანიას საპრივატიზებო თანხა – 2 266 500 ლარი? – ამ კითხვებზე პასუხის მისაღებად „ბათუმელები“ სააგენტოს დაუკავშირდა.
„დღეის მდგომარეობით კომპანიას სრულიად აქვს გადახდილი უძრავი ქონების საპრივატიზებო ღირებულება – 2 266 500 ლარის ოდენობით. ასევე, კომპანიის მიერ შესრულებულია ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარების მიზნით არანაკლებ 10 000 000 ლარის ინვესტიციის განხორციელების ვალდებულება.
მიმდინარე წელს, შპს „ბლექ სი რივიერამ“ წერილობით მომართა სააგენტოს, სადაც მოითხოვა ხელშეკრულებით ნაკისრი დარჩენილი ვალდებულების გაუქმება, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 500 000 ლარის გადახდის სანაცვლოდ. აღნიშნული მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და საქართველოს მთავრობის მიერ გამოცემულია შესაბამისი განკარგულება“, – მოგვწერეს ქონების ეროვნული სააგენტოდან 2024 წლის 23 მაისს.
განმუხური / „ბლექ სი რივიერას“ მიერ სახელმწიფოსგან აუქციონზე შეძენილი ნაკვეთი სატელიტურ ფოტოებზე წლების მიხედვით, სადაც ჩანს, რომ მშენებლობა დაწყებულია.
„ბათუმელები“ დაუკავშირდა „ბლექ სი რივიერას“ ხელშეკრულებაში მითითებულ ნომერზე, თუმცა გვითხრეს, რომ ინფორმაციისთვის „საქართველოს ტურიზმის განვითარების ფონდს“ დავუკავშირდეთ.
აღნიშნული ფონდი, „ტურიზმის განვითარებაზე ორიენტირებული საინვესტიციო პროექტებისთვის“ საქართველოს თანაინვესტირების ფონდის ინიციატივით შეიქმნა. თანაინვესტირების ფონდი კი, ბიძინა ივანიშვილის თანამონაწილეობით შეიქმნა 2013 წელს.
ფონდის მაშინდელი ინფორმაციით, სასტუმრო განმუხური 5-ვარსკვლავიანი უნდა ყოფილიყო, ჩაიდებოდა ჯამურად 60 მილიონი აშშ დოლარის ინვესტიცია და 2028 წელს უნდა დასრულებულიყო:
თანაინვესტირების ფონდის ვებგვერდზე განმუხურის სასტუმროსთან დაკავშირებით გრაფაში – მიმდინარე პროექტები, დღეს ასეთი ინფორმაცია იძებნება:
რატომ გახდა საჭირო აღნიშნული ცვლილების შეტანა ნასყიდობის ხელშეკრულებაში? – ამ კითხვით „ბათუმელები“ თანაინვესტირების ფონდსაც დაუკავშირდა.
„კომპანიას გადახდილი აქვს სრულად 2 266 500 ლარი. ასევე შესრულებული აქვს საინვესტიციო ვალდებულების ფინანსური ნაწილი 10 000 000 ლარის დახარჯვასთან დაკავშირებით შეძენილი ქონების განვითარების მიზნით.
ვადასთან დაკავშირებული საინვესტიციო ვალდებულების გაუქმება მოხდა ჩვენი არგუმენტირებული თხოვნის საფუძველზე, ვადის დაგვიანების მიზეზების განმარტების და არაპროგნოზირებადი სიტუაციის გამო მსოფლიო ტურიზმის სფეროში“, – მოგვწერეს თანაინვესტირების ფონდიდან.
ფონდის არგუმენტები შემდეგია:
„მნიშვნელოვნად შეიცვალა ტურიზმის განვითარების ტენდენციები და დინამიკა ქვეყანაში, დაწყებული 2019 წლიდან, როდესაც კოვიდ პანდემიით გამოწვეული შეზღუდვების გამო თითქმის 2 წლის განმავლობაში პრაქტიკულად განულდა ტურისტული დარგის შემოსავლები. შესაბამისად, მსოფლიოში მნიშვნელოვნად შენელდა საწარმოო და ლოგისტიკური პროცესები და ასევე მათი ღირებულებები მნიშვნელოვნად, დაახლოებით 30-35%-ით გაიზარდა, რაც პირდაპირ გავლენას ახდენს ტურიზმის სფეროში ისეთი მნიშვნელოვანი დარგის დინამიკაზე, როგორიც არის მაღალი კლასის ბრენდული სასტუმროების მშენებლობა.
2022 წელს რეგიონში დაწყებულმა ომმა, მნიშვნელოვნად შეცვალა [შეამცირა] ქვეყანაში მაღალ მსყიდველობითუნარიანი სტუმრების მოძრაობის სიხშირე და დინამიკა, ასევე კვლავ მოხდა მნიშვნელოვანი ცვლილებები მასალების მოწოდების ლოგისტიკურ პროცესებში და ღირებულებებში, რამაც ასევე ნეგატიური გავლენა მოახდინა სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების ვადებზე“, – მოგვწერეს ფონდიდან.
თანაინვესტირების ფონდს ასევე ვკითხეთ ხელშეკრულებიდან 4.1.1 მუხლის ამოღების შემდეგ ხომ არ არის გადაწყვეტილი პროექტის პროფილის შეცვლა და სასტუმროს ნაცვლად სხვა დანიშნულების ობიექტის მშენებლობა? ან კიდევ ხომ არ იგეგმება ამ ტერიტორიის ან მისი ნაწილის გასხვისება?
„აღნიშნულ ტერიტორიაზე კომპანია აპირებს მაღალი კლასის სასტუმრო დანიშნულების ფუნქციის განვითარებას, ტურიზმის სფეროში და ზოგადად მსოფლიოში ტურიზმის განვითარების ტენდენციების მიხედვით საკუთარი ან/და პარტნიორებთან ერთობლივი რესურსებით და ძალებით.
ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ პროექტზე დახარჯულია ინვესტიციის მნიშვნელოვანი ნაწილი [10 000 000 ლარზე მეტი], მისი ფუნქციის რადიკალური ცვლილება ვერ განხორციელდება [ანუ ვერ შეიცვლება საინვესტიციო ვალდებულების თავდაპირველი ფუნქცია, რის მიხედვითაც განხორციელებულია მშენებლობა].
ტურიზმზე მოქმედი გარე ფაქტორების პოზიტიური ცვლილებების [ანუ დადებითი ტენდენციების მდგრადად დაფიქსირების] შემთხვევაში საინვესტიციო ვალდებულებით განსაზღვრული ტურისტული ფუნქცია კვლავ აქტუალური და საინტერესო გახდება რეალიზებისთვის, რასაც თავდაპირველი ინვესტორის გარდა მიმდინარე რეჟიმში მისი ცვლილების შემთხვევაში, არცერთი სხვა ინვესტორი არ/ვერ განახორციელებდა“, – გვწერს თანაინვესტირების ფონდი.
ანაკლია-განმუხურის ხიდი მდინარე ენგურზე /არქივიდან/ფოტო: მანანა ქველიაშვილი/„ბათუმელები“
რუსეთის დუმის კომიტეტმა პირველი მოსმენით რეკომენდაცია გაუწია კანონპროექტის მიღებას, რომელიც ითვალისწინებს რუსეთის ფედერაციაში ნებისმიერი უცხოური ორგანიზაციის არასასურველად გამოცხადების შესაძლებლობას, მათ შორის იმ ორგანიზაციებისაც, რომელთა დამფუძნებლები არიან უცხოური სამთავრობო უწყებები. ინფორმაციას ამის შესახებ რუსული პროპაგანდისტული მედია, „ტასი“ ავრცელებს.
„ტასი“ წერს, რომ მოქმედი ნორმები საშუალებას იძლევა, რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე არასასურველად იქნეს მიჩნეული მხოლოდ უცხოური არასამთავრობო ორგანიზაციების საქმიანობა; ახალი ნორმები ასევე უშვებს რუსეთის ტერიტორიაზე არასასურველად იქნეს მიჩნეული ნებისმიერი უცხოური ორგანიზაციის საქმიანობა, მათ შორის, მათი ვისი დამფუძნებლებიც არიან სამთავრობო უწყებები.
„შემოთავაზებულია ადმინისტრაციული კოდექსის 20.33 მუხლიდან (უცხოური ან საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციის საქმიანობაში მონაწილეობა, რომლის საქმიანობაც მიჩნეულია არასასურველად რუსეთის ტერიტორიაზე) ამოღებულ იქნას სიტყვა „არასამთავრობო“. ამრიგად, რუსეთში არასასურველად მიჩნეული უცხოური არასამთავრობო ორგანიზაციების საქმიანობისთვის მოქმედი სანქციები გავრცელდება რუსეთში ნებისმიერი არასასურველი უცხოური ორგანიზაციის საქმიანობაში მონაწილეობაზე, მიუხედავად მათი საკუთრების ფორმისა” – წერს გამოცემა.
სიახლე არ გავრცელდება საერთაშორისო სამთავრობათაშორისო ორგანიზაციებზე, რომელთა წევრიც არის რუსეთი და ორგანიზაციებზე, რომლებიც შედიან უცხო სახელმწიფოს სამთავრობო ორგანოების სტრუქტურაში.
რუსეთში არასასურველად მიჩნეული ორგანიზაციის საქმიანობაში მონაწილეობა ისჯება ფულად ჯარიმებით და რიგ შემთხვევებში – თავისუფლების აღკვეთითაც კი.
ხვალ, 28 მაისს, 18 საათზე, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბეებთან ბათუმელი სტუდენტები და მოსწავლეები შეიკრიბებიან, რათა კიდევ ერთხელ გააპროტესტონ რუსული კანონი.
„ახლა თუ თქვენი სურვილით გაჩუმდებით, შემდეგ სხვა გაგაჩუმებთ“ – ვკითხულობთ განცხადებაში, რომელსაც სტუდენტური მოძრაობა „მარტიანელები“ ავრცელებს.
„მოღალატე დეპუტატებმა, შესაძლოა დაძლიონ ვეტო, თუმცა ვერ დაძლევენ ყველაზე დიდ ძალას, ქართველი ხალხის ერთობას.
შენი ვალია, შენი მეგობრების, შვილების, სტუდენტების, ლექტორების, მასწავლებლებისა და მოსწავლეების გვერდით იდგე, იცავდე თაობების სისხლით მოპოვებულ თავისუფლებას და წერდე ისტორიის იმ ფურცლებს, რომელსაც სიამაყით წაუკითხავენ მომავალ თაობებს.
ბათუმელებო, დებო და ძმებო, დადექით ახალგაზრდების გვერდით, იბრძოლეთ, არ დაიღალოთ და არ დაუშვათ, რომ დანებდეთ. თავისუფლებაზე დიდი და ღირებული ქართველთათვის არაფერი ყოფილა, გადადეთ ყველა საქმე, დღეს ყველას ერთი მიზანი გვაერთიანებს.
ბათუმმა ბევრჯერ აჩვენა ძლიერება, ბევრჯერ დაამტკიცა, რომ ქვეყნის გულისცემა ბათუმიდან იწყება, დროა ისევ გავერთიანდეთ და ვაჩვენოთ მსოფლიოს ჩვენი არჩევანი.
კი – ევროპას
არა – რუსეთს“ – წერია განცხადებაში.
აქციას შეუერთდებიან მოსწავლეებიც.
„მოსწავლეების ევროპული გაერთიანება“ მოუწოდებს ბათუმის საჯარო და კერძო სკოლების მოსწავლეებსა და მოსწავლეთა თვითმმართველობებს, 28 მაისს, 17:00 საათზე, კიდევ ერთხელ შეიკრიბონ 6 მაისის პარკის კოლონადებთან.
„დღეს დუმილი სირცხვილია! იბრძოლეთ თქვენთვის, ჩვენთვის და თავისუფალი მომავლისთვის! იბრძოლეთ ნათელი და ევროპული საქართველოსთვის! შემოუერთდით გაერთიანებული საქართველოს ისტორიის სწორ მხარესა და ნათელ მიზანს!
პროტესტს უერთდებიან (განახლებადი):
ქალაქ ბათუმის №1 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №2 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №3 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №4 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №6 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №7 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №8 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №9 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №10 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №13 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №14 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №16 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის №18 საჯარო სკოლა;
ქალაქ ბათუმის ქართულ-ამერიკული სკოლა;
ქალაქ ბათუმის წმ. ანდრია პირველწოდებულის სახელობის სასულიერო გიმნაზია;
ქალაქ ბათუმის სკოლა ევრო – 2000“ – ვკითხულობთგანცხადებაში.
რა ხდება?
საქართველოში მიმდინარე მრავალათასიანი საპროტესტო აქციების მიუხედავად, საქართველოს პარლამენტმა 14 მაისს რუსული კანონი მესამე მოსმენით დაამტკიცა. პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა ვეტო დაადო კანონს, ამჟამად პარლამენტი სწორედ ვეტოს დაძლევის საკითხს განიხილავს. „ოცნებას“ ხმების საკმარისი რაოდენობა აქვს პრეზიდენტის ვეტოს დასაძლევად.
შეგახსენებთ, რომ რუსული კანონი 2023 წლის მარტში მასობრივი პროტესტის შემდეგ „ოცნებამ“ უკან გაიწვია და პირობა დადო, რომ მას აღარასოდეს დაუბრუნდებოდა, თუმცა ერთი წლის შემდეგ „ოცნებამ“ კანონპროექტი უკან დააბრუნა.
ანალოგიურმა კანონმა რუსეთში გააქრო ყველა დემოკრატიული ინსტიტუტი და გაამყარა პუტინის რეჟიმი.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 27 მაისის 21 საათიდან 28 მაისის 21 საათამდე ბათუმსა და მთლიანად აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, უმეტესად უნალექოდ.იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 8-13 მ/წამში.ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 22 – 27 გრადუსი სითბო
ღამით: 10 – 15 გრადუსი სითბო
მთიან რაიონებში:
დღისით: 20 – 25 გრადუსი სითბო
ღამით: 8 – 13 გრადუსი სითბო
ზღვის წყლის ტემპერატურა +18 გრადუსია.
სინოპტიკოსების ცნობით, აჭარაში 29-30 მაისს მოსალოდნელია ხანმოკლე წვიმა ელჭექით, 30 მაისს კი – უმეტესად უნალექო ამინდი.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 27 მაისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 502 340 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 150]
ტანკი – 7 671 ერთეული [+9]
ჯავშანტექნიკა – 14 818 ერთეული [+15]
საარტილერიო სისტემა – 12 981 ერთეული [+28]
MLRS – 1 084 ერთეული [+1]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 815 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 357 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 10 467 ერთეული [+42]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 221 ერთეული [+12]
გემი/ნავი – 27 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 17 694 ერთეული [+55]
სპეცტექნიკა – 2 118 ერთეული [+7]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 27 მაისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
603 თვითმფრინავი
274 ვერტმფრენი
24 700 უპილოტო საფრენი აპარატი
524 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 172 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 318 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
9 887 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
22 027 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
გუშინ გერმანიის ქალაქ ჰამბურგში გაიმართა საქართველოს მხარდამჭერი აქცია, რომელსაც სიტყვით მიმართა კორნელია ბარჩმა [მწვანეთა პარტია]. გთავაზობთ მისი გამოსვლის ტექსტს.
კვირების განმავლობაში ათასობით ადამიანი გამოდის საქართველოს ქუჩებში კანონის წინააღმდეგ, რომელიც საქართველოს გზას ევროპისკენ, ევროკავშირისკენ, კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს.
საქართველოს თითქმის მთელი საზოგადოება ამ კანონის წინააღმდეგია, რადგან ხალხი თავის მომავალს, საქართველოს მომავალს, მშვიდობიან, თავისუფალ და კონსტიტუციურ ევროპაში ხედავს. ჩვენ ჰამბურგელები გვერდში ვუდგავართ ამ მამაც ხალხს საქართველოში, რადგან ისინი იცავენ თავისუფალი, დემოკრატიული და კონსტიტუციური ევროპის იდეას.
ეგრეთ წოდებული გამჭვირვალობის კანონი მიმართულია არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და თავისუფალი მედიის წინააღმდეგ, საბოლოოდ კი კრიტიკულად განწყობილ ნებისმიერ კერძო პირს ემუქრება უცხოეთის აგენტად გამოცხადება. ასევე მოსალოდნელია LGTBIQ თემის უფლებების შეზღუდვა.
ეს არის კრემლის სტილის კანონი, რომელიც შექმნილია საქართველოს სამოქალაქო საზოგადოების გაყოფისა და საბოლოო განადგურების მიზნით. აქვე მინდა გაგახსენოთ რუსეთი 2012 წელს, როდესაც მიიღეს „რუსეთის აგენტების აქტი“: შეიძლება დღეს უკვე დაგვავიწყდა, რომ 2012 წელს რუსეთში არსებობდა პანკ ჯგუფი სახელწოდებით “Pussy Riot”-ი, რომელიც საჯაროდ და პროვოკაციულად მოუწოდებდა რუსეთს პუტინისგან გათავისუფლებისკენ.
დღეს ამ ჯგუფის წევრები იქ არიან, სადაც პუტინს სურდა – საზღვარგარეთ, ისევე როგორც ბევრი ჟურნალისტი, მხატვარი, მწერალი და რეჟისორი. რატომ ვამბობ ამას? იმიტომ, რომ რუსეთიც ევროპის ნაწილია – და იმიტომ, რომ სამოქალაქო საზოგადოების ჩახშობა იყო რუსეთის აგრესიული ომის მომზადების ნაწილი უკრაინის წინააღმდეგ.
სამოქალაქო საზოგადოების გაყოფა და დასუსტება იყო და არის ჰიბრიდული ომის ნაწილი, რომელიც ასევე მიმართულია ევროპის სხვა საზოგადოებებისკენ. აქ და ახლა – და განსაკუთრებით ამ მნიშვნელოვან ევროპულ არჩევნებამდე.
როგორ მივიდა აქამდე საქართველოს პარლამენტი – ევროკავშირის წევრობის კანდიდატ ქვეყანაში ასეთი კანონი რომ მიიღოს? ის, რასაც ჩვენ ამჟამად ვხედავთ საქართველოში, ასევე გვიჩვენებს, თუ რა ხდება მაშინ, როდესაც ავტოკრატები ძალაუფლებას იტაცებენ.
ჩვენ ამას მხოლოდ ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში არ ვხედავთ. ჩვენ მას მთელ მსოფლიოში ვხედავთ. ავტოკრატებს არ აინტერესებთ ის ინსტრუმენტები, რომლითაც ისინი ინარჩუნებენ ძალაუფლებას. მათ არ აინტერესებთ რამდენად არის ეს ადამიანის უფლებების გათელვა. მათ არ აინტერესებთ, რომ ისინი ააქტიურებენ ადამიანის ყველაზე საზიზღარ ინსტინქტებს ან შიშებს.
მემარჯვენე პოპულისტური პარტიები ზუსტად იმავეს აკეთებენ მთელ ევროპაში: ისინი ცდილობენ ძალაუფლების მოპოვებას, შიშისა და დემარკაციის ფანტაზიების გააქტიურებით და საზოგადოების გაყოფით.
გამამხნევებელია, რომ პატარა საქართველო ამჟამად ქუჩაში გამოდის, რათა თავიდან აიცილოს კანონი, რომელიც კარს უხსნის ავტოკრატიულ სტრუქტურებს. დიდებულია ის ფაქტი, რომ ხალხი დგას დემოკრატიისა და კანონის უზენაესობის მხარეს, რომელიც ამჟამად საფრთხის ქვეშაა მთელ მსოფლიოში.
პარტიას, რომლის უმრავლესობამაც კანონი ახლახან მიიღო, უცნაურია, „ქართული ოცნება“ ჰქვია. – შესაძლოა, ამიტომაც ჰქვია ასე, რომ ოდესღაც იქ ჩართული ადამიანები ოცნებობდნენ საქართველოში დამოუკიდებელ, დემოკრატიულ და კონსტიტუციურ სისტემაზე. მაგრამ შესაძლოა ეს სახელი უბრალოდ ევფემიზმია ხალხის მისაძინებლად. რა თქმა უნდა, ძნელია ასეთი გეოპოლიტიკური ვითარების მქონე პატარა ქვეყნისთვის – გიგანტური რუსეთის და თურქეთის, ავტოკრატიის გზაზე შემდგარი კიდევ ერთი მეზობლის გვერდით – იმ რეფორმების გატარება, რამაც შეიძლება გიგანტი აღაშფოთოს.
ვარდების რევოლუციის შემდეგ, პატარა საქართველომ იგივე განიცადა, რასაც გაცილებით დიდი უკრაინა განიცდიდა და კიდევ უფრო ბრუტალურად განიცდის: დესტაბილიზაცია სამხედრო ინტერვენციით, ომიც კი. უკრაინა ამჟამად იძულებულია იარაღით დაიცვას ევროპული იდეა, ევროპული ღირებულებები და მას სჭირდება ჩვენი კიდევ უფრო ნათელი მხარდაჭერა!
გამამხნევებელია იმის დანახვა, რომ ადამიანები საქართველოში ასეთ ვითარებაშიც კი, არ აძლევენ საკუთარ თავს უფლებას მიიძინონ, მმართველი პარტიის ქცევის მიუხედავად. ისინი კრეატიული ქმედებებით, გაბედულად გამოდიან ქუჩაში მათი ნამდვილი ოცნებისთვის: ოცნებისთვის, რომ ერთიანი, თავისუფალი და კონსტიტუციური ევროპის ნაწილი გახდნენ.
ფოტო: სოფო თოლორდავა
მეც მაქვს ოცნება. ჩემი ძველი ოცნებაა სამოქალაქო უფლებების მოძრაობა, რომელშიც ყველას აქვს ხმა. მე მჯერა, რომ ეს ოცნება არ იყო მხოლოდ დასავლური ოცნება. მე ვოცნებობ ერთიან ევროპაზე, რომელიც მოიშუშებს თავის ძველ ტრავმებს – მათ შორის აღმოსავლეთად და დასავლეთად გაყოფის ტრავმას. ევროპის შესახებ, რომელსაც ასევე შეუძლია შეხედოს საკუთარი ისტორიის ბნელ მხარეებს.
აქვე მინდა შეგახსენოთ, რომ არასამთავრობო ორგანიზაცია „მემორიალი“, რომელმაც სწორედ ეს გააკეთა რუსეთის ისტორიისთვის, იყო უკანასკნელი ორგანიზაცია, რომელიც აკრძალეს უკრაინაზე თავდასხმამდე ცოტა ხნით ადრე.
ევროპის ბნელი მხარეები ასევე მოიცავს საკუთარ კოლონიალურ ისტორიას. წარსულზე მუშაობა კი საყრდენია პუტინის მზაკვრული სტრატეგიის წინააღმდეგ – გლობალური სამხრეთის სათავეში მოექცეს, ანტიდასავლური უკმაყოფილება რომ გააღრმაოს და ეს საკუთარი იმპერიალიზმის გასაძლიერებლად გამოიყენოს მეზობლების წინააღმდეგ უკრაინაში, ბელორუსსა და საქართველოში.
როცა საქართველოში მამაცი ხალხი ქუჩაში გამოდის ეგრეთ წოდებული გამჭვირვალობის კანონის წინააღმდეგ, მაშინ ისინი იბრძვიან მრავალფეროვანი, სამართლიანი, ჭეშმარიტად დემოკრატიული და მშვიდობიანი ევროპის ოცნებისთვის.
იმედი მაქვს და ვისურვებ, რომ საქართველოში საპროტესტო აქციებს ძალადობით არ ჩაახშობენ და დემოკრატიული მეთოდებით წარიმართება. ჩვენ დიდი ხანია ვდგავართ და კიდევ უფრო დიდხანს ვიდგებით საქართველოს მამაც ხალხის გვერდით.
ჩვენ ასევე ვდგავართ უკრაინელი ხალხის გვერდით და ვიმედოვნებთ, რომ ერთ დღეს ბელარუსიც თავისუფალი იქნება.
ამ ქვეყნების მამაცი ხალხი იბრძვის ჩვენი საერთო მომავლისთვის: მრავალფეროვანი, დემოკრატიული და კონსტიტუციურად ერთიანი ევროპის მომავლისთვის.
გაუმარჯოს უკრაინას, გაუმარჯოს თავისუფალ ბელორუსსა და თავისუფალ საქართველოს.
ჩვენ ერთად ვართ ევროპა!
___
აქცია „არა რუსულ კანონს“ ქალაქ ჰამბურგში გაიმართა We Are Europa და ProFuture Lab Georgia-ს ორგანიზებით.
1937 წლის 21 ოქტომბერს იოსებ სტალინმა მორიგ 330-კაციან სიას მოაწერა ხელი და ამ სიაში მყოფ ადამიანებს დახვრეტის განაჩენი გამოუტანა.
1937 წელს სტალინურ სიაში მოხვედრა ნიშნავდა, რომ დაგაპატიმრებდნენ, შინსახკომის მიერ წინასწარ შერჩეული სამი კაცი ე.წ. სასამართლოს მოგიწყობდა და დახვრეტას მოგისჯიდა ისე, რომ არც კი ეცდებოდა ბრალი დაედასტურებინა. რეპრესიების განმავლობაში სტალინმა ბევრ ასეთ სიას მოაწერა ხელი, ბევრი ოჯახი გაანადგურა და ბევრი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა.
21 ოქტომბრის სიაში იყო ოსმან მოწყობილი, 38 წლის კაცი, რომელიც საქართველოში საბჭოთა კავშირის დამყარების შემდეგ, ერთგულად ემსახურებოდა სისტემას. იოსებ სტალინი არავის ინდობდა.
ოსმან მოწყობილის დახვრეტის და მისი ოჯახის განადგურების ისტორია
ოსმან მოწყობილი 1899 წელს დაიბადა ქობულეთის მაზრაში. მამა, ხულუსი მოწყობილი ქობულეთში შეძლებულ კაცად ითვლებოდა. ჰქონდა დიდი სახლი, ასევე ფლობდა მიწებს ბობოყვათსა და ჯიხანჯურში.
მას შემდეგ, რაც 1921 წელს საბჭოთა რუსეთმა საქართველოს ანექსია მოახდინა, საქართველოში შეიქმნა რევოლუციური კომიტეტები ე.წ. რევკომები.
ახალგაზრდა ოსმან მოწყობილი ცენტრალური სტატისტიკური ბიუროს პასუხისმგებელ მდივნად დაინიშნა.
1921 წლის 16 ივლისს საქართველოს რევკომის დეკრეტით აჭარა გამოაცხადეს ავტონომიური რესპუბლიკად საქართველოს შემადგენლობაში.
ამავე პერიოდში აჭარაში შეიქმნა სახალხო კომისართა საბჭო, გაუქმდა მეჯლისი და მის ნაცვლად დაარსდა წითელი მეჯლისი.
დოკუმენტებით დგინდება, რომ ოსმან მოწყობილი 1921 წლის დეკემბერში წითელი მეჯლისის მდივნის პოზიციას იკავებდა.
1922 წლის იანვარში აჭარის წითელი მეჯლისი გარდაქმნა აჭარის ცენტრალურ აღმასრულებელ კომიტეტად ე.წ. ცაკ-ად, რომლის თავმჯდომარეც ოსმან მოწყობილი გახდა. ამ თანამდებობაზე ის 1925 წლამდე დარჩა. 1925 წელს გადაიყვანეს აჭარის ჯანმრთელობის დაცვის სახალხო კომისრად, მოგვიანებით იყო აჭარის უზენაესი სასამართლოს საკასაციო კოლეგიის თავმჯდომარე. 1931 წელს თბილისში წავიდა და ეკონომიკის ფაკულტეტზე დაიწყო სწავლა. 1936 წელს სწავლა დაამთავრა და ბათუმში დაბრუნდა, სადაც აჭარის ვაჭრობის სახალხო კომისრად დანიშნეს.
ოსმან მოწყობილი მოსკოვში გამართულ ერთ-ერთ შეხვედრაზე, რომელსაც პოლიტბიუროს წევრებიც ესწრებოდნენ. ფოტო: მოწყობილების საოჯახო ფოტოალბომიდან
ოსმან მოწყობილის ბიოგრაფიას თუ გადავხედავთ, ჩანს, რომ ის იყო კაცი, რომელიც პატიოსნად ემსახურებოდა საბჭოთა სისტემას. წესით რეჟიმს მის ერთგულებაში ეჭვი არ უნდა შეჰპაროდა, თუმცა სტალინი ასე არ ფიქრობდა.
1937 წელს, როცა სტალინმა მასობრივი სისხლიანი რეპრესიები დაიწყო, ოსმან მოწყობილი დააპატიმრეს და დახვრიტეს.
ოსმან მოწყობილის დახვრეტას ხელი თავად იოსებ სტალინმა მოაწერა.
სტალინის ხელმოწერილი 330-კაციანი სია, რომელშიც ოსმან მოწყობილი 204-ე ნომრადაა შეყვანილი. წარწერა ფოტოზე: საქართველოს სსრ – სსრ კავშირის უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის მიერ განსახილველ პირთა სია, 21 ოქტომბერი, 1937 წელი, ხელს აწერს სტალინი, მოლოტოვი, კაგანოვიჩი, ვოროშილოვი
სტალინის მიერ ხელმოწერილი დასახვრეტთა სია, რომელშიც ოსმან მოწყობილის სახელი მოხვდა საქართველოს 329 მოქალაქესთან ერთად, 1937 წლის 21 ოქტომბრით თარიღდება. ოფიციალურ ბრალში, რომელსაც მოწყობილის დახვრეტის ბრძანება შეიცავს, წერია, რომ „ოსმან მოწყობილს ბრალი ედებოდა მოწამლული სიმინდის თესლის გაყიდვაში, რომელიც არ გაღვივდა“.
საქართველოს სსრ – პირველი კატეგორიის საქმეთა სია. 1924 წელს აჭარის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე. 1937 წელს მოწყობილი იყო ვაჭრობის მინისტრი. მას ბრალი ედებოდა მოწამლული სიმინდის თესლის გაყიდვაში. მოწყობილი დააკავეს და დახვრიტეს. დაბადებული 1898 წელს, ქობულეთი, აჭარა. დაკავებამდე ეკავა აჭარის ვაჭრობის სახალხო კომისრის თანამდებობა. გაასამართლა სამეულმა 1937 წლის 10 ნოემბერს.
მას შემდეგ, რაც ოსმან მოწყობილი დააპატიმრეს და დახვრიტეს, სტალინური რეპრესიები შეეხო მთელს მის ოჯახს. დააპატიმრეს ოსმანის ძმა ახმედ მოწყობილი. ოსმანის მსგავსად ისიც დახვრიტეს. ასევე დააპატიმრეს ოსმანის უფროსი ძმა მურად მოწყობილი. არქივებში მურადის შესახებ ინფორმაცია ხელმიუწვდომელია – უცნობია დახვრიტეს თუ გადაასახლეს. დაპატიმრების შემდეგ ოჯახს მის შესახებ არაფერი სმენია, მურად მოწყობილი უგზო-უკვლოდ გაქრა.
დააპატიმრეს და დახვრიტეს ოსმანის სიმამრი ედგარ ჟუბერი. ოსმანის სიდედრი, ზოია ბოიკოვა კი გადაასახლეს. ასევე შუა აზიაში გადაასახლეს ოსმან მოწყობილის მეუღლე ვალენტინა კონოკოტინა. ზოია ბოიკოვამ გადასახლებაში ათი წელი გაატარა. ვალენტინა კონოკოტინა კი 1942 წელს დაბრუნდა გადასახლებიდან. ოსმან მოწყობილს ორი შვილი დარჩა – ნელი და ედნანი. დედ-მამის გარეშე დარჩენილი ბავშვები ოსმან მოწყობილის დედინაცვალმა, აიშემ შეიფარა.
დახვრეტის შემდეგ ოჯახმა ოსმან მოწყობილის რეაბილიტაციის ცნობა მიიღო, რითაც მისი უდანაშაულობა დადასტურდა.
ცნობილი მითია, თითქოს სტალინმა არ იცოდა უდანაშაულო ხალხის დახვრეტის შესახებ. თუმცა საარქივო დოკუმენტები საპირისპიროს ამტკიცებს. სტალინმა არათუ იცოდა, არამედ ხშირად თავად ადგენდა დასახვრეტთა სიებს და საკუთარი ხელმოწერით ადასტურებდა.
სტალინის მიერ ხელმოწერილი სიების შესახებ, რომლითაც უდანაშაულო ადამიანები სიკვდილით დასაჯეს, პირველად 1956 წელს გახდა ცნობილი ნიკიტა ხრუშოვის მოხსენებიდან, რომელიც მან კომუნისტური პარტიის მეოცე ყრილობაზე წაიკითხა. თუმცა ეს სიები ამ მოხსენებიდან კიდევ 50 წელი არ იყო ხელმისაწვდომი მკვლევრებისთვის.
1937 წლის 30 ივლისს, საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარმა გამოსცა ბრძანება №00447. ამ ბრძანების საფუძველზე დაიწყო პოლიტიკური რეპრესიები საბჭოთა კავშირში. შეიქმნა ე.წ. განსაკუთრებული სამეულები (ტროიკა), რომელიც იყო არასასამართლო, არაკონსტიტუციური ორგანო. სამეულებმა ათიათასობით ადამიანს სასამართლოს გარეშე გამოუტანეს დახვრეტის განაჩენი. სწორედ ამ სამეულებისთვის ადგენდა სიას იოსებ სტალინი.
„ენკავედეს“, ანუ შინსახკომის განსაკუთრებულ სამეული იყო სპეციალური ორგანო, რომელიც შექმნა სტალინმა დიდი ტერორის რეპრესიების გატარებისთვის. ეს იყო ანტიკონსტიტუციური გადაწყვეტილება, რადგან ისეთი არადემოკრატიული კონსტიტუციაც კი, როგორიც იყო საბჭოთა კავშირის კონსტიტუცია, არ ითვალისწინებდა სამეულის არსებობას.
სტალინმა მოსკოვში გამოიძახა ლავრენტი ბერია და დაავალა შეედგინა ყველა იმ ძველი კომუნისტის სია, რომელთაც 1921-31 წლებში რაიმე მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი პოზიცია ეკავათ ამიერკავკასიის ფედერაციაში. ამ სიაში შევიდა ცეკას პირველი მდივნები, მათი მოადგილეები, სხვადასხვა თანამდებობაზე მყოფი ადამიანები, მათ შორის ქარხნის დირექტორები, სამმართველოს უფროსები და ა.შ.
1937 ოქტომბერში, ლავრენტი ბერიამ მიიღო სტალინისგან თანხმობა იმაზე, რომ ძველ ბოლშევიკთა საქმეები, რომლებიც შედიოდნენ ე.წ. სტალინურ სიებში, წაეყვანა სწორედ სამეულს.
სტალინმა მოინდომა საქართველოს სახელმწიფო და პარტიული აპარატის გაწმენდა 20-იანი წლების ძველი მუშაკებისგან. სტალინმა ამ გზით გაანადგურა ყველა, ვინც მანამდე სისტემას ერთგულად ემსახურებოდა.
“დღევანდელ საქართველოს ვერავინ აიძულებს, ხელახლა იცხოვროს სხვისი მრწამსით, სხვისი დოგმებითა და ბორკილებით; სწორედ ამიტომ მტკიცედ მწამს – საქართველოს ვერავინ და ვერასოდეს დააბრუნებს წარსულში. მჯერა და მინდა, თქვენც დაგარწმუნოთ, რომ არც ჩიხში ვართ შესულნი, არც ჩაკეტილ წრეზე ვტრიალებთ და არც უიმედობასა და ნიჰილიზმს აქვს ადგილი ჩვენში. ჩვენი ქვეყნის ბედი ჩვენს ხელშია და გამოსავალიც ჩვენვე უნდა მოვნახოთ,”- ამ სიტყვებით მიმართა 26 მაისი საქართველოს მოსახლეობას ქვეყნის პრეზიდენტმა.
სალომე ზურაბიშვილი დამოუკიდებლობის დღის აღსანიშნავ ღონისძიებაზე ვრცელი სიტყვით გამოვიდა. პრეზიდენტის სიტყვას „ბათუმელები“ უცვლელად გთავაზობთ:
„მოგმართავთ თქვენ, საქართველოს ჯარისკაცებო, თქვენი უმაღლესი მთავარსარდალი, ვინც იცავთ საქართველოს და მის დამოუკიდებლობას! მოგმართავთ თქვენ, ვინც დღეს დებთ ფიცს და მზად ხართ ემსახუროთ საქართველოს! გამარჯვებული და დაუმარცხებელია ერი, რომელიც ამდენი საუკუნის შემდეგ, ამდენი ომისა და დაპყრობის მცდელობის შემდეგ, დღეს დგას თავისუფალი, ამაყი და უდრეკი!
ეს თქვენი დამსახურება და ჩვენი საერთო მონაპოვარია. ჩვენ არასოდეს დავივიწყებთ და არ ვუღალატებთ იმ ადამიანებს, იმ გმირებსა თუ უცნობ ჯარისკაცებს, ვინც თავი შესწირა სამშობლოს და მის დამოუკიდებლობას. ჩვენი მუდმივი პასუხისმგებლობაა, რომ მათ მიერ მოპოვებულ და გადმოცემულ საგანძურს, თავისუფალ და დამოუკიდებელ საქართველოს გავუფრთხილდეთ და არავის დავუთმოთ!
მივმართავ სრულიად საქართველოს, მოგმართავთ თქვენ და ვიცი რამდენად გტკივათ ჩვენი ქვეყნის დღევანდელობა. ვიცი დღეს რა განცდებითაც მისმენთ, მაშინ როცა ქვეყნის დამოუკიდებლობა და ევროპული მომავალი საფრთხის ქვეშ გესახებათ. ნუ მიეცემით უიმედობას, ეს ქვეყანა და მისი დამოუკიდებლობა აქამდე თქვენი, ამ ქვეყნის მოქალაქეების მოყვანილია, შენარჩუნებულია და დღეს ჩვენვე უნდა გავაძლიეროთ და განვამტკიცოთ!
არაა შემთხვევითი, რომ საქართველოსათვის გადამწყვეტ დროს ქვეყნის პრეზიდენტი იმ ემიგრაციის შვილია, რომელიც იბრძოდა და ამზადებდა საქართველოს დამოუკიდებლობას, იმ დამოუკიდებლობას, რომელიც 1918 წლის 26 მაისს გამოაცხადა. შეიძლება ისიც არ იყოს შემთხვევითი, რომ დღეს ქვეყნის პრეზიდენტი ის ადამიანია, რომელმაც მშვიდობიანად გაიყვანა შემოსული რუსის ჯარები. ჩემი წინაპრებისადა ქვეყნის წინაშე ჩემს ვალდებულებად მივიჩნევ, ყველაფერი გავაკეთო ამ ქვეყნის დამოუკიდებლობისა და მისი ევროპული მომავლისთვის. საქართველოში ჩამოსვლამდე ეს პირობა მივეცი ჩემს თავს და ჩამოსვლის პირველივე დღიდან, სწორედ ეს მიზანი მამოძრავებს. ეს პირობა მოგეცით თქვენ, როდესაც კონსტიტუციაზე დავდე ფიცი. მინდა იცოდეთ, რომ არც ჩემს თავს, არც ჩემს ფიცს და არც ჩემს ხალხს არ ვუღალატებ!
თქვენი ხმა მესმის და ვიცი, რა განცდებითადა რა ემოციებით ხართ. ვიცი, რომ თქვენს გულში შემოპარულია რაღაც გაურკვევლობა, დაბნეულობა, გაურკვევლობა და შიშიც კი. ვიცი, რამდენად აუტანელია ის ფიქრი, რომ რისთვისაც აქამდე, ყველა ერთად ვიბრძოდით, დღეს ვითომცდა ხელიდან გვეცლება, მაგრამ ისიც ვიცი, რომ ამას ქართველი ხალხი არ დაუშვებს!
არ დავუშვებთ! ჩვენ აქ ვართ ადამიანები, ამ მიზნის ირგვლივ გაერთიანებულები, ვისაც გვახსოვს საქართველო დამოუკიდებლობამდე და ვისაც სწამდა, რომ დამოუკიდებლობის აღდგენის წმინდა მიზანსმივაღწევდით და აქ ხართ ადამიანები, რომლებიც დამოუკიდებელ, თავისუფალ საქართველოში დაიბადეთ და ვერც წარმოგიდგენიათ სხვანაირი საქართველო. ვერ წარმოგიდგენიათ სწორედ იმიტომ, რომ ხართ თავისუფალნი, დამოუკიდებელნი და ვერასდროს შეეგუებით მონობას.
დღეს თქვენით და ახალი თაობის შემართებით იბადება ახალი საქართველო და წარმოიქმნება ახალი ენერგია. საქართველომ კიდევ ერთხელ, ისევე, როგორც მრავალჯერ საკუთარ ისტორიაში, გვაჩვენა თავისი ნამდვილი სახე – შიშის გარეშე, შურის გარეშე და სიძულვილის გარეშე; ქვეყნის ახალი ენერგია მოდის ახალი სიტყვით, ახალი აღქმით, გამბედაობით, სიყვარულით, ერთობით, ღირსებით და მას ვერაფერი გააჩერებს!
დღევანდელ საქართველოს ვერავინ აიძულებს, ხელახლა იცხოვროს სხვისი მრწამსით, სხვისი დოგმებითა და ბორკილებით; სწორედ ამიტომ მტკიცედ მწამს – საქართველოს ვერავინ და ვერასოდეს დააბრუნებს წარსულში. მჯერა და მინდა, თქვენც დაგარწმუნოთ, რომ არც ჩიხში ვართ შესულნი, არც ჩაკეტილ წრეზე ვტრიალებთ და არც უიმედობასა და ნიჰილიზმს აქვს ადგილი ჩვენში. ჩვენი ქვეყნის ბედი ჩვენს ხელშია და გამოსავალიც ჩვენვე უნდა მოვნახოთ.
მე, როგორც ამ ქვეყნის პრეზიდენტი, მისი დამოუკიდებლობის, უსაფრთხოებისა და საგარეო კურსის გარანტი, ვხედავ ჩემს პასუხისმგებლობას ამ გამოსავლის პოვნაში. გამოსავალი არსებობს და ჩვენს თვალწინ ნათლად ჩანს, და რა არის ეს გამოსავალი:
პირველ რიგში, ჩვენი ევროპული გზის გადარჩენა ამ გამოსავლის ქვაკუთხედია. დღეს, როდესაც რუსეთის აჩრდილი თავს გვადგას, ევროპასთან და ამერიკასთან პარტნიორობა და დაახლოება ჩვენი დამოუკიდებლობის, მშვიდობის შენარჩუნების, გაძლიერების ჭეშმარიტი გზაა. ის, ვინც ამ გზას საბოტაჟს უწყობს და აზიანებს, ის ფეხქვეშ თელავს ჩვენი ქვეყნის მშვიდობიან და უსაფრთხო მომავალს, თავისუფალი და დემოკრატიული სამყაროს სრულყოფილ წევრად ქცევის გზას. ევროპული კავშირი არის თავისუფლების სივრცე, სადაც არცერთი ქვეყანა არ გაწევრიანებულა მისი და მისი ხალხის ნების გარეშე, ეს არის გზა ღიაობის, სამართლიანობისა და განვითარების. ეს არის ადგილი, სადაც დაცულია თუნდაც ყველაზე პატარა ერი, მისი ენა, სარწმუნოება, იდენტობა და ტრადიცია.
ეს არის კავშირი, სადაც დაცულია ადამიანი, ოჯახი, მისი უსაფრთხოება, ჯანმრთელობა, სოციალური მდგომარეობა, მისი პირადი ცხოვრება, მისი ღირსეული სიბერე, სადაც დაცულია ადამიანის ყველა უფლება.
ევროპული კავშირი თავისი არსითა და იდეით შექმნილია მშვიდობისთვის, არცერთი ომის პარტია არ არსებობს ევროპაში, არცერთი ომი არ დაწყებულა ევროპის მიერ, მიდი დაარსებიდან. სამაგიეროდ, რეალური ომის პარტია ერთია და მხოლოდ ერთი, რომელსაც დღეს ჩვენს ოკუპირებულ ტერიტორიებზეც ვხედავთ – რუსული იმპერიალიზმი. ევროკავშირი კი, გვევლინება, როგორც თავისუფალი ერების გაერთიანება, რომლის წიაღში ჩვენს ქვეყანას ეძლევა შესაძლებლობა, მშვიდ და დაცულ გარემოში შეძლოს დამოუკიდებლობის შენარჩუნება და საკუთარი თავის განვითარება.
ჩვენ 33 წლის წინ შევუდექით ამ გზას და ამ გზაზე ჩვენი ევროპელი და ამერიკელი მეგობრები ყოველთვის ჩვენს გვერდით იდგნენ და მხარს უჭერდნენ ჩვენი სახელმწიფოს მშენებლობასა და განვითარებას. მხარს გვიჭერდნენ მორალურად, პოლიტიკურად, ფინანსურად და ინსტიტუციურად.
დღეს მაოცებს ის ფაქტი, რომ მიწევს ვიღაცეები დავარწმუნო იმ ფაქტში, ვინაა მტერი და ვინაა მეგობარი; ხომ ვიცით ვინ წაგვართვა ტერიტორიები, ვინ დაარღვია ჩვენი ტერიტორიული მთლიანობადა ვინ იცავს ჩვენს სუვერენიტეტს და არაღიარების პოლიტიკას; ხომ ვიცით ვინ აკრძალა ქართული ენის სწავლა და ვინ აღიარა და დაიცვა ქართული ანბანი; ხომ ვიცით ვინ დაგვინგრია და ვინ აგვიშენა სკოლები; ხომ ვიცით ვინ გვიჭედავს ეკლესიის კარს და ვინ გვეხმარება ჩვენი ეკლესია-მონასტრების აღდგენასა და გადარჩენაში; ხომ ვიცით ვინ დაგვიწუნა და გამოდევნა ქართული ღვინო და ვინ დააფასა და აღიარა საქართველო ღვინის სამშობლოდ; ხომ ვიცით ვისი დახმარებით გახდა ჩვენი ჯარი თანამედროვე, საერთაშორისო სტანდარტებით აღჭურვილი; ვისი დახმარებით გაძლიერდა სოფლის მეურნეობა და კიდევ, ვინ მოთვლის და რა დათვლის, რა დაგვიშავა მტერმა და რა გაგვიკეთა მეგობარმა.
ამიტომ არის, რომ ჩვენს კონსტიტუციაში ასახული საგარეო კურსი ჩვენი უალტერნატივო მომავალია.
გამოსავლის გზის მეორე ქვაკუთხედია სტაბილურობა. ამ რეგიონში და ამ გეოპოლიტიკურ ვითარებაში, ჩვენთვის მშვიდობიანი პროცესების გარდა, გამოსავალი არაა. არ არის და ვერ იქნება გამოსავალი რევოლუციების, სახელმწიფო გადატრიალების, დესტრუქციის, ანუ დესტაბილიზაციის გზა. ჩვენ კარგად ვიცით, რომ გარეთ ეს ხელს აძლევს მხოლოდ და მხოლოდ ჩვენს მტერს და შიგნით – ხელს უწყობს მშვიდობიანი პროცესის დივერსიად წარმოჩენას, დაშინებას, რეპრესიებს და საბოლოოდ, ავტორიტარული რეჟიმის გაძლიერებას. სტაბილურობის შენარჩუნების გზა კი მხოლოდ და მხოლოდ არჩევნებზე გადის. არჩევნები დემოკრატიულობის ერთადერთი გზა და ერთადერთი საზომია, არჩევნები დემოკრატიულობის მთავარი ტესტი, რითაც ასევე უნდა შეფასდეს ჩვენი მზადყოფნა ევროკავშირში გაწევრიანებისთვის. ამ არჩევნებით ჩვენ მთავარი არჩევანი უნდა გავაკეთოთ: ან ევროპული, დემოკრატიული, დამოუკიდებელი საქართველო, ან რუსული ყაიდის, ავტორიტარული და იზოლაციაში მყოფი საქართველო! ასეთ არჩევანს კი სახალხო რეფერენდუმი ჰქვია. სწორედ ამიტომ, მომავალი არჩევნები ამ ქვეყნისთვის იმავე მნიშვნელობის იქნება, როგორიც 1918 წლის არჩევნები, ან 1991 წლის რეფერენდუმი იყო – ანუ ქვეყნის ისტორიული გადაწყვეტილება! ხალხის ხმამ და ხალხის ნებამ ქართველი ერი ხელახლა უნდა დაბადოს და მას საკუთარი თავისა და შესაძლებლობების რწმენა დაუბრუნოს.
ჩვენ ჩვენს თავს უნდა დავუმტკიცოთ, რომ შეგვიძლია ყველაფერი და რომ ჩვენს მომავალს ვერავინ წაგვართმევს! ამ არჩევნებით უნდა ვუპასუხოთ ახალგაზრდების, და არა მხოლოდ მათ მოლოდინს და გავუხსნათ ჩვენს მოქალაქეებს შესაძლებლობების ველი. ისინი ქვეყნიდან წასვლაზე კი არ უნდა ფიქრობდნენ, არამედ იმაზე, რომ ეს მიწა მათია და მათ უნდა დაწერონ ქვეყნის მომავლის ფურცელი.
გამოსავლის გზა გადის ასევე იმაზე, რასაც 33 წლის განმავლობაში ბოლომდე ვერ მივაღწიეთ, ანუ ქვეყნის „განსაბჭოებას“ -ანუ საბჭოთა სისტემის გადმონაშთების ამოძირკვას. უნდა ამოვძირკვოთ ყველაფერი, რაც იმ შავბნელ წარსულს ახასიათებდა – იზოლაცია, ომი, არარსებული მტრის ხატი, კონსპირაციები და მათი თეორიები, დაპირისპირება, რეპრესიები, ცენზურა, მოსმენა, დასმენა, ფარული ჩანაწერები, კომპრომატების კორიანტელი, მონობა, ორგულობა, ტყუილი, გაუცხოება, შიში და კონფორმიზმი.
წარსული წარსულს უნდა ჩავაბაროთ. ჩვენი დღევანდელი ამოცანა სწორედ ესაა, რომ გზა გავუხსნათ გათავისუფლებულ მომავალს. ჩვენ დღეს რისი მომსწრენი და მონაწილენიც ვართ სწორედაც, რომ ძველი ეპოქის დასასრული და ახალი ეპოქის დასაწყისია!
წარსულიდან უნდა განვთავისუფლდეთ და გავთავისუფლდეთ ოკუპაციისგან. დეოკუპაციის ერთადერთი მშვიდობიანი და რეალური გზა, აქაც ევროპის გზაა, რომელიც არცერთ ფარულ გარიგებასა და არცერთ ტყუილ დაპირებაზე არ გადის. სამაგიეროდ, ჩვენ რეალურად შეგვიძლია დავპირდეთ ოკუპირებულ აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონის საზოგადოებას ერთობლივი განვითარების პერსპექტივა, ადამიანის უფლებების რეალური დაცვა და ნამდვილი მშვიდობა სამხედრო ბაზებისა და მობილიზაციის გარეშე.
გათავისუფლდეს უნდა სასამართლო სისტემა – სამართლიანობა და სამართლიანი სასამართლოს უფლება ჩვენი ყველა მოქალაქის მოთხოვნაა. ყველამ ვიცით, რომ სასამართლოს წნეხისა და გავლენებისგან გათავისუფლების გარეშე, ეს ვერ მიიღწევა. ყველამ იცის, რომ სასამართლო ევროპული სახელმწიფოს და მისი სტაბილურობის ძირითადი ქვაკუთხედია.
ევროპული გზა ასევე ეკონომიკისა და ბიზნესის გათავისუფლებაა, კანონმდებლობა და სასამართლო კი, ამ გათავისუფლების იარაღი. თუ არ არსებობს სამართლებრივი სივრცის ნდობა, მაშინ ვერც სტაბილურობა იქნება და ვერც გრძელვადიანი ინიციატივა, თუ ინვესტიცია. სამაგიეროდ, ევროპული კანონმდებლობა იცავს ბიზნესს ყოველგვარი არაკანონიერი, თუ პოლიტიკური ჩარევისგან, აჯანსაღებს მთლიანად ბიზნესგარემოს და იძლევა ახალი პოტენციალის გამოჩენისა და ზრდის შესაძლებლობას. მარტივად რომ ვთქვათ, არავინ დაგიბარებთ თქვენი წილების ვინმესთვის დასათმობად, ან სხვა ხარკის გადასახდელად. გათავისუფლებულ ქართულ ბიზნეს რეალური პოტენციალი გააჩნია ევროპული ბაზრის ასათვისებლად.
სოციალური გარანტიებით უნდათ მოქალქეებს გათავისუფლება – ევროპულ სოციალურ კანონმდებლობასთან დაახლოება საქართველოს მოქალაქისთვის ნიშნავს იმას, რომ მისი პირადი, ოჯახური, სამსახურებრივი და საზოგადოებრივი სივრცე იქნება დაცული, რაც ადამიანის ღირსების დაცვის უპირველესი ნიშანია.
გათავისუფლება უნდა ეხებოდეს საჯარო სამსახურს – თავისუფალი საჯარო სამსახური ნიშნავს იმას, რომ ნამდვილად ემსახურება სახელმწიფოს და არა პირად ინტერესებს, გავლენებსა და პარტიულ დიქტატს. სწორედ ესაა ის, რაც ევროპას უდევს საფუძვლად. მთავრობები, მმართველი პარტიები მიდიან და მოდიან, არავინ ერევა ცალკეული საჯარო მოხელეების საქმიანობაში, არავინ ავალებს, ან უკრძალავს მათ სადმე მისვლას, ან არ მისვლას, რამის თქმას და ა.შ; იცვლება პოლიტიკური სპექტრი, საჯარო მოხელე რჩება და მის ხელშია პოლიტიკის თანმიმდევრულობა, სტაბილურობა და სახელმწიფო, თუ ადმინისტრაციული მეხსიერება. შიშისგან და რევანშიზმისგან გათავისუფლებული საჯარო მოხელე ქვეყნის მომავლის საუკეთესო საყრდენია.
გათავისუფლებული კულტურა არის ასევე ერთ ერთი ნიშანია თავისუფლებისა, რამეთუ თუ არ არის თავისუფლება, არც კულტურა არ არის. ჩვენი კრეატიული შემოქმედებითი ენერგია, რომელიც ყოველთვის ახასიათებდა საქართველოს. თავისუფალი საქართველო დღესაც იპყრობს მსოფლიო სცენას, გალერეებს, ლიტერატურულ სამყაროს. მაგრამ ამ მიმართულებით მას მეტი მხარდაჭერა სჭირდება და მეტი თავისუფლება არა ცენზურა და შევიწროება. ეს არის ის დარგი, რომელშიც საქართველოს ნამდვილად შეუძლია კონკურენცია გაუწიოს ნებისმიერ ევროპულ ქვეყანას და ღირსეულად დაიმკვიდროს საკუთარი ადგილი.
არავინ აღარ და აღარასოდეს არ უნდა ჩართოს თავისუფალი სპორტსმენი პოლიტიკის მორევში. ტოტალიტარული რეჟიმის მახასიათებელია მიითვისოს სპორტსმენების გამარჯვებები, მიისაკუთროს მათი მედლები და წარმატებები და ეს ყველაფერი ვითომცდა მმართველი გუნდის დამსახურება იყოს. ეს მათი გამარჯვება კი არა – სპორტსმენებისა და მათთან ერთად, მთლიანად ქვეყნის გამარჯვებაა, ამიტომ ვიზიარებთ ყველა სიხარულსა და სიამაყეს, როცა ისინი საქართველოს დროშასა და ჰიმნს წარადგენენ მთელი მსოფლიოს წინაშე.
ეს არის გზა გათავისუფლების, რომელიც უთუოდ გასავლელია. და ამ გზას ვერ გავივლით თუ არ შეეხება პოლიტიკურ სივრცეს: საბჭოთა გადმონაშთი სხვა რაა თუ არა ერთპარტიულობა, ერთი პარტიის მიერ ყველა სახელმწიფო ინსტიტუტისა და საჯარო სტრუქტურის მონოპოლია. საბჭოთა გადმონაშთია ბელადის და პარტიის ინტერესებზე სახელმწიფო ინტერესების დაქვემდებარება.
საბჭოთა გადმონაშთისგან უნდა გათავისუფლდეს ჩვენი მენტალობა და მეხსიერებაც; სწორედ ამ გათავისუფლებულ მეხსიერებაზე უნდა დაშენდეს ჩვენი მომავალი, რათა აღარასდროს დავუშვათ საბჭოთა წარსულის განმეორება. ამ ყველაფრის მთავარი დამცველი კი, თავისუფალი საზოგადოება და თავისუფალი აზროვნებაა – წნეხისგან, შიშისგან თავისუფალი – დამოუკიდებელი ადამიანი დამოუკიდებელ ქვეყანაში.
გაუმარჯოს დამოუკიდებელ და თავისუფალ საქართველოს!“.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 26 მაისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 501 190 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 110]
ტანკი – 7 662 ერთეული [+12]
ჯავშანტექნიკა – 14 803 ერთეული [+17]
საარტილერიო სისტემა – 12 953 ერთეული [+24]
MLRS – 1 083 ერთეული [+1]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 814 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 357 ერთეული [+1]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 10 425 ერთეული [+11]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 209 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 27 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 17 639 ერთეული [+31]
სპეცტექნიკა – 2 111 ერთეული [+7]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 26 მაისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
603 თვითმფრინავი
274 ვერტმფრენი
24 656 უპილოტო საფრენი აპარატი
524 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 166 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 314 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
9 860 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
22 007 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
ზღვისპირა ქალაქი ბათუმი უფრო და უფრო პოპულარული ხდება ტურისტებში, რაც ინფრასტრუქტურის განვითარებამ და სხვადასხვა საერთაშორისო ღონისძიების გამართვამ განაპირობა. ეს არის კურორტი, სადაც დამსვენებლებს ყველანაირი კომფორტი და მრავალფეროვანი გართობა ელოდებათ. ინფრასტრუქტურის სრულყოფილად განვითარებამ განაპირობა ისიც, რომ ბათუმი ძალიან პრესტიჟული გახდა საცხოვრებლად, უამრავი ადამიანი გადადის თბილისიდან და უცხოელებიც ხშირად ირჩევენ, როგორც ცხოვრებისთვის, ისე ინვესტირებისთვის. ჩვენ მოგიყვებით ევროპული სტანდარტის, მრავალფუნქციური აპარტოტელის შესახებ, რომელსაც ლიდერი დეველოპერული კომპანია არქი ბათუმში Ramada Encore by Wyndham-თან პარტნიორობით აშენებს.
არქის მულტიფუნქციური აპარტოტელი
მულტიფუნქციური, ევროპული სტანდარტის აპარტოტელი არქი რამადა ბათუმი პრესტიჟულ ზღვისპირა კურორტზე, საუკეთესო ადგილას, ახალ ბულვართან, ზღვიდან 150 მეტრში, ინასარიძის ქუჩაზე შენდება. აპარტოტელში აპარტამენტები ბარდება სრული რემონტით, ავეჯითა და ტექნიკით. ბინის მეპატრონეებსა თუ დამსვენებლებს ზღვის ულამაზესი ხედები და სრულყოფილი ინფრასტრუქტურა დახვდებათ: ლობი და კონსიერჟის მომსახურება, მრავალფეროვანი რესტორანი, ლაუნჯი და ბარი, საკონფერენციო ოთახები, საბავშო სივრცე, სამორინე, აუზი, ფიტნეს დარბაზი და სპა ზონა, ავტოსადგომი. რამადა ენკორთან პარტნიორობით არქი აშენებს ისეთ აპარტოტელს, რომელიც დასვენების საუკეთესო გამოცდილებას შექმნის და თითოეულ სტუმარს სრული კომფორტით უზრუნველყოფს.
არქი რამადა ბათუმი, როგორც საუკეთესო ინვესტიცია
როგორც დასაწყისში აღვნიშნეთ, ბათუმი ძალიან პრესტიჟული ქალაქი გახდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ დამსვენებლები მთელი მსოფლიოდან ჩამოდიან და სჭირდებათ ბინები ბათუმში. არქი რამადა ბათუმში ინვესტირების საუკეთესო გზაა, რადგან განსაკუთრებულ ნდობას დაიმსახურებს უცხოურ ვიზიტორებში და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან ჩამოსული ტურისტები დასასვენებლად სწორედ არქის აპარტოტელს აირჩევენ, ამის გარანტი არქისა და Ramada Encore-ის პარტნიორობაა, რომელიც მსოფლიოში წამყვანი სასტუმროების ქსელ ვინდჰემის ბრენდია. რამადა მსოფლიო მასშტაბით 900-ზე მეტ სასტუმროს აერთიანებს და მისი სახელი მაღალ ხარისხთან, ბევრ წარმატებულ პროექტთან ასოცირდება. ამასთან ერთად, არქი თავად უზრუნველყოფს დამქირავებლის მოძიებას და აპარტამენტის გაქირავებას, რაც ნიშნავს, რომ აპარტამენტის მეპატრონეებს არ დასჭირდებათ გაქირავებასთან დაკავშირებული დეტალების მოგვარება და დამატებით შემოსავალს დროის დახარჯვის გარეშე, კომფორტულად მიიღებენ.
მშენებლობის ხარისხი
არქი რამადა ბათუმის მშენებლობაში უმაღლესი ხარისხის, საერთაშორისო სტანდარტის, ეკოლოგიურად სუფთა მასალები გამოიყენება. ერთ-ერთი გამორჩეულია გერმანული ბრენდ Ytong-ის ენერგოეფექტური სამშენებლო ბლოკი, რომელიც შენობაში ტემპერატურას ყველა სეზონზე ინარჩუნებს და 40%-ით ზოგავს ენერგიას. იტონგის ბლოკს ერთ-ერთი დიდი უპირატესობა ხანძარგამძლეობაა, იგი ინტენსიური ცეცხლის ზემოქმედებას 4 საათის განმავლობაში უძლებს. მშენებლობაში ასევე გამოიყენება ჰაიდელბერგცემენტის ბეტონი, რომლის ხარისხიც მუდმივად მოწმდება ლაბორატორიულად, რათა აკმაყოფილებდეს საერთაშორისო სტანდარტებს. აღსანიშნავია გერმანული ხარისხის კაპაროლის საღებავებიც, რომელიც არქის მშენებლობებში აქტიურად გამოიყენება და გამოირჩევა, როგორც ხარისხით, ისე გამძლეობით.
არქი რამადა ბათუმში აპარტამენტის შეძენის პირობები
არქისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ბათუმში აპარტამენტის შეძენა დასასვენებლად თუ ინვესტიციისთვის ყველასთვის შესაძლებელი გახადოს. ბათუმში აპარტამენტის შეძენის მსურველებს არქისგან გადახდის საუკეთესო პირობები ელოდებათ: არანაირი პირველადი შენატანი, 12 წლამდე განვადება, მომხმარებელზე მორგებული გადახდის გრაფიკი. არქის პერსონალური მრჩევლები თითოეულ დაინტერესებულ ადამიანს დეტალურ ინფორმაციას მიაწვდიან და აპარტამენტის შეძენაში დაეხმარებიან. ხოლო მათთვის, ვისაც აპარტამენტის შეძენა ერთიანი გადახდით სურთ ლიდერ დეველოპერულ კომპანიას სპეციალური ფასდაკლებები აქვს.
დეტალური ინფორმაციისთვის შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ არქის: 2 602 602 ან *6262, ხოლო ვაიბერით/ვოთსაფით: +995 577 69 92 22
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 25 მაისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 500 080 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 140]
ტანკი – 7 650 ერთეული [+15]
ჯავშანტექნიკა – 14 786 ერთეული [+11]
საარტილერიო სისტემა – 12 929 ერთეული [+27]
MLRS – 1 082 ერთეული [+2]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 814 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 356 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 10 414 ერთეული [+4]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 209 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 27 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 17 608 ერთეული [+39]
სპეცტექნიკა – 2 104 ერთეული [+3]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 25 მაისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
603 თვითმფრინავი
274 ვერტმფრენი
24 615 უპილოტო საფრენი აპარატი
524 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 156 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 313 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
9 832 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
21 987 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
„ბუნებაში არის რაღაც, რასაც ვერ შეძლებ, რომ მოერიო, მაგალითად, გრავიტაციას. დაახლოებით ასეთი ძალა ამოქმედდა საქართველოში. ამ ძალას ვერც ივანიშვილის ხელისუფლება და ვერც რუსეთი ვერ მოერევა,“ – ოპტიმისტური განწყობით დაგვხვდა უფლებადამცველი ლია მუხაშავრია ლანჩხუთის სოფელ შუხუთში, სადაც ის უკვე ბოლო 7 წელია ცხოვრობს და განაგრძობს ადამიანის უფლებების დაცვას ევროპის ადამიანის უფლებათა დაცვის სასამართლოში.
„ჩემი სოფლის, შუხუთის სახელი ცნობილია სტრასბურგში იმიტომ, რომ აქ ვიღებ კორესპონდენციებს,“ – მწვანე ეზოს მივუყვებით და ქალბატონ ლიას ვეკითხებით: რა აფიქრებინებს, რომ რუსეთი ამჯერადაც ვერ მოერევა საქართველოს? ხეების ჩრდილში ვჩერდებით და ცნობილი უფლებადამცველის პოზიციას ვისმენთ რუსულ კანონზე.
„ადრე იურისტები ვამბობდით, რომ ძალაუფლების წყარო არის ხალხი, ეს ძალიან ლამაზ ფრაზად ჟღერდა, რომელიც სადღაც დასავლეთში, ამერიკაში მოქმედებს, მაგრამ დღეს ეს ფრაზა მოქმედებს საქართველოში,“ – კატეგორიულია სამართლის ექსპერტი. – „ვფიქრობ, ეს არის სიკვდილის წინა გაფართხალება და კატასტროფა. განსაკუთრებით, კატასტროფა იყო და გულზე მომხვდა ვენეციის კომისიის დასკვნაზე გაკეთებული განცხადებები,“ – გვიყვება ლია მუხაშავრია და ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ვენეციის კომისიის დასკვნა რუსული კანონის წინააღმდეგ ძალიან ცალსახა იყო.
„ვენეციის კომისია არის უზენაესი ორგანო სამართლებრივი ექსპერტიზის თვალსაზრისით. ვაი მას, ვინც ეს კომისია ასეთად არ წარმოუდგენია… ვის არგუმენტს მოისმენენ „ოცნებაში“, როცა ასეთი უავტორიტეტულესი ორგანოს არ ესმით?“ – კითხულობს ლია მუხაშავრია. ის განმარტავს, რატომ იქნება რუსული კანონი საქართველოს ხელისუფლების ხელში სამართლებრივი იარაღი, ყველა გაჩუმონ და კრიტიკული აზრისგან დაიცალოს ქვეყანა.
„ძალიან დიდი რისკისა და საფრთხის შემცველია ეს კანონი, რადგან ეს გამოიწვევს, ყველა კრიტიკული აზრის მქონე ადამიანის გაჩუმებას. ეს არის ქმედითი სამართლებრივი მექანიზმი გააჩუმონ ყველა: არამხოლოდ არასამთავრობო ორგანიზაციის ლიდერები, რიგითი წევრების, მოხალისეების და დამხმარეების ჩათვლით, გააჩუმონ ყველა კრიტიკული და ალტერნატიული მოსაზრების მედია და ჟურნალისტი… ამის შემდეგ რა თავისუფალი სივრცე და დემოკრატია დარჩება ქვეყანაში, მარტივად წარმოსადგენია.
ეს არის სამართლებრივად ქმედითი მექანიზმი შეძვრე ყველას საწოლში, ყველას სამზარეულოში, ყველას სამუშაო ოთახში, ერთადერთი თავში ვერ შეძვრები, მაგრამ აიძულებ და დააშანტაჟებ, გააკეთოს ის, ან არ გააკეთოს, რაც მას [ხელისუფლებას] მიაჩნია სწორად.
არ დარჩება სასიცოცხლო სივრცე, სადაც დარჩება გულანთებული, ნამდვილი პატრიოტი, პროფესიონალი ადამიანი, ყველა იძულებული ვიქნებით წავიდეთ სხვაგან და ვეძებოთ თავშესაფარი,“ – მიიჩნევს ლია მუხაშავრია.
უფლებადამცველის აზრით, თუ „ქართული ოცნება“ პროტესტის ჩახშობას და ევროპისკენ სავალი გზის გადაკეტვას შეძლებს, საქართველოში რუსეთზე ბევრად მძიმე სიტუაცია იქნება.
„რუსი დალევას არაყს და დაივიწყებს თავის დუხჭირ ცხოვრებას, საქართველოს მოქალაქე კი, იძულებული იქნება გადასარჩენი ადგილი მოძებნოს. ეს გამოიწვევს ქვეყნის გაუდაბნოებას, რაც ბევრად საშიშია, ვიდრე რუსეთი,“ – გვიყვება ლია მუხაშავრია და თავის დაკვირვებას გვიზიარებს, როგორც ჩანს, კვლევებითაც იგრძნეს მმართველ პარტიაში, არჩევნებს რომ აგებდნენ და ამიტომაც განიზრახეს ქვეყნის დაცლა თავისუფალი ნების ადამიანებისგან.
„მათ ამოწურეს ყველა შესაძლებლობა აგიტაციის, პროპაგანდის, იძულების,“ – მიიჩნევს ლია მუხაშავრია.
გამორიცხავთ რეპრესიებს, როგორც ეს ხდებოდა საბჭოთა წარსულში? – ვეკითხებით უფლებადამცველს.
„არ გამოვრიცხავ, დაწყებულია უკვე, მაგრამ რეპრესიებმა შედეგი არ გამოიღო – გამოვიდნენ ეს ადამიანები დალილავებული თვალებით, გატეხილი ძვლებით და თქვეს, არ გვეშინიაო. პირიქით, ამან უფრო მეტი ადამიანი გამოიყვანა მიტინგზე. თუ ინდივიდუალური რეპრესიები უვარგისია, მასობრივი მით უფრო არ გამოვა,“ – გვითხრა იურისტმა.
ლია მუხაშავრიას აზრით, ვიდრე ხელისუფლება რუსულ კანონს აამოქმედებს, ქვეყანაში არჩევნების გზით შესაძლებელი გახდება ქვეყნის გარუსებისგან გადარჩენა.
„მე ახალგაზრდებს უფრო ვუსმენ, ვიდრე ჩემ თავს და პროგნოზს, იმიტომ, რომ მგონია, უკეთ ხედავენ. ისინი აპირებენ, გააგრძელონ აქციები, გააგრძელონ არჩევნებამდე, ვისაც ჯერ არ ესმის, რა ვითარებაშიც ვართ, იმათაც უნდა გაახილონ თვალი…
ოპტიმიზმის საფუძველს მაძლევს ახალგაზრდობა, ახალგაზრდობის პოზიცია, რომელიც ძალიან თვალსაჩინოა, მე მათ მივესალმები და ყოველმხრივ მხარს ვუჭერ. როდესაც ქვეყანაში გყავს ასეთი ჯანსაღი მომავალი, იქ ვერაფერს ვერ მიაღწევენ ძალადობრივად…
პოლიტიკოსებსაც მოუწიათ გვერდზე გადგომა, ეს თაობა გზადაგზა ფიქრობს. მგონი, ჯერჯერობით სწორად ფიქრობს, მათ არა აქვთ ჩამოყალიბებული ყველაფერი ბოლომდე, პროცესს მიყვებიან. ეს არის ცოცხალი პროცესი,“ – ასრულებს ლია მუხაშავრია.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 24 მაისის 21 საათიდან 25 მაისის 21 საათამდე ბათუმსა და მთლიანად აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, უმეტესად უნალექოდ.
იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მ/წამში.
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 22 – 27 გრადუსი სითბო
ღამით: 10 – 15 გრადუსი სითბო
მთიან რაიონებში:
დღისით: 22 – 27 გრადუსი სითბო
ღამით: 8 – 13 გრადუსი სითბო
ზღვის წყლის ტემპერატურა +18 გრადუსია.
სინოპტიკოსების ცნობით, აჭარაში 26 და 27 მაისს მოსალოდნელია საღამოს და ღამის საათებში ზოგან ხანმოკლე წვიმა.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 24 მაისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 498 940 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 240]
ტანკი – 7 635 ერთეული [+13]
ჯავშანტექნიკა – 14 775 ერთეული [+27]
საარტილერიო სისტემა – 12 902 ერთეული [+42]
MLRS – 1 080 ერთეული [+3]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 813 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 356 ერთეული [+1]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 10 401 ერთეული [+10]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 209 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 27 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 17 569 ერთეული [+56]
სპეცტექნიკა – 2 101 ერთეული [+7]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 24 მაისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
603 თვითმფრინავი
274 ვერტმფრენი
24 590 უპილოტო საფრენი აპარატი
524 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 149 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 311 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
9 802 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
21 966 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
ახალი თაობისთვის შექმნილი აპლიკაციით hi app-ით, მოსწავლეებს შეუძლიათ დამოუკიდებლად მართონ საკუთარი ფინანსები და გამოიმუშაონ ფინანსების მართვის უნარები.
გიზიარებთ მარტივ ფუნქციებს, რომლებიც მოსწავლეებს თიბისის hi app-ში დახვდებათ:
გადარიცხვა სხვასთან და საკუთარ ანგარიშებს შორის
5გბ ინტერნეტის 1 ლარად ჩართვა
მობილური ბალანსის შევსება
ბანკომატიდან თანხის QR კოდით განაღდება
მათზე მორგებული შეთავაზებების ნახვა.
hi app-ით სარგებლობა უფასოა და ხელმისაწვდომია 18 წლამდე მოზარდებისთვის, რომლებსაც აქვთ თიბისის მოსწავლის ბარათი.
აპის გასააქტიურებლად რამდენიმე გზა არსებობს:
მოსწავლეებს, რომლებსაც აქვთ თიბისის მოსწავლის ბარათი, მაგრამ არ არიან მობაილბანკის მომხმარებელი, შეუძლიათ გადმოწერონ hi app და გაიარონ რეგისტრაცია პირადი ნომრით. რეგისტრაციის დასრულების შემდეგ, კანონიერ წარმომადგენელს თიბისისგან გაეგზავნება თანხმობის ფორმა SMS-ის სახით, კანონიერი წარმომადგენლის დასტურის შემდეგ, მოსწავლე მიიღებს hi app-ში შესასვლელ მონაცემებს.
თუ მოსწავლე არ არის თიბისის მომხმარებელი, ბარათის შეკვეთის დროს უნდა მიუთითოს, რომ hi app-ის გააქტიურება სურს და მიჰყვეს ინსტრუქციას.
იმ შემთხვევაში კი თუ მოსწავლეს აქვს თიბისის მოსწავლის ბარათი და არის მობაილბანკის მომხმარებელი, მაშინ უბრალოდ უნდა გადმოწეროს hi app და შევიდეს აპლიკაციაში საკუთარი მონაცემებით.
რამდენიმეთვიანი პაუზის შემდეგ, რადისონ ბლუ ბათუმის ქართული რესტორანი „მედეა“ განახლებული ინტერიერითა და მენიუთი ელოდება სტუმრებს. 168-ნომრიანი სასტუმრო რადისონ ბლუ ბათუმის არქიტექტურა ცნობილ იტალიელ დიზაინერსა და არქიტექტორს, მიკელე დე ლუკის ეკუთვნის. სასტუმრო სილქ როუდ ჯგუფის ერთ-ერთი წარმატებული დეველოპერული პროექტია, რომელიც ბათუმში 2011 წელს გაიხსნა.
ქართული სამზარეულოს ხასიათი და ტრადიცია კარგად ჩანს „მედეას“ მრავალფეროვან მენიუში. ამასთან, აქ დაგხვდებათ წინანდლის მამულის ღვინოების ფართო არჩევანი. იმისთვის, რომ ბათუმში სასტუმროსა და გარე სტუმრებმა ბოლომდე შეიგრძნონ ავთენტური ქართული გემო, სილქ ჰოსფითალითის ბრენდ შეფმა — ირაკლი ასათიანმა და მისმა გუნდმა შეფ დავით კომახიძის ხელმძღვანელობით, საკმაოდ დიდი დრო დაუთმო მენიუს შექმნას.
ირაკლი ასათიანის თქმით, „რესტორანი “მედეა”-ს განახლება პირველ რიგში, დიდი პასუხისმგებლობაა, რადგან მომხმარებლის მოლოდინი არის საკმაოდ მაღალი. სწორედ ამიტომ, მე და ჩემმა გუნდმა დიდი ენერგია დავუთმეთ თითოეულ დეტალს. ჩვენ ვეცადეთ, ყველა ის გემო მოგვეტანა მომხმარებლამდე, რაც ქართულ კულინარიას განსხვავებულს ხდის, თავისი მრავალფეროვნებით და ხასიათით.“
განსხვავებულ კონცეფციას სრულყოფილად აქცევს რესტორნის დიზაინი, რომელიც „Noa Studio”-ს ეკუთვნის. დახვეწილი, ელეგანტური ინტერიერი დახურულ სივრცეში ნათელი და თბილი ფერებით გამოირჩევა. გამწვანებულ ტერასაზე სტუმრების მაქსიმალური კომფორტი და სიმყუდროვე ელოდება. ამ ზონაში კომფორტული მოსასვენებელი სივრცე მოეწყო სტუმრებისთვის. საგულდაგულოდ შერჩეული მცენარეები ზღვასთან კავშირის შეგრძნებას ამძაფრებს და სტუმრებში სასიამოვნო ემოციას აღძრავს.
სასტუმროსა და რესტორნის მართვას ახორციელებს სილქ ჰოსფითალითი.
გუშინ, 22 მაისს, საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ თბილისში, ირანის საელჩოში სამძიმრის წიგნში ჩანაწერი დატოვა და პრეზიდენტის დაღუპვის გამო ირანელ ხალხს თანაგრძნობა გამოუცხადა. მოგვიანებით კი თეირანში გაფრინდა პრეზიდენტ იბრაჰიმ რაისის დაკრძალვის ცერემონიალზე.
ირანული მედიის თანახმად, „ოთხშაბათს ირანის პრეზიდენტის, იბრაჰიმ რაისის დაკრძალვაზე დამსწრე უცხოელი მაღალჩინოსანი პირების სიამ ხაზგასმით აჩვენა, რომ თეირანის მცდელობამ შეემსუბუქებინა აშშ-ის სანქციები და გაეუმჯობესებინა ურთიერთობა მეზობლებთან, შედეგები გამოიღო.
ირანი ბევრს მუშაობდა აშშ-ის რიგი სანქციების გასანეიტრალებლად, რომელიც გამკაცრდა როგორც დონალდ ტრამპის, ისე ჯო ბაიდენის დროს. რეგიონის ბევრ ქვეყანას სურს განაგრძოს ირანთან ბიზნესის კეთება ან დიპლომატიური კავშირების ღიად შენარჩუნება, მაშინაც კი, თუ ეს ეწინააღმდეგება ვაშინგტონის სურვილებს“.
რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის? – პარიზის პოლიტიკური მეცნიერებათა ინსტიტუტის პროფესორის, თორნიკე გორდაძის შეფასებით, „ვხვდებით იმ გარემოცვაში, როგორიც არის რუსეთი და ირანი“.
„რუსეთი და ირანი ერთად იბრძვიან სირიაში, ისინი ებრძვიან დასავლურ ინტერესებს, მათ აქვთ საერთო ინტერესები სხვადასხვა სფეროში, მაგალითად, უკრაინაში მიმდინარე ომში ირანი არის ერთ-ერთი მთავარი ქვეყანა, რომელიც სამხედრო დახმარებას უწევს რუსეთს.
მაშინ, როცა უკრაინასთან სრულიად გაფუჭებული გვაქვს ურთიერთობა, იმ ფონზე, როცა დასავლეთს ფაქტობრივად ბრალს ვდებთ საქართველოს სუვერენიტეტის შებღალვაში, ვხვდებით იმ გარემოცვაში, როგორიც არის რუსეთი და ირანი.
ეს არის საგარეო პოლიტიკური კურსის მთლიანი შებრუნება“, – ასე ეხმაურება პარიზის პოლიტიკური მეცნიერებათა ინსტიტუტის პროფესორი თორნიკე გორდაძე ირანში საქართველოს პრემიერის ვიზიტს.
თორნიკე გორდაძემ ირანში პრემიერის ვიზიტი შესახებ „ტვ პირველის“ ეთერში ისაუბრა.
მისი თქმით, სრულიად საკმარისი იქნებოდა ირანში პრეზიდენტის დაკრძალვის ცერემონიაზე საქართველოდან საპარლამენტო დონის დელეგაცია ჩასულიყო.
„გასაგებია, რომ მეზობელი ქვეყანაა და მისამძიმრება ჩვეულებრივი დიპლომატიური პროტოკოლის ნაწილია. შეიძლებოდა საქართველოდან წასულიყო საპარლამენტო დელეგაცია და სავსებით საკმარისი იქნებოდა.
როდესაც ქვეყნის პირველი პირი მიდის იქ საგარეო საქმეთა მინისტრთან ერთად, ამას აკეთებენ რაღაცისთვის ხაზის გასასმელად, რომ ჩვენ ახალი, განსაკუთრებული ურთიერთობები გვინდა ამ ქვეყანასთან – ირანთან, რომელიც არის რუსეთ-ირანის ღერძის შემადგენელი,“ – თქვა თორნიკე გორდაძემ.
თორნიკე გორდაძე, პარიზის პოლიტიკური მეცნიერებათა ინსტიტუტის პროფესორი
——————————————————————————-
22 მაისს, თეირანში დაუანონსებელ ვიზიტამდე რამდენიმე საათით ადრე, საქართველოს მთავრობამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ირაკლი კობახიძემ თბილისში, ირანის საელჩოში სამძიმრის წიგნში ჩანაწერი დატოვა და ირანელ ხალხს თანაგრძნობა გამოუცხადა.
ირანის და საერთაშორისო მედიის ინფორმაციით, დაკრძალვის ცერემონიალზე ჩავიდნენ ტუნისის და ტაჯიკეთის პრეზიდენტები, კატარის ემირი შეიხი ჰამად ბინ ხალიფა ალ-თანი ტამიმი, ერაყის პრემიერ-მინისტრი მუჰამედ შია ალ სუდანი, ასევე, სომხეთის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი.
ირანში იმყოფებიან რუსეთის დუმის თავმჯდომარე ვიაჩესლავ ვოლოდინი, თურქეთის ვიცე-პრეზიდენტი ჯევდეთ ილმაზი და საგარეო საქმეთა მინისტრი ჰაკან ფიდანი, პაკისტანის პრემიერი და ვიცე-პრემიერი, ჩინეთის ვიცე-პრემიერი, ეგვიპტის საგარეო საქმეთა მინისტრი და სხვები.
რაისის დაკრძალვის ცერემონიალს დაესწრნენ ასევე „ჰამასის“ პოლიტიკური ლიდერი ისმაილ ჰანიე და „ჰეზბოლას“ ლიდერის მოადგილე ნაიმ ქასემი. „ნიუ იორკ თაიმსის“ ინფორმაციით, ტერორისტული დაჯგუფებების ლიდერები ცერემონიალზე გამოჩნდნენ „სიკვდილი ამერიკას“ და „სიკვდილი ისრაელს“ სკანდირების ფონზე.
ირანის პრეზიდენტი და საგარეო საქმეთა მინისტრი 19 მაისს, ვერტმფრენის ავიაკატასტროფას ემსხვერპლნენ.
იბრაჰიმ რაისი ირანის პრეზიდენტი 2021 წელს გახდა, რასაც ირანში მოჰყვა რეპრესიების გაძლიერება მოქალაქეთა წინააღმდეგ, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ახალგაზრდების პროტესტის სასტიკი ჩახშობა, რასაც არაერთი ახალგაზრდის მკვლელობა და სიკვდილით დასჯა ახლდა.
ირანი უკვე მრავალი წელია, საერთაშორისო სანქციების ქვეშაა და მისი ავიაცია უკიდურესად მოძველებულია, რადგან ავიახომალდებისა და მისი ნაწილების მწარმოებლებს აკრძალული აქვთ ამ ქვეყნისთვის რაიმე სახის პროდუქციის მიწოდება.
დღეს, 23 მაისს, ბათუმში რუსული კანონის წინააღმდეგ საპროტესტო აქცია-პერფორმანსი გაიმართება.
საღამოს 18:00 საათზე სახელოვნებო ჯგუფი Art Gen Z ცენტრალური პარკის შესასვლელთან საპროტესტო პერფორმანსს გამართავს, რომელიც რუსული კანონის წინააღმდეგ ბრძოლას ეძღვნება.
19:00 საათზე აქციის მონაწილეები დაიწყებენ საპროტესტო მარშს, რომელში მონაწილეობაც ნებისმიერ მსურველს შეეძლება.
20:00 საათზე საპროტესტო აქცია გადაინაცვლებს უმაღლესი საბჭოს შენობის მიმდებარე ტერიტორიასთან.
21:00 საათზე დაგეგმილია სალომე ჯაშის დოკუმენტური ფილმის „მოთვინიერების“ ჩვენება უმაღლეს საბჭოსთან.
1937 წლის ნოემბერში, ქედაში, სოფელ მერისში სამი ძმა: ომერ, ხუსეინ და ახმედ თურმანიძე დააპატიმრეს. ძმებთან ერთად საბჭოთა რეჟიმმა კიდევ რამდენიმე მერისელი დააკავა.
„ჩამოიარა მაშინდელმა მილიციის წარმომადგენელმა და ვის ეზოშიც ჩამოიარა, ყველა წაიყვანა. მაშინ ზოგს იჭერდნენ და ზოგს – არა. არ ვიცი, როგორ არჩევდნენ. ჩემთვის დღემდე უცნობი მიზეზის გამო დაიჭირეს ეს სამი ძმა. 1937 წლის ნოემბრის შემდეგ მათ შესახებ არაფერი აღარ ვიცით.
არ ვიცით ადგილზე დახვრიტეს, ციმბირში გაუშვეს, მუშაობაში ამოხდათ სული თუ როგორ დაიღუპნენ… 1957 წელს, როცა რეაბილიტაციის ცნობა მივიღეთ, დავრწმუნდით, რომ სამი ძმიდან ერთი, ომერ თურმანიძე, რომელიც ბაბუაჩემი იყო, ნამდვილად უმიზეზოდ დააპატიმრეს,“ – იხსენებს 87 წლის წინ მომხდარ ამბავს ვიქტორ თურმანიძე, ომერ თურმანიძის შვილიშვილი.
1937 წელი საქართველოს ისტორიაში სტალინური, სისხლიანი რეპრესიების სახელითაა შესული. ეს ის დროა, როცა ადამიანებს უმიზეზოდ იჭერდნენ და შინსახკომის სამეული ბრალის დადასტურების გარეშე უსჯიდა მათ სასჯელის უმაღლეს ზომას – დახვრეტას.
ვიქტორ თურმანიძე პროფესიით პედაგოგია, 48 წლის განმავლობაში მათემატიკას ასწავლიდა ბავშვებს ქედაში, სოფელ მერისში. სტალინური რეპრესიების და იმ დიდი ტრაგედიის შესახებ, რაც თურმანიძეების ოჯახმა გადაიტანა, „ბათუმელებს“ მეხსიერებაში შემორჩენილ ისტორიას უყვება.
ბაბუაჩემი ომერ თურმანიძე
„ბაბუას შესახებ ამბები მამაჩემისგან და ბებიაჩემისგან ვიცი მხოლოდ. სამართლიანი და პატიოსანი კაცი იყოო, მიყვებოდა.
ერთხელ მამაჩემს ვკითხე, ბაბუას სურათი როგორ არ გაქვს-მეთქი. ამის თქმაზე, მამაჩემს ცრემლები გაუჩნდა თვალებზე, მაშინ ფოტოს საშუალება არ იყოო.
ბაბუას შესახებ კიდევ ის ვიცი, რომ 1928-29 წელს თბილისში, მეტეხის ციხეში მოხვდა. მიზეზი პოლიტიკური ლექსი იყო.
ქედისა და შუახევის ორ სოფელს – მერისსა და უჩამბას შორის იყო დავა საძოვარზე. 1930-იან წლებამდე, სანამ თურქეთსა და საბჭოთა კავშირს შორის საზღვარს გაავლებდნენ, ჩვენი სოფლიდან მემთეურები შავშეთში მდებარე იალაღებზე დადიოდნენ.
როცა 1930 წელს გზა ჩაიკეტა, ჩვენი სოფლის საძოვარი დარჩა შავშეთში. სოფელს დასჭირდა საზაფხულო იალაღი. ადგილზე, რომელსაც ახლა ღომას მთას ეძახიან და რომლის საძოვრად გამოყენებაც დაიწყეს, სოფელი უჩამბაც აცხადებდა პრეტენზიას.
უჩამბასა და მერისს შორის ღომას მთაზე დავა წლები მიდიოდა. სწორედ ამ პროცესებს მიუძღვნა ლექსი ბაბუაჩემმა. ეს ლექსი იმიტომ გახდა დაჭერვის საფუძველი, რომ მასში მოხსენიებული იყო მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, რომელიც უჩამბიდან იყო წარმოშობით. „ის კაცი გყავდათ უჩამბელებს მთავრობაში, მაგრამ მაინც ჩვენ გავიმარჯვეთო“, – წერდა ლექსში ბაბუაჩემი.
სწორედ ამის გამო მოუწია ორი წელი „დასვენება“ციხეში“, – იხსენებს ვიქტორ თურმანიძე.
1937 წელი
„1937 წელს დაიჭირეს ბაბუაჩემი ომერი, მასთან ერთად მისი ორი ძმა – მამაჩემის ბიძები, ხუსეინ თურმანიძე და ახმედ თურმანიძე. რეპრესიებს გადაურჩა მეოთხე ძმა, ჰასან თურმანიძე, რომელიც 1964 წლამდე ცხოვრობდა ბათუმში, ურეხში.
„ტყიდან მოსული წაიყვანეს სველი ტანსაცმლით“
მამაჩემი, როცა ბაბუას შესახებ ჰყვებოდა, იხსენებდა, რომ დაპატიმრების დღეს ომერ ბაბუა ტყეში ყოფილა წასული. წვიმიანი დღე იყოო, ცივი ნოემბერი.
მამა ჰყვებოდა:
„ტყიდან მოსული პირდაპირ წაიყვანეს სველი ტანსაცმლით. მეორე დღეს დედამ რომ გამატანა გამოსაცვლელი, ქედის ცენტრში ჰყავდათ დატყვევებული. მამა არც მანახეს, კედლის იქეთ გადავუგდე ტანსაცმელი და იქიდან სველი ტანსაცმელი გადმომიგდოო. ის იყო ბოლო შეხვედრა, იმის შემდეგ მამაჩემის შესახებ არაფერი აღარ ვიციო.
ქუჩაში რომ ჩავივლიდი, ვხედავდი ხალხი როგორ მიყურებდა. რეპრესირებულის შვილებს გვეძახდნენ აგენტს, მავნებელს…
ამიტომ სულ დაინტერესებული ვიყავი, რა დააშავა მამაჩემმა, უწყებიდან უწყებაში წერილებს ვწერდი და ვითხოვდი კითხვაზე პასუხს, თუ რა დანაშაული მიუძღოდა მამაჩემსო“.
პასუხი მხოლოდ 1957 წელს მოვიდა საქართველოს გენერალური პროკურორისგან. მოკლე წინადადება იყო – „ომერ თურმანიძე რეაბილიტირებულიაო“, – გვიყვება ვიქტორ თურმანიძე.
დაპატიმრების მიზეზი
თურმანიძეების ოჯახმა მრავალწლიანი ძიების მიუხედავად არ იცის მიზეზი, რის გამო დააპატიმრეს 1937 წლის ნოემბერში ომერ თურმანიძე და მისი ძმები. ასევე არ იციან, რა ბედი ეწიათ მათ – დახვრიტეს, გადაასახლეს თუ რა დაემართათ.
ვიქტორ თურმანიძემ უკვალოდ გამქრალი სამი ძმის შესახებ ყველა შესაძლო ღია წყაროში სცადა ინფორმაციის მოძიება, თუმცა ბაბუის და მისი ძმების კვალს ვერსად მიაგნო.
„ბაბუაჩემი დაახლოებით 57 წლის იყო, როდესაც 1937 წელს დაიჭირეს. ჰყავდა ოთხი შვილი, სამი ქალიშვილი და ერთი ვაჟი. ახალგაზრდობაში სამუშაოდ იყო წასული ქუთაისში, სადაც ისწავლა ქართული-წერა კითხვა. თავისით ისწავლა იმდენი, რომ მისი ხელით დაწერილი ღია ბარათებიც ინახებოდა ჩემს სახლში, რომელსაც 1928-29 წლებში მეტეხის ციხეში მყოფი აგზავნიდა ოჯახის მოსაკითხად.
მე არ შევადარებ ბაბუაჩემს იმ ცნობილ პიროვნებებს, რომლებიც შეეწირნენ 37 წლის რეპრესიებს, მაგრამ ერთი რამ კი ვიცი გადმოცემით, რომ იმ დროს ჩემს სოფელში მხოლოდ ბაბუაჩემს შეეძლო წერა-კითხვა. როგორც ჩანს, ესეც არ მოსწონდა საბჭოთა ხელისუფლებას.
რეაბილიტაცია რომ მოხდა, თავიდან კი ყველას გაგვიხარდა, მაგრამ მერე მეწყინა. მეწყინა, რომ უდანაშაულო ადამიანი დააკავეს. რომ ეთქვა ვინმეს, ესა და ეს დააშავა და ამიტომ დავიჭირეთო, სხვანაირად ვიფიქრებდით. ვიცით, რომ ბევრი, ვინც 1937 წელს რეჟიმმა დააპატიმრა, ბათუმში დაიხვრიტა და ერთიანი საფლავი არსებობს მათი. ბათუმში დახვრეტილების შესახებ რამაზ სურმანიძის წიგნი სულმოუთქმელად წავიკითხე, მაგრამ იმ წიგნში არაა მონაცემები ბაბუაზე.
არ ვიცი, როგორ მოკვდა ბაბუაჩემი. არც ბაბუაჩემის ძმების შესახებ ვიცი რამე. სამივე უგზო-უკვლოდ გაქრა,“ – გვიყვება ვიქტორ თურმანიძე.
წარსულის გამოძიება
„პატარაობისას მამაჩემს ბევრ კითხვას ვუსვამდი, მაგრამ მისი პასუხები მწირი იყო. რომ წამოვიზარდე, ეროვნულ მოძრაობაში ჩავერთე და საიდუმლოს ფარდა აეხადა. 80-იან წლებში ბევრი რამ გავიგეთ იმის შესახებ, თუ რა ხდებოდა და როგორ ქვეყანაში ვცხოვრობდით.
როცა ჩაკეტილი ვიყავით, სხვანაირი აზროვნება და სხვანაირი ცხოვრება გვქონდა. ვფიქრობდით – ყველაფერი საუკეთესო ჩვენთანაა, ყველაფერი ცუდი – კაპიტალისტურია. წამოვიზარდეთ და გავიგეთ, რომ თურმე ეს ასე არ ყოფილა. გავიგე ჩვენი ქვეყნის შექმნის, მისი დაშლის შესახებ, ყველაფერი გადავაფასე და მერე მივხვდი, რას შეეწირა ჩემი ბაბუა, ისე, როგორც ათასობით სხვა ადამიანი.
ქვეყნის საუკეთესო ადამიანები შეეწირა და ბაბუაჩემი რაღა საკითხავია.
ახლა ერთი კაცი გამოდის და ამბობს, რომ თურმე არ უნდა დარღვეულიყო საბჭოთა კავშირსა და გარე სამყაროს შორის ის ღობე, რომ არ დაგვენახა კარგი ცხოვრება. სამწუხაროდ თუ საბედნიეროდ, დავინახეთ, რომ სხვაგანაც ყოფილა კარგი ცხოვრება.
80-იან წლებში ძალიან დიდი იმედით ვუყურებდით ყველაფერს. 9 აპრილის შემდეგ მეგონა გვეშველა. ყველაფერი კარგი მომესწრება-მეთქი, მეგონა. ვფიქრობდი, მეც ვნახავ, თავისუფალ, დამოუკიდებელ საქართველოს-მეთქი. ახლა ვფიქრობ – იქნება აუცილებლად, მაგრამ ეგებ ჩემს შვილიშვილებს მაინც მოუწიოს კარგი ცხოვრება.
რუსეთი ისეთი ქვეყანაა, მასთან მეგობრობა არ შეიძლება, მასთან შეიძლება მარტო უფროს-უმცროსობა. მეგობრობა სხვაგანაა.
დღეს არჩევანის წინაშე დგება ახალგაზრდა და უნდა ის, რაც უნდა. ახლანდელი თაობა აღარ გაჰყვება იმ გზას, არ შეეგუება იმას, რომ კიდევ ძალადობით და რეპრესიებით მართონ.
ჩვენი ქვეყნის ისტორიას რომ გადავხედოთ, მთელი ასი წელი ერთი კაცის მმართველობიდან ვერ გამოვედით. მთელი ასი წელი ქვეყანას მართავდა „ერთი კაცი“. ეს არაა დემოკრატია. როცა დემოკრატია იქნება, ახალგაზრდასაც მოუსმენენ, განათლებულსაც. პედაგოგი კაცი ვარ და პირველ რიგში ყურადღებას ვაქცევ ცოდნას.
ქვეყანა უნდა მართოს ცოდნამ და არა ძალამ. მეგობრობამ და სიყვარულმა უნდა მართოს.
მე არ მგონია ამ ახალგაზრდების ასეთი წამება და ჩეხა ქუჩაში სიყვარულით ხდება. ასე უმოწყალოდ ქალების, ბავშვების, ახალგაზრდების ქუჩაში წამება არ შეიძლება“, – ამბობს ვიქტორ თურმანიძე.
სტალინის შესახებ
„პატარაობისას სიამაყით ვიძახოდი სტალინიც ქართველია და მეც-მეთქი. მაგრამ რომ გავიზარდე, აღმოჩნდა, რომ არც არაფერი იყო სატრაბახო.
სტალინმა ყველაზე მეტი უკრაინას დაუშავა და მერე საქართველოს. მეგობრებში რომ მილაპარაკია, ხუმრობით უთქვამთ, ბიჭო, საბჭოთა კავშირი ააშენა, ამხელა ქვეყანა და უკმაყოფილო რატომ ხარო. მე სულ ვამბობ – მთელ საბჭოთა კავშირს ჩემი ბაბუა მირჩევნია, ის არ წაეყვანათ-მეთქი.
მეუბნება კაცი – სტალინი, კომუნიზმი და საბჭოთა კავშირი რომ არ ყოფილიყო, გზები არ აშენდებოდა, ხიდები არ აშენდებოდა, ეს არ გაკეთდებოდა… საცოდაობაა ამის თქმა. მსოფლიოს რამდენი ქვეყანა ვიცით, არც სტალინი ჰყავდათ, არც კომუნისტები იყვნენ, აშენებული კი არა აყვავებული არიან.
თვალი უნდა გაახილონ და დაინახონ.
სულ ვსვამ ამ კითხვას – ნუთუ არ იყო სხვა გზა, რომ ქვეყანა ხალხის დახოცვის გარეშე აშენებულიყო?
სხვა უფრო კარგად აწყობილი ქვეყნებია, რომლებიც ხალხის დახოცვით არ აშენებულა.
87 წელი გავიდა სტალინური ტერორიდან და ჩვენი სახელმწიფო იქამდე ვერ მივიდა, რომ ჯეროვნად სცეს პატივი რეპრესირებულებს და მათ ოჯახებს. სახელმწიფო ვერ მომძლავრდა ისე, რომ ასეთ საკითხებს მიხედოს. მაგრამ ერთია შეძლოს ეს და მეორეა – სურვილი ჰქონდეს, რომ მიხედოს.
ქვეყანა ასე არ უნდა აშენებულიყო. სამართალზე უნდა იდგეს ქვეყანა და არა სისხლისღვრაზე. სისხლისღვრით აგებული ქვეყანა არ გვინდა.
37-მა წელმა შეიწირა საქართველოს საუკეთესო ხალხი. თუ ტენდენცია იქით წავა, რომ კარგებს ჩამოვიცილებთ, განათლებული ადამიანი არ ჩაუდგება ქვეყანას სათავეში და ცოდნით არ ვმართავთ, ჩემი აზრით, სწორ შედეგზე ვერ გავალთ. ქვეყანა ცოდნამ უნდა მართოს, ამის მაგალითები გვაქვს“.
საქართველოს გეენრალური პროკურორი, ირაკლი შოთაძე განცხადებას ტოვებს. საქართველოს პროკურატურის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, ირაკლი შოთაძის თანამდებობიდან წასვლის მიზეზი ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობაა.
„მივიღე გადაწყვეტილება გართულებული ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, დავტოვო საქართველოს გენერალური პროკურორის თანამდებობა. ჩემთვის ურთულესი გადაწყვეტილების მიღება, ექიმების რეკომენდაციების გათვალისწინებით მიწევს. მკურნალობის პროცესი სავარაუდოდ რამოდენიმე თვე გაგრძელდება და უკვე კვირაზე მეტია ამ მიზნით საზღვარგარეთ ვიმყოფები. შესაბამისად, არსებული მდგომარეობის გათვალისწინებით, შეუძლებელია გავაგრძელო გენერალური პროკურორის უფლებამოსილების განხორციელება.
სწორედ ამიტომ უკვე მივმართე საქართველოს პარლამენტს თანამდებობიდან გადადგომის განცხადებით.
მეხუთე წელი მიდის, რაც საქართველოს გენერალური პროკურორის თანამდებობა მიკავია, ხოლო ზოგადად საჯარო სამსახურში 2005 წლიდან ვმუშაობ. ჩემთვის უდიდესი პატივია ჩემი ქვეყნის სამსახურში ყოფნა და ვამაყობ იმ წვლილით, რაც ჩემს კოლეგებთან ერთად ამ წლების განმავლობაში შევიტანეთ პროკურატურის რეფორმირებასა და განვითარებაში, დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლაში და სისხლის სამართლის პოლიტიკის მოდიფიცირებაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია რეფორმების კუთხით პროკურატურის ინსტიტუციონალური დამოუკიდებლობის გაძლიერება, რის შედეგადაც საქართველოს პროკურატურა იუსტიციის სამინისტროს საქვეუწყებო დაწესებულებიდან გარდაიქმნა დამოუკიდებელ ინსტიტუციად. შეიქმნა საპროკურორო საბჭო, რომელიც ირჩევს გენერალური პროკურორობის კანდიდატებს, ასევე იბარებს გენერალური პროკურორის საქმიანობის ანგარიშს. ეს ანგარიშები ყველასთვის ხელმისაწვდომია, ამდენად ნებისმიერ დაინტერესებულ მოქალაქეს აქვს დეტალური ინფორმაცია პროკურატურის საქმიანობის შესახებ, რაც მნიშვნელოვნად წინ გადადგმული ნაბიჯია ინსტიტუციის გამჭვირვალობის კუთხით.
ცალკე აღნიშვნის ღირსია ცალკეული დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით გატარებული რეფორმები, კონკრეტულად კი პროკურორების და გამომძიებლების სპეციალიზაცია. სწორედ სპეციალიზაცია გახდა მნიშვნელოვანი წარმატების წინაპირობა მთელი რიგი დანაშაულების წინააღმდეგ ეფექტიანად ბრძოლაში, მაგალითად ტრანსნაციონალური დანაშაულის, კიბერდანაშაულის, ქალთა მიმართ და სექსუალური ძალადობის, ფულის გათეთრების, ორგანიზებული დანაშაულის და ა.შ. მნიშვნელოვანია, რომ ტრანსნაციონალური დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლაში გვაქვს ხელშესახები შედეგები, რასაც მოწმობს ევროჯასტის ფარგლებში, სხვადასხვა ევროკავშირის ქვეყნებთან ერთად თბილისში ჩატარებული არაერთი წარმატებული ოპერაცია, რაც არაერთხელ გახდა ევროჯასტის მხრიდან განსაკუთრებული აღნიშვნის და შექების საგანი.
რა თქმა უნდა, ეს შედეგები და მიღწევები რომლებზეც კიდევ ბევრი შემიძლია ვისაუბრო და რომლებიც დეტალურად არის ასახული ჩემს ანგარიშებში არ იქნებოდა, რომ არა პროკურატურის თითოეული თანამშრომლის თავდაუზოგავი შრომა, პროფესიონალიზმი და ყოველდღიური თავდადება. დიდი მადლობა მათ ამ მონდომებისთვის, გვერდში დგომისთვის. მადლობა ჩემს კოლეგებს არაერთი წარმატებული პროექტისთვის და საერთაშორისო ასპარეზზე აღიარებისთვის.
დარწმუნებული ვარ, რომ საქართველოს პროკურატურის თითოეული თანამშრომელი თავდაუზოგავად გააგრძელებს წარმატებულ საქმიანობას პროკურატურის კიდევ უფრო მეტად განვითარებისთვის და გაძლიერებისთვის, ჩვენს ქვეყანაში კანონის უზენაესობის განმტკიცებისთვის,“ – აღნინულია ირაკლი შოთაძის განცხადებაში.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 23 მაისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 497 700 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 330]
ტანკი – 7 622 ერთეული [+11]
ჯავშანტექნიკა – 14 748 ერთეული [+27]
საარტილერიო სისტემა – 12 860 ერთეული [+40]
MLRS – 1 077 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 813 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 355 ერთეული [+1]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 10 391 ერთეული [+45]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 209 ერთეული [+1]
გემი/ნავი – 27 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 17 513 ერთეული [+71]
სპეცტექნიკა – 2 094 ერთეული [+4]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 23 მაისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
601 თვითმფრინავი
274 ვერტმფრენი
24 551 უპილოტო საფრენი აპარატი
523 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 134 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 310 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
9 771 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
21 935 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
„თაობა Z ხმას ღირებულებებს აძლევს და არა – კონკრეტულ პარტიებს და ლიდერებს. პოლიტიკურ პარტიებზე, მათ საქმიანობასა და სამოქმედო გეგმაზე თაობა Z-ის
ცოდნა მწირია, მიზეზად კი ასახელებენ იმას, რომ პარტიებს არ გააჩნიათ კონკრეტული იდეოლოგია და ამ იდეოლოგიაზე დაფუძნებული კომუნიკაცია,“ – ვკითხულობთ კვლევაში, სადაც თაობა Z-ის პოზიციებია ასახული.
რა სურს „ჯენზი თაობას“, რომელმაც 2023 წლის მარტში ხელისუფლებას უკან დაახევინა, დღეს კი, საქართველოს ევროპული მომავლის დაცვისთვის ბრძოლის ავანგარდში დგას? – ფოკუსჯგუფებთან გასაუბრებით ჩანს, რომ თაობა Z-ს კონკრეტული გზავნილები აქვს.
2024 წლის არჩევნებზე ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობის დაახლოებით 14 % თაობა Z იქნება – 18-დან 26 წლამდე ასაკის ამომრჩევლები.
რა პოლიტიკური საჭიროებები და ღირებულებნები აქვს თაობა Z-ს საქართველოში? – ორგანიზაცია „ფორსეტმა“ ჩაატარა ამ საკითხზე თვისებრივი კვლევა, რომლის საფუძველზეც ანალიტიკური დოკუმენტი მომზადდა. პროექტი მომზადდა ამერიკელი ხალხის მიერ ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს [USAID}-ის, ეროვნულ-დემოკრატიული ინსტიტუტის [NDI]-ის და ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით.
„ფორსეტის“ მიერ დღეს, 22 მაისს გავრცელებული ინფორმაციით, თვისებრივი მონაცემების შესაგროვებლად, 2023 წლის დეკემბერსა და 2024 წლის იანვარი-თებერვლის პერიოდში, ჩატარდა სამი პირისპირი ფოკუს ჯგუფი, რომლებშიც თაობა Z-ის წარმომადგენლებმა მიიღეს მონაწილეობა. გამოკითხვის შედეგად შეირჩა 18 მონაწილე, რომელთაგან 12 – თბილისიდან, 3 – რუსთავიდან, ხოლო დანარჩენი 3 საქართველოს სხვადასხვა რეგიონიდან იყო. მათი ასაკი 18-26 წლებს შორის მერყეობდა, ხოლო განათლების მიღწეული დონე – სრული ზოგადი განათლებიდან უმაღლეს განათლებამდე. ამასთანავე, 8 მათგანი უმუშევარი, ხოლო დანარჩენი დასაქმებული იყო.
თაობა Z-ის გამოკითხულთა 48 % მიიჩნევს, რომ საქართველოში დემოკრატია არ არის, 72 % კი, მიიჩნევს, რომ საქართველოს ხელისუფლება ხელს უშლის, საკმარისს არ აკეთებს, ან არაფერს აკეთებს იმისთვის, რომ საქართველო ევროკავშირში გაწევრიანდეს.
რაც შეეხება პრიორიტეტებს, თაობა Z-ის მიერ დასახელებული პრობლემები ძირითადად დასაქმებას, ეკონომიკურ მდგომარეობასა და განათლების სისტემას ეხება.
რა არის ჩვენი ქვეყნისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემა? – თაობა Z-ის გამოკითხულების 42 % პირველ პრობლემად უმუშევრობას ასახელებს, მეორე ადგილს 28% ფასების ზრდა იკავებს, მესამეს – განათლება 12%.
„ფოკუს ჯგუფის დისკუსიებზე დაყრდნობით, პოლიტიკურ კონტექსტში, თაობა Z-ს ყველაზე მეტად აწუხებს ხელისუფლების მიერ ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პრინციპიდან გადახვევა, რაც 2023 წლის 7-8 მარტის საპროტესტო გამოსვლებზეც გამოიხატა „აგენტების კანონის“ თავდაპირველი, 2023 წლის ვერსიის წინააღმდეგ. მაშინ, როდესაც საქართველოს ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაცია კონსტიტუციურად გაწერილი პრინციპია, თაობა Z-ისთვის მიუღებელია პარლამენტში წარდგენილი ზოგიერთი კანონი, რომელიც დასავლურ პრინციპებს ეწინააღმდეგება. მათთვის, პრობლემურია ისიც, რომ ახალგაზრდების მიერ აზრის დაფიქსირება ქვეყნის ოფიციალური წარმომადგენლების მიერ შეურაცხყოფის
საგნად იქცა.
პოლიტიკურ კურსზე საუბრისას, თაობა Z-ს აწუხებს ისიც, რომ ქვეყანა მკაფიოდ არ გამოხატავს პოლიტიკურ მიმართულებას მტრული სახელმწიფოს მიმართ და ამ მხრივ, ხაზს უსვამენ საქართველოში რუსულ მასობრივ მიგრაციას,“ – აღნიშნულია კვლევაში.
რას ითხოვს თაობა Z პოლიტიკური პარტიებისგან?
„ზოგადად ქართველ ხალხს გვაქვს ლიდერომანია. ერთ ტიპს ამოვიჩემებთ და იმ ტიპს ვაღმერთებთ, მაგალითად, მიშა,ბიძინა. ძირითადად, ასეთ ტიპს ვეძებთ ხოლმე და არ
ვცდილობთ, რომ ვინმეს გავყვეთ იდეოლოგიურად,“ – უთქვამს კვლევის ავტორისთვის 22 წლის გოგოს.
კვლევის ავტორი თაობა Z-ის წარმომადგენლებთან გასაუბრების შემდეგ ასკვნის: სხვა თაობებისგან განსხვავებით, ახალგაზრდა ამომრჩეველი აპათიას აფიქსირებს კონკრეტული პოლიტიკური პარტიებისა და ლიდერების მიმართ. ფოკუს ჯგუფების მონაწილეთა თქმით, თაობა Z-ის დიდი ნაწილისთვის მიუღებელია, როდესაც პარტიები საკუთარ პლატფორმებს არა
იდეოლოგიის, არამედ კონკრეტული ლიდერების პოპულარიზაციისთვის იყენებენ და მოსახლეობაც მიმღებლურია ამ ტენდენციის მიმართ. მათთვის, ასევე მიუღებელია, როცა პარტიები საზოგადოების, განსაკუთრებით ახალგაზრდების, პრობლემებზე საუბრობენ, ხოლო დასახელებულ საკითხებს შემდეგ იშვიათად თუ ასახავენ პოლიტიკურ საქმიანობაზე,“ – ვკითხულობთ კვლევაში.
ამავე კვლევის მიხედვით, 18-19 წლის ახალგაზრდები 2020 წლის არჩევნებზე აპირებდნენ აქტიური მონაწილეობა [80 %] მონაწილეობა მიეღოთ, თუმცა რეალურად არჩევნებში მონაწილეობა 55%-მა მიიღო.
„ამჟამად 10-დან 7 ახალგაზრდა ამომრჩეველი საკუთარ ღირებულებებს ვერცერთი პოლიტიკური პარტიის სამოქმედო გეგმაში ხედავს,“ – აღნიშნულია კვლევაში.
გასაუბრების დროს სტუდენტებს პოლიტიკურ ლიდერებზეც უსაუბრიათ:
„სტუდენტებთან შეხვედრაზე ერთ-ერთ პოლიტიკურ ლიდერს ვუთხარი, ოთახიდან გავიდოდი, თვითონ კი ჩემი კურსელებისთვის საკუთარი პარტიის იდეოლოგია აეხსნა.
როცა კურსელებს ვთხოვე, მოეყოლათ ამ პარტიის იდეოლოგიაზე, ვერაფერს მომიყვნენ“, – ბიჭი 22 წლის.
„კარგ შემთხვევაში, ჩემი აზრით, ზოგადად პოლიტიკური პარტიები უნდა ზრუნავდნენ იმაზე, რომ თავიანთი იდეოლოგია გაავრცელონ და დაანახონ ამომრჩეველს. თუმცა, ქართული პარტიების უმეტესობა მგონია, რომ არ არის გულწრფელი და შეიძლება, არც სჯეროდეთ, იმის, რასაც აკეთებენ“, – გოგო, 23 წლის.
„ფოკუს ჯგუფების დისკუსიებიდან გამომდინარე, პოლიტიკურ პარტიებზე, მათ საქმიანობასა და სამოქმედო გეგმაზე თაობა Z-ის ცოდნა მწირია. მონაწილეებს, აგრეთვე, გაუჭირდათ არა მხოლოდ ცალკეული პოლიტიკოსების დასახელება, არამედ მცირე პარტიების სახელების გახსენებაც კი, რის გამოც პარტიებს შესაბამისი წარმომადგენლების სახელებით მოიხსენიებენ [მაგ., „გახარიას პარტია“, „ანა დოლიძის პარტია“, „ხოშტარიას პარტია“ და ა.შ.]. ფოკუს ჯგუფის მონაწილეების უმეტესობა აღიარებდა, რომ ყველაზე კარგად „გირჩისა“ და ზურაბ ჯაფარიძის იდეოლოგიას იცნობენ, რაც პარტიის ახალგაზრდებზე მიმართული საკომუნიკაციო სტრატეგიის შედეგია. მონაწილეების თქმით, „გირჩის“ საუბარი არა მხოლოდ ხმამაღალი, გასაგები და ზუსტია, არამედ იმ პლატფორმებზე ვრცელდება, რომლებსაც ახალგაზრდები მუდმივად იყენებენ. თუმცა, თუ ამ ასაკობრივმა ჯგუფმა „გირჩის“ იდეოლოგია გარკვეულწილად მაინც
იცის, მისთვის უცნობია სხვა პოლიტიკური პარტიების პერსპექტივები, მათ შორის მმართველი პარტია „ქართული ოცნებისა“ და ძირითადი ოპოზიციური პარტია „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისაც“ კი,“ – აღნიშნულია კვლევაში.
„თაობა Z-ის დიდ ნაწილს არ სურს რომელიმე პოლიტიკურ პარტიასთან ასოცირდებოდეს და უმეტესწილად ცდილობს, პროდასავლურ და ანტირუსულ
პოზიციებს აფიქსირებდეს. თაობა Z-ის 64%-ის შეფასებით, ახალგაზრდების ინტერესები არასაკმარისად, ან საერთოდ არაა ასახული ეროვნულ პოლიტიკაზე. ამასთანავე, 10-დან 7 ახალგაზრდა ამომრჩეველი საკუთარ ღირებულებებს ვერცერთი პოლიტიკური პარტიის სამოქმედო გეგმაში ხედავს.
თაობა Z ციფრულ ერაში ინტერნეტის გამოყენების სიხშირით მოწინავეა და ინფორმაციის ძირითად წყაროდაც სწორედ ონლაინ პლატფორმებს იყენებს; ისინი უპირატესობას სწრაფად და მარტივად აღსაქმელ ინფორმაციას ანიჭებენ, თუმცა, მათი თქმით, მარტივად გადმოცემული პოლიტიკური ინფორმაცია მწირია; მათთვის მიუღებელია, რომ პოლიტიკური პარტიები საკომუნიკაციო არხებს არა იდეოლოგიის, არამედ კონკრეტული ინდივიდების რეკლამირებისთვის იყენებენ,“ – აღნიშნულია კვლევის ძირითად მიგნებებში.
გამოკითხული ახალგაზრდების 35 %-ს უთქვამს, რომ სულ მცირე დღეში ერთხელ მაინც ეცნობა პოლიტიკურ მოვლენებთან დაკავშირებულ ინფორმაციას.
„თაობა Z ციფრულ ერაში ინტერნეტის გამოყენების სიხშირით მოწინავეა და ინფორმაციის ძირითად წყაროდაც სწორედ ონლაინ პლატფორმებს იყენებს. ახალგაზრდა ამომრჩეველს უწყვეტი წვდომა აქვს ინფორმაციაზე, თუმცა მაინც არაა თავდაჯერებული, რომ პოლიტიკური საკითხების გაგებას შეძლებს. ამ ასაკობრივი კატეგორიის (18-26) წარმომადგენელთა უმრავლესობა (65%) მიიჩნევს, რომ პოლიტიკურ და სახელისუფლებო საკითხებს ვერ გაიგებს,“ – ვკითხულობთ ანალიტიკურ დოკუმენტში.
თბილისში მიმდინარე ანტირუსული საპროტესტო აქციების გამო, თბილისის პოლიციის დეპარტამენტი, პოლიციელებისთვის დამატებით 2 ათასი ცალი ჟილეტის შესყიდვას ტენდერის გარეშე გეგმავს. შესყიდვის ღირებულება 140 ათასი ლარია. დეპარტამენტმა გამარტივებულ შესყიდვაზე თანხმობის მისაღებად შესყიდვების სააგენტოს 21 მაისს მიმართა.
„თბილისში მიმდინარეობს საპროტესტო აქციები და დაანონსებულია აქციების გაგრძელება. აქციებზე შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლების მიერ ხორციელდება საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების დაცვა, რა დროსაც მნიშვნელოვანია თანამშრომლებს ეცვათ ერთნაირი მაიდენტიფიცირებელი ჟილეტი შესაბამისი წარწერით და ამრეკლით, რისთვისაც საჭიროა შესყიდული იქნას შესაბამისი დიზაინის ჟილეტი“, – აღნიშნულია შსს-ს ეკონომიკური დეპარტამენტის დირექტორისადმი თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორის მიერ 2024 წლის 21 მაისს გაგზავნილ წერილში.
ამავე წერილში აღნიშნულია, რომ „შესყიდვის ელექტრონული ტენდერით განხორციელებას სჭირდება კანონით დადგენილი ვადები, ასევე შესყიდვის სირთულიდან გამომდინარე ტენდერის პროცედურები საშუალოდ გრძელდება 40 სამუშაო დღემდე, შესყიდვის ობიექტის მოწოდებას ასევე ესაჭიროება დამატებითი ვადა, მიმდინარეობს საპროტესტო აქციებიდან გამომდინარე კი საჭიროა ჟილეტების გაცემა განხორციელდეს უმოკლეს ვადებში“.
თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორი ასევე აღნიშნავს, რომ „ვინაიდან აღნიშნული საქონლის შესყიდვა არ იყო დაგეგმილი მიმდინარე წელს, შესაბამისი მარაგი შსს ქ. თბილისის პოლიციის დეპარტამენტს არ გააჩნია, აღნიშნული იწვევს შესყიდვის გადაუდებელ აუცილებლობას.“
პოლიციის დეპარტამენტის განაცხადის მიხედვით, „შეუძლებელი იყო შემსყიდველ ორგანიზაციას წინასწარ განესაზღვრა, რომ დაიწყებოდა საპროტესტო აქციების გამართვა“. თუმცა, საპროტესტო აქციები თბილისში ერთ თვეზე მეტია, რაც მიმდინარეობს.
ამავე განაცხადის მიხედვით, „ქ. თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის მიერ გადაუდებელი აუცილებლობით დამდგარი შესყიდვა განხორციელდება მხოლოდ ღონისძიებებში მონაწილე თანამშრომელთა საჭირო მოცულობის შესაბამისად“ და ჟილეტების შესყიდვისთვის საჭიროა 15 სამუშაო დღე.
პოლიციის განაცხადის განხილვის ვადად შესყიდვების სააგენტოში 2024 წლის 24 მაისია ჩანიშნული.
თბილისში ანტირუსული აქციების პარალელურად შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მობილიზებული პოლიციელებისა და სპეცრაზმელების ლანჩისთვის ბიუჯეტიდან დღემდე დაახლოებით 665 244 ლარი დამატებით დაიხარჯა. აქედან ნახევარ მილიონზე მეტი, 515 244 ლარი ტენდერის გარეშე.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ 2019 წლიდან დღემდე პერიოდში გამარტივებული წესით გაფორმებული არცერთი ხელშეკრულება სახელმწიფო შესყიდვების პორტალზე არ იძებნება, შესაბამისად, უცნობია თუ ვისთან აფორმებს შსს შესაბამის ხელშეკრულებებს.
საქართველოს პარლამენტმა 14 მაისს რუსული კანონი მესამე მოსმენით დაამტკიცა. კენჭისყრაში მონაწილეობა 116-მა დეპუტატმა მიიღო. მათგან, რუსული კანონის მიღებას მხარი 84-მა დეპუტატმა დაუჭირა.
პრეზიდენტმა ზურაბიშვილმა კანონს ვეტო დაადო. თუმცა „ქართულ ოცნებას“ პარლამენტში საკმარისი მანდატები აქვს იმისათვის, რომ პრეზიდენტის ვეტო დაძლიოს.
არაერთი კვირაა თბილისში, ბათუმში და სხვა ქალაქებში მასშტაბური საპროტესტო აქციები მიმდინარეობს, სადაც რიგ შემთხვევებში ათი ათასობით მოქალაქე იღებს მონაწილეობას.
დასავლელი პარტნიორები აცხადებენ, რომ ამ კანონის მიღება საქართველოს ევროპულ მომავალს საფრთხეს შეუქმნის, რადგან მსგავსი კანონმდებლობის ადგილი ევროპულ სახელმწიფოში არ არის.
მსგავსი კანონის მიღებამ რუსეთში სრულად გააქრო დამოუკიდებელი სამოქალაქო ორგანიზაციები და მედიასაშუალებები. დროთა განმავლობაში რუსეთი აღნიშნულ კანონს სულ უფრო ამკაცრებდა და ის ამჟამად ვრცელდება ფიზიკურ პირებსა და ნებისმიერ ადამიანზე, რომელიც რაიმე ფორმით იღებს ფულს დასავლეთისგან.
„ქართულმა ოცნებამ“ უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ რუსულ კანონში ისეთი ცვლილება უკვე შეიტანა, რომელიც კანონს მონიტორინგის ნაწილში ფიზიკურ პირებსაც შეახებს. ამის შესახებ ჩანაწერი მესამე მოსმენით დამტკიცებულ ვერსიაში გაჩნდა.
„ამ დარბევების დროსაც ხომ ნათლად გამოჩნდა, რომ სასამართლო არავითარი დამბალანსებლის როლს არ ასრულებს. ის თავიდან ბოლომდე „ოცნების“ პოლიტიკურ ნებას და სურვილს ატარებს. ფორმალური გახდა ხელისუფლების დანაწილება – სასამართლო კლანი და მთავრობა ერთნაირი ლექსიკითაც საუბრობენ, ერთნაირად მოქმედებენ, ერთი იდეის გამტარებლები არიან, ერთ პოლიტიკურ ძალას ემსახურებიან…
ამ პირობებში, რა თქმა უნდა, გამჭვირვალობა არავის აწყობს,“ – გვიყვება უზენაესი სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე თამარ ლალიაშვილი. მას ვკითხეთ, რა მიდგომა აქვს სასამართლოს გამჭვირვალობის კუთხით, როცა რუსულ კანონის მიმღები ხელისუფლება გამჭვირვალობაზე ამოფარებას ცდილობს?
სასამართლო კანონის დაცვის და გამჭვირვალობის საუკეთესო სტანდარტის შექმნის გარანტი უნდა იყოს, თუმცა გამჭვირვალობა სასამართლო კლანისთვის იმდენად მიუღებელია, რომ სასამართლო კანონსაც კი არღვევს: კანონი სასამართლოებს მიღებული გადაწყვეტილებების პროაქტიულად გამოქვეყნებას ავალდებულებს, თუმცა ეს მოთხოვნა არ სრულდება.
სასამართლოები აღარც საჯარო ინფორმაციას გასცემენ, რაც ასევე კანონის დარღვევაა. საუბარია ინფორმაციაზე, რასაც ჟურნალისტები ითხოვენ, მაგალითად, სხვადასხვა მოსამართლის დაუსაბუთებელი ქონების, სასახლეების, ძვირადღირებული ავტომანქანების შესახებ….
ჟურნალისტები გვიყვებიან, რა პრობლემებს აწყდებიან ისინი, როცა სასამართლოდან ინფორმაციის მიღება სურთ, ან სხდომის დარბაზში ცდილობენ პროცესის ჩაწერას.
ყოფილი მოსამართლე: კლანმა გადაწყვიტა, მთლიანად ჩაკეტოს სისტემა
„მოსამართლე უნდა ემორჩილებოდეს კონსტიტუციას და კანონს. ბოლო პერიოდში ვაწყდებით შემთხვევებს, როცა კანონი უხეშად ირღვევა“, – გამჭვირვალობის პრობლემაზე საუბარს იწყებს ყოფილი მოსამართლე, პროფესორი თამარ ლალიაშვილი, მას პროკურორად და მოსამართლედ მუშაობის გამოცდილება აქვს.
2001-2006 წლებში თამარ ლალიაშვილი უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე იყო და იხსენებს, რომ სწორედ ამ პერიოდში იღებდა საქართველოს მართლმსაჯულების სისტემა პირველ რჩევებს და რეკომენდაციებს ევროსაბჭოს შესაბამისი უწყებებიდან გადაწყვეტილებების გამოქვეყნების, გამჭვირვალობის სტანდარტის შექმნის შესახებ.
თამარ ლალიაშვილი
„ჩემზე ვერ ამბობენ, რომ ნაციონალი ვარ – ბრძოლის გამო გამომიშვეს სამსახურიდან.
ის, რაც ახლა ხდება სასამართლო სისტემაში, სრული ჩაკეტილობაა, გადაწყვეტილებები იმდენად ხელმიუწვდომელია, რომ ბევრი საქმე სრულდება ყველა ინსტანციაში ისე, რომ გაუგებარია, დაირღვა თუ არა ვინმეს უფლება. სასამართლო სხდომა არის საჯარო კანონით დადგენილი შემთხვევების გარდა, გადაწყვეტილებაც არის საჯარო, მაგრამ მას თუ არ გამოაქვეყნებ, ასევე იგი თუ მედიისთვის, სამეცნიერო წრეებისთვის არ იქნება ხელმისაწვდომი, გამოდის, რომ არ უზრუნველყოფს სასამართლო კანონის და ადამიანის უფლებების დაცვას,“ – ამბობს თამარ ლალიაშვილი და სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებების ხელმისაწვდომობაზე ამახვილებს ყურადღებას.
„ძალიან ხშირად ადგენს დარღვევას სტრასბურგის სასამართლო საქართველოს წინააღმდეგ. ეს გადაწყვეტილებები უნდა ქვეყნდებოდეს ქართულ ენაზე, ეს სავალდებულოა, თუმცა უზენაესი სასამართლო აქვეყნებს შერჩევით მხოლოდ რამდენიმე საქმეს, რაც მათთვის მისაღებია, თანაც სრულად არ თარგმნიან.
ეს პირდაპირ უკავშირდება სასამართლოს დამოუკიდებლობის პრობლემას. დამოუკიდებლობა არის გარანტია იმისა, რომ სასამართლო ხელისუფლების მიერ უშუალოდ განხორციელებული დარღვევები აღმოიფხვრას.
პირადად მქონდა შემთხვევა თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოში – დაცვის თანამშრომელს ჰქონდა მაგიდაზე ჩამომწკრივებული პირადობის მოწმობების ასლი იმ ადამიანების, ვინც სასამართლო სხდომას ესწრებოდა. ვუთხარი, რომ ეს კანონის დარღვევაა და მექნება რეაგირება. სასამართლო სხდომა არის ღია და მხოლოდ შეიძლება გავიარო უსაფრთხოების კონტროლი. რომელ სხდომაზეც მინდა, იქ უნდა შევძლო თავისუფლად შესვლა, თუმცა პოლიტიკა მიდის სასამართლოს სრული დახურვისკენ, რაც შეიძლება ნაკლები ინფორმაცია გაიცეს, ან არ გაიცეს საერთოდ. იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ყველანაირ ზღვარს გადადის, რაზე ვილაპარაკოთ?“ – კითხულობს ყოფილი მოსამართლე.
რა როლს ასრულებენ მოსამართლეები, როცა ხელისუფლება რუსულ კანონს იღებს? – თამარ ლალიაშვილი დარწმუნებულია, სასამართლო დამოუკიდებელი რომ ყოფილიყო, ევროპის გზის ჩაკეტვას ვერ გაბედავდა ხელისუფლება. ყოფილი მოსამართლე გვიყვება, ფეისბუქში პოსტი შემომხვდაო:
„ვიღაც წერდა, ჩვენ პოლიცია და სასამართლო არ გვიცავს, ვინც წესით უნდა გვიცავდეს, ამიტომაც, ერთმანეთი უნდა დავიცვათ ახლაო. მართლაც ასეა. სხვა გამოსავალი ამ ეტაპზე არ გვაქვს.
დღეს საფრთხე ექმნება საქართველოს, როგორც სამართლებრივ სახელმწიფოს. აქამდე თუ გვქონდა დისკუსია, კონტინენტური ევროპის სამართალი ჯობია, თუ ანგლო-ამერიკული, ორივე დასავლური მოდელია, დღეს საერთოდ ორბიტის ცვლილებაზეა საუბარი: ხელისუფლებას აშკარად საქართველოს რუსულ ორბიტაზე გადაყვანა სურს. ეს არ იმალება, მაგრამ ამას საქართველო არ დაუშვებს,“ – უთხრა თამარ ლალიაშვილმა „ბათუმელებს“.
„ეშინია მოსამართლეს, რომ შემოწმდეს მათი დეკლარაციები“ – სტუდია „მონიტორი“
„აბსოლუტურად არაფერს აღარ გვაძლევენ. წლიდან წლამდე უარესდებოდა ეს მონაცემი. ბოლოს როცა დავრეკეთ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტში, დაგვიდასტურეს, რომ მიღებულია ჩვენი წერილი, მაგრამ რატომ არ გვაწვდიან ინფორმაციას, საერთოდ არაფერი გვიპასუხეს,“ – გვიყვება მაია მეცხვარიშვილი, საგამოძიებო სტუდია „მონიტორის“ ჟურნალისტი.
გამომძიებელი ჟურნალისტი იხსენებს, რომ წლების წინ ფილმი მოსამართლე მიხეილ ჩინჩალაძის შესახებ მოამზადა, მაშინ ინფორმაცია სასამართლოდანაც მიიღო და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოდანაც. გამჭვირვალობის ეფექტი და საზოგადოების კრიტიკული რეაქცია სასამართლო კლანმა სწრაფადვე „გაითვალისწინა“ და სასამართლოდან ინფორმაციის გაცემა შეწყვიტა.
მაია მეცხვარიშვილი
„ბოლოს გავაკეთეთ ფილმი ლევან მურუსიძის დაუსაბუთებელ ქონებაზე, გამოვითხოვეთ ინფორმაცია სხვა მოსამართლეებზე და არათუ ინფორმაცია მოგვაწოდეს, საოცრება ჩაიდინეს: როდესაც მეთოფიშვილი და მურუსიძე დააჯარიმა საჯარო სამსახურის ბიურომ არასწორად შევსებული დეკლარაციების გამო, სასამართლოს ძალით გააბათილეს ეს ჯარიმა და საერთოდ აქტი ცნეს ბათილად, რომლითაც ეს დეკლარაციები უნდა შესწავლილიყო. წარმოიდგინეთ, ადამიანები გველაპარაკებიან გამჭვირვალობაზე, როცა თვითონ ყველანაირად უწევენ წინააღმდეგობას გამჭვირვალობას.
ეშინია მოსამართლეს, რომელიც სასამართლოს ძალით აბათილებს კომისიის აქტს, რომ შემოწმდეს მათი დეკლარაციები. მათ დეკლარაციებს ახლა აღარავინ შეამოწმებს. მართლა ყველაფერი უკან პლანზე იწევს, რომ, მაგალითად, განაჩენებს, რასაც გვაძლევდნენ დაშტრიხულია და ასე შემდეგ – ვხედავთ, ვის ხელშია სასამართლო სისტემა. დასანქცირებული მოსამართლეები გვყავს სასამართლოში და რეაგირება არის ნული,“ – კატეგორიულია გამომძიებელი ჟურნალისტის პოზიცია სასამართლოს გამჭვირვალობაზე.
მაია მეცხვარიშვილს ვკითხეთ, ბოლოს რის შესახებ ითხოვდა საჯარო ინფორმაციას სასამართლოებიდან, რაზეც პასუხი კანონით გათვალისწინებულ დროში ვერ მიიღო.
„ჩვენ ვიკვლევთ კონკრეტული მოსამართლეების კორუფციულ, დაუსაბუთებელი ქონების შემთხვევებს, არადეკლარირებულ ხარჯებს. ფაქტობრივად არანაირ ინფორმაციას სასამართლო და იუსტიციის უმაღლესი საბჭო აღარ იძლევა.
მაგალითად, გვაინტერესებდა მივლინებაში მყოფი მოსამართლეების შესახებ ინფორმაცია, რაც საჯარო და სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება. ასევე ვითხოვდით ინფორმაციას მოსამართლეების შვებულებების შესახებ. კონკრეტული შეკითხვებით მივმართეთ, რომ მოსამართლე და მისი ოჯახის წევრები იყვნენ სადღაც ევროპაში, ამის ხარჯები დეკლარაციაში არ არის ასახული.
პრობლემაა ინფორმაციის მიღება, მაგალითად, ბიზნესდავებზეც, სადაც შესაძლოა ყველა მხარე ცდილობდეს მიაჩუმათოს საქმე, ამ დროს კი, საბიუჯეტოს სახსრებზეა ლაპარაკი. სასამართლო არის ინსტანცია, რომელიც მოქალაქის ბოლო იმედია, როცა რომელიმე უწყება არ გვაძლევს ინფორმაციას, კანონით დადგენილ სიკეთეზეა საუბარი, ინფორმაციაზე, რომელიც კანონით გვეკუთვნის, ამ დროს კი, სისტემა იმდენად ჩაკეტილია და კლანური პრინციპით იმართება, რომ იქ აღსრულებაზე ზედმეტია საუბარი. სასამართლო თავად არის დახურული სისტემა,“ – გვითხრა მაია მეცხვარიშვილმა.
გელა მთივლიშვილი: „ამბროლაურის სასამართლოში გაკვირვებული დარჩნენ, ინფორმაციას ითხოვსო“
„სასამართლო ხელს უწყობს პოტენციურ კანონდარღვევას, დანაშაულების განგრძობითად ჩადენას,“ – მიიჩნევს ჟურნალისტი გელა მთივლიშვილი, „საქართველოს ამბების“ დამფუძნებელი. ერთია, რომ მას სასამართლო არ აწვდის საჯარო ინფორმაციას, ასევე დროულად არ განიხილავს იმ სახელმწიფო უწყებების ამბავს, რომლებიც საჯარო ინფორმაციას არ გასცემენ, მეორეა სასამართლო სხდომების გაშუქების პრობლემა: სასამართლოს სხდომათა დარბაზში მისულ გამომძიებელ ჟურნალისტს მოსამართლე ეუბნება, რომ ის ონლაინმედიას წარმოადგენს და მხოლოდ ფურცლით და კალმით შეუძლია იმუშაოს.
„ფიზიკურად ვერ ვაშუქებთ სასამართლო პროცესებს, რადგან სრულიად ვარ დამოკიდებული მაუწყებელზე. დღეს მხოლოდ ტექსტი არავის სჭირდება, ყველას სჭირდება ვიზუალური მტკიცებულებები,“ – ამბობს გელა მთივლიშვილი.
სასამართლო პროცესზე ვიდეოგადაღების უფლება კანონით საზოგადოებრივ მაუწყებელს აქვს, რომელიც ვალდებულია ჩანაწერი გადასცეს მასობრივი ინფორმაციის სხვა საშუალებებს მოთხოვნისთანავე. თუ ამ უფლებით საზოგადოებრივი მაუწყებელი არ სარგებლობს, ამ შემთხვევაში პროცესს სხვა საეთერო მაუწყებელი იღებს, ხოლო თუ ასეთი რამდენიმეა, მოსამართლე წილისყრით გამოავლენს მედიასაშუალებას, რომელიც სასამართლო პროცესს გადაიღებს. წილისყრაში ონლაინმედია არ მონაწილეობს.
გამონაკლისი ინდივიდუალური შემთხვევებია, მაგალითად, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლეები ამ დრომდე, კეთილი ნების საფუძველზე, ონლაინმედიასაც აძლევენ ფოტოს გადაღების, ზოგიერთ შემთხვევაში კი, ვიდეოს გადაღების უფლებას.
სამართლებრივი ნორმა, რაც ონლაინმედიის წარმომადგენელს სასამართლო პროცესის ფოტოს, ან ვიდეოს გადაღების შესაძლებლობას უზღუდავს, გელა მთივლიშვილმა საკონსტიტუციო სასამართლოში გაასაჩივრა. სასამართლომ სარჩელი განიხილა, თუმცა გადაწყვეტილება ჯერ არ მიუღია.
გელა მთივლიშვილი
გელა მთივლიშვილი გვიყვება, როგორ რჩება ვიდეო და ფოტომასალის გარეშე სასამართლო სხდომაზე:
„შესაძლოა, სისხლის სამართლის საქმე, რაც ჩვენ საგამოძიებო ჟურნალისტიკისთვის გვჭირდება, საერთოდ არ აინტერესებდეს მაუწყებელს, მაგალითად, „ჯორჯიან მარგანეცთან“ დაკავშირებული საქმის განხილვაზე არ მოდის სატელევიზიო მედია. შესაბამისად, მოკლებული ვართ შესაძლებლობას, რამე გადავიღოთ.
ასევე მაუწყებლის ინტერესში არ შედის სასამართლო პროცესის სრულად გადაღება. მე არც კანონი და არც ეთიკა მაძლევს საშუალებას, ვინმეს სარედაქციო შინაარსში შევიჭრა, მათ აქვთ თავიანთი დღის წესრიგი – რამდენიმე კადრს იღებენ საინფორმაციო გამოშვებისთვის. თუ პროცესი იმავე დღეს სრულდება, შესაძლოა, დაელოდონ და სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებაც გადაიღონ. მაგალითად, სხდომაა დღის 2 საათზე, მოდის ჟურნალისტი და 3 საათზე აქვს ჩართვა პირდაპირ ეთერში. როცა ის და ოპერატორი გადიან სხდომათა დარბაზიდან, უკან ვეღარ ბრუნდება. სასამართლო სხდომის დარბაზში კი, ერთ კამერაზე მეტი არ მუშაობს. მე ვრჩები დარბაზში, მაგრამ გადაღებაზე ხელი არ მიმიწვდება.
მე როცა დამაკავეს და ეს საქმე განიხილებოდა თბილისის საქალაქო სასამართლოში, ამ პროცესის გადაღების შესაძლებლობაც არ მომცეს, რადგან ონლაინმედიის სახელით ვითხოვდი ამას,“ – გვითხრა გელა მთივლიშვილმა.
გელა მთივლიშვილი ადმინისტრაციული წესით დააკავეს, როცა ის 2024 წლის იანვარში, თბილისში, კეკელიძის ქუჩაზე გამოსახლების პროცესს აშუქებდა. ჟურნალისტმა მოახერხა გადაეღო ვიდეო, სადაც ჩანს, რომ პოლიციელებმა პროფესიულ საქმიანობის შესრულების საშუალება არ მისცეს და დააკავეს, პოლიციელის კანონიერი მოთხოვნის დაუმორჩილებლობის მუხლით.
ნეიტრალური მტკიცებულების არსებობის მიუხედავად, ჟურნალისტი მოსამართლე ნინო შჩერბაკოვმა 2 ათასი ლარით დააჯარიმა.
„გამოვითხოვე საჯარო ინფორმაცია, ამ მოსამართლემ რამდენი სამართალდარღვევის საქმე განიხილა „ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის“ 166-ე და 173-ე მუხლებით, რამდენი შეწყვიტა, რამდენ შემთხვევაში გამოიყენა სანქცია? თვეზე მეტია გასული და არანაირი ინფორმაცია არ მიმიღია,“ – დასძინა გელა მთივლიშვილმა.
ნებისმიერმა უწყებამ, მათ შორის, სასამართლომ საჯარო ინფორმაცია კანონის მიხედვით დაუყოვნებლივ უნდა გასცეს. თუ ინფორმაცია მოსაძიებელი და მოსამზადებელია, მაქსიმუმ 10 დღე შეიძლება გაგრძელდეს საჭირო ინფორმაციის გაცემა.
„2024 წელს იანვრიდან აპრილის ჩათვლით, სულ 511 საჯარო ინფორმაცია გვაქვს გამოთხოვილი. 253-ზე საერთოდ არ მიგვიღია პასუხი,“- თავისი მედიაორგანიზაციის სტატისტიკას გვაცნობს გელა მთივლიშვილი და ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ სასამართლოები წელიწად-ნახევარი, ორი წელიც კი, არ განიხილავენ ჟურნალისტის სარჩელებს, როცა ის კონკრეტულ უწყებას უჩივის საჯარო ინფორმაციის გაუცემლობაზე.
კანონი აქაც ადგენს ვადებს – სასამართლომ 2 თვეში, მაქსიმუმ 5 თვეში უნდა განიხილოს შემთხვევა, როცა რომელიმე საჯარო უწყება საჯარო ინფორმაციას არ გასცემს.
რა ინფორმაციას ითხოვდა გელა მთივლიშვილი სახელმწიფო უწყებებიდან, ასევე სასამართლოდან?
„ეს ეხებოდა, მაგალითად, რუსული ჯგუფებისთვის ქონების პრივატიზებას: ვითხოვდით ხელშეკრულებებს, როგორ გადასცეს მათ სახელმწიფო ქონება. ერთ-ერთი წერილი ეხებოდა ალავერდის ტაძართან სასტუმროს უკანონოდ მშენებლობას, რაშიც ვიცე-პრემიერი, ლევან დავითაშვილი, გუბერნატორი და დეპუტატები იყვნენ ჩართული. ჩააგდეს კაფსული უნებართვო მშენებლობის და ორი წელია არანაირი დოკუმენტი არ მოგვაწოდეს.
რაც შეეხება სასამართლოებს, იქიდან უკვე მხოლოდ შაბლონურ პასუხს ვიღებთ, რომ ინფორმაციის მოწოდებას დამატებით ადამიანური რესურსი სჭირდება და სასამართლო მოკლებულია ამ შესაძლებლობას. ცენტრალიზებულია, როგორც ჩანს ეს მიდგომა.
ერთი ასეთი შემთხვევა გვქონდა: ამბროლაურის სასამართლოს ტელეფონით დავუკავშირდით, რაჭის ტყეების და დავით ხიდაშელის საქმეზე გვინდოდა სამართალდარღვევის ოქმების გამოთხოვა. ვითხოვე დეტალის დაზუსტება, რომელმა მოსამართლემ განიხილა ეს საქმე და როდის განიხილა. ეს არის ინფორმაცია, რომელიც სასამართლო თავის გვერდზე, სხდომების განრიგში აქვეყნებს. ამის მიუხედავად გაკვირვებული დარჩნენ: ვინ ვიყავი, რომ ინფორმაციას ვითხოვდი.
ბოლო 2 წელია 65-ზე მეტი სარჩელი მაქვს სასამართლო ინსტანციებში საჯარო ინფორმაციის მიღებასთან დაკავშირებით, ეს შეეხება ერთ ლარად სახელმწიფო ქონების პრივატიზებას, საბიუჯეტო რესურსების ხარჯვას, ადამიანის უფლებების დარღვევას… 8 თვეა ვიკვლევთ, მაგალითად, ღარიბაშვილის კორუფციულ ამბებს, მამამისი როგორ გახდა მილიონერი, გვაქვს ინფორმაცია სხვადასხვა წყაროდან, მაგრამ დღემდე ვერ ვიღებთ ოფიციალურ ინფორმაციას, დოკუმენტებს,“ – აღნიშნა გელა მთივლიშვილმა „ბათუმელებთან“.
ნათია კაპანაძე: „ბათუმელების“ მაგალითი ადასტურებს, როგორ არის სასამართლო გამოხატვის თავისუფლების საპირისპირო მხარეს“
„ბათუმელების” მაგალითი ყველაზე ცხადი შემთხვევაა, ეს ადასტურებს, როგორ არის სასამართლო გამოხატვის თავისუფლების საპირისპირო მხარეს“, მიიჩნევს ნათია კაპანაძე, „მედიაომბუდსმენის“ ხელმძღვანელი. ის ჟურნალისტების ინტერესებს სასამართლოში იცავს.
„ბათუმელების“ შემთხვევა თბილისის, ქუთაისის და ბათუმის საქალაქო სასამართლოებიდან რამდენიმე მუხლის მიხედვით განაჩენების გამოთხოვას ეხებოდა სექსუალური და ოჯახში ძალადობის საქმეებზე. 2023 წელს ამ სასამართლოებმა „ბათუმელებს“ უპასუხეს, რომ ინფორმაციის დამუშავების რესურსი არ აქვთ და შემთხვევითობის პრინციპით შერჩეულ მხოლოდ რამდენიმე ქეისი მოგვაწოდეს, მათ შორის, იყო ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში განხილული საქმე – 12 წლის ბავშვზე სექსუალურ მოძალადეს საპროცესო შეთანხმება გაუფორმეს.
სხვა მედიასაშუალებებისგან განსხვავებით, „ბათუმელებმა“ სასამართლოებს სასამართლოში უჩივლეს: ბათუმის, ქუთაისის და თბილისის საქალაქო სასამართლოებს ადმინისტრაციული წესით ისევ ბათუმის, ქუთაისის და თბილისის საქალაქო სასამართლოებში ვუჩივლეთ.
ამ სასამართლოებმა „ბათუმელების“ საჩივრები არ დააკმაყოფილა.
„ცხადია, ეს არ არის მხოლოდ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ხარვეზი. სასამართლომ დაფარა არასრულწლოვანებზე ძალადობის ტენდენცია. ამ გზით სახელმწიფომ მყისიერი საფრთხის წინაშე დატოვა არაერთი მოზარდი,“ – მიიჩნევს ნათია კაპანაძე.
ნათია კაპანაძე
ნათია კაპანაძე ამბობს, რომ სასამართლოსთვის მიმართვა „უიმედო ნაბიჯად“ იქცა, როცა დემოკრატიული ქვეყანა დამოუკიდებელი და თავისუფალი სასამართლოს გარეშე წარმოუდგენელია:
„მედიაორგანიზაციების საჭიროებებსა და მედიის საკითხების თაობაზე გამოთხოვილი ინფორმაციების მიუწოდებლობისას სასამართლო დავა იქცა ყველაზე უიმედო ნაბიჯად სიტყვის თავისუფლების დაცვის საქმეში. პროცესების წლობით გაწელვა ან პროცესების დაჩქარებული უარის სათქმელად ეს არის ბოლო 5 წლის პრაქტიკა.
როცა სასამართლო არ გასცემს საჯარო ინფორმაციას, ის საჯაროდ ნიღბავს შეცდომებს და დანაშაულებს სახელმწიფოს მართვაში,“ – გვითხრა ნათია კაპანაძემ.
რა გამოჩნდა სასამართლოების გამჭვირვალობის შესახებ მომზადებულ კვლევაში?
„სასამართლო აქტების ხელმისაწვდომობა: პროგრესი და საკვანძო გამოწვევები“ – კვლევა 2024 წელს ამ თემაზე „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა“ IDFI-მ მოამზადა USAID-ის სამართლის უზენაესობის პროგრამის მხარდაჭერით. ამ კვლევაში ხაზგასმით წერია, რომ სასამართლოები გამჭვირვალობის კუთხით არათუ ქმნიან რაიმე დადებით სტანდარტს, პირიქით, კანონს არღვევენ.
„საერთო სასამართლოები არ აღასრულებენ 2024 წლის 01 იანვრიდან ძალაში შესულ საკანონმდებლო ცვლილებებს… მიუხედავად იმისა, რომ საკანონმდებლო ცვლილებები 2023 წლის 13 ივნისს იქნა მიღებული და ძალაში შესვლის თარიღად 2024 წლის 01 იანვარი განისაზღვრა, იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსა და საერთო სასამართლოებს არ გადაუდგამთ ქმედითი ნაბიჯები, კანონმდებლობის აღსრულების უზრუნველსაყოფად,“ – ვკითხულობთ კვლევაში.
IDFI-ის დაკვირვებით, ღია სასამართლო სხდომებზე მიღებული გადაწყვეტილებების ხელმისაწვდომობის კუთხით მდგომარეობა 2015 წლიდან გაუარესდა. 2019 წელს საკონსტიტუციო სასამართლომ დააკმაყოფილა ამ ორგანიზაციის და „მედიის განვითარების ფონდის“ სარჩელი. თუმცა ახალი საკანონმდებლო რეგულირების დაწესება წლობით გაჭიანურდა, სასამართლოებმა კი, საერთო სასამართლოების პლატფორმაზე გადაწყვეტილებების დაშტრიხული ფორმით გამოქვეყნება 2020 წლის მარტიდან საერთოდ შეწყვიტეს.
„USAID-ის სამართლის უზენაესობის პროგრამის მხარდაჭერით, IDFI-ს წარმატებული სტრატეგიული სამართალწარმოებისა და მრავალწლიანი ადვოკატირების შედეგად, 2023 წლის ივნისში პარლამენტმა მიიღო საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლითაც ნორმატიულ დონეზე არსებითად გაუმჯობესდა ღია სხდომაზე მიღებული სასამართლო აქტების ხელმისაწვდომობის საკითხი და ცვლილებების ამოქმედების თარიღად 2024 წლის 01 იანვარი განისაზღვრა,“ – ვკითხულობთ კვლევაში.
მნიშვნელოვანია, რომ ბოლო საკანონმდებლო ცვლილებების მიხედვით, სასამართლოებმა გადაწყვეტილებები პროაქტიულად საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ უნდა გამოაქვეყნონ, თუმცა ამ დრომდე არც 2020 წლის შემდეგ მიღებული გადაწყვეტილებები გამოუქვეყნებიათ, რაც კანონიერ ძალაშია შესული.
„კანონქვემდებარე აქტები, რომლებიც სასამართლო გადაწყვეტილებების პროაქტიულ გამოქვეყნებას აწესრიგებს, საკანონმდებლო ცვლილებებთან შესაბამისობაში მოყვანას საჭიროებს, ახალი რეგულირების ამოქმედების მიუხედავად, ვებგვერდზე ecd.court.ge სასამართლო აქტების გამოქვეყნება არ განახლებულა. საერთო სასამართლოების სისტემიდან მხოლოდ საქართველოს უზენაესი სასამართლო უზრუნველყოფს საკუთარი გადაწყვეტილებების დეპერსონალიზებული ტექსტების პროაქტიულ ხელმისაწვდომობას მისივე ელექტრონულ პლატფორმაზე…
საბოლოო ჯამში, შეიძლება ითქვას, რომ მიუხედავად კანონმდებლობაში განხორციელებული პოზიტიური ცვლილებებისა და საჯარო ინფორმაციის სახით სასამართლო
აქტების ხელმისაწვდომობის ნორმატიული პრობლემის მოგვარებისა, პრაქტიკაში ეს ცვლილებები საერთო სასამართლოების მიერ რეალურ აღსრულებას არ ექვემდებარება. ფაქტობრივად, საჯარო ინფორმაციის სახით სასამართლო აქტების მიღების თვალსაზრისით ნორმატიული საფუძვლის შეცვლას საერთო სასამართლოების მიერ გადაწყვეტილებების გაცემის პრაქტიკის ცვლილება არ მოჰყოლია.
„საერთო სასამართლოების შესახებ” ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის ახალი რედაქციის ძალაში შესვლიდან 2 თვის თავზეც, საჯარო ინფორმაციის სახით სასამართლო აქტების რეალური ხელმისაწვდომობა კვლავ მნიშვნელოვან სისტემურ გამოწვევად რჩება,“ – აღნიშნულია IDFI-ის მიერ 2024 წელს მომზადებულ კვლევაში.
„ბებიაჩემს ისე სძულდა სტალინი, დასანახად არ უნდოდა, რადგან რეჟიმმა ორი ადამიანი – ქმარი და ძმა დაუხვრიტა“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ ლევან ფაღავა.
მუსტაფა ჩახვაძე, ლევან ხალვაშის ბებიის, ემინე ხალვაშის მეუღლე იყო. ის 1937 წელს დახვრიტეს. ამავე წელს დახვრიტეს ემინეს 25 წლამდე ძმა, ხასან ხალვაშიც.
„მუსტაფა ჩახვაძე 1902 წელს იყო დაბადებული. შვიდწლიანი განათლება ჰქონდა მიღებული. თუმცა შემდეგ, პარტიული სკოლა დაასრულა. ძალიან ნაკითხი კაცი იყო, განათლებული.
ორთაბათუმში საბჭოს თავმჯდომარედ მუშაობდა, შემდეგ ბათუმში გადმოიყვანეს ქალაქის საბჭოს თავმჯდომარედ.
1937 წელი იყო, როცა ერთ დღეს, კოლექტივში დაიბარეს და უთხრეს, თქვენ რომ ჩაის კაკალი გამოგვიგზავნეთ, მოხარშული იყო და არ ამოვიდაო. ამის გამო დაიჭირეს და დახვრიტეს. მაშინ ხომ დასმენები იყო, ალბათ ვიღაცამ დაასმინა“, – ამბობს ლევან ფაღავა.
ბებიის მონათხრობიდან ახსოვს, რომ მუსტაფა ჩახვაძის დასაჭერად ჟანდარმები ღამით მივიდნენ სახლში. ხელზე ბორკილები დაადეს და წაიყვანეს. „ეს ძალიან ტრაგიკული დღე იყოო, ამბობდა ბებია.
იმ საღამოსვე დაუპატიმრებიათ ბებიაჩემის ძმაც, რომელიც სულ ახალგაზრდა იყო, ალბათ 25 წლამდე და ორი შვილი ჰყავდა.
თუ არ ვცდები, ბებიაჩემის ძმა, მაშინდელ კგბ-ში მუშაობდა და ამბის მიტანის თუ რაღაც ასეთი ბრალდების გამო წაიყვანეს.
ლევან ფაღავა, სტალინის მიერ დახვრეტილი ბაბუის პორტრეტთან.
„ინტურისტების“ წინ სარდაფი იყო და იქ ჰყავდათ ორივე. ბებიას 2-3 თვე ატყუებდნენ, გამოძიება მიდისო და თურმე დახვრეტილი ჰყავდათ. ტყუილად აგზავნიდა „პერედაჩებს“ ბებიაჩემი“, – ამბობს ლევან ფაღავა.
მუსტაფა და ემინე აბაშიძის ქუჩაზე, ე.წ. მთავრობის სახლში, 5-ოთახიან ბინაში ცხოვრობდნენ. მუსტაფას დახვრეტის შემდეგ, ემინე ორ არასრულწლოვან შვილთან ერთად გამოასახლეს და ჩამოართვეს ქონებაც.
„ასე დარჩა ბებია, შვილებთან ერთად ღია ცის ქვეშ. ამიტომ, ორთაბათუმში მშობლების სახლში დაბრუნდა.
35 წლის იყო ბაბუა როცა დახვრიტეს. კარგი კაცი იყო, სულ ეხმარებოდა ხალხს. „ემადინი“ ჰყავდა იმით დადიოდა ხოლმე სამსახურში. ქრთამს არ იღებდა, წესიერი კაცი იყო.
ბებია სულ იხსენებდა მის გაკეთებულ საქმეებს და ძალიან უჭირდა მასთან განშორება“, – ამბობს ლევან ფაღავა.
ლევან ფაღავას დედის მოგონებები მამის – მუსტაფა ჩახვაძის შესახებ.
მაგიდაზე თხელ, მომწვანო ფერის რვეულებს აწყობს, სადაც ბებიის მოგონებებია ჩაწერილი.
ერთ ადგილზე ვკითხულობთ, რომ მუსტაფა, ცნობილ მწერალთან, მიხეილ ჯავახიშვილთანაც მეგობრობდა, რომელიც ასევე დახვრიტა სტალინის რეჟიმმა.
„მამას ახლო მეგობრობა ჰქონდა მიხეილ ჯავახიშვილთან. როცა ჯავახიშვილი ბათუმში ჩამოვიდა, მწერალთა კავშირში ჩაატარა კრება, სადაც მისასალმებელი სიტყვით გამოვიდა მამა.
მიხეილ ჯავახიშვილი მამას ყოველთვის უსახსოვრებდა ხოლმე მის მიერ ახლად გამოცემულ წიგნებს. მახსოვს, ძველ სახლში კედლის ღუმელი გვქონდა. ერთ საღამოს მამამ მოიტანა „არსენა მარაბდელი“, „თეთრი საყელო“ და დაწვას აპირებდა. მე ხელიდან გამოვტაცე წიგნები და ვკითხე, რატომ წვავ-მეთქი. „არ შეიძლება რომ გვქონდესო“, – მითხრა.
მე უკვე ვკითხულობდი ამ წიგნებს და გული დამწყდა“, – ასე იხსენებს მუსტაფას ქალიშვილი ამ ჩანაწერებში რეპრესიებს.
ამავე ჩანაწერებში ნახსენებია ვინმე გობეჩიაც, რომელიც იმ პერიოდში აჭარის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი ყოფილა და ასევე გამხდარა სტალინური რეპრესიების მსხვერპლი.
„თბილისში გადაიყვანეს და ისიც იყო რეპრესირებული“, – წერია მოგონებების რვეულში.
სტალინის რეჟიმის მიერ დახვრეტილი მუსტაფა ჩახვაძე მეუღლესთან და შვილებთან ერთად/ფოტო: საოჯახო ალბომიდან.
მუსტაფა ჩახვაძის რეაბილიტაცია სტალინის სიკვდილის შემდეგ, 1955 წელს მოხდა.
რეაბილიტაციის მიუხედავად, მუსტაფას მეუღლე და მისი შვილი მაინც ვერ დაბრუნდნენ თავიანთ ბინაში, რადგან იქ უკვე სხვა ოჯახი იყო შესახლებული.
„ბებიაჩემის დეიდაშვილი იყო შესული ჩვენს ბინაში, ამიტომ ბებიამ აღარ იჩივლა, რადგან კონფლიქტს მოერიდა. ეს კაცი მაშინ ქალაქის საბჭოს თავმჯდომარე იყო და შეეძლო ბებიაჩემისთვის მიეცა მსგავსი ბინა, მაგრამ ერთოთახიანი ბინა გადასცეს და ისიც უაივნო“, – ამბობს ლევან ფაღავა.
ის სტალინურ რეჟიმსა და დღეს არსებულ პოლიტიკურ მდგომარეობასთან გარკვეულ პარალელს ავლებს და ამბობს, რომ რუსული რეჟიმი არც დღეს აძლევს მოსვენებას ჩვენ ქვეყანას.
„დახვრეტები შეიძლება დღეს არ არის, მაგრამ ახლაც ყველაფერი ერთი კაცის – პუტინის ხელშია მოქცეული. ჩვენ არ გვინდა რუსული კანონი, რუსული რეჟიმი. ჩვენ გვინდა ჩვენი ქვეყანა.
პუტინს უნდა საქართველო, მიწები უნდა, მოდის და მოდის. ივანიშვილის მეგობარია ეგ პუტინი, მაგრამ ჩვენ არ დავთმობთ, ჩვენ გვინდა ევროკავშირში შევიდეთ.
უკეთესი ცხოვრება გვექნება, მაღალი ხელფასიც გვექნება და დაცულიც ვიქნებით.
მთელი სტუდენტობა, ახალგაზრდობა ყველაფერს გააკეთებს იმისთვის, რომ საქართველო იყოს საქართველო და არა რუსეთი.
ჩვენ, ხალხიც ვიბრძოლებთ და არ შემოვუშვებთ პუტინს“, – ამბობს ლევან ფაღავა.
მას სურს, სახლში, სადაც მისი რეპრესირებული ბებია და ბაბუა ცხოვრობდნენ, მემორიალური დაფა გააკეთოს. თუმცა, ჯერჯერობით, ამის საშუალება არ ეძლევა.
დღეს, 22 მაისს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ლელა ცაგარეიშვილმა რუსული კანონის საწინააღმდეგო აქციების მონაწილე, აქტივისტი გიორგი დუმბაძე 5 000 ლარით დააჯარიმა.
საქმე ეხება 24 აპრილს, საქართველოს პარლამენტის წინ გამართულ აქციას, როცა აქციის მონაწილეებმა გზა გადაკეტეს. გიორგი დუმბაძის თქმით, მაშინ ადგილზე პოლიციაც იმყოფებოდა, რომლისგანაც არათუ წინააღმდეგობა არ ყოფილა, არამედ, პოლიციამ გზა გაუთავისუფლა აქციის მონაწილეებს.
15 მაისს აქციის მონაწილეების ნაწილს დაუკავშირდნენ და უთხრეს, რომ მათ წინააღმდეგ ადმინისტრაციული სამართალწარმოება იყო დაწყებული.
„პროტესტის მერვე დღეს ჩვენ გვქონდა მსვლელობა, გადავედით გზის სავალ ნაწილზე, საიდანაც ტრადიციულად გვქონდა მარში. 24 აპრილს განვითარებულ მოვლენებზე საქმე შეიტანეს სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ 15 მაისს. თავიდანვე გვქონდა ყველა მტკიცებულება შსს-გან განსხვავებით, გვქონდა ვიდეოები, ფოტოები, მოწმეები, თუმცა აზრი არ აქვს ამ ოთახებში რა განვითარდება და ვინ რას იტყვის, უკვე წინასწარ არის მიღებული გადაწყვეტილებები და უბრალოდ გვიზიარებს ამ შემთხვევაში მოსამართლე, ქალბატონმა ლელამ ალბათ გაგვიზიარა ის, რაც მას რამდენიმე დღის წინ უთხრეს“ – თქვა გიორგი დუმბაძემ ტელეკომპანია „ფორმულას“ ეთერში და დასძინა, რომ „მოსამართლე უბრალოდ აჟღერებს ოცნების გადაწყვეტილებებს“.
გიორგი დუმბაძის გარდა სხვადასხვა თანხით დააჯარიმეს აქციის მონაწილე სხვა პირებიც. სასამართლო პროცესი დღეს, 22 მაისს მიმდინარეობს თბილისის საქალაქო სასამართლოში.
სამოქალაქო აქტივისტი გიორგი დუმბაძე თითქმის ერთი თვეა ანტირუსულ აქციებზე დგას და სხვა თანატოლებთან ერთად ებრძვის რუსეთის რბილ ძალას საქართველოში.~
საქართველოს საელჩოსთან აშშ-ში რუსული კანონის საწინააღმდეგო პროტესტის დროს დაკავებული და ნაცემი ადამიანების, გია ჯაფარიძის, დავით ქაცარავას, ლევან ხაბეიშვილისა და დიმა ჩიქოვანის ფოტოები მიიტანეს, წარწერით: „დაისაჯნენ რუსული კანონის გაპროტესტების გამო“.
საელჩოს კართან ასევე განთავსებულია სპეცრაზმის უფროსის, ზვიად ხარაზიშვილის, იმავე „ხარებას“ ფოტო წარწერით: „დასანქცირდეს ჯალათი“.
ფოტოს ვაშინგტონში მცხოვრები ქართველი ჟურნალისტი, დემნა დევდარიანი ავრცელებს.
როგორც შს მინისტრი ვახტანგ გომელაური ამბობს, „ხარება“ ძალოვან უწყებებში თითქმის 30 წელია მუშაობს. იგი მონაწილეობდა 2009 წელს მუხროვანის ამბოხთან დაკავშირებული სპეცოპერაციაში, რა დროსაც იმჟამინდელი შს მინისტრი ვანო მერაბიშვილი სამხედრო ფორმაში ჩაცმულ პირებს მიმართავდა, რომ „ორი გვამი სჭირდება“.
მისი სახელი უკავშირდება 2019 წლის „გავრილოვის ღამესაც“, რა დროსაც აქციის დარბევის შედეგად 200-ზე მეტი ადამიანი დაშავდა, მათგან რამდენიმემ დაკარგა თვალი, ადამიანთა ნაწილმა მიიღო მძიმე დაზიანებები.
ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ბათუმის საზღვაო აკადემიის სტუდენტური მოძრაობა ერთობლივ განცხადებას ავრცელებს.
სტუდენტები აცხადებენ, რომ გაფიცვას წყვეტენ, ბრუნდებიან აუდიტორიებში, მაგრამ ბრძოლას არ აჩერებენ.
„ვბრუნდებით აუდიტორიებში, მაგრამ აუდიტორიებში დაბრუნება არ ნიშნავს, რომ გაფიცვამ შედეგებს ვერ მიაღწია, რომ ვნებდებით და ბრძოლა ჩერდება.
პირიქით, ჩვენ არა მარტო ქუჩიდან, პირველ რიგში, აუდიტორიებიდან ვიბრძოლებთ ჩვენი ევროპული მომავლისთვის.
ბრძოლა გაგრძელდება დერეფნებში, ფეხბურთის მოედანზე თუ მეგობართან ერთად კაფეში ყოფნისას. იმ ყოველდღიური დისკუსიებით, რომელთა დანიშნულებაც ჩვენი მეგობრებისთვის, ნათესავებისთვის თუ უცხო ადამიანებისთვის ქვეყანაში შექმნილი მდგომარეობის ახსნა-განმარტება იქნება. ამ ბრძოლაში ყველას შეგვიძლია მცირე, მაგრამ საერთო შედეგისთვის აუცილებელი წვლილის შეტანა. ძალა ერთობაშია“ – ვკითხულობთ განცხადებაში.
სტუდენტები მიიჩნევენ, რომ ახლა სხვა ბერკეტების, გამოხატვის სხვა ფორმების გამოყენებაა საჭირო, რათა კიდევ უფრო მეტმა მოქალაქემ გააცნობიეროს ის მძიმე სიტუაცია, რაც ქვეყანაშია შექმნილი:
„საქართველოს ყველა მოქალაქემ უნდა გააცნობიეროს ის დიდი საფრთხე, რის წინაშეც ჩვენი სამშობლო დგას და რას შეიძლება შეგვაჯახოს ხელისუფლების ანტიევროპულმა, ანუ რუსულმა პოლიტიკამ“.
ამავე განცხადებაში ბათუმელი სტუდენტები წერენ, რომ მათმა გაფიცვამ რამდენიმე შედეგი გამოიღო:
„აჩვენა, რომ პოლიტიკა და განათლება ერთმანეთისგან არ იმიჯნება და ხელისუფლების გადაწყვეტილებებში ორმაგი სტანდარტია განათლების სფეროში;
ნათლად აჩვენა მთელ საქართველოს, რომ სტუდენტები ევროპას ირჩევენ და არა – რუსეთს. ნათლად აჩვენა ისიც, რომ ხელისუფლება სტუდენტების მოთხოვნებს არ პასუხობს;
აჩვენა, რომ სტუდენტები მაღალი სამოქალაქო პასუხისმგებლობით გამოირჩევიან, რაც დემოკრატიული პოლიტიკური კულტურის ნაწილია და ამის ჩახშობას მხოლოდ ავტორიტარული რეჟიმი ცდილობს;
გამოჩნდა, რომ საზოგადოების ნაწილს ზუსტი პოზიცია არ აქვს ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით და მოქალაქეთა პოლიტიკური განათლებისთვის ჩვენგან მეტი ძალისხმევაა საჭირო“.
ბათუმში სტუდენტური მოძრაობა რუსული კანონის გამო 13 მაისს გაიფიცა. გაფიცვის შესახებ განაცხადეს ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, საზღვაო აკადემიის, ბათუმის ხელოვნების უნივერსიტეტის და გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის სტუდენტებმა.
რა ხდება
საქართველოში მიმდინარე მრავალათასიანი საპროტესტო აქციების მიუხედავად, საქართველოს პარლამენტმა 14 მაისს რუსული კანონი მესამე მოსმენით დაამტკიცა.
შეგახსენებთ, რომ რუსული კანონი 2023 წლის მარტში მასობრივი პროტესტის შემდეგ „ოცნებამ“ უკან გაიწვია და პირობა დადო, რომ მას აღარასოდეს დაუბრუნდებოდა, თუმცა ერთი წლის შემდეგ „ოცნებამ“ კანონპროექტი უკან დააბრუნა.
ანალოგიურმა კანონმა რუსეთში გააქრო ყველა დემოკრატიული ინსტიტუტი და გაამყარა პუტინის რეჟიმი.
„გარემომ, სადაც მნიშვნელოვანი პროცესები გამჭვირვალე არ არის, შესაძლოა ძალიან დიდი უარყოფითი გავლენა იქონიოს ქვეყნის სტაბილურობაზე და საფრთხე შეუქმნას საქართველოს ევროპულ მომავალს, დასავლურ მომავალს, სადაც სტაბილურობა და გამჭვირვალობა ერთ-ერთი მთავარი ფასეულობებია“, – ასე ასრულებს შპს „ანაგის“ დამფუძნებელი, ბიზნესმენი ზაზა გოგოტიშვილი განცხადებას ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე.
ეს განცხადება ევროპაზე, გამჭვირვალობასა და სტაბილურობაზე ბიზნესმენმა 29 აპრილს, ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე გამოაქვეყნა.
სწორედ გამჭვირვალობის კანონს უწოდებს „ოცნება“ რუსულ კანონს, რომელიც საქართველოს პარლამენტმა მესამე მოსმენით უკვე მიიღო. ამ კანონით ხელისუფლებას სურს უცხო ქვეყნის ინტერესის გამტარის იარლიყი მიაკრას დამოუკიდებელ მედიას და არასამთავრობო ორგანიზაციებს.
რუსულ კანონთან დაკავშირებით პოზიციების დაფიქსირება ბიზნესმენებმა 28 აპრილს საღამოს საათებში დაიწყეს, როცა რუსული კანონის მოწინააღმდეგეები რუსთაველზე ხალხმრავალ აქციას მართავდნენ. ერთ-ერთი პირველი „ვისოლის“ დამფუძნებელი სოსო ფხაკაძე იყო.
მოგვიანებით მსგავსი შინაარსის სტატუსები სხვა ბიზნესმენებმაც დაწერეს. რუსული კანონის მხარდაჭერის პარალელურად ბიზნესმენები წერენ, რომ „ევროპა უნდათ“.
„ჩემთვის, როგორც ქართველი ბიზნესმენისთვის, რომელიც 35 წელია სტაბილურად ფუნქციონირებს ქართულ ბაზარზე, ევროპა და ევროპული ღირებულებები ყოველთვის იყო და იქნება უალტერნატივო არჩევანი. შესაბამისად, კარგად მესმის მშვიდობის და სტაბილურობის ფასი, რაც დროთა განმავლობაში მოიპოვა საქართველომ.
მიმაჩნია, რომ ევროპული, თანამედროვე, დემოკრატიულ და სამართლის პრინციპებზე დამყარებული სახელმწიფო მაშინ შეძლებს განვითარებას, თუ მეტი ინფორმაცია იქნება ხელმისაწვდომი ხალხისთვის. იმ შემთხვევაში თუ უფრო ინფორმირებული გახდება საზოგადოება, თითოეულ მხარეს ექნება შესაძლებლობა ჩაერთოს ამა თუ იმ პროცესში და გაზიარებული ინფორმაციის საფუძველზე შეძლოს გადაწყვეტილებების გააზრებულად მიღება. გარემომ, სადაც მნიშვნელოვანი პროცესები გამჭვირვალე არ არის, შესაძლოა ძალიან დიდი უარყოფითი გავლენა იქონიოს ქვეყნის სტაბილურობაზე და საფრთხე შეუქმნას საქართველოს ევროპულ მომავალს, დასავლურ მომავალს, სადაც სტაბილურობა და გამჭვირვალობა ერთ-ერთი მთავარი ფასეულობებია“, – წერს ზაზა გოგოტიშვილი.
სქრინი ფეისბუქიდან
ბიზნესმენისთვის გვინდოდა გვეკითხა, ნიშნავს თუ არა მისი ეს სტატუსი იმას, რომ რუსული კანონის მომხრეა, თუმცა მან ჩვენს სატელეფონო ზარებს და არც ტექსტურ შეტყობინებას არ უპასუხა. მას ასევე მივწერეთ, რომ დუმილს თანხმობად განვიხილავთ. თუმცა, არც ამ შეტყობენებაზე მიგვღია პასუხი.
ზაზა გოგოტიშვილი რამდენიმე ათეული წელია სამშენებლო ბიზნესშია. „ისიც ყოფილი ნაცია“. წინა ხელისუფლების დროს მან ძალები პოლიტიკაში მოსინჯა, იყო აჭარის უმაღლესი საბჭოს მაჟორიტარი დეპუტატი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობიდან“.
ზაზა გოგოტიშვილის კომპანია „ანაგი“ სახელმწიფოსგან კონტრაქტებს აქტიურად იღებს. ამ კომპანიამ ააშენა ბათუმის ცენტრალური სტადიონი, მონაწილეობს ავარიული სახლების პროგრამაში. ბათუმის მერიის საქალაქო ინფრასტრუქტურისა და კეთილმოწყობის სამმართველოს 78 მილიონიან ტენდერში შპს „ანაგმა“ გაიმარჯვა.
კომპანიას რამდენიმე ათეულ მილიონიანი მოქმედი კონტრაქტი აქვს. 2012 წლიდან დღემდე კი ჯამში 1 მილიარდზე მეტი ლარის ღირებულების დაკვეთა აქვს მიღებული სახელმწიფო სტრუქტურებისგან ტენდერის საშუალებით. „ანაგთან“ სახელმწიფო სტრუქტურებს ჯამში 112 მილიონზე მეტი ლარის კონტრაქტები აქვთ გაფორმებული ტენდერის გარეშე – პირდაპირი შესყიდვის გზით.
ანაგი იყო კანადური კომპანიის ქვეკონტრაქტორი, რომელსაც ბათუმში ყინულის სასახლე უნდა აეშენებინა. შეთანხმების თანახმად „ანაგმა“ ააშენა დარბაზი, სადაც საჭადრაკო ოლიმპიადა ჩატარდა. მშენებლობა კვლავ „ანაგს“ უნდა გაეგრძელებინა, თუმცა კანადურმა კომპანიამ ვალდებულება ვერ შეასრულა, შემდეგ კი მას ხელშეკრულება შეუწყვიტეს. ამ შემთხვევაში „ანაგის“ პასუხისმგებლობაზე საუბარი არ ყოფილა.
ყინულის სასახლის მშენებლობის დასრულებაზე აჭარის ეკონომიკის სამინისტროს მიერ გამოცხადებულ ტენდერში გამარჯვებულად „ანაგია“ გამოცხადებული. შესყიდვების პორტალზე გამოვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით მზადდება ხელშეკრულება. სახელშეკრულებო თანხა 53 მილიონ 943 489 ლარი იქნება.
„ანაგი“ , როგორც მშენებელი კომპანია მონაწილეობს კიდევ ერთ გახმაურებულ პროექტში, რომელსაც ბათუმში მოსახლეობა ეწინააღმდეგებოდა და არაერთი საპროტესტო აქციაც გაიმართა. დაწყებულია სამართლებრივი დავაც. ანაგი შპს „ამბასადორმა“ ბათუმის ბულვაში სასტუმროს მშენებლობისთვის დაიქირავა.
ამბასადორი ბათუმის საინფორმაციო დაფააქცია ბულვარში
შემოქმედებითი ინდუსტრიის წარმომადგენლები ბოიკოტს უცხადებენ იმ ბიზნესმენებსა და მათ დაფუძნებულ ყველა იმ კომპანიას, რომლებმაც მხარი დაუჭირეს რუსულ კანონს. ამ ჩამონათვალშია „ანაგიც“.
რა ხდება?
საზოგადოებისთვის „რუსული კანონის“ სახელით ცნობილი კანონპროექტი საქართველოს პარლამენტმა მესამე მოსმენით დაამტკიცა. კანონს პრეზიდენტმა ზურაბიშვილმა უკვე დაადო ვეტო. გუშინ, 21 მარტს კი, ვენეციის კომისიამ სასწრაფო წესით გამოაქვეყნა მკვეთრად უარყოფითი დასკვნა, სადაც „ოცნებას“ მისი გაწვევისკენ მოუწოდებს, რადგან მის ფუნდამენტურ ხარვეზებს ექნება ნეგატიური შედეგები გაერთიანებისა და გამოხატვის თავისუფლებაზე, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლებებზე, საჯარო ასპარეზზე საქმიანობის უფლებაზე და ასევე დისკრიმინაციის აკრძალვაზე. საბოლოო ჯამში, ეს კანონი გავლენას მოახდენს ღია, ინფორმირებულ საჯარო დებატზე, პლურალიზმსა და დემოკრატიაზე.
თუმცა „ქართული ოცნება“ ვენეციის კომისიას პროფესიულ მსჯელობას უწუნებს და მიკერძოებაში ადანაშაულებს.
რამდენიმე კვირაა, მოქალაქეები რუსულ კანონს უწყვეტად, ფართომასშტაბიანი აქციებით აპროტესტებენ.
პოლიციამ აქცია არაერთხელ დაშალა და ათობით ადამიანი დააკავეს კიდეც. გარდა ამისა, უცნობი პირები თავს დაესხნენ მომიტინგეებს და ფიზიკურად გაუსწორდნენ.
საქართველოში მიმდინარე საპროტესტო ტალღას უერთდებიან ქართველი ემიგრანტები სხვადასხვა ქვეყანაში.
დასავლელი პარტნიორები საქართველოს ხელისუფლებას აფრთხილებენ, რომ ეს კანონი ხელს შეუშლის საქართველოს ინტეგრაციას ევროკავშირში.
მედიისა და სამოქალაქო საზოგადოების შემზღუდავი რუსული კანონპროექტი გრანტის მიმღებ ორგანიზაციებს „უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებლის“, ხოლო ფონდებს, მათ შორის, აშშ-ის, ევროკავშირისა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებს, რომლებიც გრანტებს გასცემენ საქართველოში, „უცხოური ძალის“ სტატუსებს ანიჭებს.
მსგავსი კანონის რუსეთში მიღების შემდეგ ქვეყანაში ფაქტობრივად გაქრა დამოუკიდებელი მედია და სამოქალაქო სექტორი. ამ რეგულაციას აქტიურად იყენებენ კერძო პირების დასასჯელადაც, რის გამოც ათასობით ადამიანი ემიგრაციაში წავიდა.
Technovation Girls SAKARTVELO 2024-ის გამარჯვებულები ცნობილია. თიბისის მხარდაჭერით, ალტე უნივერსიტეტისა და „ტექდრო”-ს ორგანიზებით, გლობალური პროექტი Technovation Girls საქართველოში უკვე მეორედ ხორციელდება. ეს არის საერთაშორისო კონკურსი, რომელიც მსოფლიოს ასზე მეტი ქვეყნის ათიათასობით გოგონას ტექნოლოგიების და ინოვაციური იდეების ირგვლივ აერთიანებს.
Technovation Girls SAKARTVELO 2024-ის კონკურსი ორი ასაკობრივი ჯგუფისთვის, 13-15 წლის და 16-18 წლის მოზარდებისთვის, გაიმართა. წლევანდელ კონკურსში 700-ზე მეტმა გოგონამ და 250-მა მენტორმა მიიღო მონაწილეობა. წარდგენილი პროექტებიდან ადგილობრივმა ჟიურიმ გადაარჩია ნამუშევრები და გამოვლინდა გამარჯვებული გუნდები, რომლებიც საერთაშორისო კონკურსში მიიღებენ მონაწილეობას საქართველოს სახელით:
გუნდი „Easy Care“ | პროექტით „Easy Care“ |აჭარა
გუნდი „Visionairy Girls“ | პროექტით „Volunify“ | თბილისი
გუნდი „Hypotenuse 5“ | პროექტი „Gamige“ | თბილისი
გუნდი „Wondermakers“ |პროექტი „Quake Quest“ | თბილისი
გუნდი „AgronicEye“ | პროექტი „AgronicEye“ |კახეთი, თბილისი
გუნდი „AI Eyes“ | პროექტი „AI Eyes“ | აჭარა
გუნდი „MQM“ | პროექტი „MemorEase“ | თბილისი
გუნდი “Victorious Secrets | პროექტი „L.I.F.E.M.I.N.E“ |იმერეთი
ივნისში საქართველოს გამარჯვებული გუნდები საერთაშორისო ჟიურის მიერ შეფასდებიან, რის შემდეგაც დასახელდებიან ფინალისტები და რეგიონული გამარჯვებულები. 2024 წლის სეზონის გამარჯვებული გუნდები, ოქტომბერში, ფინალის მსოფლიო სამიტზე გამოვლინდებიან. Technovation Girls SAKARTVELO 2024-ის კონკურსში გამოვლენილი საუკეთესო 20 გუნდი მონაწილეობას მიიღებს ტექნოლოგიურ საზაფხულო ბანაკში, საქართველოში.
თიბისი, როგორც ტექნოლოგიური კომპანია, Technovation Girls SAKARTVELO-ს მხარდაჭერით, მიზნად ისახავს ტექნოლოგიური ეკოსისტემის განვითარების ხელშეწყობას, ამ სფეროში გოგონების გაძლიერებას და ზოგადად ახალგაზრდა თაობაში ტექნოლოგიურ საკითხებთან დაკავშირებით ცნობადობის ამაღლებას.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 22 მაისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 496 370 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 300]
ტანკი – 7 611 ერთეული [+6]
ჯავშანტექნიკა – 14 721 ერთეული [+22]
საარტილერიო სისტემა – 12 820 ერთეული [+41]
MLRS – 1 077 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 812 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 354 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 10 346 ერთეული [+56]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 208 ერთეული [+1]
გემი/ნავი – 27 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 17 442 ერთეული [+59]
სპეცტექნიკა – 2 090 ერთეული [+5]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 22 მაისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
601 თვითმფრინავი
274 ვერტმფრენი
24 498 უპილოტო საფრენი აპარატი
523 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 121 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 307 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
9 740 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
21 915 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.