Batumelebi

ქობულეთის შემოვლითი გზის 4-ზოლიან ჩქაროსნულ მაგისტრალად გადაკეთების პროექტზე 10,5 მილიონი ლარით გამოცხადებული ტენდერი საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა შეწყვიტა.

ტენდერის შეწყვეტამდე დეპარტამენტის სატენდერო კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები რამდენჯერმე გაასაჩივრეს შესყიდვების სააგენტოს დავების საბჭოში:

• დეპარტამენტს მომსახურებას ყველაზე დაბალ ფასად – 6 790 000 ლარად, გერმანული შპს „კოკს კონსალტი-ს საქართველოს ფილიალი“ სთავაზობდა. თუმცა კომისიამ მას დისკვალიფიკაცია მისცა. კომპანიამ კომისიის გადაწყვეტილება დავების საბჭოში გაასაჩივრა, მაგრამ საბჭომ საჩივარი არ დააკმაყოფილა.
• მეორე პრეტენდენტიც უცხოური საწარმოს ფილიალი იყო – სს „ინსტიტუტი იგჰ, სააქციო საზოგადოება სამოქალაქო მშენებლობის კვლევებისა და განვითარების საკითხებში“, რომლის დამფუძნებელი ხორვატიული კომპანიაა. ფილიალის დირექტორი კი ორმაგი [რუსეთისა და სომხეთის] მოქალაქეობის მქონე რობერტ პეტროსიანია. ამ კომპანიის შეთავაზება 6 888 500 ლარი იყო.
• გზების დეპარტამენტს დავების საბჭოში ორჯერ უჩივლა შპს „ტრანსპროექტმა“. მომჩივნის მთავარი მოთხოვნა ორივე სარჩელში სს „ინსტიტუტის იგჰ სააქციო საზოგადოება სამოქალაქო მშენებლობის კვლევებისა და განვითარების საკითხებში“ უცხოური საწარმოს ფილიალის დისკვალიფიკაცია იყო.

„ტრანსპროექტის“ საჩივარი დავების საბჭომ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა:

„დაევალოს გზების დეპარტამენტის სატენდერო კომისიას 2023 წლის 23 აგვისტოს სხდომის №8 ოქმით მიღებული გადაწყვეტილების გადასინჯვა და უცხოური საწარმოს ფილიალის „სს ინსტიტუტი იგჰ, სააქციო საზოგადოება სამოქალაქო მშენებლობის კვლევებისა და განვითარების საკითხებში“ მიერ წარდგენილი დაზუსტებული ტექნიკური დოკუმენტაციის შერჩევა-შეფასება წინამდებარე გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილის გათვალისწინებით და სახელმწიფო შესყიდვების მარეგულირებელი კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით“ – აღნიშნული იყო დავების საბჭოს 2023 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილებაში.

აქედან სამ დღეში, 15 სექტემბერს, სატენდერო კომისიამ ტენდერი საერთოდ შეწყვიტა.

„მიგვაჩნია, რომ სატენდერო კომისია პრეტენდენტის მიერ წარმოდგენილი ტექნიკური დოკუმენტაციის შეფასებისას მოქმედებდა მართლზომიერად, თუმცა, როგორც საბჭოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითებული მსჯელობიდან იკვეთება, სატენდერო პირობებში, სატრანსპორტო ეკონომისტის კვალიფიკაციის შეფასებასთან დაკავშირებული მიდგომები იძლევა სხვადასხვაგვარი ინტერპრეტაციის შესაძლებლობას…

მიზანშეწონილია, შეფასებისას არაერთგვაროვანი მიდგომის გამორიცხვის მიზნით, „სატრანსპორტო ეკონომისტის“ მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სატენდერო პირობები ჩამოყალიბდეს მეტად მკაფიო სახით, შემსყიდველი ორგანიზაციის კონკრეტული საჭიროებების გათვალისწინებით… რისთვისაც საჭიროა შეტანილი იქნას ცვლილება სატენდერო პირობებში…

სატენდერო კომისიას სატენდერო პირობების შეცვლა შეუძლია მხოლოდ სტატუსი – „წინადადებების მიღება დაწყებულია“ მინიჭებამდე, ხოლო მოცემულ ეტაპზე, სატენდერო კომისია მოკლებულია შესაძლებლობას განახორციელოს სატენდერო პირობებში ცვლილება, შესაბამისად, კომისიამ, მიზანშეწონილად მიიჩნია, სატენდერო პროცედურის მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში წარმართვისათვის, სახელმწიფო ინტერესებიდან გამომდინარე, შეწყდეს ელექტრონული ტენდერი.“ – აღნიშნულია ტენდერის შეწყვეტის ოქმში.

„ტრანსპროექტი“ გზების დეპარტამენტს ისევ უჩივის. ამჯერად ის ტენდერის შეწყვეტის ოქმის გაუქმებას ითხოვს და მოითხოვს დავების საბჭოსგან „მიუთითოს შემსყიდველს მის არასწორ ქმედებაზე და მოსთხოვოს შერჩევა/შეფასების პროცესის საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად განხორციელება“.

ამ ბოლო საჩივრის განხილვის თარიღად დავების საბჭოში 26 სექტემბერია ჩანიშნული.

„ქობულეთის შემოვლითი გზის 4-ზოლიან მაგისტრალად მოდერნიზებისთვის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთებისა და დეტალური საპროექტო დოკუმენტაციის შედგენაზე“, გზების დეპარტამენტმა ტენდერი 2023 წლის აპრილში გამოაცხადა.

დეტალური პროექტი ტენდერში გამარჯვებულს შესაბამისი ხელშეკრულების გაფორმებიდან 18 თვეში უნდა მოემზადებინა. თუმცა გზების დეპარტამენტი მომსახურებას 2 ნაწილად შეისყიდდა – ჯერ კვლევა-დასაბუთებას და შემდეგ- დეტალურ პროექტს.

როდის გამოაცხადებს ხელახალ ტენდერს გზების დეპარტამენტი, ჯერ უცნობია.

ამავე თემაზე:

27 სექტემბერს, სოხუმის დაცემის დღეს, „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ ბათუმში აქციას გეგმავს. პარტიის ბათუმის ორგანიზაციის ხელმძღვანელის ინფორმაციით იგეგმება მსვლელობა სოხუმის ქუჩიდან, შემდეგ კი აქცია, სავარაუდოდ ევროპის მოედანზე გაგრძელდება: „ადგილს დავაზუსტებთ“.

აქცია 13:00 საათზე დაიწყება.

„მოგეხსენებათ 27 სექტემბერს დავაანონსეთ აქცია სახელწოდებით “აფხაზეთი საქართველოა”. ღრმად გვწამს, რომ უკრაინა და ცივილური სამყარო გაიმარჯვებს ომში, რომელიც საქართველოს ახალ შესაძლებლობებს მიცემს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენისათვის.

გვჯერა რომ ბათუმი აფხაზი ძმებისთვის არჩევანის უნიკალური შესაძლებლობაა, მაგალითი თავისუფლებისა და ევროპული ღირებულებების უპირატესობისა. ამიტომაც შევარჩიეთ ბათუმი აქციის ჩატარების ადგილად.

სიმბოლურად, 27 სექტემბერს, 13 საათზე შევიკრიბებით სოხუმის ქუჩაზე და გავმართავთ მსვლელობას მთავრობის ადმინისტრაციული შენობისკენ. ყველას, ვისთვისაც ძვირფასია ტერიტორიული მთლიანობის საკითხი, შემოგვიერთდით, ეს არის ყველას აქცია მიუხედავად პარტიული კუთვნილებისა. შემოგვიერთდით სამოქალაქო აქტივისტებიც“ – განაცხადა  ლევან ანთაძემ „ბათუმელებთან.“

სოხუმი 1993 წლის 27 სექტემბერს დაეცა. სამხედრო დაპირისპირება აფხაზეთში 1992 წლის 14 აგვისტოს დაიწყო. კონფლიქტი 13 თვესა და 13 დღეს გრძელდებოდა. ამ პერიოდში დაახლოებით 10 ათასი მოქალაქე დაიღუპა, აფხაზეთიდან დევნილი 300 ათასი ადამიანი კი უსახლკაროდ დარჩა. სოხუმის დაცემის დღეს აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე, ჟიული შარტავა, 30-მდე ქართველთან ერთად დახვრიტეს.

ავტორი: ანა ბაჟუნაიშვილი

____________________

მარტოხელა, ხანშიშესული ქალი ეთერო, მოულოდნელი სასიყვარულო თავგადასავალი, ქართული საზოგადოება, ადამიანური ბრძოლები, დილემები, ნაცრისფერი ყოველდღიურობა და დასასრული, რომელიც წიგნის თანაავტორსაც გხდის – მოკლედ ასე შეიძლება აღწერო „შაშვი შაშვი მაყვალი“, ქართველი მწერლის, თამთა მელაშვილის რიგით მესამე რომანი, რომელიც 2020 წელს გამოიცა.

რომანის მიხედვით რეჟისორმა ელენე ნავერიანმა ფილმიც გადაიღო, რომლის ეკრანიზაციაც წელს კანის კინოფესტივალზე შედგა. წარმატებული ეკრანიზაციის შემდეგ, ახლა უკვე წიგნი ემზადება ევროპული მოგზაურობისთვის – „შაშვი შაშვი მაყვალი“ ფრანგულ და გერმანულ ენებზე ითარგმნება.

ჰყავს თუ არა ეთეროს რეალური პროტოტიპი და არის თუ არა ის ქართველი ქალის სახე, რამ აღაშფოთა მკითხველი, რა არის „მზერის შემობრუნება“ და დაუსრულებელი დასასრული – ამ თემაზე მწერალი თამთა მელაშვილი საუბრობს.

• ქალბატონო თამთა, როგორ გაჩნდა „შაშვი შაშვი მაყვლისა“ და ეთეროს არსებობის იდეა? გახსოვთ მომენტი, როცა გადაწყვიტეთ, რომ ეს წიგნი უნდა დაგეწერათ და ეს იქნებოდა წიგნი ეთეროზე?

მინდოდა, რომ ორმოც წელს გადაცილებული ქალი ყოფილიყო მთავარი გმირი, რადგან, ვფიქრობ, ის აკლდა ქართულ ლიტერატურასაც და მკითხველსაც. ჩემთვისაც
საინტერესო იყო ამ ასაკის ადამიანზე წერა. წიგნზე მუშაობა რომ დავიწყე, ზუსტად ვიცოდი, რომ პერსონაჟიც გამოკვეთილი უნდა ყოფილიყო – მარტოხელა ქალი, რომელიც სამყაროს განსხვავებულად უყურებს.

• ეთეროს ჰყავს რეალური პროტოტიპი, კონკრეტული ქალი? თუ ე.წ. კოლექტიური სახეა?

არც ერთი ჩემი პერსონაჟი არ არის რეალური გმირის პროტოტიპი და არც არასდროს იქნება, რადგან ჩემთვის, როგორც ავტორისთვის, გამოგონებასა და შეთხზვაშია სიამოვნება, არა რეალური ცხოვრებიდან გადმოკოპირებაში.

ეთერო კოლექტიური სახეა. მას შეიძლება ჰქონდეს რეალური ადამიანების ნიშან-თვისებები, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ეს იმ რეალური ადამიანის ნიშან-თვისებებია, რომელსაც მე ვიცნობ.

მკითხველისგან მომისმენია, რომ ეთეროს სახით მათთვის ნაცნობ ქალზე ველაპარაკებოდი და ეს ჩემთვის ნამდვილად იყო კომპლიმენტი.

• გახდა თუ არა ქართველი ქალების ცხოვრება თქვენი ინსპირაციის წყარო?

ზოგადად, ქალების ცხოვრებაა ჩემთვის ინსპირაციის წყარო.

საქართველოში დავიბადე. თუმცა, ზოგადად, ჩემი ტექსტები არ არის მხოლოდ ერთი ეროვნების ქალებზე. ასე იყო „გათვლის“ შემთხვევაშიც – ეს არ იყო მხოლოდ ქართველი გოგოების ისტორია, რადგან შეიძლებოდა ამბავი მომხდარიყო ყველგან, სადაც კონფლიქტის ზონაა.

რაც შეეხება ეთეროს, წიგნი ამ შემოდგომაზე ფრანგულ და გერმანულ ენებზე გამოიცემა და ვნახოთ, რა რეაქცია ექნებათ და როგორ მიიღებს იქაური მკითხველი, რამდენად მოვახერხე ქართველი ქალის, ეთეროს სათქმელით გლობალური სათქმელიც მეთქვა.

• თხრობა პირველ პირში, ჩვენთვის ნაცნობი ყოველდღიურობა, დილემები, მთავარი გმირის შიში, თუ რას იტყვის საზოგადოება – წიგნის წერისას იყო თუ არა თქვენი მთავარი მიზანი, მკითხველს მთავარ პერსონაჟში საკუთარი თავი აღმოეჩინა?

წერის პროცესში არ ფიქრობ, აღმოაჩენს, თუ არა მთავარ პერსონაჟში მკითხველი საკუთარ თავს. როგორი რეაქცია ექნებათ, ამაზე შეიძლება იფიქრო მას შემდეგ, რაც წიგნს გამომცემლობაში გაგზავნი. წერისას იმდენად პერსონაჟთან ხარ, მისი ამბით ხარ გატაცებული, მკითხველზე ნამდვილად ვეღარ ფიქრობ. წერა არაცნობიერი პროცესია და წიგნზე მუშაობისას წინასწარგანსაზღვრული მიზნებიც არ არსებობს.

ყველამ ვიცით, თუ რას ფიქრობს ქართული საზოგადოება დაუოჯახებელ, მარტოხელა ქალებზე. ამ ტექსტით მინდოდა, რომ მზერა შემომებრუნებინა და მეჩვენებინა, თუ რას ფიქრობს ეთერო მათზე: ოჯახებზე, ქალებზე, კაცებზე, მოზარდებზე.

ვფიქრობ, მზერის შემობრუნება ბევრისთვის მტკივნეული იყო, რადგან მიჩვეულნი არიან, რეალურ ცხოვრებაში და, მით უმეტეს, ლიტერატურაში, დომინანტური მდგომარეობიდან უყურონ ასეთ უჩინარ ქალებს.

• თხრობის ენამ, სიუჟეტმა, ურთიერთობებმა, ინტიმურ სცენებზე ღიად საუბარმა მკითხველთა ნაწილი აღაშფოთა. როგორ ფიქრობთ, რატომ მოხდა ასე? რატომ გაბრაზდნენ და აღშფოთდნენ ეს ადამიანები?

როცა ნარატივი შემობრუნდება საწინააღმდეგოდ და სარკესავით აირეკლავს რეალობას, მესმის, რომ ყველასთვის მარტივი აღარ იქნება. იძულებულნი გახდნენ, საწინააღმდეგოდ მიმართული მზერისთვის გაესწორებინათ თვალი.

ისინი გაბრაზდნენ, იმიტომ, რომ უჩვეულო პერსონაჟი შეხვდათ. მიჩვეულები არიან იდეალურად კარგ ან იდეალურად ცუდ გმირს, იდეალურად ლამაზ და იდეალურად მახინჯ ადამიანს, სხეულს, ურთიერთობას.

ეთეროს სახით ჩნდება პერსონაჟი, რომელიც შუალედურ სპექტრს იჭერს ყველანაირად. როდესაც არ ხარ მიჩვეული, რომ ადამიანი, რომელიც შენთვის უჩინარია და წიგნში მთავარ პერსონაჟად გევლინება, მესმის, რომ ეს ქმნის დისკომფორტს, რაც მკითხველში ბრაზით გამოიხატება.

ისიც არ მოგვწონს, რომ მარტოხელა ქალი გეგმავს მომავალს, იცნობს თავის სხეულს, განიცდის სიამოვნებას, ესეც უჩვეულოა.

არც ის მინდოდა, რომ სექსის სცენა მხოლოდ იდეალურად ლამაზ სხეულთან ყოფილიყო მიბმული და, ალბათ, ესეც ქმნიდა გარკვეულ უხერხულობას მკითხველში. ყველასთვის მისაღები იქნებოდა, რომ ქალს პირად ცხოვრებასთან ერთად, წარმატებული კარიერა და ლამაზი სხეული ჰქონოდა.

• წიგნი სრულდება ისე, რომ მკითხველისთვის რჩება კითხვის ნიშანი, რას გადაწყვეტს ეთერო. რატომ გადაწყვიტეთ ასეთი დასასრული?

წიგნი მიზანმიმართულად არ დავასრულე კონკრეტული ფინალით და, ვფიქრობ, ესეც გახდა მკითხველის დისკომფორტის მიზეზი. კარგი ტექსტი მკითხველს ყოველთვის უტოვებს ინტერპრეტაციის შესაძლებლობას. მომწონს, როცა მკითხველი ავარჯიშებს თავის ფანტაზიას, თვითონ გადაწყვეტს დასასრულს.

თუ რას იზამდა ეთერო, ალბათ, ამის პასუხია – რას იზამდა თითოეული მკითხველი მის ნაცვლად.

ისტორია რომ დამესრულებინა, ნიშნავდა, თუ მე როგორ მოვიქცეოდი მის ნაცვლად. მკითხველიც იფიქრებდა, რომ სწორედ ეს კონკრეტული გადაწყვეტილება იყო ლეგიტიმური. ამიტომ ღიად ვტოვებ ამ საკითხს, მინდა, რომ მკითხველის ინტერპრეტაციისთვის თავისუფალი იყოს.

• „შაშვი, შაშვი მაყვალი“ გამოვიდა 2020 წელს და ფაქტია, ამ წიგნზე საუბრობენ, განიხილავენ. თქვენი აზრით, რამ ააფორიაქა მკითხველი?

ჩემთვის ბუნებრივია, რომ ვიღაცას მოეწონება ან არ მოეწონება წიგნი. მკითხველი, რა თქმა უნდა, თავისუფალია გამოხატოს თავისი გრძნობები და ემოციები ტექსტის მიმართ. მაგრამ მე ყველა შემთხვევაში კმაყოფილი ვარ, რადგან უკვე ვიცი, რომ წიგნი მათ შეეხო და ეს მწერლისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია.

• ამ სამი წლის განმავლობაში, ალბათ, ბევრი შეფასება მოისმინეთ. რა იყო ყველაზე საინტერესო შეფასება თქვენთვის და ასევე, ყველაზე უსამართლო?

როგორც ვთქვი, ყველა მკითხველს შეუძლია თავისუფლად გამოხატოს თავისი აზრი, შესაბამისად, თითოეული შეფასება საინტერესოა ჩემთვის. შეიძლება ეს მე არ მომეწონოს, მეწყინოს, მეტკინოს, მაგრამ მთავარი აზრის გამოხატვის თავისუფლებაა.

• „შაშვი შაშვი მაყვლის“ პრემიერა სულ ცოტა ხნის წინ შედგა კანის კინოფესტივალზე. როგორ აფასებთ წიგნის ეკრანიზაციას? ის ელემენტები, რომლებიც წიგნში ასე მკვეთრად იგრძნობა, შენარჩუნდა თუ არა ფილმშიც?

ვიცოდი, რომ ელენე კარგ ფილმს გადაიღებდა, მას აქვს თავისი რიტმი და ჰყავს თავისი ეთერო. ის სინაზე, რაც წიგნში მკრთალადაა წარმოდგენილი, მან წინა პლანზე წამოწია და ეს ფილმს ძალიან მოუხდა. დანარჩენს კი მაყურებელი უკვე სექტემბრიდან იხილავს.

• თქვენ თუ იყავით ჩართული ფილმის გადაღებისას ან მსახიობების შერჩევისას?

არა, არ ვყოფილვარ ჩართული ფილმის არც ერთ ეტაპზე. ეს არის რეჟისორის საქმე. სცენარიც ელენესა და ნიკუშა მდივანს ეკუთვნით. ჩაურევლობის გადაწყვეტილება მე მივიღე და ვფიქრობ, ასე ბევრად უკეთესიც იყო.

• „შაშვი შაშვი მაყვალი“ თავისი პერსონაჟებით, „რას იტყვის ხალხის“ შიშით აღწერს ქართულ რეალობას. როგორ ფიქრობთ, რამდენად გასაგები იქნებოდა ის ევროპელი მაყურებლისთვის?

ელენემ მოახერხა, რომ ევროპელ მაყურებელს სწორად აღექვა ფილმი, რაც კანის ფესტივალზეც კარგად გამოჩნდა. რაც შეეხება წიგნს, შემოდგომის ბოლოს უკვე გვეცოდინება, რამდენად მისაღები იქნება ის ევროპელი მკითხველისთვის. მე მაინც ბუნებრივად მივიღებ ყველა ემოციას თუ შეფასებას, რადგანაც მიზანმიმართულად ევროპელი მკითხველისთვის არ ვწერ.

• ამჟამად რაზე მუშაობთ, თუ საიდუმლო არ არის?

კი, საიდუმლოა და სამწუხაროდ, ვერ ვიტყვი.

________________

ინტერვიუ ჩაწერილია ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამაგისტრო პროგრამის – „ციფრული მედია და ინოვაციები“ – ფარგლებში მომზადებული ჟურნალისთვის – „მედიალაბორატორია”.

ბოლო სამ დღეში ეროვნულმა ბანკმა 57 მილიონ დოლარზე მეტი გაყიდა, ცდილობს ბანკის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებლის, ნათია თურნავას გადაწყვეტილებით გამოწვეული არასტაბილური გარემო ეროვნული ვალუტის ირგვლივ როგორმე შეცვალოს, პროცესი შეანელოს და ლარის კურსის რყევა შეაჩეროს.

თუმცა ლარი მაინც გაუფასურდა.

ლარის რყევა განაპირობა ნათია თურნავას გადაწყვეტილებამ, რომლითაც ეროვნულმა ბანკმა სანქციების რეჟიმის შესრულების წესი შეცვალა – ბანკებს აუკრძალა სანქციების აღსრულება საქართველოს იმ მოქალაქეების წინააღმდეგ, რომელთა მიმართაც ადგილობრივი სასამართლოების ძალაში შესული განაჩენი არ არის დამდგარი.

ამ გადაწყვეტილებას წინ უძღოდა მმართველი პარტიის თავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძის კომენტარი, სადაც მან საქართველოს ყოფილი მთავარი პროკურორის, ოთარ ფარცხალაძისთვის ანგარიშების შესაძლო დაყადაღებას არაკონსტიტუციური უწოდა.

ნათია თურნავა, საქართველოს ეკონომიკის ყოფილი მინისტრი და ამჟამად ეროვნული ბანკის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელია და ფულს ძირითადად დოლარსა და ევროში ინახავს. 2023 წლის აპრილში შევსებული ქონებრივი დეკლარაციის მიხედვით, მას ანგარიშზე აქვს 130 999 დოლარი, როგორც თავად წერს, ბინის გაყიდვიდან მიღებული შემოსავალი. მის მეუღლეს, დავით ვეშაპიძეს კი 2023 წლის აპრილში საკუთარ საბანკო ანგარიშებზე ჰქონდა 42 495 დოლარი და 229 59 ევრო.

ორივეს ერთად კი ლარის ანგარიშებზე დაახლოებით 84 ათასი ლარი აქვთ, დანაზოგის სახით.

ქონებრივი დეკლარაციის მიხედვით, ნათია თურნავამ და მისმა მეუღლემ, დავით ვეშაპიძემ შემოსავალი უძრავ ქონებაში დააბანდეს.

ყველაზე ძვირადღირებული, რაც ამ ეტაპზე ნათია თურნავას ქონებრივ დეკლარაციაში იძებნება, ეს არის ახალაშენებული სახლი თბილისის პრესტიჟულ უბანში, ვაკეში, ჯაფარიძის პირველ შესახვევში. ეს ადგილი მცირე ზომის შენობებითა და სარდაფით, ორი დამხმარე ნაგებობით [ჯამში 561.8 კვ.მ] ნათია თურნავას მეუღლეს, დავით ვეშაპიძეს 2015 წელს შეუსყიდია – დეკლარაციაში წერია, რომ 100 000 დოლარად.

დეკლარაციების მიხედვით, 2018 წელს ამ მისამართზე დავით ვეშაპიძემ ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა დაიწყო და შავი კარკასის მდგომარეობამდე მიიყვანა. 2019 წელს შევსებულ დეკლარაციაში მშენებლობაზე 239 746 ლარი დახარჯა. იდენტური თანხაა მითითებული 2020-2023 წლებში შევსებულ დეკლარაციებშიც, როგორც მშენებლობის ხარჯი. დამატებითი ინფორმაციის სახით დეკლარაციებში ასევე მითითებულია, რომ შენობა არის შავი კარკასის მდგომარეობით. ეს, სავარაუდოდ, იმას უნდა ნიშნავდეს, რომ მშენებლობა შეაჩერეს.

ქონებრივი დეკლარაციების მიხედვით, ეს ერთადერთი სახლი არ არის, რომელსაც ნათია თურნავა იშენებს.

2016 წელს ნათია თურნავასთვის უჩუქებიათ 1615 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთი მცხეთაში, სოფელ არაშენდაში. დეკლარაციაში მითითებული არ არის ვისგან მიიღო ეს ქონება საჩუქრად. 2023 წლის აპრილში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის მერიას, ამ მიწის ნაკვეთის შემოსაზღვრის მიზნით გალავნის მშენებლობის ნებართვის მისაღებად მიმართეს.

თანდართულ დოკუმენტებში ვკითხულობთ ასევე, რომ სამომავლოდ ამ მიწის ნაკვეთზე 4 სააგარაკე სახლის მშენებლობას გეგმავენ. პირს, რომელმაც მერიას მიმართა, უპასუხეს, რომ მესაკუთრის მინდობილობა უნდა წარადგინოს.

თურნავას დეკლარაციების მიხედვით, დავით ვეშაპიძე ფლობს ჯამში 4314 კვ.მეტრ მიწის ნაკვეთს და შენობებს საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ საირხეში. თურნავას ინფორმაციით, ეს ქონება მას მემკვიდრეობით მიუღია.

2011 წელს დავით ვეშაპიძეს, ლაგოდეხში, სოფელ ჰერეთისკარში ორი მიწის ნაკვეთი ჯამში 28 ჰექტარი [282 957კვ. მეტრი] მიწის ნაკვეთი შეუძენია. თურნავას ინფორმაციით, აქედან 249 951 კვ.მეტრში ვეშაპიძეს 25 000 დოლარი გადაუხდია. დარჩენილ 33 006 კვ,მეტრ მიწის ნაკვეთშიც – ასევე 25 000 დოლარი.

ნათია თურნავამ დეკლარაციაში ჩაწერა ასევე ბინა თბილისში, ჭავჭავაძის გამზირზე [130,79 კვ.მეტრი], რომელიც მან ასევე საჩუქრად მიიღო. არც ამ შემთხვევაში უწერია, ვისგან მიიღო ეს ქონება საჩუქრად. ასევე ბინა თბილისში, ამაღლების ქუჩაზე [137,21 კვ/მეტრი] მას 2010 წელს 60 000 დოლარად შეუძენია [სავარაუდოდ მან ეს ბინა გაყიდა და სწორედ ამ ქონებიდან მიღებული შემოსავალი აქვს მითითებული დეკლარაციაში].

2008 წელს დავით ვეშაპიძისთვის უჩუქებიათ ბინა თბილისში, ზანდუკელის ქუჩაზე [63,3 კვ/მეტრი]. ქონებრივ დეკლარაციაში არც ამ შემთხვევაშია მითითებული, ვინ აჩუქა ნათია თურნავას მეუღლეს ბინა. რეესტრის მონაცემებით, ეს ბინა 2008 წელს თამარ ვეშაპიძეს ეკუთვნოდა.

ნათია თურნავა ფლობს ასევე ორ ბინას ბათუმში, ზღვის სანაპირო ზოლში, კობალაძის ქუჩაზე [შეძენილია 2013- 2017 წლებში, ჯამში – 73, 75 კვ.მ.]

საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ნათია თურნავას შვილი, ირაკლი ვეშაპიძე რამდენიმე კომპანიის დირექტორად, ყოფილ დირექტორად, მეწილედ ან ყოფილ მეწილედ ფიქსირდება.

ირაკლი ვეშაპიძემ საჯარო რეესტრს ბოლოს 2022 წლის ნოემბერში მიმართა. მან რეესტრში ასახა ინფორმაცია ოზურგეთის ჩაის საწონ ფაბრიკასა და შპს „ასკანგელ ალიანსს“ შორის გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულების შესახებ. 2021-2022 წლებში ირაკლი ვეშაპიძე ამ კომპანიის დირექტორად ფიქსირდებოდა.

„ასკანგელ ალიანსი“ ბენტონიტური თიხის მომპოვებელი და მწარმოებელი კომპანიაა.

2016 წელს,„ ასკანგელ ალიანსს“ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვაბზუში მდებარე 30 294 კვ.მეტრი არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობები სიმბოლურ ფასად, 1 ლარად სახელმწიფო პროგრამის – „აწარმოე საქართველოში“ ფარგლებში გადასცეს. კომპანიამ მინერალური პროდუქტების მწარმოებელი საწარმოს აშენებისა და 175 896 ლარის ღირებულების ინვესტიციის განხორციელების ვალდებულება აიღო.

შპს „ასკანგელ ალიანსი“ იმ კომპანიებს შორის იყო, რომლებსაც პანდემიისას დაწესებული საგანგებო მდგომარეობის გამო საქმიანობა არ ეზღუდებოდა.

კომპანიის მფლობელები არიან თენგიზ შარაშიძე [10%], კვიპროსში დაფუძნებული კომპანია SERTORA LIMITED, [60%], გოჩა ჩხაიძე [ორმაგი მოქალაქე საქართველო, რუსეთის ფედერაცია/20%], გიორგი ჩხეიძე [აშშ-ის მოქალაქე, 2.5%] ნინო ჩხეიძე [2.5%] ნანული ჩხეიძე [5%].

2016-2017 წლებში „ასკანგელ ალიანსმა“ აუქციონის გზით შეისყიდა 11,478 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი ოზურგეთში, ბესიკის ქუჩაზე და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობა. ასევე, სოფელ მთისპირში არსებული 2045 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი 3,200 ლარად. ასევე, 18 000 ლარად იყიდა ჩოხატაურის ქუჩის მიმდებარედ 155.9 მეტრი სარკინიგზო მისასვლელი ლიანდაგი.

შემდეგ წლებში კომპანიამ აქ მცირე ზომის მიწის ნაკვეთები ისევ დაირეგისტრირა.

იგივე წლებში ირაკლი ვეშაპიძე „ალიანს ასკანგელთან“ დაკავშირებულ კიდევ ერთ კომპანიას, შპს „ასკანგელ ბენტონიტის“ ხელმძღვანელობდა.

2022 წლის აპრილში ირაკლი ვეშაპიძემ კომპანიის დირექტორის თანამდებობა დატოვა.

2019 წლის მარტიდან ირაკლი ვეშაპიძე ხელმძღვანელობდა შპს „ქართლიენერჯისაც“. ეს კომპანია საქართველოში 2018 წლის ივლისში შპს „ბიგ სერვისმა“ დააფუძნა. ამ კომპანიას რუსეთისა და უზბეკეთის მოქალაქეები და საქართველოს მოქალაქე დიმიტრი აბდუშელიშვილი ფლობენ.

ასევე, 2017 წელს ირაკლი ვეშაპიძეს შპს „არ დი ეიჩ ჯორჯია“ დაუფუძნებია, ის კომპანიის 25 პროცენტს ფლობდა. დარჩენილი 25 პროცენტის მფლობელი კი ჩეხეთში დაფუძნებული კომპანია იყო. 2019 წელს მას თავისი წილები სიმბოლურ ფასად, 100 ლარად გაუსხვისებია.

ირაკლი ვეშაპიძე ფლობს ასვე შპს „კავკასუს მენეჯმენტ გრუპის“ 70 პროცენტს, დარჩენილი 30 პროცენტის მფლობელი ზურაბ სამსონაძეა. ეს კომპანიაც 2017 წელს არის დაფუძნებული. 2018 წლის შემდეგ რეესტრში ამ კომპანიის ახალი ამონაწერი არ ფიქსირდება.

ირაკლი ვეშაპიძე ფლობს ასვე შპს „ჯი-აი იმპორტს“ -ის 50 პროცენტს, დარჩენილი 50 პროცენტი კი გიორგი მეტონიძეს ეკუთვნის.

„აუტანელი სუნია და ხმაური, ვერ შეისუნთქავ, ფანჯარას ვერ გამოაღებ,“ – გვიყვება ნინო შავიშვილი, რომელიც მეზობლებთან ერთად ბათუმში, ვარშანიძის ქუჩაზე ავტოსახელოსნოს არსებობას აპროტესტებს.

ვარშანიძის ქუჩაზე ჯერ კიდევ ორსართულიანი სახლების დასახლებაა შემორჩენილი. ერთ-ერთი სახლის ნაცვლად კი, რკინის დიდი კონსტრუქცია გაჩნდა. 2023 წლის დასაწყისში ვარშანიძის #38-ის სამეზობლო ცემენტის დისტრიბუციას აპროტესტებდა. ცემენტის საბითუმო ვაჭრობა პროტესტის შემდეგ დაიხურა, რამდენიმე თვის წინ კი, ავტოსახელოსნო გაიხსნა.

„დაზიანებული მანქანები მოჰყავთ თავისთავად, შავ კვამლს რომ უშვებენ, შემდეგ ადუღებენ რაღაცას, ჭრიან, მათ შორის გარეთ, ზოგჯერ ღამის საათებშიც განაგრძობენ მუშაობას,“ – გვიყვება მადონა ვარშანიძე, რომელსაც საკუთარი სახლის აივანზე ვესაუბრებით. აივნიდან ხელის გულზეა ავტოსახელოსნო.

მეზობლები ხელმოწერებს ბათუმის მერიაში წარსადგენად აგროვებენ მას შემდეგ, რაც დაინახეს, რომ გარემოს ზედამხედველობის სამსახურისთვის მიმართვამ შედეგი არ გამოიღო.

„ასეთი ობიექტი, ცხადია, უნდა არსებობდეს, მაგრამ ქალაქგარეთ, სადაც ახლოს არავინ ცხოვრობს. თან ეს რკინის კონსტრუქცია თხელი ფირფიტაა, ყველა ხმა გამოდის გარეთ…“, – გვიხსნის მადონა ვარშანიძე.

ნინო შავიშვილი კი ჰყვება, როგორ იწამლება პერიოდულად სახელოსნოდან გამოსული მავნე აირის გამო, მას ჯანმრთელობის მძიმე პრობლემა აქვს.

„ვერც ბავშვებს ვეუბნები, აქ დარჩით-მეთქი“, – ისევ ავტოსახელოსნოს გაჰყურებს ქალი და შემდეგ იმასაც გვიყვება, როგორ გაექცნენ ტურისტები, რომლებმაც მისი სახლი ხანგრძლივად დაიქირავეს:

„წლებია ვაქირავებთ სახლებს ტურისტებზე, მათ შორის, ხანგრძლივი დროით. წელს კი, იმის მიუხედავად, რომ ფასი დავუკელი, არ გაჩერდნენ სტუმრები, ამ ხმაურსა და სუნში გაჩერება არ შეგვიძლიაო,“ – დასძინა ნინო შავიშვილმა.

„გვაწუხებს ხმაური და სუნი, თითქმის ყველა დღეა ხმაურია, ახლა რატომ არაა, არ ვიცი, ალბათ შენიშნეს ჟურნალისტები და გაჩერდნენ,“ – გვიყვება ავტოსახელოსნოს უკან მდებარე სახლში ქეთევან ბერძენიშვილი. სახელოსნოს მეზობლების თქმით, მათი საცხოვრებელი გარემოს იერიც დამახინჯდა, რადგან ავტოსახელოსნომ პატარა სახლების წინ სივრცეც ჩაკეტა.

„მივედი, დაველაპარაკეთ, მაგრამ ხელმძღვანელმა – „რადიალს“ მაინც ვერ მოვაშორებო და ესაა მთავარი… შემდეგ ეზოში ეს დიდი ტრაილერი გააჩერეს და ამის რემონტი დაიწყეს. გასაგებია, რომ ოჯახებს არჩენენ ისინიც, ბანკის ვალები გვაქვსო, მაგრამ ჩვენ რა ვქნათ? ვუთხარი, დამისახელეთ, სადმე ასე, სახლებს შორის ამხელა სახელოსნო იყოს-მეთქი,“ – გვიყვება ნოდარ დევაძე. მისი სახლის ფანჯრებიც პირდაპირ ავტოსახელოსნოს ეზოში გადის.

ნოდარ დევაძეს სახლის უკან მწვანე ბაღი აქვს, თუმცა გვერდით ავტოსახელოსნო გაჩნდა. „ამ ეზოში დაჯდომა არც აღარავის უნდა,“ – გაღიმებას ცდილობს ნოდარი და ისე გვაცილებს ეზოდან.

ავტოსახელოსნოს მესაკუთრე ვარშანიძის 38-ში შპს „აჭარა მოტორს გიგია“. ეს კომპანია 2023 წლის 29 მარტს დაარეგისტრირეს.

„ბათუმელებს“ ავტოსახელოსნოში დახვდა მარად კახაძე, ის ამ კომპანიის მესაკუთრეა და დირექტორი, თუმცა მან კომენტარზე უარი გვითხრა. მარად კახაძე დაგვპირდა, რომ კომპანიის იურისტი დაგველაპარაკებოდა, თუმცა იურისტმა ჩვენს სატელეფონო ზარებს არ უპასუხა.

ავტოსახელოსნოს მხრიდან სამართალდარღვევა დაგვიდასტურეს გარემოს ზედამხედველობის დეპარტამენტის პრესცენტრში. „შედგა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი“, – მოგვწერეს ამ უწყების პრესცენტრიდან.

„მიმდინარე წლის 15 აგვისტოს შემოსული შეტყობინების საფუძველზე, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის აჭარისა და გურიის რეგიონული სამმართველოს თანამშრომლების მიერ ავტოსახელოსნოს მიმართ შედგა, ნარჩენების მართვის კოდექსის 43-ე მუხლის მე-2 ნაწილითა და 42-ე მუხლით. დამატებითი შეტყობინება დეპარტამენტში არ შემოსულა,“ – მოგვწერეს გარემოს ზედამხედველობის დეპარტამენტიდან.

„ნარჩენების შესახებ კოდექსის“ 42-ე მუხლი არეგულირებს გარემოსდაცვითი მმართველის განსაზღვრას კომპანიაში. ამ მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობა იწვევს გაფრთხილებას, ან დაჯარიმებას 200 ლარით.

43-ე მუხლის მე-2 ნაწილი კი, გულისხმობს „კომპანიის ნარჩენების მართვის გეგმის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობას, ან გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების განუხორციელებლობა“. ამ მუხლის დარღვევაზე ჯარიმა 5 ათასი ლარია.

გარემოს ზედამხედველობის დეპარტამენტის პრესცენტრის ინფორმაციით, ავტოსახელოსნო ხელახლა არ გადაუმოწმებიათ.

„ფარცხალაძე მომენტალურად უნდა დაეკავებინათ და უნდა დაწყებულიყო მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლებრივი დევნა, რადგან აგენტობა, ჯაშუშობა, საქართველოს კანონმდებლობით ისჯება“- ამბობს „ბათუმელებთან“ „დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტის“ დამფუძნებელი, ყოფილი სახალხო დამცველი უჩა ნანუაშვილი.

რა და რატომ დაარღვია იუსტიციის სამინისტრომ, როცა აშშ-სგან სანქცირებულ პირს ქონების გასხვისების საშუალება მისცა? – უჩა ნანუაშვილს სწორედ ამ თემაზე ვესაუბრეთ.

• ბატონო უჩა, რამდენად სწორად მოიქცა იუსტიციის სამინისტრო, როცა ოკუპანტი ქვეყნის სასარგებლოდ ჯაშუშობაში ბრალდებულს მისცა ქონების სხვა პირზე გადაფორმების საშუალება? 

სანქცირებულ პირს მომენტალურად ეზღუდება გარკვეული უფლებები. ეს ეხება როგორც საკუთრების, ასევე თანხების განკარგვას, წილების გადაფორმებას და ასე შემდეგ. პრაქტიკულად, ყველა მსგავსი უფლება უნდა შეეზღუდათ ფარცხალაძისთვისაც.

• ის, რომ ფარცხალაძეს არ შეეძლო ქონების გაყიდვა, ეს ცალკე უნდა ეწეროს კონკრეტულ დოკუმენტში, თუ თავისთავად მოიაზრებს ამ ყველაფერს სანქცირება?

ყველაფერს ავტომატურად მოიაზრებს ამ შემთხვევაში, რადგან აქ არ ყოფილა საუბარი მხოლოდ გადაადგილების შეზღუდვაზე აშშ-ში, როგორც ეს იყო, ვთქვათ, მოსამართლეების შემთხვევაში. ეს კიდევ სხვა კატეგორიაა, გააჩნია კონკრეტულ შემთხვევას.

ფარცხალაძის შემთხვევაში საუბარია გაცილებით უფრო რთულ და მძიმე შეზღუდვებზე, რადგან აქ საუბარია რუსეთის სასარგებლოდ აგენტობაზე, პოლიტიკურ პროცესებზე გავლენების მოხდენაზე, რომელიც აზიანებს აშშ-ის ინტერესებს.

გუშინ ცალკე გააკეთა კიდევ სახელმწიფო დეპარტამენტმა განცხადება, რომ ვინც განახორციელებს ფარცხალაძესთან ტრანზაქციებს, ისე ასევე დადგება სანქცირების რისკის ქვეშ და ეს პირდაპირ იყო ნათქვამი.

ეს გულისხმობს იმას, რომ ფარცხალაძეს ეზღუდება როგორც უძრავი ქონების გადაფორმება, გასხვისება, ასევე ნებისმიერი თანხის განკარგვა.

• როგორც ვნახეთ, სანქცირებულმა ფარცხალაძემ ერთ დღეში გაასხვისა სახლები, მიწები, ბინები და გადაუფორმა შვილს. თუკი არ გადააფორმებდა, ჩამოართმევდა ვინმე? თუ გასხვისებაზე შეექმნებოდა პრობლემა და ამის გამო მოხდა ეს? 

დიახ, როდესაც სანქციები იწყება კონკრეტული პირების წინააღმდეგ, ეს ნიშნავს, რომ მათ ყველაფერზე ეზღუდებათ წვდომა და რეალურად ხდება მათი ქონების გაყინვა.

შესაბამისად, დასანქცირებული ფარცხალაძე თუკი მოინდომებს, ქონებას ვერც გაყიდის და ვერც გააქირავებს.

სანქცირება იმიტომ ხდება, რომ ზეწოლა მოხდეს იმ ადამიანზე, ვინც ეჭვმიტანილია სერიოზულ დანაშაულში, კორუფციაში, ადამიანის უფლებების დარღვევებში, ძალადობაში ან ომის დანაშაულებში.

• ჩვენ ვნახეთ ფარცხალაძის უძრავი ქონების გადაფორმების ფაქტები, მაგრამ არ მოგვისმენია არაფერი იმის შესახებ, ფარცხალაძემ გადაიტანა თუ არა სადმე ფინანსური კაპიტალი. ეს ნიშნავს, რომ მისი ფინანსური აქტივები მთლიანად რუსეთშია განთავსებული?

არავინ იცის, რეალურად რა ქონებაზეა საუბარი, სად მოხვდა ეს თანხები, მაგრამ არსებობს ეჭვი, რომ თანხებიც გატანილია ან განთავსებული აქვს ისეთ ბანკებში, რომლებიც არ უერთდებიან სანქციებს.

ამიტომ უნდა ჰქონოდა ხელისუფლებას ამ ყველაფერზე დაუყოვნებლივ რეაგირება, რომ ფარცხალაძეს არ ესარგებლა ამ რამდენიმე დღით და არ გაეტანა ეს თანხები.

• რა დაარღვია ამ ქმედებებით თუ უმოქმედობით იუსტიციის სამინისტრომ?

აქ საუბარია იმაზე, რომ აშშ-მ, ჩვენმა სტრატეგიულმა პარტნიორმა, კონკრეტული პირი გამოაცხადა რუსეთის უსაფრთხოების ფედერალური სამსახურის აგენტად და მასთან თანამშრომლობა გაშიფრა. პრაქტიკულად მან დაადგინა, რომ ეს ადამიანი ვნებს საქართველოს ინტერესებს, ასევე, აშშ-ს ინტერესებს და ეხმარება რუსეთს ბევრი მიმართულებით.

ამ დროს საქართველოს ხელისუფლება პრაქტიკულად ეხმარება ფარცხალაძეს და მას შეუქმნა მაქსიმალურად ნოყიერი პირობები იმისთვის, რომ დაემალა ქონება და გაესხვისებინა სხვა პირებზე, გადაადგილებულიყო თავისუფლად და არ მომხდარა მისი დაკითხვაც კი, როცა მისი ჯაშუშობის შესახებ ინფორმაცია გავრცელდა.

ფარცხალაძე მომენტალურად უნდა ყოფილიყო დაკავებული, რომ დაწყებულიყო საგამოძიებო მოქმედებები, რადგან ჯაშუშობა, აგენტობა არის სისხლის სამართლის დანაშაული საქართველოს კანონმდებლობით.

მით უმეტეს, რომ აქ საუბარია არა რიგით მოქალაქეზე, არამედ ყოფილი უმაღლესი თანამდებობის პირზე, რომელსაც წვდომა ჰქონდა ბევრ მნიშვნელოვან საქმეზე, მათ შორის საიდუმლო ინფორმაციაზეც.

და ამ დროს ის გახდა რუსეთის მოქალაქე. მას იმავე დღეს უნდა ჩამორთმეოდა საქართველოს მოქალაქეობა, როგორც კი ოკუპანტი ქვეყნის მოქალაქე გახდა და იმ დღესვე უნდა დაწყებულიყო რეაგირება საქმეზე, რადგან საუბარია იმაზე, რომ ფარცხალაძემ კანონის დარღვევით, ისე, რომ არ გააფრთხილა საქართველოს ხელისუფლების შესაბამისი ორგანოები, აიღო უცხო ქვეყნის პასპორტი.

ცალკე გამოძიების საგანია ის, თუ როგორ დააგროვა მან მცირე დროში სერიოზული ქონება, მას შემდეგ რაც აღარ იყო პროკურორი. რამდენიმე მიმართულებით ვხედავთ აქ აშკარა დანაშაულის ნიშნებს, ამიტომ შესაძლებელი იყო მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმის დაწყება.

ხელისუფლება კი საპირისპიროდ მოიქცა. მის გამო მთელი საფინანსო და საბანკო სექტორი დადგა სერიოზული კრიზისის წინაშე და დღეს ვნახეთ, რომ ორ დღეში 57 მილიონი დოლარი გაყიდა ეროვნულმა ბანკმა იმის გამო, რომ ინფლაცია შეეჩერებინა და ეს ყველაფერი აი, ამ ერთი ფარცხალაძის ინტერესების გამო.

• სინამდვილეში ვინ მოიაზრება ამ ერთი ადამიანის უკან, ბიძინა ივანიშვილი, თუ მთლიანად „ქართული ოცნება“, რომელიც ფარცხალაძის სახელით თანამშრომლობს რუსეთთან?

ის იყო რუსეთის რეზიდენტი, შუამავალი საქართველოს ხელისუფლებასა და რუსეთის ხელისუფლებას შორის და მას ჰქონდა საკმაოდ სერიოზული გავლენები როგორც რუსეთში, ასევე საქართველოს ხელისუფლებაში.

ის, რომ ხელისუფლებამ არაფერი გააკეთა ჯაშუშობაში მხილებული პირის წინააღმდეგ, მიუთითებს იმაზე, რომ ხელისუფლების ინტერესებია ამ საქმეში.

რა განცხადებაც გააკეთა იგივე კობახიძემ უდანაშაულობის პრეზუმფციაზე, პრაქტიკულად იგივე გაიმეორა ეროვნულმა ბანკმაც, რაც სრული ნონსენსია.

• ეროვნული ბანკი როცა ამბობს, რომ საქართველოს მოქალაქე არ დასანქცირდება ავტომატურად, რას ამბობს ამ განაცხადით და ეს ხომ არ ნიშნავს იმას, რომ თუკი მომავალშიც დაასანქცირებს რომელიმე ქართველ მაღალჩინოსანს აშშ-ი, იგივე განმეორდება, რაც ფარცხალაძესთან მიმართებაში გააკეთეს? და სად მიგვიყვანს ეს პოლიტიკა?

ეს მიგვიყვანს იქ, რომ პრაქტიკულად საქართველო ჩაჯდება მეორე ბანაკში, რომელიც დაპირისპირებულია ცივილიზებულ სამყაროსთან: აშშ-სთან, ევროკავშირთან და ასე შემდეგ, იმ ქვეყნებთან, რომლებმაც ეს სანქციები დააწესეს რუსეთისთვის, უკრაინაში ტერორისტული ომის დაწყების გამო.

აქამდე საქართველოს ხელისუფლება ფორმალურად მაინც უერთდებოდა ამ სანქციებს, თუმცა ფარცხალაძის ფაქტის შემდეგ, ხელისუფლება რისკის ქვეშ აყენებს ქვეყნის ინტერესებს და მიდის აბსოლუტურად ყველა დარღვევაზე იმის გამო, რომ რუსეთს მაქსიმალურად შეუქმნას დასაყრდენი ამ ქვეყანაში.

• როგორ ფიქრობთ, რამდენად შორს წავა „ქართული ოცნება“, შეიძლება ქვეყანა მიიყვანოს დასანქცირებამდე? ეს ხომ ნიშნავს ჩვენი ეკონომიკის ჩამოშლას, გზავნილების შეწყვეტას, ქვეყნის კიდევ უფრო გაღარიბებას. 

ფაქტია, რომ ხელისუფლება რუსული ინტერესების გამტარებელია და ის პირები, ვინც მხილებული არიან ამ ყველაფერში, არ აგებენ პასუხს, არამედ ხელს უწყობენ იმაში, რომ არ დაკარგონ არცერთი ცენტი.

აქ მხოლოდ თანხებზე არ არის საუბარი, არამედ გავლენაზე, დაუსჯელობაზე, რომელსაც ხელისუფლება ამკვიდრებს და იმაზე, რომ რუსეთის აგენტები საქართველოში არიან დაუსჯელი. ეს არის კიდევ უფრო სერიოზული დანაშაული.

ეს ყველაფერი მეტყველებს იმაზე, რომ საქართველოს ხელისუფლება ეყრდნობა ფარცხალაძეს და მსგავს ოდიოზურ ფიგურებს და პრაქტიკულად ყველა სახელისუფლებო ინსტიტუცია ჩამოშლილია.

• ემუქრება თუ არა ფარცხალაძის შვილს დასანქცირება ან იმ პირებს, ვინც მისგან შეიძენს ვთქვათ, ქონებას ან ითანამშრომლებს რაიმე ფორმით?

რა თქმა უნდა, რადგან ვიცით, რომ არაერთ ოლიგარქს შეექმნა ამის გამო პრობლემა და ისინიც მოხვდნენ სანქცირებულთა სიაში.

ვინც რაიმე ტრანზაქციას ახორციელებს ფარცხალაძესთან ან ნებისმიერ გარიგებაზე მიდის, ისიც სანქცირების რისკის ქვეშ აყენებენ თავს. ეს შეეხება, ვფიქრობ, მის შვილსაც და მე ველოდები, რომ ფარცხალაძის შვილიც დასანქცირდება.

„ლარის გაუფასურება აჩვენებს პანიკას,“ – მიიჩნევს ეკონომიკის ანალიტიკოსი სოსო ბერიკაშვილი. ის საუბრობს იმაზე, რომ ეროვნულ ბანკთან და ოთარ ფარცხალაძესთან დაკავშირებული ბოლო პროცესით უმთავრესად ეროვნულ ბანკს რეპუტაციული ზიანი მიადგა, „ქართული ოცნების“ ხელისუფლება კი, სიტუაციის გამოსწორების ნაცვლად, ეროვნული საბჭოს ახალი წევრების არჩევით პანიკას აძლიერებს.

გაგრძელდება ლარის გაუფასურება? – „ბათუმელები“ ამ თემაზე სოსო ბერიკაშვილს ესაუბრა. ის კავკასიის უნივერსიტეტის ეკონომიკის სკოლის დეკანია.

• ბატონო სოსო, ლარის საშუალო შეწონილმა გაცვლითმა კურსმა დღეს, 21 სექტემბერს 2.68-ს მიაღწია. პირველ რიგში, გვითხარით, რამ განაპირობა ასე სწრაფად ლარის გაუფასურება? 

ეროვნულმა ბანკმა მიიღო რეპუტაციული ზიანი და ეს დარტყმა მალევე აისახა ვალუტის კურსზე, შესაბამისად, ეკონომიკაზე.

ბუნებრივია, ვიღაცებს შეეშინდათ ეროვნული ბანკის ამ დამოკიდებულების, რაც ვნახეთ და პანიკა შეიქმნა. კარგი რაც იყო ამ პროცესში, იყო ის, რომ საბჭოს რამდენიმე წევრი გაემიჯნა ამ პროცესს და ასევე, კომერციულმა ბანკებმა თქვეს, რომ ისინი არ ემიჯნებიან სანქციებს. ვფიქრობ, კომერციული ბანკების ამ განცხადებამ ცოტათი მაინც შეაჩერა პანიკა.

მსგავსი გაურკვევლობა ქმნის პანიკურ მოლოდინებს, თანაც ისეთ რეალობაში, როგორშიც არის საქართველო – ჩვენთან არსებობს უარყოფითი გამოცდილება, როცა ადამიანებს დაუკარგავთ საკუთარ ანგარიშზე არსებული თანხები.

ლარის გაუფასურება გამოხატავს ამ პანიკას.

• შეიძლება გაგრძელდეს ლარის გაუფასურება? თუ პანიკამ გადაიარა? 

რთულია პროგნოზირება და გადაჭრით რამის თქმა. რეპუტაციულად დაზიანებული ეს ეროვნული ბანკი ნაკლებად შეიძლება იყოს რაიმეს გარანტი. რომ გამოვიდეს ნათია თურნავა და თქვას, ყველაფერი კარგად არისო, ცხადია, არ დაუჯერებენ – იგი დისკრედიტებულია.

ნათია თურნავას გადადგომაც კი, ახლა ვეღარაფერს უშველის. არ ვამბობ, რომ ის არ უნდა გადადგეს. ჩემი აზრით, ნათია თურნავა ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი არ უნდა იყოს, თუმცა ამ რეპუტაციული ზიანის გამოსწორებას თურნავას გადადგომაც არ ეყოფა.

მეტიც, ჩვენ ვხედავთ ამ პროცესის განვითარებას დღეს პარლამენტში: რეპუტაციის გამოსწორების მცდელობის ნაცვლად, ვნახეთ, რომ საბჭოს მინიმუმ ერთი წევრის კომპეტენცია კითხვებს ბადებს, მას კომიტეტმაც არ დაუჭირა მხარი. პარლამენტი კი ადგა და მაინც დაამტკიცა. ამიტომაც რთული სათქმელია, რამდენად შეიძლება გაგრძელდეს პანიკური პროცესი.

• რამ შეიძლება შეაჩეროს ეს პროცესი? 

ჯერ-ჯერობით არაფერი არ კეთდება სწორად. ნათია თურნავამ მიიღო გადაწყვეტილება, როცა იცოდა, რომ ეს იქნებოდა დამაზიანებელი ეროვნული ბანკისთვის და ქვეყნისთვის. მის ინტერესში არ არის ეროვნული ბანკის რეპუტაციაზე ზრუნვა.

პროცესი დღეს გაგრძელდა იმით, რომ აირჩიეს საბჭოს ახალი წევრი, რომელსაც მებოსტნეობის სპეციალობა აქვს. გამოდის, საბჭოში აღარ არიან წევრები პროფესიონალიზმის ნიშნით, ვისაც შეუძლია გადაწყვეტილების მიღება, როგორი უნდა იყოს მაკროეკონომიკური პოლიტიკა ქვეყანაში. გადაწყვეტილება მიიღება არა პროფესიონალიზმის ნიშნით, არამედ პოლიტიკური კუთვნილების მიხედვით.

ყველამ ვიცით, რომ რეპუტაციის დანგრევა მარტივია, აღდგენა – ძალიან რთული. რეპუტაციის აღდგენა ვეღარ მოხდება უცებ.

• რეპუტაციის აღდგენა და პროცესის ჯანსაღად განვითარება მხოლოდ პოლიტიკურ ხელისუფლებაზეა დამოკიდებული, თუ შესაძლებელია ამ პროცესში ჩარევა? 

მე ძალიან პესიმისტურად ვარ განწყობილი ამ პარლამენტის პირობებში და არ ვფიქრობ, რომ რამე იყოს შესაძლებელი. ფორმალურად ეროვნული ბანკის საბჭოს აქვს უფლებამოსილება და „ქართული ოცნება“ სრულად აკონტროლებს ეროვნულ ბანკს. ესაა მოცემულობა.

არ ვიცი, მოქალაქემ პროტესტის გამოხატვის გარდა, რა უნდა ქნას. ჩვენ კი გვიწერია კონსტიტუციაში, რომ ხელისუფლების წყარო არის ხალხი, მაგრამ სინამდვილეში ასე არ არის. ისინი ანგარიშვალდებული არიან ბიძინა ივანიშვილის და არა ხალხის წინაშე.

ასე რომ, უცებ შეიძლება არაფერი შეიცვალოს, მაგრამ გრძელვადიან პერიოდში აუცილებლად გვექნება პრობლემები. დღეს ვნახეთ საერთაშორისო სავალუტო ფონდის შეშფოთება საქართველოში მომხდარი ამბის გამო. ეს განცხადება უბრალოდ განცხადება არ არის.

• რას ნიშნავს პრაქტიკაში ის, რომ საერთაშორისო სავალუტო ფონდი შეშფოთებას გამოხატავს საქართველოს ეროვნული ბანკის მხრიდან სანქციებისადმი მიდგომის შეცვლის გამო? 

ეროვნული ბანკი ყოველთვის იყო საქართველოს წარმომადგენელი საერთაშორისო ფინანსურ ინსტიტუტებთან ურთიერთობაში, იქნება ეს საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, მსოფლიო ბანკი თუ აზიის განვითარების ბანკი. რადგან ეროვნული ბანკი აღარ არის სანდო პარტნიორი, ეს, რასაკვირველია, პრობლემებს შეუქმნის საქართველოს ფინანსურ ინსტიტუტებთან ურთიერთობაში. არ მგონია, რომ უცებ შეგვიწყვიტონ დახმარება და ფინანსური რესურსი, მაგრამ შესაძლოა, ეს დღეც დადგეს.

• შეიძლება, მაგალითად, რეფინანსირების განაკვეთიც გაიზარდოს და ადამიანებს ბანკის სესხი გაუძვირდეთ, თუ ლარი ისევ გაუფასურდა? 

რეფინანსირების განაკვეთი დამოკიდებულია ინფლაციის მოლოდინებზე, ამ მოლოდინის მიხედვით იღებს გადაწყვეტილებას ეროვნული ბანკი. თუ ლარი გაუფასურდება ისევ, ცხადია, ეს ცუდად აწვება ინფლაციაზე და ინფლაციის მოლოდინები გაიზრდება.

ამ ეტაპზე ქვეყანაში რეალური მაკროეკონომიკური პარამეტრები არსებითად არ შეცვლილა. შესაბამისად, თუ ეს პანიკა არ გაიზრდება, მოკლევადიან პერიოდში არაფერი მოხდება, გრძელვადიანი პერიოდზე კი, აუცილებლად აისახება ეროვნული ბანკის დამოუკიდებლობის არარსებობაა და მისი სრულად კონტროლის ქვეშ მოქცევა „ქართული ოცნების“ მხრიდან.

ოფიციალური დოკუმენტების თანახმად, ყოფილმა მთავარმა პროკურორმა, ოთარ ფარცხალაძემ რუსეთის მოქალაქის პასპორტი 2021 წლის 24 თებერვალს მიიღო. ინფორმაცია ფარცხალაძის მიერ რუსეთის მოქალაქეობის მიღებაზე საზოგადოებისთვის მედიის საშუალებით, კერძოდ „ნოდარ მელაძის შაბათში“ გასული სიუჟეტის შემდეგ გახდა ცნობილი, 2023 წლის თებერვალში.

მოქმედი კანონმდებლობით, ოთარ ფარცხალაძისთვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის პროცედურა იუსტიციის სამინისტროს საჯაროდ გაცხადებული ინფორმაციის შემდეგ უნდა დაეწყო. თუმცა ასე არ მოხდა.

„ბათუმელებმა“ დღეს, 21 სექტემბერს, იუსტიციის სამინისტროს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურს მიმართა სამი კითხვით. ვინაიდან კითხვებზე პასუხი ამ დრომდე არ მიგვიღია, იუსტიციის სამინისტროს ამჯერად საჯაროდაც მივმართავთ.

• რატომ არ ჰქონდა იუსტიციის სამინისტრომ რეაგირება ოთარ ფარცხალაძის საქმეზე მას შემდეგ, რაც შეიტყო, რომ 2021 წლის 24 თებერვალს ამ უკანასკნელმა რუსეთის მოქალაქეობა მიიღო და რატომ არ დაიწყო შესაბამისი პროცედურა მოქალაქეობის შეწყვეტაზე?
• თუ განიხილავს უწყება ფარცხალაძის საკითხზე ვინმე კონკრეტული საჯარო მოხელის ან თანამდებობის პირის პასუხისმგებლობის საკითხს? დაიწყო თუ არა მოკვლევა?
• ოთარ ფარცხალაძისთვის საქართველოს მოქალაქეობის შენარჩუნებაში რა არის საქართველოს იუსტიციის მინისტრის, რატი ბრეგაძის როლი?

სანამ საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო ჩვენ კითხვებს უპასუხებს, „ბათუმელებმა“ იურისტ ლევან ალაფიშვილს სთხოვა ინტერვიუ. ლევან ალაფიშვილი განმარტავს, რა უნდა გაეკეთებინა იუსტიციის სამინისტროს, სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს და საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამსახურს და რა არ გააკეთა.

• ბატონო ლევან, რა არის საქართველოს იუსტიციის მინისტრის, რატი ბრეგაძის როლი ფარცხალაძისთვის მოქალაქეობის შენარჩუნების საქმეში?

აქ ორი საკითხი უნდა გავითვალისწინოთ – პოლიტიკური და ადმინისტრაციული. მინისტრი, როგორც პოლიტიკური თანამდებობის პირი, იუსტიციის სისტემის გამართულ ფუნქციონირებაზე პასუხისმგებელი პირია და, ბუნებრივია, ადმინისტრაციული, კონკრეტული პროცედურების წარმართვაზე უფლებამოსილი და პასუხისმგებელი პირი.

მინისტრის პასუხისმგებლობა პოლიტიკური შეიძლება იყოს, მაგრამ ადმინისტრაციულს რაც შეეხება, აქ შეიძლება სხვა პირების პასუხისმგებლობაც გამოიკვეთოს. აი, რატომ:

საჯარო სამართალში, გნებავთ ადმინისტრაციული სამართალი იყოს, გნებავთ სისხლის სამართალი, მოქმედებს ვალდებულება ყველა სახელმწიფო, საჯარო დაწესებულებისთვის, რომ თუკი არის მათ კომპეტენციას მიკუთვნებულ საკითხზე რაიმე საჯარო ცნობა გავრცელებული, რომელმაც შეიძლება მათ უკვე მიღებულ გადაწყვეტილებაზე გავლენა იქონიოს, ან წარმოუქმნას ვალდებულება, მიიღონ გადაწყვეტილება, მათ უნდა დაიწყონ საკითხის შესწავლა. ეს საჯარო მმართველობის ვალდებულებაა.

თუკი ეს ვალდებულება არ სრულდება, ამას უნდა მოჰყვეს კონკრეტული თანამდებობის პირების პასუხისმგებლობა. ადმინისტრაციული ან სისხლის სამართლებრივი, თუკი დანაშაულთან გვაქვს საქმე, ან პოლიტიკური. აქ, რა თქმა უნდა, მინისტრის პასუხისმგებლობაა.

მინისტრის პოლიტიკური პასუხისმგებლობა იმთავითვე გამოვკვეთეთ.

რაც შეეხება ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობებს, უნდა გავითვალისწინოთ ორი რამ: პირველი – ადმინისტრაციული პროცესი წარიმართება იუსტიციის სისტემაში შემავალ სერვისების განვითარების სააგენტოში. ბუნებრივია, კონკრეტული პირები იქ უნდა მოიძებნოს, რომელთაც ეს საჯაროდ გავრცელებული ცნობა დატოვეს ყურადღების მიღმა და არ დაიწყეს საკითხის შესწავლა. რა თქმა უნდა, ამ ვალდებულების არ შესრულებაზე საერთო პასუხისმგებლობა ამ სააგენტოს ხელმძღვანელსაც აქვს.

ანუ ორი სავარაუდო პირი – მინისტრი და სერვისების განვითარების სააგენტოს ხელმძღვანელი არიან ამ ყველაფერზე პასუხისმგებლები.

მეორე, იყო თუ არა შესაძლებელი, დავუშვათ ერთი წლის წინ, რომ დაწყებულიყო ეს პროცედურები, ოთარ ფარცხალაძეს დიდი ხნის წინ შეწყვეტოდა მოქალაქეობა. ჩემი აზრით, პასუხი არის „დიახ“.

ამის დასტურია თუნდაც ბოლო ორი დღის განმავლობაში თვით იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში წარმართული პროცესი. ანუ მათ შეძლეს დროის ასეთ მცირე მონაკვეთში, საკმარისი მონაცემების, დოკუმენტების შეკრება და შესაბამისი პროცედურების წარმართვა.

მაშინ რა უშლიდათ ერთი წლის წინ მათ ხელს? ექვსი თვის წინ? სამი თვის წინ?

ეს კონკრეტული პირების პასუხისმგებლობას პერსონალურად უფრო ამძიმებს.

აქ შეიძლება იყოს შიდა დისციპლინური წარმოება იუსტიციის სისტემაში, შეიძლება იყოს სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა. ვერ გეტყვით.

ყოველ შემთხვევაში საკითხი რომ შესასწავლია, ეს ჩემთვის, როგორც იურისტისთვის, ცხადია.

• ამ ეტაპზე რა პროცესი უნდა მიდიოდეს სისტემურად, სახელმწიფო ინსტიტუტები გამართულად რომ მუშაობდეს?

მინიმალური სტანდარტით, იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექცია არსებობს და იქ საკითხის შესწავლა დაწყებული უნდა იყოს.

• პრეზიდენტმა როდესაც გაიგო საჯარო წყაროებით ფარცხალაძის მიერ რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეობის მიღების შესახებ, მას რა უნდა ექნა?

მართალია, მოქალაქეობის საკითხების გადაწყვეტა პრეზიდენტის კონსტიტუციური უფლებამოსილებაა, მაგრამ განსხვავებით შეწყალების უფლებისგან, რომელიც შეუზღუდავია, მოქალაქეობასთან მიმართებაში კონსტიტუციით მის ამ უფლებამოსილებას ორგანული კანონი ზღუდვას.

ანუ მოქალაქეობის საკითხის გადაწყვეტასთან მიმართებაში პრეზიდენტის უფლებამოსილება შეზღუდულია. ეს უფლებამოსილება იმაში გამოიხატება, რომ იგი შეზღუდულია იუსტიციის სამინისტროს გადაწყვეტილებით – იქნება ეს მოქალაქეობის შეწყვეტა თუ მინიჭება.

პარლამენტში გამოსვლისას და მოგვიანებითაც საჯაროდ თქვა სალომე ზურაბიშვილმა, რომ მოქალაქეობის არსებული წესი, განსაკუთრებით ემიგრანტ თანამემამულეებთან მიმართებაში ხელისშემშლელია და ვერაფრით მივაღწიე კონსენსუსს მთავრობასთან, რომ ეს წესი შეიცვალოსო.

შესაბამისად, საქართველოს პრეზიდენტი, ფარცხალაძის საკითხში მოკლებული იყო ყოველგვარ შესაძლებლობას, რაიმე გავლენა მოეხდინა პროცესზე.

• ფარცხალაძის საქმე რას აჩვენებს, როგორი სისტემა გვაქვს?

ეს მაგალითი წარმოაჩენს, რომ რეალურად ჩვენთან ინსტიტუციური დემოკრატია არ მუშაობს – ყველაფერი დამოკიდებულია კონკრეტულ პოლიტიკურ მოცემულობაზე, თუ კონკრეტული პოლიტიკური სუბიექტის და მისდამი ლოიალობაზე.

სხვანაირად ვერ აიხსნება – ის, რაც შესაძლებელი ყოფილა ერთ დღეში გაკეთებულიყო, რატომ არ გაკეთდა ერთი წლის განმავლობაში. ეს ერთადერთ რამეს აჩვენებს – სისტემა თუკი მუშაობს, სადაც ასეთ საჯარო ინფორმაციას ამოწმებენ და თუ საფუძვლიანია, მაშინვე რეაგირებენ.

შესაძლებელი იყო ერთ დღეში გადაწყვეტილიყო ეს საკითხი, არ გადაწყდა – ეს ნიშნავს, რომ ამ დროის განმავლობაში ვიღაცამ, ეს პოლიტიკოსი იქნება, პოლიტიკური სუბიექტი თუ მმართველი პოლიტიკური ძალა… ვიღაცამ ეს  პროცესი გააჩერა.

ყოფილა შემთხვევა, როდესაც იუსტიციის სამინისტრომ საზღვარგარეთ მყოფ მოქალაქეებს გაუგზავნა შეტყობინება, შეგიწყვიტეთ მოქალაქეობაო – ამ მოქალაქეების სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მიღების შესახებ ყოველგვარი საჯარო ცნობების გავრცელების გარეშე. როცა საქმე ყოფილ გენპროკურორს და მმართველ პოლიტიკურ ძალასთან დაახლოებულ პირ ფარცხალაძეს შეეხო, მისი პროცესი გააჩერეს.

ნებისმიერი ლოგიკური სცენარის წარმოდგენის შემთხვევაში, ერთ დასკვნამდე მივყავართ ამ ყველაფერს, რომ საქართველოში ინსტიტუციური დემოკრატია მნიშვნელოვნად დაზიანებულია და პრაქტიკულად არ არსებობს.

• გამომდინარე ამ სისტემიდან, რამდენად არსებობს იმის რისკი, რომ საქართველოს მოქალაქეობა ჰქონდეთ მიღებული სხვა სანქცირებულ პირებს, მაგალითად ისეთ პირებს, რომლებიც შესაძლოა სანქციების რისკის ქვეშ არიან, იგივე რუსეთიდან?

ამას ვერ გამოვრიცხავ, საქართველოს მოქალაქეობის მიღების კანონმდებლობიდან და აი, ამ სისტემიდან გამომდინარე, რაც გვაქვს. არც იმის გამორიცხვა შეიძლება, რომ რუსეთის მიერ უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ რუსეთის მოქალაქეებმა უკვე მიიღეს საქართველოს მოქალაქეობა ან ორმაგი მოქალაქეობა, ან რუსეთის მოქალაქეობაზე უარი თქვეს და საქართველოს მოქალაქეები გახდნენ.

მე არ ვიცი, ვარაუდს გამოვთქვამ, რომელსაც აქვს საფუძველი.

პირველი მობილიზაცია რომ გამოაცხადა პუტინმა, რუსეთის მოქალაქეები შემოვიდნენ, მაშინ ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი იყო მათი აქ [ლეგალურად] ყოფნა.

ვხედავთ რიცხოვნობა მნიშვნელოვნად არ შემცირებულა. უცხო ქვეყნის მოქალაქეს მაქსიმუმ ერთი წელი შეუძლია ლეგალურად იყოს საქართველოში.  თუკი დიდი ნაწილი 1 წელზე მეტია საქართველოშია, ეს ნიშნავს, რომ მათ სტატუსი შეიცვალეს.

სტატუსის შეცვლის ერთ-ერთი მეთოდი არის მოქალაქეობა – ორმაგი ან საქართველოს მოქალაქეობა. ამას დაუმატეთ ისიც, რომ მოქალაქეობის მიღების გაადვილება სულ ახლახან მიიღო მმართველმა პოლიტიკურმა პარტიამ.

• ნათია თურნავას ბრძანება ხომ არ აჩენს იმის საფრთხეს, რომ სანქცირებულმა რუსმა ბიზნესმენებმა ჩადონ მსხვილი ინვესტიცია საქართველოში, შედეგად მიიღონ საქართველოს მოქალაქეობა და, შესაბამისად, ამ გზით აარიდონ თავი სანქციებს?

ომის დაწყების შემდეგ, როდესაც გამოცხადდა პირველი სანქციები, რომელიც შედარებით რბილი იყო, იქიდან მოყოლებული ამის ალბათობა სულ იყო/არის. რუსეთის მოქალაქე, რომელიც იმავდროულად საქართველოს მოქალაქეა, ან რუსი წარმომავლობის, მაგრამ სხვა ქვეყნის მოქალაქე, ან რუსი, რომელმაც უარი თქვა რუსეთის მოქალაქეობაზე და დღეს საქართველოს მოქალაქეა, ბუნებრივია არ ექცევა ევროპული, ამერიკული და ბრიტანული სანქციების მოქმედების არეალში.

• ირაკლი კობახიძემ ფარცხალაძის საქმის კომენტირებისას თქვა, რომ „როდესაც საქართველოს მოქალაქე ხდება უცხო ქვეყნის აგენტი, ეს ჩვენი კანონმდებლობით არის სისხლის სამართლის დანაშაული. მაგრამ ასეთ დროს წარმოებს შესწავლა, გამოძიება, შემდეგ საქმე მიდის სასამართლოში და თუ დადგინდება, რომ პირი მართლაც არის აგენტი, – ამას სჭირდება მტკიცებულებები“. კობახიძის ხაზს რომ გავყვეთ, რომელმა სახელმწიფო ინსტიტუტმა უნდა დაიწყოს გამოძიება, რომ დაასაბუთოს აშშ-ის ხაზინის ბრალდებები ფარცხალაძის მიმართ?

სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა, რომელიც კონტრდაზვერვაზე და იმ დანაშაულებებზეა [რაც სავარაუდოდ ფარცხალაძემ ჩაიდინა ქვეყნის წინაშე] პასუხისმგებელი, გააკეთა კიდეც საჯაროდ განცხადება, ჯერ შევისწავლითო. საზოგადოების მკვეთრი რეაქციის შემდეგ დააზუსტეს, თუ სწორად მახსოვს – „შესწავლა გადაიზარდა გამოძიებაშიო“.

ეს საჯაროდ განცხადებაა, თუმცა აქ ერთი რამაა მნიშვნელოვანი, რომ სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური არის კონტრდაზვერვაზე წამყვანი ინსტიტუტი, რომელსაც ეს ინფორმაცია ამერიკის შეერთებული შტატების სანქციებამდე უნდა ჰქონოდა.

საჯარო განცხადებაში, რაც ფარცხალაძეზე ეწერა, ის ერთი და ორი წლის კავშირს არ მიუთითებს. შესაბამისად, ეს ინფორმაცია უნდა ჰქონოდა ყველა შემთხვევაში. მით უმეტეს, იმ ადამიანთან მიმართებაში, რომელიც საქართველოში თავისუფლად გადაადგილდება, გავლენებიც ჰქონდა და აღარ იყო თანამდებობაზე.

თუკი ჩვენ გვყავს თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი, პოლიტიკურად ნეიტრალური, დამოუკიდებელი და პროფესიონალური კონტრდაზვერვითი სამსახური, ეს ინფორმაცია, როგორც მინიმუმ, მას უნდა ჰქონოდა. თუკი ეს ინფორმაცია არ ჰქონდა, ეს ნიშნავს, რომ უსაფრთხოების სამსახური არ გვქონია.

თუკი ჰქონდათ და არ რეაგირებდა, ეს უარესი დასკვნის გაკეთების საშუალებას გვაძლევს, რომ ეს პროფესიული, სახელმწიფო უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი და აპოლიტიკური ინსტიტუტი რეალურად შეიძლება არაფორმალური პოლიტიკური გავლენების მსახური იყოს.

ესეც, რა თქმა უნდა, ძალიან ცუდია.

ინტერვიუს დასაწყისში ჩვენ ვისაუბრეთ იუსტიციის სამინისტროს პასუხისმგებლობაზე, მაგრამ ანალოგიური ლოგიკა სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურთან მიმართებაშიც გამოგვადგება.

იცოდა – ვაი, არ იცოდა, მთლად უარესია.

გამოძიება დავიწყეთო, რა უნდა გამოიძიოს – თვითონ რომ არ გამოიძია? ინსტიტუტს რომ არ ჰქონდა აქამდე სათანადო რეაგირება, ისიც უნდა გამოიძიოს? თუ მხოლოდ ფარცხალაძის კავშირები რუსეთთან?

თვითონ რამდენად ეფექტურად მოქმედებდა, ის ვინ უნდა გამოიძიოს?

როგორ გგონიათ ობიექტური იქნება ეს გამოძიება? ეჭვი მაქვს, რომ არა. იმიტომ, რომ როგორც კი დაადგენენ, რომ იყო რაღაც კავშირი, ეგრევე დაადასტურებს, რომ თვითონ არასათანადოდ შეასრულა თავისი ვალდებულება. შესაბამისად, თვითონაცაა პასუხისმგებელი ამ ყველაფერზე.

• აშშ-ის ხაზინამ განაცხადა, რომ „ეფესბეს“ ოფიცერმა ალექსანდრე ონიშჩენკომ და FSB-მ გამოიყენეს ფარცხალაძე ქართულ საზოგადოებასა და პოლიტიკაზე რუსეთის საკეთილდღეოდ გავლენისთვის. სამართლებრივად რა უნდა გაეკეთებინა საქართველოს სახელმწიფოს ფარცხალაძესთან დაკავშირებით? რა ღონისძიებები უნდა გაეტარებინა?

იუსტიციის სამინისტროში მოქალაქეობასთან დაკავშირებული პროცესი დაგვიანებული, მაგრამ მაინც უნდა დაწყებულიყო. შესაბამისად, ეს საკითხი აქამდე გადაწყვეტილი უნდა ყოფილიყო.

ეროვნულ ბანკს დამატებით არანაირი გადაწყვეტილება არ სჭირდებოდა იმ რეჟიმში, რაც საერთაშორისო სანქციების აღსრულებასთანაა დაკავშირებული, თუნდაც დამატებითი განმარტება, არა ინსტრუქცია ან ნორმატიული აქტი, მიეცა ბანკებისთვის.

თუკი დანაშაულია, შესაბამისი დოკუმენტაცია და ინფორმაცია გადაეცით სამართალდამცავ ორგანოებს.

რაც შეეხება კონტრდაზვერვით ნაწილს, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურს უნდა დაეწყო შესწავლა, ოღონდ არა მხოლოდ რუსეთთან კავშირებისა, არამედ ეს ინფორმაცია სისტემურად არსებობდა თუ არა თვითონ სუსში. თუ არ არსებობდა, რატომ არ არსებობდა და თუ არსებობდა, რატომ არ იყო რეალიზებული, ეს უნდა გაკეთებულიყო.

რადგან საკითხი ფართო საკითხთა წრეს მოიცავს და რეზონანსულიცაა, ვფიქრობ, რომ პარლამენტში საგამოძიებო კომისიაც შესაძლებელია შექმნილიყო, როგორც მინიმუმ ამ სამ მიმართულებასთან მიმართებაში, თუ როგორ იქცეოდა  მანამდე სახელმწიფო და როგორ მოიქცა აი, ამ ერთ შემთხვევაში.

რეალურად მივდივართ იქამდე, რომ სისტემას რაღაცა დიდი ხნით ადრე უნდა გაეკეთებინა, არ გააკეთა და ახლა თვითონ იძიებს რაღაცას.

ბუნებრივია, ამ შემთხვევაში გამოძიების ობიექტურობა, დამოუკიდებლობა და შედეგი ნაკლებსავარაუდოა. თუმცა საგამოძიებო კომისია პოლიტიკურ ორგანოში, პარლამენტში, იმისთვის არსებობს, რომ ასეთი საკითხები, სადაც გამოძიების ობიექტურობა დაბალია, ან გამოძიების ალბათობა საერთოდ არ არსებობს, გამოკვეთოს პრობლემური საკითხები საგამოძიებო კომისიაში.

და თუკი დადგება კონკრეტული პოლიტიკური და სხვა საჯარო პირების პასუხისმგებლობა, ბუნებრივია, იქიდან მოახდინოს რეაგირება – გასცეს დავალება აღმასრულებელი თუ საკანონმდებლო ორგანოებისადმი, საკუტარი დასკვნის შესაბამისად.

„ბათუმელებმა“ სასამართლოების საქმისწარმოების ელექტრონულ გვერდზე შეისწავლა რამდენიმე მოსამართლის გრაფიკი – დღის განმავლობაში განსახილველი საქმეების რაოდენობა: მაგალითად, თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოსამართლე გიორგი ებანოიძეს 18 სექტემბერს არც მეტი, არც ნაკლები – 20 სისხლის სამართლის საქმე უნდა განეხილა.

თუ გავითვალისწინებთ, რომ რვასაათიანი სამუშაო დღე აქვთ მოსამართლეებს და თუ დავუშვებთ, რომ მოსამართლეებს დასვენება საერთოდ არ სჭირდებათ, გამოდის, რომ თითო საქმეს მოსამართლემ 24-24 წუთი დაუთმო.

თუმცა გიორგი ებანოიძე არ არის ერთადერთი მოსამართლე, ვისაც წინა კვირას წარმოუდგენლად ბევრი საქმე უნდა განეხილა ერთ დღეში. მაგალითად, თბილისის საქალაქო სასამართლოში 18 სექტემბერს მოსამართლე ლილი მსხილაძეს 12 სისხლის სამართლის საქმე უნდა განეხილა, ლაშა ჩხიკვაძეს – 10 საქმე.

განსაკუთრებული დატვირთვით დიდი ქალაქების სასამართლოებში მუშაობენ, მათ შორის, ბათუმის საქალაქო სასამართლოში. თუმცა საქმისწარმოების ელექტრონულ გვერდზე ხშირად ინფორმაცია ყველა  სხდომის შესახებ სრულად არც კი ქვეყნდება.

მაგალითად, 20 სექტემბერს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ინტერნეტგვერდზე მხოლოდ მოსამართლე ნინო სახელაშვილის სხდომების შესახებ იძებნება ინფორმაცია – მას დღის განმავლობაში სისხლის სამართლის 10 საქმე უნდა განეხილა.

რამდენად რეალურია ეს ინფორმაცია, რაც სამართალწარმოების ოფიციალურ გვერდზე სასამართლოების განრიგის გრაფაშია გამოქვეყნებული?- „ბათუმელებს“ თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრესცენტრში დაუდასტურეს, რომ განრიგის შესახებ ინფორმაცია რეალურია და ნამდვილად, მოსამართლე გიორგი ებანოიძეს 18 სექტემბერს 20 საქმე უნდა განეხილა. რეალურად განიხილა თუ არა ამ რაოდენობის საქმეები მოსამართლემ? – პრესცენტრში გვითხრეს, რომ დეტალური ინფორმაციის მისაღებად საჯარო ინფორმაცია უნდა გამოვითხოვოთ.

სასამართლოს გადატვირთულობა ის თემაა, რაც სასამართლო სისტემის ლიდერებისგანაც ხშირად სახელდება, როგორც სასამართლოს მთავარი პრობლემა. მაგალითად, 2022 წლის ოქტომბერში, როცა ლევან მურუსიძე, კლანის ლიდერი, ხელახლა აირჩიეს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს წევრად, ეს თქვა: „მთავარი პრობლემა, რომელიც მიმაჩნია, უნდა გამოსწორდეს – ეს არის გადატვირთულობა. საჭიროა ნაბიჯების გადადგმა, რათა მოსახლეობის წინაშე ვიყოთ მართლები, რომ სასამართლო იმუშავებს გამართულად, არ იქნება საქმეების გაჭიანურება”, – უთხრა მაშინ ჟურნალისტებს ლევან მურუსიძემ.

___

სასამართლოს გადატვირთულობასა და მის შედეგებზე სტატია ვრცლად:

ბათუმის მერია სამი ახალი საბავშვო ბაღის გახსნის შესახებ იუწყება და ბაღების საზეიმოდ გახსნის ფოტოებს ფეისბუქზე აქვეყნებს.

ახალი ბაღების გახსნას ბათუმში ბაგრატიონისა და ქათამაძის ქუჩებზე ბათუმის მერი არჩილ ჩიქოვანი, მთავრობის თავმჯდომარე თორნიკე რიჟვაძე და სხვა ოფიციალური პირები ესწრებოდნენ. ახალი ბაღი გაიხსნა ასევე დაბა ჩაქვში, ჭავჭავაძის ქუჩაზე.

მერიის ვებგვერდზე განთავსებული ინფორმაციით, შენობები ადაპტირებულია შშმ პირთათვის და აღჭურვილია ბავშვთა უსაფრთხოების ყველა საერთაშორისო სტანდარტის შესაბამისად. მოწყობილია სახანძრო უსაფრთხოებისა და ვიდეოსამეთვალყურეო სისტემები. ბაღებს აქვს კეთილმოწყობილი ეზოები, სათამაშო მოედნები და ატრაქციონები.

სამივე ბაღის მშენებლობისთვის ქალაქის ბიუჯეტიდან 7 მილიონ 300 ათასზე მეტი ლარი დაიხარჯა და 800-ზე მეტ აღსაზრდელზეა გათვლილი, სადაც 150-მდე ადამიანი დასაქმდა. თუმცა, ბათუმის საბავშვო ბაღების ვებპორტალის მიხედვით, იმისთვის, რომ ბათუმში ბაღის ასაკის ბავშვს რიგში დგომა არ მოუწიოთ, სამი ბაღი საკმარისი არ არის.

როგორც ბაღების გაერთიანებაში განმარტავენ, რეგისტრაცია მთელი წლის განმავლობაში მიმდინარეობს. თუმცა რამდენიმე ბაღში დარეგისტრირებას თუ ცდით, დაინახავთ, რომ ბაღში ბავშვის მიყვანა ყველა მსურველმა ვერ შეძლო.

ბაღების გაერთიანების ინფორმაციით, ამ დროისთვის დაახლოებით 780-მდე დარეგისტრირებული ბავშვია, ვინც თავის რიგს ელოდება: „ეს მონაცემები შეიძლება შემცირდეს სექტემბრის ბოლოს.“

ბაღების გაერთიანების ვებგვერდის მიხედვით, მაგალითად, ძველ ბათუმში, #1 საჯარო ბაღში, წელს 20 ბავშვი მიუღიათ. თავის რიგს კი დარეგისტრირებული 39 ბავშვი ელოდება. ვებგვერდზე მშობლებს ურჩევენ სარეზერვო საბავშვო ბაღებიც მიუთითონ.

ამ ბაღში 4 წლის 50 ბავშვი მიუღიათ, ამ ასაკის ჯგუფში რიგს მხოლოდ ერთი ბავშვი ელოდება. 5-წლიანების რიგში კი 55 ბავშვი მიუღიათ და რიგს 4 ბავშვი ელოდება.

ბავშვები ბაღებში მისაღებად თავის რიგს ელოდებიან, როგორც ქალაქის ცენტრში, ასევე გარეუბნებში მდებარე ბაღებშიც.

მაგალითად, მე-10 ბაღში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე, 3 წლის 75 ბავშვი ელოდება თავის რიგს.

ბათუმის მერის, არჩილ ჩიქოვანის ინფორმაციით, „იწყება კიდევ 3 ბაღის მშენებლობა, რეაბილიტაცია ჩაუტარდება 16 ბაღს, მათ შორის, 12 ბაღში ენერგოეფექტურობის ევროპული სტანდარტები დაინერგება. პარალელურად 22 საბავშვო ბაღის მშენებლობა-რეაბილიტაცია ხორციელდება.“