თამუნა ავალიანმა საპატიმროში 6 წელი და 4 თვე გაატარა. 31 წლისაა. 23 წლის იყო, 21 წელი რომ მიუსაჯეს, თავიდან მხოლოდ ექვსი წელი, მაგრამ 2009 წლის ქალთა ციხის ამბოხის დროს 15 წელი დაუმატეს. ის 4 წლის წინ, მამის დაკრძალვის დღეს გაათავისუფლეს ამნისტიით. დაბადებიდან დეიდა ზრდის, ორი პატარა დისშვილი დახვდა გათავისუფლებულს, რომლებმაც სიძნელეები გადაატანინეს.

დასთან ერთად მამაკაცის ჯინსების ბიზნესი აქვს. ციხიდან რომ გამოვიდა, შესაბამის საწარმოებთან თანამშრომლობდა. როცა საქმიანი ურთიერთობის ოფიციალურად გაფორმების დრო დადგა, საბუთები მოსთხოვეს, ნასამართლეობის ცნობამ ეს ურთიერთობა ჩაშალა. პოტენციურმა პარტნიორმა მისგან თავი შორს დაიჭირა. ზრდილობიანად უთხრეს, რომ დაურეკავდნენ, თუმცა აღარავინ გამოჩენილა და თამუნაც მიხვდა – ყოფილი პატიმრის სტატუსი იყო მიზეზი, რამაც ციხიდან გამოსვლის შემდეგ პირველი მარცხი აგემა. თავიდან ძალიან დაითრგუნა, მაგრამ მერე ძალა მოიკრიბა და დაიწყო ფიქრი, როგორ გამკლავებოდა ყველაფერს დამოუკიდებლად.

„ნასამართლობა ცხოვრების თავიდან დაწყებაში ხელს არ უნდა გიშლიდეს. რასაც ციხეში გადის ადამიანი, გათავისუფლების შემდეგ თუ მზად არის პატიოსნად იშრომოს, მხარდაჭერას თუ ვერ ახერხებს სახელმწიფო, ხელს მაინც არ უნდა უშლიდეს. უნდობლობა ყოფილი პატიმრების მიმართ პრობლემაა, როგორც საჯარო სამსახურებში, ასევე კერძო სექტორში.

არ ვიცი, რას შევადარო ახალგათავისუფლებულის შეგრძნებები: ალბათ ასე უმწეოდ გრძნობს თავს ჩვილი, როცა იბადება და არ იცის რა ქნას, რა თქვას, როგორ იმოძრაოს, სად წაიღოს ხელი-ფეხი. რატომღაც ეშინიათ ყოფილი პატიმრების, მაგრამ ახალგათავისუფლებულებს  ორჯერ უფრო ეშინიათ გარეთ დამხვდურების. ძალიან გეხმარება ასეთ დროს გონიერი ადამიანის შეგონება: თუ დღეს ვარსებობ, ვმუშაობ და რამის ხალისი მაქვს, ეს ჩემი სოციალური მუშაკების, ინგა იმედაძისა და თამარ ჯოჯუას დამსახურებაა, ამ ორი ადამიანის გარეშე ცხოვრება ჩემთვის წარმოუდგენელია. მათთვის ჩვეულებრივი ადამიანი, მეგობარი ვარ და პატივისცემას, მხარდაჭერას ვგრძნობ. ციხემ ისე გამაცივა, იშვიათად ვარქმევ ვინმეს მეგობარს. ორი საყრდენი მაქვს ცხოვრებაში, ოჯახი, სადაც შემიძლია პრობლემებზე თავისუფლად ვილაპარაკო და ეს ორი ადამიანი, რომლებიც ჩემს სატკივარსა და სირთულეებს საკუთარივით იზიარებენ,’’ – ამბობს თამუნა.

ყოფილი პატიმარი შიშებზე საუბრობს:

,,ციხეში ერთი ან რამდენიმე წელი კი არა, ერთი დღეც რომ გაატარო, ჩაკეტილ გარემოში მყოფ ადამიანებთან ურთიერთობა მაშინვე მოქმედებს ფსიქიკაზე. ციხეში ძალიან ახლობელი ადამიანის ღალატით აღმოვჩნდი, ვერ წარმოვიდგენდი, ისეთი რაღაც გამიკეთა. უახლოესი ადამიანების მიმართაც კი ნდობა მქონდა დაკარგული და ყველას ეჭვის თვალით ვუყურებდი. ძალიან რთულია ამ უნდობლობის ჯადოსნური წრიდან თავის დაღწევა. ქუთაისი პატარა ქალაქია და ციხიდან გამოსულ ქალს ისე გიყურებენ, თითქოს საოცრება ნახეს. ქუთაისში ყველამ ყველაფერი იცის სხვებზე და როცა ახალგათავისუფლებული ვიყავი, ყოფილა შემთხვევები, ქუჩაში ისეთი თვალებით შემოუხედავთ, მიტირია. თუმცა მას შემდეგ გავძლიერდი და ახლა ვიცი, რომ მე მე ვარ,  არავის შემოხედვა არ მაღელვებს და ჩემი ცხოვრება მხოლოდ ჩემია.

სანამ ბიზნესს დავიწყებდით, ერთ-ერთ დაწესებულებაში ვმუშაობდი, სადაც არ მითქვამს ნასამართლობის შესახებ. არ ვმალავ ამას, მაგრამ სრულიად უცხო გარემო იყო ჩემთვის და არ ჩავთვალე საჭიროდ ყველასთვის ყველაფერი ამეხსნა. მეგონა, არავინ მიცნობდა… მოულოდნელად მოვიდა ერთ-ერთი უფროსი, თავზე დამადგა და ირონიულად მითხრა ,,ვახ, შენ სტროგაჩი ხარ, არა?’’ დავიბენი, ვერ მივხვდი საიდან გაიგო ყოფილი პატიმარი რომ ვიყავი… ყოველთვის შთავაგონებ თავს, რომ არ აქვს მნიშვნელობა, სად გაატარე წლები და რა გამოიარე, მთავარია, ახლა ვინ ხარ, სად ხარ. წარსული ტვირთად და კომპლექსად არ უნდა გექცეს. ციხე დამნაშავეებისთვისაა, მაგრამ იქ ძალიან ბევრი უდანაშაულოცაა. შეუძლებელია ადამიანმა გამოსცადოს ჯოჯოხეთი და ეს იყოს ციხეზე უარესი. ჩემს დროს ენით აღუწერელი განუკითხაობა იყო. იქ გატარებული ერთი საათიც კი ჯოჯოხეთზე მეტია. 2007 წელს დამაკავეს, 2008 წლის მარტში აღმოვჩნდი თბილისში, მატროსოვზე. ღამის თერთმეტზე, თორმეტზეც შეგეძლო ეზოში გასვლა და მშვიდად განმარტოება, იყო სამლოცველო, აუზი.  მაგრამ 2009 წლის აპრილში ქალთა ამბოხის დროს გადაგვიყვანეს მამაკაცების ციხეში – რუსთავის პირველ საპყრობილეში. მერე სოფელ მთისძირში აშენდა ციხე და იქ გაგვგზავნეს. ვიყავით 2000 ქალი და გვქონდა მხოლოდ სამი შხაპი, როგორც არ უნდა მოგენდომებინა, მოწესრიგებას ვერ მოახერხებდი. გარდა ამისა, მრავლად იყვნენ ციხეში შიდსით, ტუბერკულოზითა და სიფილისით დაავადებულები. ჯანმრთელ ადამიანსაც იმავე შხაპით უნდა ესარგებლა, რითაც დაავადებულებს. ექვს თვეში ერთხელ გვირიგდებოდა საპონი, რომელიც წყალთან შეხებისთანავე იფშვნებოდა. ყველა ჩვენგანი იდგა საფრთხის წინაშე, დაავადებების უზარმაზარი თაიგულით გამოსულიყო ციხიდან. სახელებსა და გვარებს ვერ ვიტყვი, მაგრამ ბევრი ქალი უამრავი დაავადებით გათავისუფლდა,’’ – იხსენებს ყოფილი პატიმარი.

თამუნას აზრით, არ ღირს წარსულზე ჩაბღაუჭება და ამ სიმძიმით ცხოვრება. უნდა შეძლო არავის შეედარო და მიხვდე, რომ არც არავისზე ცუდია და არც არავისზე კარგი ხარ.

ფიქრობს, რომ თუ ძალიან მოინდომებ, დაინახავ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირებს ცხოვრებისეულ მოვლენებს შორის – ციხე, რომელიც ჯოჯოხეთია, შეიძლება იქცეს ადამიანის გააქტიურების მიზეზადაც კი – ერთი-ორად დაგანახოს დროის ფასი და მნიშვნელობა.

„არავის ვუსურვებ იქ მოხვედრას, მაგრამ ადამიანის ფსიქოლოგიას უკეთ ვერსად ისწავლი და გსურს თუ არა იურიდიულ საკითხებშიც ერკვევი, კანონებს სწავლობ.

2009 წლის ბუნტის დროს ყველას გვყავდა ადვოკატი. თავიდან ისინი გვიწევდნენ კონსულტაციებს, მაგრამ მერე აღარ გვჭირდებოდა მათი დახმარება, ყველაფერში თავად ვერკვეოდით.

დღემდე მაქვს ციხის ბუნტის დროს მოყენებული შრამები… კილო-ნახევარს იწონის ჩემი განაჩენი. 58 სასამართლო პროცესი ჩატარდა, ამაზე ლაპარაკი არ მინდა… მშვიდი ცხოვრება მინდა, არავის რომ არ ვაწუხებდე, ისეთი, მინდა ადამიანებზე ვიზრუნო, რომლებმაც ტკივილები გადამატანინეს.

იყო პერიოდი, როცა საკუთარ თავზე ვერ ვამბობდი ადამიანი ვარ- მეთქი, დაბალი თვითშეფასება მქონდა და არ მეგონა, რამეს თუ ვიმსახურებდი. ოთხი წელი გავიდა, რაც გავთავისუფლდი და ახლა ვიცი, რომ ისეთივე უფლებები მაქვს, როგორც ყველას და ვცხოვრობ ისე, როგორც მომწონს’’.

მასალა მომზადებულია პროექტის – „ყოფილი პატიმრების, პატიმართა ოჯახებისა და პრობაციონერების მხარდაჭერის პროგრამა“  ფარგლებში.
პროექტს ახორციელებს ა(ა)იპ „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ და დაფინანსებულია ევროკავშირის მიერ.
მასალაში გამოთქმული მოსაზრებები ავტორისეულია და შესაძლოა არ გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის თვალსაზრისს.

ტრანსგენდერი ქალი ეკატერინე გოცაძე ამბობს, რომ გუშინ ღამით რუსთაველის ქუჩაზე პოლიციელმა ხელი დაარტყა, რამდენიმე დღის წინ კი, მეგობარი მამაკაცის ცოლი სახლში შეუვარდა და სცემა.

„გუშინ ჰელოუინზე ვიყავი კლუბში, რუსთაველის ქუჩაზე. სასმელმა ცუდად გამხადა და სასწრაფო გამოვიძახე. ექიმმა ლანძღვა დამიწყო, ფუ, ეს პიდარასტიო და რაღაცას იძახდა, უარესაც გავხდი. იმ ექიმს შევაფურთხე, ექიმი ხარ, არ გრცხვენია-მეთქი? იმან ეგრევე პოლიცია გამოიძახა. პოლიციელმა მითხრა, რასაც იმსახურებ, ის გითხრესო, იმანაც ლანძღვა დამიწყო. აი, ამ ქვას ავიღებ და ჩაგარტყამ-მეთქი. მოვიდა და ხელი რამდენჯერმე დამარტყა. მისი ვინაობა არ ვიცოდი, მაგრამ პოლიციაში წავედი საჩივრის დასაწერად. რუსთაველის ქუჩაზე რომ პოლიციის განყოფილებაა, იქ მივედი, მაგრამ არ შემიშვეს, ჩვენ პოლიციელების წინააღმდეგ საჩივრებს არ ვიღებთო, დამცინოდნენ… მერე გენერალურ ინსპექციაში დავრეკე“, – გვიყვება ეკატერინე გოცაძე.

ტრანსგენდერი ქალის ამბავს უკვე სწავლობს სახალხო დამცველის აპარატი. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, გუშინდელ ინციდენტზე პოლიციაში ინფორმაცია არ შესულა. უწყების პრესსამსახურში გვითხრეს, რომ ეკატერინე გოცაძის ცემის ფაქტზე გამოძიება 120-ე მუხლით მიმდინარეობს. ტრანსგენდერი ქალი გვიყვება, რომ იგი მეგობარი მამაკაცის ცოლმა სცემა და დანით დაჭრა რამდენიმე დღის წინ.

ეკატერინე გოცაძე: „მეგობარი მამაკაცის ცოლი ბინაში შემომივარდა, ამ დროს მისი ქმარი ჩემთან არ იყო. მაგინებდა, მცემდა და პურის საჭრელი დანა ჩამომისვა რამდენჯერმე ხელზე. მერე პოლიციას თვითონ გამოუძახა, ეს ნარკოტიკის ზემოქმედების ქვეშაა და მიხედეთ, ოჯახს მინგრევსო. გამომძიებელმა განყოფილებაში დამკითხა, ექსპერტიზაც ჩამიტარეს. მსუბუქი ნაკაწრები აღმოჩნდა, მძიმედ დაჭრილი არ ვყოფილვარ. გამომძიებელმა მითხრა, იმ ქალს დავაჯარიმებთო. მერე რა ქნეს, აღარ ვიცი…“

ბათუმში, მაიაკოვსკის ქუჩაზე, რკინიგზის დეპარტამენტის ბათუმის ერთ-ერთი ოფისის ეზოში, რამდენიმე ათეული წელია კვარცხლბეკზე დგას ჟანგმოდებული ორთქმავალი, რომელიც, სავარაუდოდ, მე-19 საუკუნეშია აშენებული. „სადგურ ბათუმის“ თანამშრომელი ამბობს, რომ ორთქლმავალი სადგურისთვის ერთ-ერთ იუბილეზე საჩუქრად გადაუციათ, როგორც ისტორიის ნაწილი, მაგრამ არც მას და არც სხვებს არ ახსოვთ, მერამდენე იუბილეზე მიიღო  „სადგურმა ბათუმმა“ ეს საჩუქარი.

ძველი ორთქმავლის ბედით შეწუხებულია ბათუმელი გულნარა კაკაბაძე. ის ფიქრობს, რომ ამ ორთქმავლის „გადარჩენა“ მისი ვალდებულებაც არის. სწრედ ამიტომ მიმართა სხვადასხვა უწყებას მიექციათ მისთვის ყურადღება, თუნდაც ტურისტული მიზნებიდან გამომდინარე.

„ბათომის“ ხელმძღვანელის, ნინო ინაიშვილის თქმით კი, ეს არის გერმანული წარმოების ორთქლმავალი, რომლითაც დაახლოებით 15 წლის წინ ერთ-ერთი გერმანელი სპეციალისტი იყო დაინტერესებული და სწორედ ამ მიზნით ბათუმშიც იმყოფებოდა. ნინოსთვის უცნობია, რას იკვლევდა გერმანელი სპეციალისტი. ის ფიქრობს, რომ ორთქლმავალი ექსპონატია, რომელსაც უნდა მოვუაროთ.

მაგრამ ორთქლმავალს, რომელსაც შეიძლება ვუწოდოთ ისტორიის ნაწილი, ერთი თვალის შევლებითაც ჩანს, რომ არავინ უვლის, მისი დიდი ნაწილი დაჟანგულია და ირგვლივ ბალახია ამოსული.

მსგავს ექსპონატებს, როგორც წესი, ევროპის ბევრ ქვეყანაში ან ტურისტულ ქალაქში კარგად უვლიან. მაგალითად, მადრიდის რკინიგზის მუზეუმს  ყოველწლიურად თითქმის იმდენივე ვიზიტორი ჰყავს, რამდენიც სხვა ტურისტულ სანახაობებს ესპანეთში.

მადრიდში რკინიგზის მუზეუმში დამთვალიერებლებს შემეცნებით აქტივობას სთავაზობენ. წელიწადში ორჯერ კი აწყობენ დროში მოგზაურობას ვინტაჟური მატარებლით. ამ მუზეუმს აქვს ბიბლიოთეკა, საგამოფენო დარბაზები, კაფე და იმდენად ბევრი სანახაობის შემოთავაზება შეუძლია, რომ ხშირად იქ ტურისტები მთელ დღეს ატარებენ.

უცნობია რას უპირებს ორთქმავალს „სადგური ბათუმი“. თანამშრომლებს ჟურნალისტებთან საუბარი არ სურთ. მათ არ აქვთ პასუხი კითხვებზე, რატომ არ უვლიან ექსპონატს.

საქართველოს რკინიგზის საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსის, დაჩი ცაგურიას ინფორმაციით, „რკინიგზის სადგური“ თბილისში, ვანის ქუჩაზე რკინიგზის მუზეუმის აშენებას გეგმავს, სადაც რკინიგზასთან დაკავშირებულ ნივთებს შეაგროვებენ, სამუზეუმო ექსპონატად შეიძლება იქცეს ბათუმში განთავსებული ორთქლმავალიც.“

დაჩი  ცაგურიას ინფორმაციით, რკინიგზის სადგურმა შენობის პროექტის მოსამზადებლად კონკურსი უკვე გამოაცხადა, თუმცა ამ კონკურსის შესახებ „რკინიგზის სადგურის“ ვებგვერდზე ვერ ვიპოვეთ.

საქართველოს რკინიგზის ჩანაწერების მიხედვით, პირველი ორთქლმავალი ბორჯომი-ბაკურიანის ვიწროლიანდაგიან რკინიგზაზე მოძრაობდა. ეს მონაკვეთი 1902 წელს გაუხსნიათ ბორჯომ-ხარაგაულის უბანზე. ხაზზე დიდი ხნის მანძილზე მოძრაობდა მცირე ორთქლმავალი. ამ სადგურს მეტსახელად „კუკუშკა“ დღემდე შემორჩენია.

ახალგაზრდები უნივერსიტეტებში ჩაბარებას იმ შემთხვევაშიც შეძლებენ, თუ მე-9 კლასის დასრულების შემდეგ სწავლას გააგრძელებენ პროფესიულ სასწავლებელში. ეს მას შემდეგ იქნება შესაძლებელი, როცა განათლების სამინისტროს მიერ მომზადებულ ახალ კანონპროექტს პარლამენტიც დაამტკიცებს. დღეს არსებული კანონით, ეროვნული გამოცდების ჩაბარება მე-12 კლასის დასრულების გარეშე შეუძლებელია.

გია 26 წლისაა, ტექნიკური უნივერსიტეტი დაამთავრა კვების ტექნოლოგიების მიმართულებით. თბილისში სტუდენტი შვილის შენახვა სოფელში მცხოვრები გიას ოჯახისთვის მძიმე ტვირთი იყო. ამას დაემატა ისიც, რომ უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ მან თავის მუნიციპალიტეტში სამუშაო ვერ იშოვა. ბევრი მცდელობის შემდეგ გზების სამშენებლო კომპანიაში დაიწყო მუშაობა, სადაც თავისი უმაღლესი განათლება არაფერში გამოადგა, ფიზიკურად შრომობს და გასამრჯელოს ყოველდღიურად იღებს – თვეში, საშუალოდ, 400 ლარს.

გიას თბილისში სწავლა და ცხოვრება მის ოჯახს ოთხი წლის განმავლობაში ათი ათას ლარზე მეტი დაუჯდა. განსხვავებული არჩევანი გააკეთა გიას ძმამ. თემომ საშუალო სკოლა მხოლოდ იმიტომ დაასრულა, რომ ოჯახს არ უნდოდა „სახლში უსაქმოდ მჯდარიყო“. სკოლის დასრულების შემდეგ კი, სწავლა მრავალპროფილურ კოლეჯში მზარეულის პროგრამაზე გააგრძელა. თემო ერთი წლის შემდეგ, პრაქტიკიდან რამდენიმე დღეში, დასაქმდა კიდეც. მისი ხელფასი თვეში 600 ლარია, მომატების პერსპექტივით.

გია არ არის ერთადერთი, ვინც დიდი დრო და ფინანსები დახარჯა უსარგებლოდ. ბათუმის რუსთაველის უნივერსიტეტის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის ხელმძღვანელი, ანზორ ბერიძე ამბობს, რომ მიმდინარე წელს კურსდამთავრებულთა  დასაქმებაზე კვლევა ჩაატარეს. აღმოჩნდა, რომ კვლევაში მონაწილე 1 341 პირიდან თავისი სპეციალობით მხოლოდ 43 პროცენტი მუშაობს, მომიჯნავე სპეციალობით – 15.4 პროცენტი, თითქმის ამდენივე – 15.7 – სრულიად განსხვავებულ პოზიციაზეა დასაქმებული. 25.9 პროცენტი კი საერთოდაც უმუშევარია.

კვლევის ავტორი ამბობს, რომ კვლევის კომპონენტი არ ითვალისწინებდა იმის დადგენას, 15.7 პროცენტი მომსახურების სფეროშია დასაქმებული, თუ ისეთ სფეროში, რომელსაც უმაღლესი განათლება სჭირდება.

„ეს არის ცალკე კვლევის თემა. თუკი აღმოჩნდება, რომ ამ პოზიციებზე დასაქმებისთვის პროფესიული განათლება საკმარისი იყო, მაშინ ეს იმას ნიშნავს, რომ ამ ადამიანებმა გაცილებით მეტი დრო და თანხა დახარჯეს, ვიდრე მათ დასაქმებას სჭირდებოდა“.

ანზორ ბერიძის თქმით, ქვეყანა დიპლომისკენ სწრაფვის საბჭოთა მიდგომებიდან თანამედროვე რეალობაზე რომ გადაერთოს, მენტალური ცვლილებები აუცილებელია. „მენტალური ცვლილებები კი უნდა დაიწყოს დამსაქმებელშიც, რომელიც ყველა პოზიციაზე უმაღლესის დიპლომს ითხოვს და არა კვალიფიციურ სპეციალისტს“, – ამბობს ანზორ ბერიძე.

გარდა მენტალური პრობლემებისა, არსებობს სამართლებრივი ბარიერებიც, მაგალითად, არც საჯარო სამსახურის შესახებ კანონი აძლევს პროფესიული განათლების მქონეს საჯარო სამსახურში დასაქმების საშუალებას. ანზორ ბერიძის აზრით, ეს კანონი გადასახედია:

„ჩვენ გვყავდა ძალიან კარგი ინტერნეტტექნოლოგიების სპეციალისტი, რომელსაც პროფესიული განათლება ჰქონდა, მაგრამ მიუხედავად იმისა, რომ ერთ-ერთ სამინისტროში მისი აყვანის სურვილიც არსებობდა, კონკურსში მონაწილეობა ვერ მიიღო, რადგან უმაღლეს განათლებას ითხოვდნენ. ამ პოზიციას უმაღლესი განათლება არ სჭირდება. აი, ეს არის პრობლემა“.

ანზორ ბერიძე მიიჩნევს, რომ უნდა შეიცვალოს საზოგადოების დამოკიდებულებაც პროფესიული განათლების მიმართ: „ეს უნდა დავიწყოთ ჩვენი ოჯახებიდან. რადგან ჩვენ პროფესიულ განათლებას ვურჩევთ სხვებს, მაგრამ არა საკუთარ შვილებს“.

გელა ლომიაშვილი, რომელიც პროფესიული კონსულტაციისა და კარიერის დაგეგმვის საკითხებზე მუშაობს, ეთანხმება ანზორ ბერიძეს და ამბობს, რომ ახალგაზრდებს შორის პროფესიული სწავლების არაპოპულარობას ამ საკითხისადმი მშობლების საბჭოთა დამოკიდებულება განაპირობებს. „მაგრამ, როცა ჩვენ მათ ვაცნობთ პროგრამებს და ვუხსნით პროფესიული განათლების მნიშვნელობას, რადიკალურად იცვლება მათი განწყობები. გვეუბნებიან – „ჩვენ არ ვიცოდით ამის შესახებ“. სახელმწიფომ უფრო მეტი უნდა გააკეთოს პროფესიული პროგრამების პოპულარიზაციისთვის, ერთი ვიდეორგოლის გადაღება არ არის საკმარისი.“

გელა ლომიაშვილის აზრითაც, ყველაზე დიდი პრობლემა, რამაც მოზარდები პროფესიულ განათლებას დააშორა, არის კანონმდებლობა: „ის, რომ საბაზო საფეხურის მოსწავლეს უმაღლესში სწავლის გაგრძელება არ შეეძლო, იყო მნიშვნელოვანი ჩიხი“.

დაგვიანებით, მაგრამ ამ ბარიერის მოხსნის აუცილებლობა დაინახა სახელმწიფომაც – უკვე მზად არის კანონპროექტი, რომლითაც პროფესიული განათლების პოლიტიკა უნდა შეიცვალოს. „დღემდე ცხრაკლასდამთავრებული ვერ აგრძელებდა სწავლას უმაღლესში, ანუ მთელი სიცოცხლის მანძილზე სწავლის პრინციპი არ იყო დაცული. რეფორმით ეს ხარვეზი აღმოიფხვრება. კოლეჯებში მოსწავლეები პროფესიულთან ინტეგრირებულ საშუალო განათლების პროგრამებს ისწავლიან და ატესტატთან გათანაბრებულ დოკუმენტს მიიღებენ“, – ამბობს  საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს პროფესიული განათლების განვითარების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ირინა წეროძე.

შესაბამისად, თუ მოზარდი მე-9 კლასიდან გადაწყვეტს რომელიმე ხელობის შესწავლას, ხოლო წლების შემდეგ მოინდომებს უმაღლესი განათლების მიღებას, მას უკვე ექნება ამის უფლება.

ირინა წეროძის თქმით, პროფესიული და ზოგადი განათლების ინტეგრირებულ საპილოტე პროგრამებს სოფლის მეურნეობის (მეცხოველეობა, მებაღეობა) მიმართულებით უკვე ახორციელებენ.

განათლების სამინისტროში ამბობენ, რომ პროფესიული განათლების რეფორმა სწორედ იმ ჩიხის აღმოსაფხვრელად გახდა აუცილებელი, რომელიც განათლების სისტემაში გაჩნდა. ოფიციალური განმარტებით, კანონპროექტის მიხედვით, ფუნდამენტურად იცვლება პროფესიული განათლების სისტემა.

სტუდენტები, რომლებსაც პროფესიულ სასწავლებელში ვესაუბრეთ, ამბობენ, რომ პროფესიული განათლების რეფორმა დაგვიანებულია, თუმცა კარგია, რომ ძვრები დაიწყო.

„ეროვნული გამოცდები ვერ ჩავაბარე, ამიტომ წლების დაკარგვას აქ სწავლა ვარჩიე“, – გვეუბნება მალვინა ზოიძე, რომელიც ერთ-ერთ კოლეჯში სწავლობს.

„კანონს შესაძლებლობა რომ მოეცა, პროფესიულზე უფრო ადრე ჩავაბარებდი, რადგან მეცოდინებოდა, რომ ამით უმაღლესში ჩაბარების პერსპექტივა არ დამეკარგებოდა“, – ამბობს დიანა გულაბერიძეც.

თორნიკე 19 წლისაა, საშუალო სკოლა დაასრულა, თუმცა სწავლა მაინც პროფესიულში გააგრძელა. ელექტროობას სწავლობს და ზაფხულში მუშაობდა კიდეც.

პროფესიულ კოლეჯ „ბლექსის“ ერთ-ერთი მასწავლებელი ოთარ ხაჯიშვილი კი, რეფორმის წარმატებას ხარისხიან სწავლებაში ხედავს და თავის კოლეჯში არსებულ მოძველებულ ტექნიკურ ბაზაზე ამახვილებს ყურადღებას:

„გვჭირდება ახალი ვოლტმეტრი, რაც გვაქვს, ძალიან დაბალი დონისაა. სამფაზა ძრავები გვინდა რამდენიმე და არ გვაქვს, ერთი ცალია და ისიც მოსწავლემ გვაჩუქა. დღეს ელექტროობაში იმდენი სიახლე შემოდის, რომ თუ ტექნიკურად არ ხარ აღჭურვილი, რთულია ფეხი აუწყო.“

ოთარ ხაჯიშვილმა 50-ზე მეტი დასახელების ხელსაწყოს სია დირექციას უკვე  გადასცა და იმედი აქვს, რომ დროულად განახლდება კოლეჯის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა.

2017 წლის ბიუჯეტში, პროფესიული განათლების მუხლში, 36 მილიონზე მეტი ლარია გამოყოფილი. პროფესიული განათლების განვითარების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ირინა წეროძე ამბობს, რომ ეს თანხა გათვალისწინებულია როგორც სტუდენტთა სასწავლო ხარჯების დასაფარავად, ასევე სხვადასხვა ლოკაციაზე არსებული პროფესიული სასწავლებლის ტექნიკურ-მატერიალური ბაზის გასაუმჯობესებლად. „ორი მილიონი ლარი კი სკოლებში შრომის გაკვეთილებისთვის არის გამოყოფილი. თანხის ნაწილი პროფესიული სასწავლებლების ადმინისტრაციული ხარჯების დაფარვაზე იხარჯება, ნაწილიც ახალი ლოკაციების განვითარებაზე.“

ამ დროისთვის ქვეყნის მასშტაბით 20 სახელმწიფო პროფესიული კოლეჯი და 50-მდე კერძო კოლეჯი ფუნქციონირებს. ირინა წეროძის თქმით, ახალი სასწავლო წლისთვის სამი ახალი სასწავლებელი ლაგოდეხში, სტეფანწმინდასა და თიანეთშიც გაიხსნება. მომავალი წლიდან კი, ზესტაფონში სამშენებლო მიმართულებით გაიხსნება პროფესიული სასწავლებელი, „რადგან ეს მიმართულება ძალიან ვითარდება ქვეყანაში“. 2018 წლისთვის კოლეჯის გახსნა იმავე მიმართულებით იგეგმება კასპშიც.

რაც შეეხება აჭარას, რეგიონში ამ დროისთვის ორი სახელმწიფო პროფესიული სასწავლებელი ფუნქციონირებს ქობულეთსა და ბათუმში. სამინისტროში გვეუბნებიან, რომ ამავე ტიპის სასწავლებლის გახსნა სურთ ხულოშიც, თუმცა ამ ეტაპზე მხოლოდ კონსულტაციები მიმდინარეობს მუნიციპალიტეტთან.

ირინა წეროძის თქმით, რეაბილიტირებულ სასწავლებლებში ზოგგან მთლიანად განახლებულია მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა, ზოგგან კი – ნაწილობრივ. „ჩვენ დავიწყეთ სასწავლებლებში ახალი პროგრამების დანერგვა. სტანდარტის თანახმად, ამ პროგრამებს აუცილებლად უნდა ჰქონდეთ სახელოსნო, რომელიც იქნება აღჭურვილი ყველა საჭირო ინვენტარით. ამის გარეშე სასწავლებელი უფლებამოსილებას ვერ განახორციელებს“.

პროფესიული განათლების მიმართულებით სახელმწიფო სტუდენტებს 150 პროგრამას სთავაზობს, რომლებიც, წეროძის თქმით, რეგიონების პრიორიტეტული სფეროების მიხედვით შეირჩა. პროფესიულ სასწავლებლებში სტუდენტების განათლებას მთლიანად სახელმწიფო აფინანსებს.  ერთი სტუდენტის განათლება სახელმწიფოს, საშუალოდ, 750-800 ლარი უჯდება. „თუმცა ზოგიერთი პროგრამის ფასი შეიძლება იყო 1000 და 2 500-ც კი“.

განათლების სამინისტროს მონაცემებით, პროფესიულ პროგრამებზე აბიტურიენტების რეგისტრაცია ყოველ წელს 10-15 პროცენტით იზრდება. მათივე ინფორმაციით, შარშან პროფესიულ პროგრამებზე 11 ათას 170 ადამიანი ჩაირიცხა.

„ჩვენ ყოველ წელს ვატარებთ კურსდამთავრებულთა კვლევას, 2015 წელს 42-პროცენტიანი დასაქმება იყო, მომდევნო წელს – 47%-იანი, შარშანდელი კვლევის მიხედვით კი, დასაქმების მაჩვენებელი 56 %-ით გაიზარდა. ამაში შედის თვითდასაქმების მაჩვენებელიც“, – ამბობს ირინა წეროძე.

კვლევის მიხედვით, ყველაზე ადვილად კომპიუტერული ტექნოლოგიების სპეციალისტები, ბუღალტრები, ელექტრიკოსები, მზარეულები, კონდიტერები და შემდუღებლები საქმდებიან.

პროფესიული სასწავლებლის – „ბლექსის“ დირექტორის მოადგილის, მაია თოიძის ინფორმაციით, დღეს ყველაზე დიდი მოთხოვნა კვალიფიციურ მზარეულებზეა.

„ჩვენი კოლეჯის დამთავრებული არც ერთი მზარეული დაუსაქმებელი არ არის. მოთხოვნა დიდია, მიწოდება კი – ნაკლები. გასულ წელს 11 მიმტანი გამოვუშვით და ყველა დასაქმდა“, – ამბობს თოიძე. – „ჩვენს კოლეჯში მზარეულის პროგრამაზე მხოლოდ 40 ადგილი გვაქვს, მეტის მიღების შესაძლებლობას მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა არ გვაძლევს“.

გამოსავალი, როგორც ადმინისტრაციაში გვეუბნებიან, ნაკლებადმოთხოვნად პროგრამებზე ადგილების შემცირებაა, მოთხოვნადზე კი – გაზრდა.

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი, ალექსანდრე ჯეჯელავაც მიიჩნევს, რომ ქვეყანაში პროფესიული განათლება პოპულარული ხდება. ის ცდილობს ამ მიმართულებით ახალგაზრდების წახალისებას, თუმცა გარკვეულ შემთხვევებში თავადვე ეწევა მის დისკრედიტაციას, როცა ამბობს, რომ „უმაღლესში მხოლოდ „ნავაროჩენი“, ყველაზე მცოდნე ხალხი უნდა წავიდეს“.

რას სთავაზობს სახელმწიფო, როგორც ალექსანდრე ჯეჯელავა იტყოდა „გადარჩეულებს“ და როგორი იქნება პროფესიული განათლების პოლიტიკა ქვეყანაში? – ეს უფრო ზუსტად მაშინ გამოჩნდება, როცა სახელმწიფო კანონს შეცვლის. ახალი კანონპროექტი პროფესიული განათლების შესახებ საქართველოს პარლამენტში წლის ბოლომდე იქნება ინიცირებული.

მიმდინარე წლის 30 ოქტომბრიდან ამოქმედდა სიმაღლეზე მუშაობის უსაფრთხოების მოთხოვნების შესახებ ტექნიკური რეგლამენტი, რომელიც განსაზღვრავს უსაფრთხოების მოთხოვნებსა  და პრევენციული ღონისძიებების ზოგად პრინციპებს იმ სამუშაოებზე, სადაც არსებობს 2 მეტრის და მეტი სიმაღლიდან ვარდნის საფრთხე.

მთავრობის დადგენილებაში აღნიშნულია, რომ „ტექნიკური რეგლამენტი აწესებს დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა ვალდებულებებს, რომელიც დაკავშირებულია უსაფრთხო და ჯანსაღი სამუშაო გარემოს შექმნასთან“.

ტექნიკური რეგლამენტის მოთხოვნების შესრულებაზე ზედამხედველობა და კონტროლი უფლებამოსილების ფარგლებში  უნდა განახორციელონ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესაბამისმა ორგანოებმა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს შრომის პირობების ინსპექტირების დეპარტამენტმა.

ამასთან, სამშენებლო მოედნებზე ტექნიკური რეგლამენტით განსაზღვრული მოთხოვნების დარღვევა წარმოადგენს მშენებლობის უსაფრთხოების წესების დარღვევას. სამშენებლო მოედნებზე სამშენებელო უსაფრთხოების ტექნიკური რეგლამენტი ხშირად ირღვევა, რასაც ადამიანების სიცოცხლე ეწირება.

ტექნიკური რეგლამენტი განსაზღვრავს დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა  ვალდებულებებს, მოთხოვნებს დამცავი მოაჯირების, ხარაჩოების მოწყობისა და ექსპლუატაციის, ასევე ხარაჩოს ტვირთამწეობისა და შემოწმების მიმართ; უსაფრთხოების ბადეების განთავსებას და სხვ.

რეგლამენტით განსაზღვრულია, თუ რა მოთხოვნებს უნდა აკმაყოფილებდეს სიმაღლიდან ვარდნის საწინააღმდეგო ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები, დამჭერი მოწყობილობები, მაფრთხილებელი ბარიერები, გადასატანი კიბეები.

ამავე რეგლამენტით ღიობები [ჭები, შურფები, ლიფტის შახტები, კიბის უჯრედები, ნებისმიერი ადგილი, სადაც შესაძლოა ადამიანების ვარდნა] დაფარული უნდა იყოს სპეციალური ხუფებით ან/და ფენილებით. ხუფები უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

[checklist]

• ყველა ხუფი უნდა უძლებდეს მასზე მდგარი დასაქმებულის და განთავსებული ხელსაწყოსა და ნივთის გაორმაგებულ წონას;
• ხუფები უნდა დამონტაჟდეს ისე მყარად, რომ შეუძლებელი იყოს მისი შემთხვევითი გადაადგილება;
• ხუფებს უნდა ჰქონდეს გამაფრთხილებელი წარწერა − „ორმო“ [„HOLE“] და „ხუფი“ [„COVER“].

[/checklist]

მთავრობის მიერ დამტკიცებული ტექნიკური რეგლამენტის მოთხოვნაა სიმაღლეზე მომუშავე ყველა თანამშრომელს ჰქონდეს გავლილი შესაბამისი სწავლება, „რომელიც ეფუძნება საერთაშორისოდ აღიარებულ სასწავლო მოდულებს“, თუმცა, სწავლების ის მუხლი რეგლამენტში, რომელშიც ეს მოთხოვნაა, 2018 წლის პირველი მაისიდან ამოქმედდება.

ტექნიკური რეგლამენტით განსაზღვრული მოთხოვნების დარღვევისათვის პასუხისმგებლობა განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.

ამავე თემაზე:

უსაფრთხოების ნორმები მშენებლობებზე კონტროლს მიღმა

ჯუმბერი 19 წლისაა. ის მეათე კლასში სწავლობს და თავის კლასელებზე რამდენიმე წლით უფროსია. ჯუმბერი პატარა სენსაციაა იმ თემში, სადაც ის ცხოვრობს. ქობულეთში, ლიანდაგს გადაღმა დასახლებაში იგი პირველი ადამიანია, რომელიც ქართულ სკოლას დაამთავრებს. ჯუმბერი ბოშაა.

ბოშების პატარა თემში ყველა მოზარდს არ გაუმართლა. ზოგიერთს სკოლაში არ უშვებენ და ბავშვები იძულებულნი ხდებიან, საოჯახო საქმეში ჩაერთონ, უმცროს და-ძმაზე და შემოსავალზე იზრუნონ და დილას სახლიდან აყოლებენ თვალს, როგორ მიდიან მათი თანატოლები სკოლაში.

ეს მათი ცხოვრების წესიაო – ასე ამბობენ მთავრობაში, ელენეს კი, რომელიც თვითონაც ბოშაა და წლებია ბოშათა უფლებების დაცვაზე მუშაობს, მიაჩნია, რომ სახელმწიფო, უბრალოდ, ხელებს იბანს.

განათლების ხელმისაწვდომობა „ბათუმელების“ ამ ნომრის მთავარი ფოკუსია. კარგი განათლების მიღების უფლება და პირობები ყველას უნდა ჰქონდეს, მაგრამ ასე არ არის.

ამჯერად დავინტერესდით, სად სწავლობენ ქართველი პოლიტიკოსებისა და მაღალი თანამდებობის პირების შვილები. აღმოჩნდა, რომ მათი შვილების უმრავლესობა კერძო სკოლაში იღებს განათლებას, რისთვისაც მშობლები ათასობით ლარს იხდიან. ლელა დუმბაძის სტატია „ერთი ქვეყანა – ორი სამყაროს შვილები“ ამის შესახებ მოგითხრობთ და პარალელურად 2017 წელს ქვეყნის საუკეთესო მასწავლებელსაც გაგაცნობთ, რომელიც ნაგვის ყუთიდანაც კი იღებს ძველი თაბახის ფურცლებს, რომ ბავშვების განათლებისთვის გამოიყენოს.

ქვეყნის ეკონომიკა კი, სერიოზული გამოწვევის წინაშეა. ბოლო წლებია საქართველოს პორტებსა და რკინიგზაზე ტვირთები მცირდება. საკითხი, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება საქართველოს ეკონომიკას და გეოპოლიტიკურ მნიშვნელობას, ხელისუფლების მხრიდან არც სათანადოდაა შესწავლილი და არც შეფასებული, ყოველ შემთხვევაში სტატიის მომზადებისას ამ თემასთან დაკავშირებულ ბევრ კითხვაზე პასუხი ვერ მივიღეთ. თუ ტვირთების კლება გაგრძელდება, საქართველო, რომელსაც სატრანზიტო დერეფნის ამბიცია აქვს, ჩიხად შეიძლება იქცეს.

ოქტომბერში საქართველო შვილთან ერთად დატოვა აზერბაიჯანელმა ჟურნალისტმა ლეილა მუსტაფაევამ. ლეილა ამბობდა, რომ მას თბილისში უთვალთვალებდნენ და ჩვენს ქვეყანაში ყოფნა მისთვის აღარ იყო უსაფრთხო. აფგანი და ლეილა წლებია აზერბაიჯანელი ოლიგარქების ქონებასა და ბიზნესკავშირებს იძიებდნენ აზერბაიჯანსა და საქართველოში, ასეთები კი ცოტანი არ არიან. „ბათუმელები“ ამ ნომერში გიამბობთ, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის მამიდის ოჯახის მშენებარე აგარაკზე მწვანე კონცხზე და ალიევის შვილის მეგობრის ბიზნესინტერესებზე ბათუმში.

და, რა თქმა უნდა, არჩევნები, რომელმაც კიდევ ერთხელ გვაჩვენა რა ზედაპირულია პოლიტიკური განცხადებები ქალების პოლიტიკაში ყოფნის აუცილებლობაზე. აქაც, ისევე, როგორც განათლების ხელმისაწვდომობაზე, ყველა თანხმდება, რომ ეს აუცილებელია, მაგრამ ზეპირი შეთანხმებებით არაფერი იცვლება და ამის შედეგია ის, რომ ამჯერადაც „ყველა მერი კაცია“.

ჟურნალ „ბათუმელების“ ახალი ნომრის ანონსი 

დაახლოებით ერთ საათს გაგრძელდა დღეს, 31 ოქტომბერს, შეხვედრა საზოგადოება „ბათომსა“ და აჭარის მთავრობის თავმჯდომარეს, ზურაბ პატარაძეს შორის. შეხვედრაზე, რომელიც საზოგადოება „ბათომის“ თხოვნით გაიმართა, ზონალური საბჭოს დაკომპლექტებაზე იყო საუბარი. კულტურული მემკვიდრეობის დამცველები მიიჩნევენ, რომ უნდა შეიცვალოს ზონალური საბჭოს დაკომპლექტების და გადაწყვეტილების მიღების წესი, რადგან ამჟამად საბჭო საჯარო მოხელეებისგანაა დაკომპლექტებული და არა – სპეციალისტებისგან, რაც, არაკომპეტენტური გადაწყვეტილებების გარდა, კორუფციაზეც აჩენს ეჭვებს.

შეხვედრას აჭარის მთავრობაში ზურაბ პატარაძის და საზოგადოება „ბათომის“ წევრების გარდა ბათუმის ახალარჩეული მერი ლაშა კომახიძე, აჭარის განათლების მინისტრი ინგა შამილიშვილი და აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელი, ლაშა ასლანიშვილი ესწრებოდნენ.

„ბათომის“ ერთ-ერთი დამფუძნებლის, შოთა გუჯაბიძის თქმით, ზურაბ პატარაძემ განაცხადა, რომ მას ამ საკითხზე გადაწყვეტილება მიღებული აქვს:

„ზურაბ პატარაძემ თავად დაიწყო ამ საკითხზე საუბარი. თქვა, რომ აპირებს მთლიანად შეცვალოს ზონალური საბჭო და მხოლოდ დარგის სპეციალისტებით დააკომპლექტოს. მან აღნიშნა, რომ აპირებს ეს იყოს როტაციის წესით, რომ გამოირიცხოს პირადი ინტერესები საბჭოსთან დაკავშირებით. მას კონკრეტული სპეციალისტები არ დაუსახელებია. რამდენჯერმე ვთხოვეთ, რომ იქნებ ჩვენც ჩავერთოთ სიის შედგენის პროცესში, თუმცა ამაზე თანხმობა არ ყოფილა.“

კითხვაზე, რამდენად კმაყოფილნი არიან შეხვედრის შედეგით, შოთა გუჯაბიძე ამბობს, რომ ეს არ არის პირველი შეხვედრა აჭარის მთავრობის თავმჯდომარესთან: „ჩვენ პატარაძეს შევხვდით იანვარში და მაშინაც თანხმობა იყო, მან მაშინ აღნიშნა, რომ ჩვენ ერთ მხარეს ვდგავართ, მაგრამ მას შემდეგ ცხრა თვე გავიდა და არაფერი შეცვლილა.“

გამოვიდა ჟურნალ „ბათუმელების“ ოქტომბრის ნომერი. თბილისში ჟურნალის დარიგება ხელმომწერებთან თბილისსა და ბათუმში ხვალ, პირველ ნოემბერს დაიწყება.

შეგახსენებთ, რომ „ბათუმელები“ თბილისსა და ბათუმში უკვე თავად უზრუნველჰყოფს ჟურნალის მიტანას ხელმომწერებთან და ჟურნალს ხელმომწერები მიიღებენ მაქსიმუმ სამი დღის ვადაში.

„ბათუმელების“ ოქტომბრის ნომერში კი წაიკითხავთ:

ფოკუსი თემაზე: ყველა მერი კაცია
ავტორი: ია ფრანგიშვილი

ეკონომიკა: პორტებიდან დაკარგული ტვირთის ფასი
ავტორი: თედო ჯორბენაძე

თემა: მაღალი თანამდებობის პირის დედის ბიზნესი
ავტორი: ცაგო კახაბერიძე

პოლიტიკა: თურქეთის გეოპოლიტიკური პაზლი
ავტორი: დათო ქოქოშვილი

თემა: აზერბაიჯანის პრეზიდენტის მამიდის ოჯახის ვილა მწვანე კონცხზე
ავტორი: თედო ჯორბენაძე

განათლება: ერთი ქვეყანა – ორი სამყაროს ბავშვები
ავტორი: ლელა დუმბაძე

საზოგადოება: ბოშები სკოლაში და სკოლის გარეშე
ავტორი: ჯაბა ანანიძე

უცხოეთი: ვაიმარის აჩრდილი გერმანიაში
ავტორი: ჰაროლდ ჯეიმსი

საზოგადოება: ბოშები სკოლაში და სკოლის გარეშე
ავტორი: ჯაბა ანანიძე

კავკასია: რუსეთი – საიმედო პარტნიორი?
ავტორი: მიკაელ ზოლიანი

მოგზაურობა: სანამ დაზამთრდება
ავტორი: მანანა ქველიაშვილი

წიგნები: როცა წერა ნევროზს ემსგავსება
ავტორი: ზურა აბაშიძე

ფოტოპროექტი: თამბაქოს ყვავილობა
ავტორი: მანანა ქველიაშვილი

ლიტერატურა: დასასვენებლად წასვლა
ავტორი: ლია ლიქოკელი

კულინარია: შემოდგომის შვიდი ვარსკვლავი
ავტორი: თამარა მირიანაშვილი

სამი წლის წინ ბათუმში სტალინის სახლ-მუზეუმი დაანგრიეს. ისტორიული სახლის ნაცვლად ამ ადგილას ახალი საცხოვრებელი კორპუსები აშენდა. სახლის დანგრევამდე, 2011 წელს, ბიზნესმენმა თენგიზ ბაკურიძემ მედიასთან განაცხადა, რომ სახლს, სადაც სტალინი ცხოვრობდა, შეაკეთებდა და კორპუსების მშენებლობის დასრულების შემდეგ მუზეუმს ისევ მოაწყობდა. მაშინ სტალინის მუზეუმიდან ექსპონატები დროებით ბათუმის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში გადაიტანეს.

„საჯარო პირობის გარდა, ჩვენ თენგიზ ბაკურიძემ ხელშეკრულება გაგვიფორმა, სადაც წერია, რომ კორპუსების აშენების შემდეგ სტალინის მუზეუმი ისევ ძველ ადგილზე გაიხსნებოდა. პირობა არ შესრულდა. ბიზნესმენს მივაკითხეთ. გვითხრა, რომ მერიამ არ მისცა ამის უფლება,“ – ამბობს „სტალინის საზოგადოების“ წევრი, ნუგზარ კეკელიძე.

რატომ არ შეასრულა პირობა თენგიზ ბაკურიძემ? – ბიზნესმენმა გვითხრა, რომ სტალინის მუზეუმის მოწყობა ახლაც სურს, მაგრამ მშენებლობის ნებართვა მერიისგან ვერ მიიღო.

„როცა ეკონომიკის სამინისტროსგან ვიყიდე მიწის ნაკვეთი, ოფიციალურად არ მქონია სტალინის სახლ-მუზეუმის შენარჩუნების ან ახლის მოწყობის ვალდებულება. ვადასტურებ, რომ საჯაროდ დავპირდი საზოგადოებას სტალინის მუზეუმის მოწყობა. ძველი სახლი დავანგრიეთ, რადგან რეაბილიტაციას აღარ ექვემდებარებოდა, ავარიული იყო, წყალი ჩამოდიოდა, კედლები იქცეოდა… მე ნამდვილად ვთქვი, რომ მუზეუმს ხელახლა მოვაწყობდი იმავე სტილით, რაც მანამდე იყო, პროექტი წარვადგინეთ მერიაში ორი წლის წინ, მაგრამ უარი გვითხრეს. არ ვიცი, რატომ თქვეს უარი. ახალი მერი რომ მოვა, ხელახლა მივმართავ,“ – აღნიშნა თენგიზ ბაკურიძემ.

„მუზეუმს იქ ვეღარ ააშენებს, რადგან მშენებლობის კოეფიციენტი უკვე ათვისებული აქვს, რა ფართობის ათვისებაც შეიძლებოდა, მაქსიმალურად ათვისებულია,“ – გვითხრა ბათუმის მერიის არქიტექტურის სამსახურის უფროსმა, ირაკლი ახალაძემ. მისი თქმით, თენგიზ ბაკურიძეს ახალი მუზეუმის ასაშენებლად პროექტი არ წარმოუდგენია. ახალი კორპუსების მშენებლობის ნებართვა კი თენგიზ ბაკურიძეს 2011 წელს მიუღია.

თენგიზ ბაკურიძე: „რა კოეფიციენტი უნდა მუზეუმის აშენებას. მე იქ დატოვებული მაქვს მუზეუმის ადგილი, ერთი ოთახი მოეწყობა, პროექტზე ველაპარაკე მე მერიას. მთავარია, უფლება დაგვრთონ და პროექტი რა პრობლემაა… კოეფიციენტი რომ იძლეოდეს მაგის საშუალებას, მაშინ კი აღარ დამჭირდებოდა დახმარება. მე ვსაუბრობ ერთსართულიან ბელეტაჟ სახლზე. ამაზე ვითხოვ უფლებას და იმედი მაქვს, მივაღწევ ამას“.

სტალინის სახლ-მუზეუმი პუშკინის #19-ში მდებარეობდა. ამ შენობას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი არ ჰქონდა. შესაბამისად, არც ერთ ოფიციალურ უწყებას ბიზნესმენი არ დაუვალდებულებია, სტალინის მუზეუმი შეენარჩუნებინა.

ამ შენობაში სტალინის მუზეუმის გახსნა განაპირობა იმან, რომ ეს იყო სახლი, სადაც ცხოვრობდა სტალინი. XIX საუკუნის დამლევს სახლი მესაათე სიმხოვიჩს ეკუთვნოდა. ამ უბანში სახლებს მეტწილად გასაქირავებლად აშენებდნენ. რამდენიმე ერთად ქირაობდა ოთახს. ყოველი მათგანი სახლის პატრონს თვიურად სამ მანეთს უხდიდა ერთი საწოლისათვის. ამ სახლის ერთ ოთახში ცხოვრობდნენ მანთაშევის ქარხნის მუშა კოტე კალანტაროვი და კოწია კანდელაკი.

აქ ცხოვრებისას სტალინმა ჩამოაყალიბა რამდენიმე არალეგალური სოციალ-დემოკრატიული წრე, რომლებსაც თვითონ ხელმძღვანელობდა. აქვე მომზადდა ამ წრის პირველი არალეგალური კონფერენცია. ამ სახლში ინახებოდა სტამბა, რომელიც 1902 წლის დამდეგს გამართა ბათუმის კომიტეტმა. ოთახი, სადაც სტალინი ცხოვრობდა, 14 კვ. მეტრია. ოთახში იდგა ხის სამი საწოლი, ერთი უჯრიანი ძველი მაგიდა, რომლის თავზე, კედელზე თუნუქის პატარა ლამპა ეკიდა. ოთახში იდგა ოთხი ხის სკამი და ნავთქურა. მუზეუმში დაცული იყო 400-მდე ექსპონატი და 2000-მდე წიგნადი ფონდი. ექსპონატები გადატანილია ხარიტონ ახვლედიანის მუზეუმში.

მთავარ ფოტოზე: სტალინის სახლ-მუზეუმი ბათუმში / 2014 წლის 09 მარტი / „ბათუმელების“ არქივიდან 

შინაგან საქმეთა სამინისტრო ბათუმში საჯარო სკოლის მოსწავლეზე მასწავლებლის მხრიდან სავარაუდო სექსუალური შევიწროების ფაქტს იძიებს. ინფორმაციას, სავარაუდო სექსუალური შევიწროვების შესახებ „ბათუმელები“ რამდენიმე დღეა არკვევს. არც სკოლაში და არც აჭარის განათლების სამინისტროში შემთხვევას არ უარყოფენ, თუმცა კონკრეტულ პასუხებს გაურბიან.

„გვაქვს ინფორმაცია, რომ ბათუმის ერთ-ერთი სკოლის მე-11 კლასის მოსწავლეზე მასწავლებლის მხრიდან ადგილი ჰქონდა სექსუალური შევიწრეობის მცდელობას. გაქვთ თუ არა ამის შესახებ ინფორმაცია?“ – ეს კითხვა „ბათუმელებმა“ აჭარის განათლების მინისტრს, ინგა შამილიშვილს დაუსვა, რაზედაც მინისტრმა გვიპასუხა: „მაქვს ინფორმაცია, გიდასტურებთ, მაგრამ არის თემები, რომლის აჟიტირება არ შეიძლება. ეს ძალიან საფრთხილო და სათუთი თემაა, თუმცა უნდა მივყვეთ მოვლენებს და ამ ეტაპზე, რაიმე კონკრეტული კომენტარისგან თავს შევიკავებ“.

მინისტრი ამბობს, რომ ეს არის მანდატურის მიერ დაფიქსირებული ფაქტი. „მე ამ დროისთვის მანდატურის ოფიციალური განაცხადი არ მაქვს, მაგრამ მე ვიცი, რომ მანდატურთან დაფიქსირდა ამბავი“.

„ბათუმელების“ კითხვაზე, რა დააფიქსირა მანდატურმა, იყო თუ არა სექსუალური შევიწროების მცდელობა, ინგა შამილიშვილი ამბობს: „მანდატურთან მოხდა რაღაც დოზით ამ ფაქტის დაფიქსირება მოსწავლის მხრიდან, შედეგებს შემდეგ გავიგებთ“.

აჭარის განათლების მინისტრმა ასევე თქვა, რომ „პროცესში ჩართულია არაერთი სამსახური…“ უშუალოდ განათლების სამინისტრო კი იკვლევს იმას, რატომ ამზადებდა მასწავლებელი თავის მოსწავლეს თანხის სანაცვლოდ.

„სკოლა თავისი კომპეტენციის ფარგლებში ვერ გამოიძიებს სექსუალური ძალადობის ფაქტს. ეს არის სხვა ორგანოს პრეროგატივა, ამიტომ, პირველი კვლევის შედეგებით თუ გამომჟღავნდა, რომ არსებობდა ასეთი ფაქტი, მაშინ უკვე შემდგომ ჩაერთვებიან სამართალდამცავები“, – გვეუბნება მინისტრი.

სავარაუდო სექსუალური შევიწროების შესახებ ვკითხეთ მოსწავლის კლასის დამრიგებელსაც. ის ამბობს, რომ მოზარდთან დაკავშირებით ბევრი ინფორმაცია არ აქვს, რადგან ის მათთან ცოტა ხნის წინ გადმოვიდა. იგი გვიყვება, რომ ბავშვი არ ჰქონდა მაღალი აკადემიური მაჩვენებელი და დამატებით მომზადებას საჭიროებდა: „სადღაც ამზადებდა, მაგრამ სად, ინფორმაცია არ  მაქვს. ორი გაკვეთილის შემდეგ აღარ მივიდა მასწავლებელთან, ვერ გადავიხდი ფულსო და როცა შეწყვიტა ბავშვმა მასთან  მომზადება,  ცოტა უფრო გაუხეშდა მასწავლებელი მის მიმართ“.

„ბათუმელების“ კითხვაზე, როდის  მიიღო ეს ინფორმაცია მან მოსწავლისგან, კლასის ხელმძღვანელი ამბობს, რომ დეტალებზე არ სურს საუბარი. „მე ვერაფერს გეტყვით ამის შესახებ, ვიკვლევთ.  სხვა ინფორმაცი არ მაქვს“.

თავის მხრივ სკოლის დირექტორიც აზუსტებს, რომ მოსწავლის მიმართ სექსუალური შევიწროების შესახებ არც მას აქვს ინფორმაცია: „მე მაქვს ინფორმაცია, რომ ამზადებდა საკუთარ მოსწავლეს და თუკი დადასტურდება ფაქტი, რომ მასწავლებელი მოსწავლეს ფულის სანაცვლოდ ამზადებდა, საქმე განსახილველად სკოლის დისციპლინარულ საბჭოს გადაეცემა. დადასტურების შემთხვევაში, სავარაუდოდ, შევუწყვეტ ხელშეკრულებას“.

სკოლის ადმინისტრაციაში ამბობენ, რომ მოკვლევა 27 ოქტომბერს დაიწყო. 31-ის ოქტომბრის ჩათვლით მასწავლებელი სკოლაში არ გამოცხადებულა.

შს სამინისტროს ინფორმაციით, ფაქტთან დაკავშირებით გამოძიება სსკ-ის 138-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც სექსუალური ხასიათის ძალმომრეობით ქმედებას გულისხმობს.

როგორია აჭარის მთავრობის თავმჯდომარის დამოკიდებულება ფეხბურთელ გურამ კაშიას ქმედებაზე, როცა მან ლგბტ თემის მიმართ მხარდაჭერა გამოხატა და არაძალადობრივ კამპანიაში ჩაერთო – ზურაბ პატარაძეს შეკითხვა „ბათუმელებმა“ მთავრობის სხდომის შემდეგ დაუსვა.

ჰომოფობიაზე საუბრის ნაცვლად აჭარის მთავრობის თავმჯდომარემ აქცენტის გაკეთება ახალ სტადიონზე ამჯობინა.

„მე, ზოგადად, მიყვარს სპორტი. ბათუმში აშენდება არაჩვეულებრივი სტადიონი და იქ ძალიან კარგი თამაშები ჩატარდება. შესაბამისად, ჩვენ მზად ვართ მივიღოთ სპორტსმენები და დანარჩენ კითხვებს მე არ ვპასუხობ“, – აღნიშნა ზურაბ პატარაძემ.

აჭარის მთავრობის თავმჯდომარეს შევახსენეთ, რომ შეკითხვა კონკრეტულ სპორტსმენს – გურამ კაშიას და ჰომოფობიას ეხებოდა. ზურაბ პატარაძემ დასმულ კითხვაზე ასე გვიპასუხა:

„მე არ ვიცნობ გურამ კაშიას და ამაზე კომენტარს არ გავაკეთებ… ამ საკითხზე მე უკვე გაგეცით პასუხი“.

საქართველოს ეროვნული ნაკრების ფეხბურთელი და არნემის “ვიტესის” კაპიტანი გურამ კაშია ერედივიზიონის მატჩში მის გუნდს ლგბტ დროშის სამკლაურით გაუძღვა ისევე, როგორც სხვა კლუბების ლიდერები, რითაც ლგბტ ადამიანებს მხარდაჭერა გამოუცხადა, შემდეგ კი განაცხადა, რომ ამას არ ნანობს:

“მე მხარს ვუჭერ ადამიანის თავისუფლებას და წინააღმდეგი ვარ ძალადობის. მხარს ვუჭერ ადამიანს, რადგანაც ის არაფერს საზიანოს არ აკეთებს სხვების მიმართ. ეს არის ჩემი ხედვა. ჩემს ქვეყანაში რთულია აუხსნა ეს, რადგან ზოგიერთი ადამიანი ვერ იგებს, განსაკუთრებით, ფეხბურთის გულშემატკივრები. რამდენიმე ადამიანმა ღიად გამოხატა [კრიტიკა] ჩემი ფეისბუკის გვერდზე და არ ვაპირებ ყურადღება მივაქციო მათ. არ ვნანობ, რაც გავაკეთე. ეს, რა თქმა უნდა, ჩემი პასუხისმგებლობაა. მე არ მაღელვებს, ვინ ხარ, რას აკეთებ შენს ცხოვრებაში, რამდენადაც სხვისთვის ზიანი არ მოგაქვს. იყავი ის, ვინც ხარ.

საზოგადოების ნაწილმა ქართველი ფეხბურთელის წინააღმდეგ  სოციალურ ქსელში ჰომოფობიური კამპანია წამოიწყო და მისი ეროვნული ნაკრებიდან მოკვეთა მოითხოვა. გურამს ადამიანის უფლებადამცველი ორგანიზაციები, აქტივისტები, საზოგადოების სხვადასხვა ჯგუფების წარმომადგენლები და კოლეგები მხარდაჭერას უცხადებენ. კაშია არის პირველი ქართველი ფეხბურთელი, ვინც საჯაროდ გაბედა ლგბტ თემის მხარდაჭერა და განაცხადა, რომ ყველა ადამიანი თანასწორია.