Batumelebi

საფრანგეთის მოქალაქე არტურ გამუსი [Arthur Gamus] „ბათუმელებს“ სწერს, რომ ის თავის მეგობართან, ბაისანგურ გაურგაშვილთან [Gaourgashvili Baysangour] ერთად საქართველოში ჩამოფრინდა, თუმცა ის და მისი მეგობარი თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში გააჩერეს და ქვეყანაში გაურკვეველი მიზეზით არ შემოუშვეს.

„რამდენიმესაათიანი მგზავრობის შემდეგ, 2026 წლის 14 სექტემბერს, ამსტერდამიდან თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში ჩამოვედით, სასაზღვრო კონტროლის წარმომადგენლებს წარვუდგინეთ საფრანგეთის მოქალაქის პასპორტები, თუმცა ერთ-ერთმა ოფიცერმა ჩემს მეგობარს საქართველოს ტერიტორიაზე შემოსვლის უფლება არ მისცა.  პასპორტები წესრიგში გვქონდა, ამიტომ ჩვენთვის გაუგებარი იყო, რატომ არ გვაძლევდნენ ქვეყანაში შემოსვლის უფლებას“, – გვწერს არტურ გამუსი.

ოფიციალურ საჩივრის წერილში, რომელიც არტურმა გადმოგვიგზავნა და რომელიც მისი მეგობრის სახელით არის მომზადებული, წერია, რომ ბაისანგურ გაურგაშვილმა ოფიცერს ასევე უთხრა, რომ მას რუსული წარმოშობა ჰქონდა.

„ოფიცერი მთხოვდა წარმედგინა რუსული პასპორტის ორიგინალი, ავუხსენი, რომ რუსული პასპორტის ორიგინალი თან არ მქონდა. მიუხედავად ამისა, ოფიცერს ვაჩვენე დოკუმენტის ფოტოსურათი. თუმცა ეს არ მიიღეს. ის დაჟინებით მოითხოვდა დოკუმენტის ორიგინალის წარდგენას“, – წერია განცხადებაში, რომელიც ბაისანგურ გაურგაშვილის სახელით არის ხელმოწერილი.

არტურ გამუსის თქმით, ისინი ითხოვდნენ სამართლებრივ განმარტებას, თუ რატომ არ უშვებდნენ ქვეყანაში და „ზუსტი სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლების მითითებას“.

„მოვითხოვეთ განემარტათ შესაბამისი სამართლებრივი ნორმები, ადმინისტრაციული პროცედურა და ის კონკრეტული მიზეზები, რომლებსაც ჩვენს შემთხვევაში დაეყრდნენ.

თუმცა, ჩვენ გადაგვიყვანეს დახურულ, უფანჯრო ოთახში, რომელიც, ჩვენი აღქმითა და არსებული გარემოებების გათვალისწინებით, დაკავების ან დროებითი მოთავსების ადგილის ფუნქციას ასრულებდა.

რამდენადაც მახსოვს, იქ დაახლოებით სამი დღე დავყავით.

ჩვენ ისევ ვითხოვდით, რომ ეცნობებინათ ჩვენი სამართლებრივი სტატუსი, რომლითაც ამ იზოლატორში ვიმყოფებოდით“, – გვწერს არტურ გამუსი.

მისი თქმით და მისი მეგობრის აღწერით, დაკავების შემდეგ ისინი უკიდურესად მძიმე პირობებში იმყოფებოდნენ.

„ოთახი ძალიან პატარა იყო, არ ჰქონდა ფანჯარა, რომელიც გარე ხედს უზრუნველყოფდა. გვციოდა და ბარგზე წვდომა არ გვქონდა. ეს იმას ნიშნავდა, რომ თბილი ტანსაცმლის აღებას ვერ ვახერხებდით.

ჩამოგვართვეს მობილური ტელეფონებიც, რის გამოც აღარ გვქონდა ოჯახის წევრებთან და დაწესებულების გარეთ მყოფ სხვა პირებთან კომუნიკაციის საშუალება.

დაკავების პერიოდში არ ვიღებდით საკმარისი რაოდენობის საკვებს. ოთახში შევნიშნეთ ტარაკნებიც“, – გვწერს არტურ გამუსი.

მისი თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ მათ ტელეფონები წაართვეს, დრონის მეშვეობით მაინც მოახერხეს დაკავების ოთახის გადაღება, სადაც ჩანს, თუ რა პირობებში უწევდათ ყოფნა.

როგორც არტური გვწერს, ის პირველად იმყოფებოდა საქართველოში და რამდენიმე დღე აპირებდა მოგზაურობას, თუმცა ამის შესაძლებლობა არ მიეცა.

არტურის მეგობრის განცხადებაში ასევე წერია, რომ მზად არიან მიაწოდონ გამოძიებას ყველა საჭირო მტკიცებულება იმისთვის, რომ გაირკვეს, რა მიზეზით დააყოვნეს ისინი აეროპორტში.

„მზად ვარ, მოთხოვნის შემთხვევაში და დადგენილი პროცედურის შესაბამისად, აღნიშნული მასალები კომპეტენტურ ორგანოს გადავცე, რომ დაადგინონ, ითამაშა თუ არა რაიმე როლი ჩემმა ფრანგულმა ეროვნებამ ან რუსულმა წარმოშობამ იმ გადაწყვეტილებებში, რომლებიც ჩემთან დაკავშირებით იქნა მიღებული, ან იმგვარ მოპყრობაში, რომელიც მე და ჩემს თანამგზავრს შეგვხვდა“, – წერს ბაისანგურ გაურგაშვილი.

საფრანგეთის მოქალაქეები ასევე ითხოვენ, რომ გამოძიებამ დაადგინოს მათი იზოლატორში ყოფნის ხანგრძლივობა და საფუძველი, შეისწავლოს მატერიალური და სანიტარული პირობები იმ ოთახის, სადაც ისინი იმყოფებოდნენ, „შეესაბამებოდა თუ არა ჩვენ მიმართ განხორციელებული მოპყრობა საქართველოს და საერთაშორისო სტანდარტებს“.

ისინი ასევე საუბრობენ ფსიქოლოგიურ გავლენაზე, „რომელიც ზემოთ აღწერილმა გარემოებებმა მოახდინა ჩვენზე“, – გვწერენ უცხოელები.

„ბათუმელები“ დაუკავშირდა შს სამინისტროს და ჰკითხა, რა იყო საფრანგეთის მოქალაქეების საქართველოში არ შემოშვების საფუძველი და დაირღვა თუ არა აღნიშნული პირების უფლებები მათი თავისუფლების აღკვეთის შემთხვევაში?

შსს-ში გვითხრეს, რომ საფრანგეთის მოქალაქისთვის ქვეყანაში შემოსვლაზე უარი არ უთქვამს საქართველოს. „მან თავად თქვა უარი ქვეყანაში შემოსვლაზე“, – გვითხრეს შსს-ში.

რაც შეეხება მეორე პირს – ბაისანგურ გაურგაშვილს, მასთან დაკავშირებით შსს ოფიციალურ კომენტარს არ აკეთებს, თუმცა ამბობს, რომ არტურის თანმხლებ პირს დოკუმენტაცია წესრიგში არ ჰქონდა.

„ბათუმელებმა“ ინფორმაცია კვლავ გადაამოწმა არტურ გამუსთან და ჰკითხა, რატომ თქვა მან უარი საქართველოში შემოსვლაზე მას შემდეგ, როცა მის მეგობარს არ მისცეს საზღვრის კვეთის უფლება?

არტურმა მოგვწერა, რომ შსს-ს მიერ მოწოდებული ინფორმაცია არ შეესაბამება სინამდვილეს.

„ეს არ შეესაბამება სინამდვილეს, რადგან მე არ მიმიღია თავისუფალი და ნებაყოფლობითი გადაწყვეტილება, რომ არ შემოვსულიყავი საქართველოში. მე უკვე გავლილი მქონდა სასაზღვრო კონტროლი და მხოლოდ იმიტომ გავბრუნდი უკან, როცა დავინახე, რომ ჩემს მეგობარს პრობლემა შეექმნა შემოსვლაზე. ჩვენ მოვითხოვდით ახსნა-განმარტებას. 

ამის შემდეგ, ჩამომართვეს პასპორტი და აღარ დამიბრუნეს. შემდეგ კი მთლიანად მათი კონტროლის ქვეშ ვიმყოფებოდი ამსტერდამში გაფრენამდე“, – გვწერს არტურ გამუსი.

რაც შეეხება თანმხლებ პირს, მას როგორც არტური გვწერს, თან ჰქონდა საფრანგეთის მიერ გაცემული ოფიციალური დოკუმენტი, რომელიც მას თავისუფალი მგზავრობის შესაძლებლობას აძლევს.

„გაურგაშვილი მოგზაურობდა ალპ-მარატიმის (Alpes-Maritimes) პრეფექტურის მიერ გაცემული ოფიციალური, მოქმედი ფრანგული პასპორტით და, შესაბამისად, საქართველოს ხელისუფლებისთვის წარდგენილი დოკუმენტი ნამდვილად იყო ოფიციალური ფრანგული დოკუმენტი.

მასზე მკაფიოდ არის დატანილი წარწერა «RÉPUBLIQUE FRANÇAISE» (საფრანგეთის რესპუბლიკა)“, – მოგვწერამან და აღნიშნული დოკუმენტის ფოტო გამოგვიგზავნა. 

აღნიშნული დოკუმენტი [და არა პასპორტი] ნამდვილად არის გაცემული საფრანგეთის რესპუბლიკის მიერ, რომელიც წარმოადგენს საერთაშორისო სამგზავრო დოკუმენტს იმ პირისთვის, რომელსაც საფრანგეთში მიენიჭა ლტოლვილის სტატუსი.

დოკუმენტზე გარკვევით წერია, რომ ამ საბუთის მფლობელს შეუძლია ყველა ქვეყანაში შესვლა, გარდა რუსეთისა.

სახალხო დამცველის წარმომადგენელს ამ დრომდე არ მოუნახულებია პატიმარი, რომელიც ამბობს, რომ მას და კიდევ 3 მსჯავრდებულს რეზინის ხელკეტებით სცემეს მე-6 დაწესებულებაში, როცა მათ შეძახილებით სოლიდარობა გამოუცხადეს გიორგი დავითაძეს. პატიმრების ჯგუფურად სავარაუდოდ ცემის შემდეგ კი, ნაცემი მსჯავერდებულები ბათუმის მე-3 დაწესებულებაში გადმოიყვანეს.

პატიმარ ლაშა ჩაჩანიძის ადვოკატი, ანა აკოფოვა „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ ციხეში მომდარი ფიზიკური ძალადობის შესახებ მას მსჯავრდებული დღეს, 5 ოქტომბერს მოუყვა ბათუმის ციხეში შეხვედრის დროს. ადვოკატის თქმით, პატიმრებს ციხის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებმა და ბადრაგებმა 2 ოქტომბერს სცემეს.

„ბათუმელები“ ამ შემთხვევის შესახებ 5 ოქტომბერს დილით წერდა. სავარაუდოდ ნაცემი პატიმრის, ლაშა ჩაჩანიძის ადვოკატისთვის, ანა აკოფოვასთვისაც არ არის ცნობილი, დაიწყო თუ არა გამოძიება. „ბათუმელებს“ ლაშა ჩაჩანიძესთან დაკავშირებულ შემთხვევაზე ამ დრომდე არ პასუხობენ პროკურატურის პრესცენტრში.

უცნობია იმ მსჯავრდებულების ვინაობა, რომლებსაც სავარაუდოდ ლაშა ჩაჩანიძესთან ერთად სცემეს და რომლებიც შემდეგ ბათუმის ციხეში გადმოიყვანეს.

„აუცილებლად მოვინახულებთ, მოგაწვდით ინფორმაციას,“ – გვითხრეს სახალხო დამცველის პრესცენტრში ლაშა ჩაჩანიძის და სხვა პატიმრების შესახებ, რომლებსაც სავარაუდოდ მე-6 დაწესებულებაში სცემეს. დღის განმავლობაში სახალხო დამცველის წარმომადგენელი ბათუმის მე-3 დაწესებულებაში არ შესულა.

„ლაშა ჩაჩანიძეს სხეულზე აღენიშნება მრავლობითი დაზიანება: მუხლებზე, ხელებზე, ზურგზე… ასევე, ამბობს, რომ აქვს გაუსაძლისი თავის ტკივილი, რადგან ფიზიკური ძალადობის დროს თავზე ძლიერად აწვებოდნენ, რომ წინააღმდეგობა არ გაეწია. ლაშას თქმით, მას რეზინის ხელკეტებით სცემეს… ტანსაცმლით დაუფარავ ნაწილებზეც კი ძალიან მკაფიოდ ეტყობა დაზიანებები,“ – ამბობს ადვოკატი ანა აკოფოვა. – „მსჯავრდებულმა მითხრა კიდევ სამი პატიმრის შესახებ, რომლებიც ასევე გადმოიყვანეს ბათუმში, მაგრამ არ მომცეს საშუალება, დაწესებულებიდან გამომეტანა ფურცელი, სადაც ჩამოწერილი მქონდა მათი სახელები და გვარები…

ლაშა ამბობს, რომ განსაკუთრებული აგრესიით გამოირჩეოდა უშუალოდ დაწესებულების დირექტორი – შოთა ტრაპაიძე.

პატიმრებისთვის ციხის ადმინისტრაციას არ დაუსაბუთებია, რატომ გადმოიყვანეს მეექვსედან ბათუმში, მე-3 დაწესებულებაში,“ – გვითხრა ადვოკატმა ან აკოფოვამ.

რაც შეეხება პენიტენციურ სამსახურს, ამ უწყების პრესცენტრში პატიმრებზე ძალადობას გამორიცხავენ. „არანაირ ინციდენტს არ ჰქონია ადგილი“ – მოგვწერეს პროკურატურის პრესცენტრიდან. მსჯავრდებულების სხვა დაწესებულებაში გადაყვანის შესახებ ინფორმაცია კი, პენიტენციურ სამსახურში პერსონალური მონაცემების დაცვის მოტივით არ მოგვაწოდეს.

„პატიმარ ლაშა ჩაჩანიძეს მე-6 დაწესებულებაში ბადრაგებმა ხელკეტებით სასტიკად სცემეს იმის გამო, რომ მან გიორგი დავითაძეს შეძახილებით სოლიდარობა გამოუცხადა,“ – ამბობს ადვოკატი ანა აკოფოვა. იგი მსჯავრდებულ ლაშა ჩაჩანიძის ინტერესებს იცავს.

ადვოკატის თქმით, ის დღეს, 5 ოქტომბერს, შეხვდა მსჯავრდებულს ბათუმის მე-3 დაწესებულებაში, სადაც მას პატიმარი მოუყვა, როგორ სცემეს მე-6 დაწესებულებაში 2 ოქტომბერს – ამ დღეს პენიტენციურმა სამსახურმა გიორგი დავითაძის შესახებ ვიდეოჩანაწერი გაავრცელა, მანამდე კი, პატიმარმა თქვა, რომ მასზე ციხეში ბადრაგებმა სექსუალურად იძალადეს.

ადვოკატი ამბობს, რომ ლაშა ჩაჩანიძეს სხეულზე, სხვადასხვა ადგილზე, ახლაც მკაფიოდ ეტყობა ფიზიკური ძალადობის კვალი.

ადვოკატ ანა აკოფოვას თქმითვე, ლაშა ჩაჩანიძესთან ერთად მე-6 დაწესებულებაში კიდევ რამდენიმე პატიმარს სცემეს სასტიკად სოლიდარობის გამო. 3 ოქტომბერს, შაბათს კი, ლაშა ჩაჩანიძე და კიდევ 3 ნაცემი მსჯავრდებული ყოველგვარი დასაბუთების გაცნობის გარეშე მე-6 დაწესებულებიდან [სადაც გიორგი დავითაძე იხდის სასჯელს] ბათუმის მე-3 დაწესებულებაში გადმოიყვანეს.

„ლაშა ჩაჩანიძეს სხეულზე აღენიშნება მრავლობითი დაზიანება: მუხლებზე, ხელებზე, ზურგზე… ასევე, ამბობს, რომ აქვს გაუსაძლისი თავის ტკივილი, რადგან ფიზიკური ძალადობის დროს თავზე ძლიერად აწვებოდნენ, რომ წინააღმდეგობა არ გაეწია. ლაშას თქმით, მას რეზინის ხელკეტებით სცემეს… ტანსაცმლით დაუფარავ ნაწილებზეც კი ძალიან მკაფიოდ ეტყობა დაზიანებები,“ – გვესაუბრება ადვოკატი ანა აკოფოვა. – „მსჯავრდებულმა მითხრა კიდევ სამი პატიმრის შესახებ, რომლებიც ასევე გადმოიყვანეს ბათუმში, მაგრამ არ მომცეს საშუალება, დაწესებულებიდან გამომეტანა ფურცელი, სადაც ჩამოწერილი მქონდა მათი სახელები და გვარები…

ლაშა ამბობს, რომ განსაკუთრებული აგრესიით გამოირჩეოდა უშუალოდ დაწესებულების დირექტორი – შოთა ტრაპაიძე.

პატიმრებისთვის ციხის ადმინისტრაციას არ დაუსაბუთებია, რატომ გადმოიყვანესისინი მეექვსე დაწესებულებიდან ბათუმში, მე-3 დაწესებულებაში.

მოვითხოვ, დაუყოვნებლივ დაიწყოს გამოძიება და ჩატარდეს ექსპერტიზა.

მსჯავრდებული ითხოვს, რომ ამოიღონ ვიდეოკამერის ჩანაწერები, თუმცა ლაშა აღნიშნავს, რომ ის და სხვა პატიმრებიც, რომლებმაც გიორგი დავითაძეს შეძახილებით სოლიდარობა გამოუცხადეს, ცალკე შეიყვანეს ისეთ ოთახში, სადაც კამერები არ არის. ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი ამბობს, რომ ფიზიკური ძალადობა გამოჩნდება სხვა კადრებში, როცა იგი ცემა-ცემით მიჰყავთ ამ ოთახისკენ…

მსჯავრდებულმა ასევე მითხრა, რომ იგი აბსოლუტურად ყველა პირს ამოიცნობს, რომლებმაც მასზე ჯგუფურად იძალადეს,“ – უთხრა „ბათუმელებს“ ადვოკატმა ანა აკოფოვამ.

„ბათუმელები“ დაუკავშირდა სპეციალური პენიტენციური სამსახურის პრესცენტრს, სადაც პატიმარზე ფიზიკური ძალადობა კატეგორიულად უარყვეს.

რატომ აღენიშნება მსჯავრდებულს ფიზიკური დაზიანებები? დაიწყო ამ საკითხზე მოკვლევა? რატომ გადაიყვანეს მსჯავრდებული ლაშა ჩაჩანიძე მე-3 დაწესებულებაში? – პენიტენციური სამსახურის პრესცენტრში განმარტეს, რომ „არანაირ ინციდენტს არ ჰქონია ადგილი“.  რაც შეეხება მსჯავრდებულის სხვა დაწესებულებაში გადაყვანას, ამ ინფორმაციას ვერ მოგვაწვდიან პერსონალური მონაცემების დაცვის გამო.

ბათუმთან, ზღვის აკვატორიაში უეკიპაჟოდ შემოსული გემი თურქეთში გაჰყავთ.

როგორც საზღვაო სააგენტოში „ბათუმელებს“ უთხრეს, გემმა საქართველოს ტერიტორიული წყლები უკვე დატოვა, „მაგრამ დაბუქსირების პროცესი ჯერ კიდევ მიმდინარეობს თურქულ მხარესთან კოორდინაციით“, – გვითხრეს სააგენტოში.

საზღვაო სააგენტოში არ უპასუხეს კითხვას, ხომ არ არის ეს მშრალი ტვირთმზიდი „Омский-107“, რომელიც უკრაინამ დააზიანა და უეკიპაჟოდ იყო დარჩენილი.

უეკიპაჟო გემი გუშინ, 4 ოქტომბერს, გამოჩნდა ბათუმის აკვატორიაში. ის თვითდინებით შემოვიდა.

__________

ამ თემაზე:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმაციით, სარფის საბაჟო პუნქტზე 8 კილოგრამამდე ოქროს საიუველირო ნაკეთობების უკანონოდ გადმოტანის ფაქტზე ერთი პირი დააკავეს.

„გამოძიებით დადგინდა, რომ საქართველოს მოქალაქემ, საბაჟო-გამშვები პუნქტი „სარფის“ გავლით, მის მართვაში არსებულ ავტომობილის სათადარიგო აკუმულატორში, სპეციალურად მოწყობილი სამალავის გამოყენებით, მალულად შემოიტანა  8 კილოგრამამდე ოქროს საიუველირო ნაკეთობა.

ამოღებული ძვირფასეულობის საბაჟო ღირებულება 1 700 000- მდე ლარს შეადგენს“.

საგამოძიებოს ინფორმაციით, საქმეზე გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 214-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მიმდინარეობს, რაც სასჯელის სახით 5-დან 7 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.

დღეს, 4 ოქტომბერს, ბათუმთან ახლოს ეკიპაჟის გარეშე დარჩენილი გემის სანაპირომდე გამოყვანას ცდილობენ. საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს პრესცენტრში „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ ერთ-ერთი თურქული კომპანიის გემია ეკიპაჟის გარეშე დარჩა და საქართველოს ტერიტორიულ წყლებში დინებით შემოვიდა.

„ბათუმის სიახლოვეს დაფიქსირდა ეკიპაჟის გარეშე დარჩენილი თურქული კომპანიის გემი, რომელიც საქართველოს ტერიტორიულ წყლებში დინებით შემოვიდა. გემი იდენტიფიცირებულია და შესაბამისი უწყებები მოქმედებენ კოორდინირებულ რეჟიმში.

ადგილზე იმყოფებიან კომპეტენტური ორგანოები, ასევე მიმდინარეობს გემის ბუქსირების და უსაფრთხო ადგილზე გადაყვანის ღონისძიებები, თურქულ მხარესთან კოორდინაციით,“ – მოგვწერეს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოში.

ჯერ უცნობია, როგორ აღმოჩნდა ეკიპაჟის გარეშე დარჩენილი გემი საქართველოს ტერიტორიულ წყლებში.

„სოხუმი არის საქართველო! 7 634 სიცოცხლე გადაარჩინა უკრაინამ. ჩვენ გვახსოვს!“ – ბანერი ამ ფრაზებით უკრაინელმა გულშემატკივარმა გაშალა საქართველოში, „დინამო არენაზე“.

უეფას ერთა ლიგის მეორე ტურის შეხვედრა საქართველოსა და უკრაინას შორის 2026 წლის 28 სექტემბერს, სოხუმის დაცემის 33 წლისთავის მეორე დღეს გაიმართა.

სწორედ ამ მატჩისას გაიხსენეს უკრაინელების წვლილი აფხაზეთის ომის დროს საქართველოს სამხედრო, ტექნიკურ და ჰუმანიტარულ მხარდაჭერაში.

„Слава в єдності / ძალა ერთობაშია“ – ეწერა უკრაინელების მიერ სტადიონზე გაშლილ კიდევ ერთ ბანერზე.

მატჩზე, რომელიც ფრედ, 0-0 დასრულდა, უკრაინელი გულშემატკივრები სკანდირებდნენ – „სოხუმი საქართველოა“, ქართველები – „უკრაინა“, ორივე ერთად კი – „პუტინ ხ***ო“

ამ ჟესტმა ქართულ საზოგადოებას გაახსენა ამბავი იმაზე, თუ როგორ ჩამოვიდნენ უკრაინელი მოხალისეები ქართველების დასახმარებლად აფხაზეთის ომის დროს. გარდა უშუალოდ საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობისა, უკრაინელები ეხმარებოდნენ მშვიდობიან მოსახლეობას ევაკუაციაში. დევნილებისა და ქართველი მებრძოლების ინფორმაციით, სწორედ უკრაინული ვერტმფრენებითა და გემებით გამოაღწია აფხაზეთიდან დევნილთა ნაწილმა სოხუმის დაცემამდე ცოტა ხნით ადრე.

საჯარო წყაროებში ოფიციალური ინფორმაცია უკრაინელი სამხედროების ჩამოსვლის, მათი ზუსტი რაოდენობის, მათ მიერ ჩამოტანილი ტექნიკისა თუ ქართველებისთვის გაწეული დახმარების შესახებ ნაკლებად იძებნება. ინფორმაციას აფხაზეთის ომში უკრაინელების მონაწილეობის შესახებ ძირითადად ის ადამიანები ავრცელებენ, ვისაც უშუალო შეხება ჰქონდათ მათთან. ესენი არიან დევნილები, ან თავად მებრძოლები – როგორც ქართველი, ისე უკრაინელები.

ცნობილია, რომ აფხაზეთში მებრძოლი უკრაინელები, ძირითადად იყვნენ მოძრაობა УНА–УНСО-ს წევრები [უკრაინის ნაციონალური ასამბლეა – უკრაინის ეროვნული თავდაცვა]. ისინი რამდენიმე მცირე ჯგუფად ჩამოვიდნენ საქართველოში 1993 წელს და შეუერთდნენ ადგილობრივ გასამხედროებულ ჯგუფებს. მათ შორის, მხედრიონს.

УНА–УНСО-ს ერთ-ერთი დამფუძნებელი, მიკოლა კარპიუკი დაახლოებით ორი კვირის წინ, 2026 წლის 19 სექტემბერს დაიღუპა ზაპოროჟიეს მიმდებარედ, რუსეთ-უკრაინის ომში.

კარპიუკი ერთ-ერთი იყო იმ უკრაინელებს შორის, ვინც აფხაზეთში იბრძოდა. ის ვახტანგ გორგასლის ორდენითაც არის დაჯილდოებული აფხაზეთში გამოჩენილი მაღალი საბრძოლო მომზადებისა და მამაცობისთვის.

“ბათუმელები” შეეცადა აფხაზეთის ომში მონაწილე უკრაინელი მოხალისეების შესახებ ინფორმაცია პირველწყაროებისგან მიეღო. ჩვენ ვესაუბრეთ აფხაზეთის ომის ვეტერანს, ზაზა ჯაფარიძეს, რომელიც რამდენიმე თვის განმავლობაში უკრაინელებთან ერთად იბრძოდა აფხაზეთში. ასევე, აფხაზეთიდან დევნილ ია შალამბერიძეს, რომელიც ამბობს, რომ უკრაინელმა სამხედროებმა ის და მისი ოჯახი, ფაქტობრივად, დაღუპვას გადაარჩინეს.

• „სანამ აფხაზეთი არ გათავისუფლდება, ჩემს შვილს არ გადავასვენებო“

ზაზა ჯაფარიძე 27 წლის იყო, როცა აფხაზეთის ომი დაიწყო. ის არ იყო პროფესიონალი სამხედრო – იმ პერიოდში სიღნაღის რაიონში, ინკასაციის უბნის უფროსად მუშაობდა. თუმცა, ომის დასრულების შემდეგ კიდევ 24 წელი იმსახურა საქართველოს თავდაცვის ძალებში. იბრძოდა 2008 წლის აგვისტოს ომშიც.

აფხაზეთში საბრძოლო მოქმედებების დაწყების შემდეგ შეუერთდა ე.წ. ავღანელთა ბატალიონს, დაახლოებით თვე-ნახევრი ემზადებოდა იალღუჯის პოლიგონზე და შემდეგ პირდაპირ აფხაზეთში წავიდა.

იხსენებს, რომ უკრაინელი მოხალისეების ჩამოსვლის შესახებ საუბარი 1992 წელს დაიწყო, თუმცა უშალოდ შეხება მათთან 1993 წელს ჰქონდა: 18 უკრაინელისა და 12 ქართველი მებრძოლისგან შეიქმნა სადაზვერვო ჯგუფი, რომელიც იბრძოდა „შრომის, კინდღის, ლინდავის, ოჩამჩირეს მიმართულებით“.

ჯაფარიძის ინფორმაციით, უკრაინელებს სამხედრო მომზადება გავლილი ჰქონდათ, თუმცა არ ჰქონდა საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობის გამოცდილება. ის ამბობს, რომ მათი აფხაზეთში ჩამოვლის ერთ-ერთი მოტივაცია სწორედ გამოცდილების მიღება იყო, რომელსაც სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ სხვებს გაუზიარებდნენ.

თუმცა, მათი ნაწილი უკან ვეღარ დაბრუნდა. აფხაზეთში გარდაცვლილ უკრაინელთაგან ერთ-ერთი სწორედ ზაზა ჯაფარიძესთან ერთად იბრძოდა.

„ბრძოლის დროს რასაც ვუყურებდით, ძალიან უშიშარი ხალხი იყო. უკან მაგათ არ დაუხევიათ. უშიშრად მიდიოდნენ.

პატარა ბიჭები იყვნენ. საბრძოლო გამოცდილება უნდოდათ რომ მიეღოთ. რა თქმა უნდა, აქედან სულ სხვა გამოცდილებით ჩავიდოდნენ. იმ საბრძოლო გამოცდილებას უკვე სხვებს გაუზიარებდნენ იქ, უკრაინაში. პოლიგონზე მიღებული გამოცდილება და საბრძოლო მოქმედებები ისე განსხვავდება ერთმანეთისგან, როგორც წიგნს წაიკითხავ, ან ფილმს ნახავ [რეალურ ცხოვრებასთან შედარებით]. სულ სხვა თემაა.

1993-ში რომ დაიწყო აფხაზეთის ომი, იმ პერიოდში იუგოსლავიაშიც მიდიოდა საბრძოლო მოქმედებები. ისინი გაიყვნენ ჯგუფებად, რომ მიეღოთ „საბრძოლო ნათლობა“. რამდენიმე ჯგუფი წავიდა იუგოსლავიის მიმართულებით და ნაწილი შემოვიდა ჩვენთან.

მამა-შვილი იყო ჩამოსული – სამწუხაროდ, გვარი არ მახსოვს – შვილი დაიღუპა აქ, აფხაზეთში ერთ-ერთი შეტაკების დროს. იქ დაიმარხა, სოხუმში. მამამისმა თქვა, სანამ აფხაზეთი არ გათავისუფლდება, ჩემს შვილს არ გადავასვენებო. არ ვიცი, შემდეგ რა მოხდა, გადაასვენა თუ არა. არ ვფლობ მაგდენ ინფორმაციას“, – გვიყვება ზაზა ჯაფარიძე.

გვარი არ ახსოვს, მაგრამ სავარაუდოა, რომ გულისხმობს იგორ და ლეონიდ ტკაჩუკებს. როგორც ქართულ, ისე უკრაინულ წყაროებში სწორედ მამა-შვილი ტკაჩუკების შესახებ იძებნება ინფორმაცია.

ლეონიდ ტკაჩუკი 1993 წლის 19 ივლისს შრომის მისადგომებთან მოკლეს. მაშინ ის 19 წლის იყო. მამის, იგორ ტკაჩუკის სურვილით, თავდაპირველად სოხუმში დაკრძალეს, თუმცა 28 წლის შემდეგ, 2021 წელს, ის ჯერ სოხუმიდან თბილისში, შემდეგ კი უკრაინაში, ქალაქ ლვოვში გადაასვენეს. მისი გადასვენების ცერემონიაზე დასასწრებად საქართველოში იმყოფებოდა ლეონიდის მამა, იგორ ტკაჩუკიც.

„იდენტიფიცირებულ და გადმოსვენებულ იქნა უკრაინული სამხედრო-პატრიოტული ორგანიზაცია „უნა-უნსოს“ მეომრის, ლეონიდ ტკაჩუკის ნეშტი, რომელიც 1993 წლის 19 ივლისს სოფელ შრომასთან აფხაზურ-რუსულ ფორმირებებთან, კავკასიელ კონფედერატებთან და კაზაკებთან შეტაკებების დროს დაიღუპა და სოხუმში, კურჩენკოს პარკში იყო დაკრძალული; მას, ოჯახის გადაწყვეტილებით, ხვალ, ლვოვში, თანამებრძოლების გვერდით, საძმო სასაფლაოზე დაკრძალავენ“, – წერია ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურის ოფიციალურ განცხადებაში, რომელიც 2021 წელს გამოქვეყნდა.

პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ ლეონიდ ტკაჩუკს ვახტანგ გორგასლის ორდენი მიანიჭა. უკრაინული მედიის ინფორმაციით, იგივე ჯილდო შევარდნაძემ აფხაზეთში მებრძოლ სხვა უკრაინელებსაც მიანიჭა. გორგასლის ორდენის მფლობელთაგან 7 აფხაზეთის ომში დაიღუპა და მათ ჯილდო სიკვდილის შემდეგ მიიღეს. გარდა ამისა, ცნობილია, რომ შევარდნაძემ უკრაინელ მებრძოლთა ნაწილს საქართველოს საპატიო მოქალაქის სტატუსიც მიანიჭა.

ლვოვში ლეონიდ ტკაჩუკის დაკრძალვას დაესწრო УНА–УНСО-ს წევრი, იგორ მაზური, რომელიც მასთან ერთად იბრძოდა აფხაზეთში. მან მედიასთან გაიხსენა შეტაკება შრომის მისადგომებთან და ლეონიდის დაღუპვის დღე.

მაზურის ინფორმაციით, 1993 წლის 17 ივლისს მიიღეს ბრძანება ქართული შტაბისგან, რომ უნდა გაერღვიათ მტრის თავდაცვის ხაზი სოხუმის გარეუბანში. ის გულისხმობდა სოფელ შრომას, რომელსაც, მისივე განმარტებით, სოხუმის დაცვისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა. მაზური ჰყვება, რომ ქართველ მებრძოლებთან ერთად ისინი შრომაში შეიჭრნენ და მტერს მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენეს. თუმცა, დაპირებულმა დამხმარე რაზმმა დააგვიანა და ალყაში მოექცნენ. 19 ივლისს მათ ქართული შტაბისგან უკან დახევის ბრძანება მიიღეს.

იგორ მაზური ჰყვება, რომ უკან დახევის ბრძანების მიღების დროს ლეონიდ ტკაჩუკი, რომელსაც, თურმე Цвях-ს, ანუ ლურსმანს ეძახდნენ, უკვე დაჭრილი იყო. მაზური იხსენებს, რომ დაჭრილების გამოყვანის დროს რუსებმა ცეცხლი გაუხსნეს.

„ქართულმა არტილერიამ გვიხსნა. მათ სოფლის მიმართულებით ცეცხლი გახსნეს და რუსები შეშინდნენ. თუმცა, სნაიპერის ტყვიამ „ცვიახი“ სასიკვდილოდ დაჭრა. ჩვენ ის ქურთუკზე დავაწვინეთ – მე და ერთი მებრძოლი უკნიდან ვიჭერდით, ორი – წინიდან.

[…] მამამისი ჩვენკენ გამოიქცა და ყვიროდა: „როგორ არის ლუსიკი?!“ […] მამამისს საფრანგეთი უყვარდა და შვილს ბავშვობიდან ლუსიკს, ან ლუსიენს ეძახდა.

19 წლის ბიჭი უკვე ქალების გულთამპყრობელი იყო. ქართველი გოგოები ჩვენს ბიჭებს დიდად არ აქცევდნენ ყურადღებას, მაგრამ მას უკან ედევნებოდნენ. როდესაც მანქანამდე მივიყვანეთ, მან ცისკენ აიხედა და გაიყინა. თვალები მე დავუხუჭე“, – იხსენებს უკრაინულ ონლაინმედია gazeta.ua-სთან კაპიტანი მაზური.

იგორ მაზური დღემდე მსახურობს უკრაინის თავდაცვის ძალებში – ის ერთ-ერთი ბატალიონის ოცმეთაურია. მაზურის ინფორმაციით, აფხაზეთში მხოლოდ УНА–УНСО-ს 125 წევრი იბრძოდა 1993 წლის ივნისიდან ნოემბრამდე პერიოდში. გარდა ამისა, მისი თქმით, უკრაინელი მოხალისეები მონაწილეობდნენ კოდორის ხეობაში პარტიზანულ ბრძოლებში 1997-2001 წლებში ომში.

ლეონიდ ტკაჩუკი „არგოს“ წევრი იყო – სწორედ ასე ერქვა რაზმს, რომელშიც აფხაზეთში მებრძოლ უკრაინელთა დიდი ნაწილი იყო გაერთიანებული. მისი დაკრძალვის დღეს „არგოს“ ერთ-ერთმა წევრმა, ედუარდ ბელუსმა გაიხსენა, რომ ლეონიდს აფხაზეთის ომის შესახებ მოგონებების დაწერა და წიგნად გამოცემა უნდოდა.

„მას იუმორის კარგი გრძნობა ჰქონდა და იცოდა, ომზე საინტერესოდ როგორ მოეყოლა. საშინელ ამბებსაც კი ლამაზად ჰყვებოდა.

როცა დაიღუპა, მამამისმა გადაწყვიტა შვილი იმ ქართულ მიწაზე დაეკრძალა, რომლის დაცვის დროსაც დაიღუპა. მე ამ გადაწყვეტილებას დიდად არ ვემხრობოდი, მაგრამ იქნებ ასეც სჯობდა: მაშინ რომ უკრაინაში ჩამოესვენებინათ და ჩუმად დაეკრძალათ, მის შესახებ ვერავინ გაიგებდა. დღეს კი ის სამხედრო პატივით იკრძალება“, – განაცხადა ედუარდ ბესულმა.

ლვოვში ლეონიდ ტკუჩოვის დაკრძალვაზე იმყოფებოდა საქართველოს მე-3 პრეზიდენტი, მიხეილ სააკაშვილი (ტკაჩუკის დაკრძალვიდან თვე-ნახევარში ის საქართველოში ჩამოვიდა, რის შემდეგაც დააკავეს). მან მადლობა გადაუხადა ტკაჩუკების ოჯახს გმირი შვილის აღზრდისთვის და უთხრა, რომ მათი ბრძოლა აფხაზეთში მუდამ დარჩება ქართველი ხალხის მეხსიერებაში.

„აფხაზებისთვის სოხუმის აღება შეუძლებელი იქნებოდა, ქართველები მოლაპარაკების მაგიდასთან რომ არ დამსხდარიყვნენ და მძიმე შეიარაღება არ გაეყვანათ. იგივე შეიძლება ჩვენთანაც განმეორდეს. რუსეთი არ დამშვიდდება. მას ჩვენი განადგურება სურს“, – უთხრა უკრაინულ მედიას ლეონიდის მამამ.

ეს იყო 2021 წლის აგვისტოში, რუსეთის უკრაინაში შეჭრამდე ნახევარი წლით ადრე.

• „რაც მეტ რუსს გავანადგურებთო ამ ომში, მით ნაკლებთან გვექნება საომარი ჩვენს მიწა-წყალზეო“

ზაზა ჯაფარიძე იხსენებს, როგორ ჰკითხა უკრაინელ თანამებრძოლს მათი საქართველოში ჩამოსვლისა და აფხაზეთისთვის ბრძოლის მოტივაციის შესახებ. მისი პასუხი დღემდე ახსოვს.

„ასეთი კითხვა დამებადა – ვიცოდი, რომ გვეხმარებოდნენ, მაგრამ მაინც ვკითხე, რატომ ხართ აქ-მეთქი. ჩვენო, რაც მეტ რუსს გავანადგურებთ ამ ომშიო, მით ნაკლებ რუსთან გვექნება საომარი ჩვენ მიწა-წყალზეო. აი, ასეთი განწყობით იყვნენ.

მაგათ წინასწარვე იცოდნენ, რომ ადრე თუ გვიან რუსეთთან ექნებოდათ კონფლიქტი. ის, რაც ახლა უკრაინაში ხდება. წინასწარ დაგეგმილი იყო, ნაღმი იყო ჩადებული და ადრე თუ გვიან ეგ ნაღმი აფეთქდებოდა და მოხდებოდა ის, რაც დღეს ხდება უკრაინაში.

სხვათა შორის, მაგათ წამოყვანილი ჰყავდათ თავიანთი მამაო. ყოველ საბრძოლო დავალების წინ, როცა მოვეწყობოდით, ჯერ თავიანთ ენაზე დაგვლოცავდა, მერე – ქართული არ იცოდა, რა თქმა უნდა და რუსულად უწევდა. მერე, ქართველებს ხატები გვაჩუქა. შევეკითხე, მამაო, თქვენ ჩამოსული ხართ ომში და რამდენად შეიძლება, საბრძოლო მოქმედებებში მიღოთ მონაწილეობა-მეთქი. უკიდურეს შემთხვევაში შეიძლება ვისროლოო. თავდაცვის მხრივ, ალბათ, მაგას გულისხმობდა“, – იხსენებს ჯაფარიძე.

ის უკრაინელებთან ერთად რამდენიმე თვე იბრძოდა. შემდეგ მათ ჯგუფი დაიშალა და სხვადასხვა ბატალიონში გადანაწილდნენ. ამბობს, რომ ომის მიწურულს უფრო მეტი უკრაინელი ჩამოვიდა, რომლებიც ძალიან დაეხმარნენ მშვიდობიან მოსახლეობას აფხაზეთის დატოვებაში.

„მე ვლაპარაკობ იმას, რისი მომსწრეც ვარ, არავის მონაყოლს არ ვიმეორებ. ამ ჯგუფთან ერთად გვეძინა, ერთად ვჭამდით, საბრძოლო მოქმედებებში ერთად ვმონაწილეობდით. ასე იყო დაახლოებით აგვისტომდე, 1993 წლის აგვისტომდე. მერე დისლოკაციის ადგილები შეიცვალა, გადანაწილება მოხდა, შეერთებები ბატალიონების და მოკლედ, დავიქსაქსეთ – ზოგი იქით წავედით, ზოგი აქეთ. ზოგი მხედრიონში, ზოგიც „თეთრ არწივში“… შემდეგ, სოხუმის დაცემის დროს, უკრაინულმა ავიაციამაც მაგარი დახმარება გაგვიწია“, – ამბობს ვეტერანი სამხედრო.

• ფასდაუდებელი თანადგომა

სწორედ სოხუმის დაცემის შემდეგ მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის გაწეულ დახმარებაზე გვესაუბრა ია შალამბერიძე. ის საკუთარი ოჯახის მაგალითზე მოგვიყვა, რა როლი ჰქონდათ უკრაინელ მოხალისეებს აფხაზეთიდან დევნილების გამოყვანის პროცესში.

ია შალამბერიძე მაშინ 7 წლის იყო, მისი უფროსი ძმა – 9 წლის. 1993 წლის სექტემბრის შუა რიცხვებში მამამ, რომელიც ომში იბრძოდა, გადაწყვიტა, რომ ოჯახი აფხაზეთიდან გაეყვანა. თუმცა, იმ დროს რთული იყო უსაფრთხო გზის მონახვა.

ომის დაწყების შემდეგ შალამბერიძეების ოჯახი თბილისში წამოვიდა, თუმცა სოჭის მოლაპარაკებისა და ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შემდეგ ისინი სახლში დაბრუნდნენ. ია იხსენებს, რომ სკოლაში სწავლაც დაიწყო. თუმცა, ვითარება მალე რადიკალურად შეიცვალა.

„ძალიან დიდხანს ვცდილობდით გამოგვენახა გზა, რომ დაგვეტოვებინა კონფლიქტის ზონა. დაახლოებით 1 კვირაში, 21 სექტემბერს, მამამ თქვა, რომ ბოლო ვარიანტი არის თვითმფრინავი და წავედით აეროპორტში. არ იყო არანაირი ტრანსპორტი და სოხუმიდან ბაბუშერას აეროპორტამდე წავედით ფეხით. მე, ჩემი უფროსი ძმა, რომელიც 9 წლის იყო მაშინ, დედა და მამა. მამა გვაცილებდა. მახსოვს, როგორ იბომბებოდა ქალაქი – ცხედრები ეყარა პირდაპირ ქუჩაში.

ბაბუშერას აეროპორტში იყო ისეთი სიტუაცია, როგორი სცენებიც გინახავთ ცნობილ ფოტოებში: ტრაპები გადავსებული იყო ადამიანებით. წარმოიდგინეთ, თვითმფრინავი არ არის, მაგრამ ადამიანები ერთმანეთს ებრძვიან, რომ ავიდნენ ამ ტრაპზე. ეს ტრაპი იყო ბოლო იმედი, რომ თვითმფრინავი ჩამოდგებოდა და ავიდოდნენ თვითმფრინავში.

ჩვენ ტრაპზე არ ავსულვართ. გვერდით იდგა კიდევ ერთი თვითმფრინავი, რომელზეც ტრაქტორი იყო მიყენებული. იმას ტრაპი არ ჰქონდა და ტრაქტორიდან უნდა ასულიყო ხალხი. ძირითადად, მებრძოლები ეხმარებოდნენ – ერთი აგისროდა, მეორე ზემოდან დაგიჭერდა და ასე. ერთ-ერთმა მებრძოლმა მომკიდა ხელი და ამისროლა თვითმფრინავში. შემეშინდა – დედას ვერ ვხედავდი, მამას ვერ ვხედავდი, სრული ქაოსი იყო. მერე ჩემი ძმა და დედაჩემიც ამოიყვანეს“, – იხსენებს ია.

მისი ინფორმაციით, თვითმფრინავს, რომელშიც ისინი ავიდნენ, დაჭრილი მებრძოლები უნდა გადაეყვანა. თუმცა, ჯარისკაცები ცდილობდნენ, რაც შეიძლება მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე აეყვანათ თვითმფრინავში, რომ გაერიდებინათ კონფლიქტის ზონიდან.

ია იხსენებს, რომ თვითმფრინავი საკაცეებით იყო გადავსებული, რომლებზეც დაჭრილი სამხედროები იწვნენ. გარდა ამისა, თვითმფრინავში აიყვანეს დასაშვებზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე. დაძაბულობისა და ნერვიულობისა გამო დაიწყო ქაოსი, რასაც ჭყლეტა მოჰყვა. იას თქმით, ამ ჭყლეტის დროს მის თვალწინ დაიღუპა ერთ-ერთი დაჭრილი სამხედრო.

დაჭრილი თანამებრძოლის დაღუპვამ ჯარისკაცები გააბრაზა და მოქალაქეებს თვითმფრინავის დატოვება მოსთხოვეს. ია იხსენებს, რომ სამხედროებმა იარაღის ჰაერში სროლით, ფაქტობრივად იძულებით ჩაიყვანეს მოქალაქეები თვითმფრინავიდან და ადგილი ისევ დაჭრილ სამხედროებს გამოუთავისუფლეს. ამ დროს, იას დედა პილოტის კაბინაში შევიდა და დახმარება სთხოვა. ის დათანხმდა და ქალი ორ შვილთან ერთად კაბინაში დამალა. ასე დარჩნენ ია, მისი ძმა და დედა დაჭრილ მებრძოლებთან ერთად თვითმფრინავში, საიდანაც სხვა მოქალაქეები ჩაიყვანეს.

„უცებ, გვესმის განწირული ყვირილი კაბინაში [რაციაში]. ფაქტობრივად, მომსწრეები გავხდით იმ პილოტის უკანასკნელი სიტყვების, რომელიც ყვიროდა, ჩამოგვაგდეს, ზღვაში ვვარდებით, ვიღუპებითო. რუსულად ამბობდა ამას. ეს იყო სოჭიდან მომავალი სამგზავრო თვითმფრინავი, რომელიც ჩამოაგდეს აფხაზებმა. ეს ამბავი მოგვიანებით გავიგე.

ჩვენ ჯერ არ ვიყავით აფრენილები. ჩემი ძმა ჩავარდა ისტერიკაში, ჩვენც ჩამოგვაგდებენო, ჩავიდეთ თვითმფრინავიდანო. რამდენიმე წუთში დაიწყო ბაბუშერას აეროპორტის დაბომბვაც. არ მახსოვს, როგორ გადმოვხტით თვითმფრინავიდან, მაგრამ მახსოვს, როგორ გვეფარებოდნენ უცხოელი ჟურნალისტები საკუთარი სხეულით, თავიანთი ეკიპირებით.

ისინი ცოტა ხნით ადრე ამოვიდნენ თვითმფრინავში კადრების გადასაღებად. ხოხვა-ხოხვით და ასე, ბავშვებზე გადმოფარებულებმა გამოგვიყვანეს – აეროპორტის ბუნკერამდე მიგვაცილეს. ამის შემდეგ ის ჟურნალისტები აღარ გვინახავს. ისინი რომ არ ყოფილიყვნენ, ალბათ, დავიხოცებოდით. მათ ჩვენი სიცოცხლე გადაარჩინეს“, – ჰყვება ია.

აეროპორტის ბუნკერსაც უამრავი მოქალაქე აფარებდა თავს. იას ოჯახი იქიდან ფეხით წავიდა სოფელ ქვემო ფშაფში, სადაც იას ბებია ცხოვრობდა. აეროპორტის დაბომბვის შემდეგ ფრენები შეწყდა, ამიტომ აფხაზეთიდან გამოღწევის ერთადერთი გზა ჭუბერი იყო. შალამბერიძეების ოჯახი სწორედ ამ ვარიანტს განიხილავდა, როცა გაიგეს, რომ გულრიფშის სანაპიროს გემი მოადგა, რომელსაც მათი გადაყვანა შეეძლო.

შალამბერიძეების ოჯახი უკრაინელების გემზე 27 სექტემბერს ავიდა. იმ დღეს სოხუმი დაეცა.

„27-ში მოვიდა ბიძაჩემი და გვითხრა, რომ უკრაინული გემი მოადგა სანაპიროს და გადაგვიყვანსო. გემი გულრიფშში იყო ჩამომდგარი. მე მახსოვს ორი გემი, მაგრამ, როგორც ვიცი, იქამდეც გავიდა გემი ბათუმისკენ. ჩვენ ფოთში ჩავედით.

ამ მასშტაბის გემი კი არა, არაფერი არ მქონდა ნანახი იქამდე. ძალიან დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა. რომ შევედით, დაბლა მთელი საბრძოლო მასალა და ტექნიკა იყო – ტანკი, ტყვიამფრქვევი. მანქანები და ა.შ. ბორტზე საკმაოდ ბევრი ადამიანი დაიტია ამ გემმა. ზუსტი ციფრების თქმა გამიჭირდება, მაგრამ შემიძლია გითხრათ, რომ იმ მასშტაბის იქამდე არაფერი მქონდა ნანახი.

გემიც, საბრძოლო ტექნიკაც და ეკიპაჟიც იყო უკრაინული. მახსოვს, გარკვეული პერიოდი ვერტმფრენიც მოგვაცილებდა ზემოდან, რაც დამატებით დაცულობას განცდას გვიჩენდა. ეს უსაფრთხოების შეგრძნება იყო მნიშვნელოვანი მაშინ ჩვენთვის. ძალიან დიდი მადლიერების გრძნობა მაქვს დღემდე. ასეთ მომენტებში თანადგომას ფასი არ აქვს, ფასდაუდებელია. თან, როცა საკუთარი სიცოცხლის ფასად აკეთებენ ამას.

მახსოვს ერთი ინციდენტი – წყლის მილი გასკდა, წყალი შემოვიდა იქ, სადაც ვიყავით და გვეგონა, რომ ვიძირებოდით. უცებ შემოვარდნენ უკრაინელი სამხედროები და აღმოფხვრეს პრობლემა. მაშინ ვნახე პირადად ისინი, მაშინ გავიგე, რომ უკრაინელები იყვნენ.

ფოთში რომ ჩავედით, ფოთელების თანადგომა კიდევ ცალკე მოსაყოლი ამბავია – სრულიად უცხო ადამიანებს როგორ გვხვდებოდნენ, როგორ გვთავაზობდნენ ღამის გასათევს, ცხელ ჩაის და ა.შ. მაგრამ, ეს შენი ქვეყანაა და შენი ერია და თითქოს უფრო ბუნებრივი იყო მათგან. აი, უკრაინელები საიდან ჩამოვიდნენ, რომ საერთო მტრის წინააღმდეგ დაგვხმარებოდნენ. ვფიქრობ, როცა საერთო მტერი გყავს, ეს გაერთიანებს.

ია შალამბერიძეც და ზაზა ჯაფარიძეც პარალელს ავლებენ 33 წლის წინანდელ აფხაზეთის ომსა და უკრაინაში ამჟამად მიმდინარე ომს შორის. ორივე ამბობს, რომ ის, რაც ახლა უკრაინაში ხდება, ქართველებმა წლების წინ გამოვიარეთ. მაშინ ქართველი მებრძოლების მხარდამხარ უკრაინელი მოხალისეები იბრძოდნენ, ზუსტად ისე, როგორც ახლა იბრძვიან უკრაინაში ქართველი მოხალისეები.

„ჩვენ ვიბრძოდით აფხაზეთში უკრაინისთვის“ – ასე შეაჯამა უკრაინის საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა რადიო-გადაცემა, სადაც აფხაზეთში მებრძოლი უკრაინელი სამხედროები მიიწვიეს. ეს იყო 2024 წლის თებერვალში. ჟურნალისტმა ოლენა ბადიუკმა УНА-УНСО-ს ერთ-ერთ ლიდერს, ვალერი ბობროვიჩს ჰკითხა, როგორ აღმოჩნდნენ ისინი აფხაზეთში 1993 წელს.

ბობოვიჩი ჰყვება, რომ 1993 წელს УНСО-ის შტაბში [მოძრაობა „უკრაინის ეროვნული თავდაცვა“] მივიდა აფხაზეთიდან უკრაინაში ჩასული ქალი, რომელმაც მოძრაობის წევრებს სთხოვა, დახმარებოდნენ დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში ქართველების წინააღმდეგ.

„საქართველოში წავედი, რათა ადგილზე გამერკვია ყველაფერი. აღმოვაჩინეთ, რომ აფხაზ სეპარატისტებს რუსეთი უჭერდა მხარს. ამ დროს მივხვდით, რომ უკრაინასა და რუსეთს შორის ომი, რომელიც მესამე საუკუნეა გრძელდებოდა, მომავალშიც გაგრძელდებოდა“, – თქვა ბობოვიჩმა და განმარტა, რომ სწორედ ეს გარემოება გახდა საფუძველი, მათ აფხაზეთში ქართველების მხარეს, უკრაინისთვის ებრძოლათ.

მთავარიფოტო: უკრაინელი მოხალისეები აფხაზეთის ომში / wikipedia

აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო [კმდს] ქობულეთის დაბა ჩაქვში ლაო ჯინ ჯაოს სახლის რემონტს აგრძელებს და დამატებით ნახევარი მილიონი ლარის დახარჯვას გეგმავს.

კმდს აღნიშნულ შენობას, რომელიც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია, 2024 წლიდან არემონტებს. შენობაზე ძირითადი სამშენებლო სამუშაოები დასრულებულია და ამჯერად ინტერიერი უნდა მოეწყოს [მათ შორის სადეგუსტაციო და სამზარეულო სივრცეები], თუმცა, სააგენტომ ტენდერი მაინც „ავარიულ მდგომარეობაში მყოფი სახლის რეაბილიტაციაზე“ გამოაცხადა.

ტენდერის მიხედვით ამჯერად ლაო ჯინ ჯაოს სახლის „მესამე ეტაპის სარეაბილიტაციო სამუშაოები“ უნდა ჩატარდეს. შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება კი 537 ათას 130 ლარია.

თავდაპირველად ლაო ჯინ ჯაოს სახლის სარეაბილიტაციო პროექტის შესყიდვაზე ხელშეკრულება კმდს-მ ინდ.მეწარმე პაატა ნუცუბიძესთან 2024 წლის თებერვალში გააფორმა. საპროექტო დოკუმენტაციაში სააგენტომ 53 700 ლარი გადაიხადა. პროექტის შესაძენად ტენდერი 70 ათასი ლარით იყო გამოცხადებული.

ამ პროექტის საფუძველზე კი კმდს-მ ტენდერი [ამჯერად პირველი ეტაპის] სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესყიდვაზე 961 ათასი ლარით გამოაცხადა იმავე წელს.

ამ თემაზე: ლაო ჯინ ჯაოს სახლის რეაბილიტაციისთვის 961 ათასი ლარია გამოყოფილი

ამ პირველ ტენდერში გამარჯვებულად გამოავლინეს შპს „იორ ბუილდინგ კომპანი“, რომელთანაც ხელშეკრულება 900 ათას ლარზე გააფორმეს [დღგ-ს ჩათვლთ], თუმცა საბოლოოდ კომპანიას ჯამში 988 ათას 110 ლარი გადაუხადეს.

ლაო ჯინ-ჯაოს საცხოვრებელი სახლის „მეორე ეტაპის“ სარეაბილიტაციო სამუშაოებზე კმდს-ს ხელშეკრულება კვლავ შპს „იორ ბუილდინგ კომპანისთან“ აქვს გაფორმებული 2026 წლის 24 მარტს. ამჯერად 265 ათას 723 ლარზე. სამუშაოები ძირითადად ეზოს მოწყობას ითვალისწინებს.

ამ ხელშეკრულების ფარგლებში აღნიშნულ კომპანიაზე დღევანდელი მდგომარეობით უკვე გადახდილია 95 ათას 776 ლარი.

• ჩაქვში, სანაპიროზე [ზღვიდან დაახლოებით 30 მეტრში] მდებარე ეს ქონება 2021 წლიდან „საქართველოს საპარტნიორო ფონდისთვის“ იყო გადაცემული, მანამდე კი, ის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებას წარმოადგენდა.

სახელმწიფომ, 2023 წლის სექტემბერში, ქონება ქობულეთის მუნიციპალიტეტს გადასცა, ქობულეთმა კი – 2023 წლის 31 ოქტომბერს აჭარას – შემდგომში პრივატიზებისთვის.

ამ თემაზე:

ბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის ქუჩაზე კიდევ ერთი ავარია დასრულდა მსხვერპლით. წუხელ, ღამის საათებში „ვისოლის“ ბენზინგასამართ სადგურთან ახლოს მსუბუქი ავტომანქანა შეეჯახა მიკროავტობუსს. ავარიის შედეგად ადგილზე დაიღუპა ახალგაზრდა კაცი. ის მსუბუქი ავტომანქანის საჭესთან იჯდა.

გამოძიება სსკ-ის 276-ე მუხლის შესაბამისად დაიწყო.

„დაზიანებულია გზა და წუხელ, ღამის საათებში ამას ახალგაზრდა ბიჭი ემსხვერპლა. დღეს დაიწყეს გზის მოპირკეთება,“ – მოგვწერეს ამ შემთხვევის შესახებ ფრიდონ ხალვაშის ქუჩიდან.

ფრიდონ ხალვაშის ქუჩა ის ქუჩაა ბათუმში, რომლის კეთილმოწყობაზეც „ოცნების“ მთავრობამ დაახლოებით 20 მლნ ლარი უკვე დახარჯა. ქუჩაზე მოწესრიგებული ამ დრომდე არაა გარეგანათება, ტროტუარები. ქუჩის არაერთ მონაკვეთში პრობლემაა საგზაო მონიშვნები, შუქნიშნები და ზებრა გადასასვლელი.

ფრიდონ ხალვაშის ქუჩის რეაბილიტაციაზე შპს „ერ ტე დე“ მუშაობდა. ეს ის კომპანიაა, რომელმაც თბილისში, წერეთლის ქუჩაზე შესრულებული სამუშაოებით განსაკუთრებით გაითქვა სახელი ჟურნალისტ ბექა ყორშიას სატირული სიუჟეტით „გუთენ ტრაქენის მეთოდზე“.

ფრიდონ ხალვაშის ქუჩაზე ხშირია ავარია და მგზავრების, ასევე ქვეითების დაღუპვის შემთხვევები. 7 დღის წინ, 27 სექტემბერს, შუადღისას, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე მიკროავტობუსი ქვეითებს დაეჯახა, რის შედეგადაც 5 წლამდე ბავშვი დაიღუპა.

მხოლოდ ამ ქუჩაზე ბოლო წლებში მომხდარი ავარიების შესახებ „ბათუმელების“ მიერ მომზადებული სტატია იხილეთ აქ.

ამ თემაზე:

საქართველოს 4 მუნიციპალიტეტში: ვანში, წალკაში, დმანისსა და ახმეტაში ადგილობრივი თვითმმართველობის შუალედური არჩევნები გუშინ, 3 ოქტომბერს ჩატარდა.

ცესკოს წინასწარი მონაცემებით, არჩევნები „ოცნების“ კანდიდატებმა მოიგეს. „ოცნების“ მთავრობის მიერ ორგანიზებულ მორიგ არჩევნებში „ლელოს“ გარდა არც ერთი სხვა ოპოზიციური პოლიტიკური ძალა არ მონაწილეობდა. ამ მოცემულობის მიუხედავად, ცესკოს თავმჯდომარემ, გიორგი კალანდარიშვილმა ბრიფინგზე განაცხადა, რომ არჩევნები „კონკურენტული“ იყო.

„კენჭისყრის პროცესი დასრულდა. არჩევნები მშვიდ, ორგანიზებულ და უსაფრთხო გარემოში ჩატარდა, კონკურენტულ საარჩევნო გარემოში, სადაც ამომრჩეველს ჰქონდა შესაძლებლობა, საკუთარი არჩევანი თავისუფლად დაეფიქსირებინა,“ – აღნიშნა 3 ოქტომბერს ბრიფინგზე გიორგი კალანდარიშვილმა.

ცესკოს მონაცემებით, დმანისში „ოცნების“ კანდიდატმა, ირაკლი სარსევანიძემ ხმების 98 % მიიღო, „ლელოს“ კანდიდატმა, ვაჟა ნონიაშვილმა – 1.5 %.

წალკაში „ოცნების“ კანდიდატმა, ნანული ხინიკაძემ 96.7 % მიიღო, „ლელოს“ კანდიდატმა, ზაზა შანთაძემ – 3.2%

ვანში „ოცნების“ კანდიდატს, ვაჟა ხელაძეს ხმების 87.1 % მიუღია, „ლელოს“ კანდიდატს, ბექა კოპალაძეს – 12.8%.

ახმეტაში კი, „ოცნების“ კანდიდატი, ლევან ითიურიძე მარტო მონაწილეობდა – მან ხმების 100% მიიღო.

შუალედური არჩევნების დანიშვნის მიზეზი გახდა ოთხივე მუნიციპალიტეტში საკრებულოს მაჟორიტარი წევრებისთვის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტა.

შუალედური არჩევნები ჩატარდა: ახმეტაში, სოფელ კასრისწყალში; წალკის სოფლებში: იმერაში, ბარეთში, საბეჭისსა და ლივადში; ვანში, სოფელ ფერეთაში და დმანისის სოფლებში: ველისპირსა და განახლებას შორის;

ცესკოს მონაცემებით, ამომრჩეველთა აქტივობამ შეადგინა 1 136, რაც ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობის 51.06 %-ია.

2024 წელს საპარლამენტო არჩევნების გაყალბების შემდეგ, ოპოზიციურმა ძალებმა უარი თქვეს პარლამენტში შესვლაზე. მათი დიდი ნაწილი არალეგიტიმური მთავრობის პირობებში არჩევნებში არ მონაწილეობს და საპარლამენტო არჩევნების ხელახლა ჩატარებას ითხოვს დემოკრატიულ და სამართლიან გარემოში. ამ მოთხოვნით თითქმის 2 წელიწადია პროევროპული საპროტესტო აქციები  გრძელდება ქვეყანაში.

„აღარ არსებობს ზღვარი, რასაც „ოცნება“ არ იკადრებს. რომელიმე პარლამენტარი როგორ შეიძლება აი, პენსიონერს დაელაპარაკოს, თვალებში ჩახედოს, რამე საკითხზე დაელაპარაკოს, როცა იცის, რომ თავისი ანაზღაურება არის 12 800, გაისად გახდება 13 880, ამ დროს კი, პენსიონერს 20 ლარი დაუმატე?“ – ამბობს გოტა ჭანტურია „ბათუმელებთან“.

მას „ოცნების“ თანამდებობის პირებისთვის ხელფასების ზრდის ახალ მაჩვენებელზე ვესაუბრეთ: მაშინ, როცა ჩინოვნიკების ხელფასები ათასობით ლარი იზრდება, პენსიონერს 20-60 ლარს უმატებენ.

„საზოგადოება კარგად ხედავს, ამ დაუფარავად აგდებულ დამოკიდებულებას… მივდივართ სოციალურ კოლაფსამდე, როდესაც საზოგადოების უდიდესი ნაწილი ღარიბდება და ძალიან მცირე ჯგუფი ფაქტობრივად აკონტროლებს, დომინირებს საზოგადოების უდიდეს უმრავლესობაზე. ამ დროს მარტივდება უმრავლესობის დაქვემდებარება, უფრო მარტივი ხდება მანიპულირება სოციალური საკითხებით,“ – ამბობს გოტა ჭანტურია.

„ბათუმელებმა“ გოტა ჭანტურიასთან ინტერვიუ ჩაწერა. იგი მოძრაობის „სოციალური დემოკრატიისთვის“ ერთ-ერთი ლიდერია.

• ბატონო გოტა, ისევ ათასებით იზრდება თანამდებობის პირების ხელფასები, პენსიონერების კი, 20-60 ლარით. ეს არის მხოლოდ სოციალური უთანასწორობის გაღრმავება, თუ სხვა რამ? 

ჩემი აზრით, სოციალურ უთანასწორობამდე, პირდაპირ რომ ვთქვათ, ეს არის დაცინვა საზოგადოების და ამ შემთხვევაში პენსიონერების. ისინი ისედაც უკვე ელიტურ ჯგუფებს განეკუთვნებიან – საქართველოს მოსახლეობის 5-10%-ში შედიან, რომლებსაც 10 000 ლარზე მეტი აქვთ ანაზღაურება და ამ დროს მათ ემატებათ ისევ ხელფასი, მაგალითად, 1350 ლარით გაიზრდება პრეზიდენტის, თუ პრემიერის ხელფასი და ექნებათ 16 000 ლარის ნაცვლად 17 350 ლარი.

ეს ყველაფერი ანომალიაა. ეს აჩვენებს იმას, თუ რა არის პრიორიტეტი „ოცნების“ მთავრობისთვის. ეს აჩვენებს იმას, რომ ისინი არ არიან დაინტერესებული არც სოციალური უთანასწორობის შემცირებით, არც საზოგადოების რეალური პრობლემების გადაჭრით. პირიქით, მათი მიზანია რეპრესიული მანქანის გაძლიერება და რეჟიმის გამყარება.

ეს გადაწყვეტილებაც ამ მიზანს ემსახურება – არსებობდეს ფინანსური მოტივაცია თავიანთი დაჯგუფებისთვის.

• ოფიციალურად ვისმენთ „ოცნების“ მთავრობის არგუმენტს, რომ თუ გვინდა ეფექტური მთავრობა, მაქსიმალურად უნდა გამოირიცხოს კორუფციის რისკები. ეს განცხადებები როგორ ჟღერს დღეს? 

შეუძლებელია ამხელა განსხვავება, ასიმეტრია არსებობდეს თანამდებობის პირსა და, მაგალითად, მასწავლებელს შორის, ხომ? მასწავლებლის ანაზღაურება თუ საშუალოდ 1000 ლარია, რა გამოდის, რომ მისი შრომა ნაკლებად პრიორიტეტულია, ნაკლებად მნიშვნელოვან საქმეს აკეთებს, ვიდრე მთავრობის რომელიმე წევრი, ან პარლამენტარი?

ჩვენს ქვეყანაში მინიმალური ხელფასიც კი არაა განსაზღვრული. ამაზე ლაპარაკობენ, მაგრამ ამ მიმართულებით რეალურად არაფერი კეთდება. ახლახან გვქონდა პროტესტი საზოგადოებრივ მაუწყებელთან და, მათ შორის, მენეჯმენტთან გვქონდა დასმული ეს საკითხი: მიუხედავად ამ ვერდიქტისა, სხვათა შორის, პარლამენტის თავმჯდომარის თუ პრემიერ-მინისტრს მაინც ნაკლები ხელფასი აქვთ, ვიდრე, მაგალითად, თინათინ ბერძენიშვილს.

ამ მასშტაბის ასიმეტრიას ვუყურებთ და ამ დროს ათასობით ადამიანია სოცდაუცველთა სიაში, კიდევ მეტი ელოდება ამ დახმარებას. იმდენად მძიმეა ჩვენი სოციალური ფონი, რომ მიჭირს კიდეც ამაზე სერიოზული კომენტარის გაკეთება. მიჭირს, რადგან საზოგადოება კარგად ხედავს, ამ დაუფარავად აგდებულ დამოკიდებულებას.

• შესაძლებელია იგივე პენსია მინიმუმ 100 ლარით მაინც გაიზარდოს, როცა ყოველწლიურად ამ მასშტაბით იზრდება თანამდებობის პირების ხელფასები? 

ეს არის პრიორიტეტების საკითხი. რა თქმა უნდა, შესაძლებელია, თუ პრიორიტეტი იქნება სოციალური დაცვა. დანარჩენი ყველაფერი არის მანიპულაცია, რომ თითქოს პენსიის 100 ლარით გაზრდა შეუძლებელია.

ამიტომაც ვიბრძვით ევროპული ღირებულებებისთვის, რომ ეს ნიშნავს სხვა სიკეთეებთან ერთად ღირსეულ შრომით პირობებს, გარემოს, სადაც ამხელა ასიმეტრია არ არსებობს. მაგალითად, ექთანი, რომელიც ადამიანის გადარჩენისთვის იბრძვის, ნაკლებად მნიშვნელოვან საქმეს აკეთებს, ვიდრე დეპუტატი? ამ დროს მისი ანაზღაურება დაახლოებით 300-400 ლარია ჩვენს ქვეყანაში.

• ექთნებს რამდენიმე ადგილზე ერთდროულად მუშაობაც უწევთ – დეფიციტის აღმოსაფხვრელად კი, ნაბიჯები არ იდგმება

რა თქმა უნდა, დეფიციტის აღმოფხვრას და სიტუაციის გაუმჯობესებას აქ არავინ ცდილობს. ჩვენ ვხედავთ, რომ თანამდებობის პირები მხოლოდ პირადი და მერკანტილური ინტერესების დაკმაყოფილებაზე არიან გადასული. ამ დროს ირაკლი კობახიძემ, მაგალითად, თქვა, რომ თითქოს ტერიტორიული პრინციპით შეარჩია მისი შვილისთვის კერძო სკოლა, მაგრამ კერძო სკოლაში დაჰყავს შვილი, იქ ხარჯავს ასეულობით ათას ლარს.

სამედიცინო სფეროშიც ვხედავთ, რომ ეს მაღალბიუჯეტიანი თანამდებობის პირები დასავლეთში მიდიან სამკურნალოდ, იქ მშობიარობენ კიდეც…

სამწუხაროდ, შრომითი პირობების გაუმჯობესება ამ ქვეყანაში არასდროს იყო პრიორიტეტი. 30 წელია ვუყურებთ, როდის დაარეგულირებს ბაზარი რაღაცას. ამასობაში, მივიღეთ სოციალური უთანასწორობის ისეთი მასშტაბი, რაც მგონი არასდროს არ გვქონია.

• სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ბოლო მონაცემებით, 2026 წლის მეორე კვარტალში საქართველოში საშუალო თვიური ნომინალური ხელფასი გასული წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით 8%-ით გაიზარდა, რაც 1377.3 ლარია, ხოლო საშუალო ხელფასი გახდა 2389 ლარი. ეს მაჩვენებელი რამდენად რეალურია? 

ესეც არის მანიპულაცია, რადგან ასე საშუალოს დათვლა არ ხდება: თუ ერთ ადამიანს არაფერი არ აქვს და მეორეს აქვს 10 000 ლარი, საშუალო 5 000 ლარი გამოდის ხელფასი. მედიანურის შემთხვევაში გაცილებით დაბალია ეს ციფრი და უფრო ახლოსაა რეალობასთან.

რომც დავუჯეროთ ამ მაჩვენებელს, რამდენით იმატებს პარალელურად ინფლაცია? როგორ ძვირდება ჩვენი ცხოვრება, საკვები პროდუქტები, კომუნალური ხარჯები, ყოველდღიურობა?

• რას ნიშნავს ეს პოლიტიკურად, თქვენი დაკვირვებით, როცა მმართველი პოლიტიკური გუნდი არ ერიდება უთანასწორობის კიდევ უფრო გაზრდას – საკუთარ ჯამაგირს ათასებით ზრდის, პენსიონერს კი, 20-60 ლარს უმატებს?

მგონი, თქვენ რაც თქვით, ზუსტად მაგას ნიშნავს – აღარაფერს აღარ ერიდება. მისთვის უკვე აღარ არსებობს რაღაც ბარიერი, რომელსაც არ გადალახავს. ის გველაპარაკება პრიმიტიული პროპაგანდით, რომ თითქოს ამ დროს ეკონომიკა იზრდება, ხელფასები იზრდება და კარგად ვცხოვრობთ. ეს არის ის, რაც ხდება ზოგადად ავტორიტარულ ქვეყნებში.

აღარ არსებობს ზღვარი, რასაც „ოცნება“ არ იკადრებს. მაგალითად, რომელიმე პარლამენტარი როგორ შეიძლება აი, პენსიონერს დაელაპარაკოს, თვალებში ჩახედოს, რამე საკითხზე დაელაპარაკოს, როცა იცის, რომ თავისი ანაზღაურება არის 12 800. გაისად გახდება 13 880, ამ დროს კი პენსიონერს 20 ლარი დაუმატე?

• რა რისკებს შეიცავს უთანასწორობის ამ მასშტაბით გაზრდა, რას გამოიწვევს ეს?

მივდივართ სოციალურ კოლაფსამდე, როდესაც საზოგადოების უდიდესი ნაწილი ღარიბდება და ძალიან მცირე ჯგუფი აკონტროლებს, დომინირებს საზოგადოების უდიდეს უმრავლესობაზე. ამ დროს მარტივდება უმრავლესობის დაქვემდებარება, უფრო მარტივი ხდება მანიპულირება სოციალური საკითხებით.

უმთავრესი რისკი ეს არის, რომ ტოტალურ, სოციალურ კოლაფსამდე მივდივართ, როდესაც უთანასწორობის ასეთი მაჩვენებელი გვაქვს. ამ დროს ახალგაზრდა თაობა ფიქრობს, რომ აქ პერსპექტივა აღარაა და მიდის ემიგრაციაში. რისკი მატულობს ამ კუთხითაც, რომ ემიგრანტების რაოდენობა კიდევ უფრო გაიზრდება.

როცა დემოკრატიულ ქვეყნებში თანამდებობის პირების ხელფასი იზრდება, თანაც ამ მასშტაბით, ეს აუცილებლად ხდება საყოველთაო განხილვის საგანი, რადგან ეს უნდა დაასაბუთონ: რამდენად არის ეს აუცილებელი? ხომ არ აჯობებს ეს ფინანსური რესურსი სხვა პრობლემის გადასაჭრელად გამოვიყენოთ? ნიუ-იორკის მერს, ზოჰრან მამდანს ჰკითხეს, ხელფასის ზრდაზე რატომ ამბობთ უარსო, მან უპასუხა: არაერთი ნიუ-იორკელის კარზე დავაკაკუნე და არავის უთქვამს, რომ ეს აწუხებთ ჩემი ხელფასის ოდენობაო, არავისთვის წუხილი ეს არ იყოო.

ჰოდა, იგივე ამბავია: ვინ შეწუხდა ამ ქვეყანაში, მაგალითად, იმაზე, რომ თურმე ყაველაშვილს დაბალი ხელფასი ჰქონია და უნდა გავუზარდოთ? მოსახლეობაში არავინ გამოთქვამს ამაზე წუხილს, როცა ამდენი პრობლემაა ჯანდაცვაში, განათლებაში, ყველა მიმართულებით უმწვავესი პრობლემებია. ამ დროს მთავრობა გვთავაზობს იმას, რომ საკუთარ ხელფასებს გაზრდის თანაც წელიწადში ორჯერ. რეფერენდუმზეც რომ გავიტანოთ ეს საკითხი, დარწმუნებული ვარ, მოსახლეობა მინიმუმ გაანახევრებს მათ ხელფასებს, რადგან ზუსტად ესაა ადეკვატური. ახლა რაც აქვთ ანომალიაა და ზრდა საერთოდ.

ეს არის საზოგადოების ღიად შეურაცხყოფა და თანაც, რომ თურმე ყველაფერი კანონიერად ხდება.

სასკოლო კვებაც კი ვერ გახდა პრიორიტეტი, თურმე თანხა საკმარისი არ გვქონია. ამ დროს მინისტრების და პარლამენტარების ხელფასების გაზრდისთვის გვაქვს თანხები.

___

ამ თემაზე:

„გენიტალიაზე შეხება არამც და არამც არ ხდება, მაქსიმუმი ბუქნების გაკეთებაა. ან სად გინახავთ ჩხრეკა იმ პოზით კეფაზე დადებული ხელებისა და მოხრილ მდგომარეობაში ყოფნის ფონზე?“ – კითხულობს სინდისის პატიმარი, რეზო კიკნაძე. იგი ციხიდან ეხმაურება პატიმარ გიორგი დავითაძის მიმართ ჩადენილ სავარაუდო სექსუალური ძალადობას.

გიორგი დავითაძის ოჯახის ცნობით, 2025 წლის 21 დეკემბერს პატიმარი პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლების მხრიდან გაუპატიურების მსხვერპლი გახდა. სპეციალურმა პენიტენციურმა სამსახურმა კი, ვიდეო ჩანაწერი გაასაჯაროვა და განმარტა, რომ დეესკალაციის საკანში გადაყვანისას მსჯავრდებულს ჩაუტარდა შემოწმება-დათვალიერება,

სინდისის პატიმარი რეზო კიკნაძე საკუთარ ფეისბუქგვერდზე გამოქვეყნებულ აუდიოგზავნილში განმარტავს, რატომაა მისთვის დამაჯერებელი ის, რასაც პატიმარი ჰყვება:

„შემძრა პატიმარზე აშკარა ძალადობის საზარელმა კადრებმა. ყველა ნორმალური ადამიანის რეაქცია ეს უნდა იყოს ალბათ. მე ვეცდები ვითომ ჩხრეკის ზღაპარი პაციენტის გადმოსახედიდან ჩამოვშალო:

უმრავი შეუსაბამობა რომ არის პენიტენციურის საცოდავ თვითმართლებასა და ვიდეოს შორის, მაგას ბრმაც კი მარტივად შეამჩნევს.
[…] მეც მომიწია ყოფნა ერთხელ. მიზეზი დღემდე არ ვიცი და ჩხრეკაც არაერთხელ გამომივლია. ჯერ ერთი, პატიმრის სხეულის შემოწმება არასდროს ხდება საკანში ან ჩვეულებრივ სამყოფელში, მით უმეტეს კამერების თვალწინ. ამისთვის სპეციალური ოთახი აქვთ, სადაც ან ფარდაა ჩამოფარებული ან რაღაც შირმის მსგავსია ბარიერად და გამოწმებს ერთი ადამიანი ნაცვლად მხეცთა ხროვისა.

ამ პროცესს არაფერი ახლავს თან ისეთი, რომ ბევრს მოუნდეს მოსვლა და ყურება.

არც მეტალოდეტექტორს იყენებენ აქ, სპეციალური აპარატია ისედაც აქვთ რენტგენის. კაბინაში შედიხარ და ისედაც ხედავენ ყველაფერს.

რაც ყველაზე მთავარია: დეესლაკაციის ოთახში შეყვანამდე ისედაც გავლილი ექნებოდა ეს შემოწმება იმ რენტგენის აპარატით, ანუ ეს ადამიანი უკვე იყო შემოწმებული და სუფთა. შესაბამისად, არანაირი საჭიროება არ იქნებოდა ხელების ყოფის ქოცების ფორმის ადგილებში. ან საპყრობილეში თვეების მყოფს რა უნდა ჰქონდეს აკრძალული სხეულში, როცა ისედაც მრავალგზის გაჩხრეკის შემდეგ ხარ იქ გამოკეტილი? საკანში კი შენ ვერაფერს გააჩენ, თუნდაც დევიდ კოპერფილდი იყო.

ან ექიმი რა მიზეზით უნდა ესწრებოდეს ჩხრეკას, თუ ეს მართლა ჩხრეკაა და არა ძალადობა პატიმარზე?

თავად მათივე დადებული ვიდეო გვარწმუნებს და ადასტურებს, რომ 100%-ით სიმართლე იყო პატიმრების გაუპატიურებასთან დაკავშირებით. შეუიარაღებელი თვალითაც კარგად ჩანს, თუნდაც უხმო ვიდეოში, საგინებლად რომ ხრიან თავს პატიმრის სახესთან მოძალადე ბადრაგები და ზოგადად, არც ჩხრეკის შემდეგ ცოფდება გაჩხრეკილი ობიექტი ისე, რომ ხელების ქნევასა და გინებას იწყებს, თუ ეს მართლა არის ჩხრეკა.

დიდი კონსილიუმი არ სჭირდება იმას, რომ სისხლიანი 14 წელი 9-ზე მეტია. ხალხო, დროზე გაახილეთ თვალი ხალხო, სანამ ყველას გაგაუპატიურებენ და მერე ამას პრევენციად მონათლავენ“ – ამბობს რეზო კიკნაძე.

მიმდინარე წლის პირველი ოქტომბრიდან ძალაში შევიდა საგადასახადო კოდექსში შეტანილი ცვლილება, რომელიც ვრცელდება იმ ქონების გადასახადზე, რომლის დეკლარირებაც 2026 წელს უნდა განხორციელდეს. ამ ცვლილებით ფიზიკური პირებისთვის ქონების გადასახადის შეღავათის ზღვარი 40 ათასი ლარიდან 100 ათას ლარამდე გაიზარდა.

ანუ, დეკლარაციის წარდგენა ევალება პირს, რომლის [მისი ან/და მისი ოჯახის წევრების] შემოსავალი 2025 წელს ჯამში აღემატებოდა 100 ათას ლარს.

„აღნიშნული ქონების გადასახადის დეკლარირების ვადა მიმდინარე წლის 2 ნოემბრის ჩათვლით არის შესაძლებელი [ვინაიდან 1 ნოებერი არასამუშაო დღეა]… ახალი ცვლილებით დაახლოებით 81 ათასი ოჯახი, რომელთა წლიური შემოსავალი 100 ათას ლარს არ აღემატება, ქონების გადასახადს [გარდა მიწისა] აღარ გადაიხდის.

იმ ფიზიკურ პირებს, რომელთა ოჯახის მიერ მიღებული შემოსავალი 2025 წლის განმავლობაში არ აღემატებოდა 100 000 ლარს დასაბეგრ ქონებაზე [გარდა მიწისა], საგადასახადო ორგანოში დეკლარირების/შესაბამისად ქონების გადასახადის გადახდის ვალდებულება აღარ წარმოეშობათ.

ამასთან, ფიზიკურ პირს უფლება აქვს 2026 წელს აღარ წარმოადგინოს ე.წ. „ნულოვანი დეკლარაცია“ [გარდა მიწისა] თუ მისი და მისი ოჯახის მიერ მიღებული შემოსავალი წინა საანგარიშო წლის მიხედვით 40 000-დან 100 000 ლარამდე იყო“, – აცხადებს შემოსავლების სამსახური.

ის, ვისაც გააჩნია დასაბეგრი მიწა, დეკლარაცია მაინც უნდა წარადგინოს, წლიური შემოსავლის ოდენობის მიუხედავად.

თუმცა, ამავე სამსახურის განმარტებით, „თუ ფიზიკურ პირს წარდგენილი ჰქონდა ფიზიკური პირის ქონების გადასახადის 2025 წლის დეკლარაცია და მის მიერ არ იცვლება დეკლარირებული მონაცემები, ამ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანო პროგრამულად დაარიცხავს მიმდინარე 2026 წლის ქონების გადასახადს. გადასახადის გადამხდელს ევალება კუთვნილი გადასახადის გადახდა არაუგვიანეს 16 ნოემბრისა [ვინაიდან 15 ნოემბერი არასამუშაო დღეა] წინა საანგარიშო წლის მონაცემების მიხედვით.“

საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ კანონი 2026 წლის 30 სექტემბერს გამოქვეყნდა და შევიდა ძალაში.

ამ თემაზე:

„ჩემთვის ცოტა უცნაურია ის, რომ თუ დააკვირდებით, ეს 9-10 კაცი ერთდროულად შედის და კონკრეტულად დეტექტორიანი ადამიანი, რომელიც იქ პირველი უნდა ყოფილიყო და შეემოწმებინა, არ ჩანს მაინცდამაინც ახლოს პატიმართან. ვხედავთ, რომ ის ხელთათმანებიანი ადამიანი უფროა ჩართული მოქმედებებში,“ – გვიყვება ყოფილი სახალხო დამცველი, უჩა ნანუაშვილი.

მას იმ პატიმრის შესახებ ვესაუბრეთ, რომელიც ამბობს, რომ ციხეში ადმინისტრაციის თანამშრომლებმა გააუპატიურეს.

კიდევ რა გამოჩნდა კადრებით, რაც დღეს, 2 ოქტომბერს თავად პენიტენციურმა სამსახურმა გაავრცელა? რა კითხვები არსებობს გამოძიების მისამართით, რომელიც 2025 წლის დეკემბერში დაიწყო და ამ დრომდე არავინ დაუსჯიათ?

„ბათუმელებმა“ უჩა ნანუაშვილთან ინტერვიუ ჩაწერა. იგი საქართველოს ყოფილი სახალხო დამცველია და „ადამიანის უფლებათა ცენტრის“ დამფუძნებელი.

• ბატონო უჩა, პატიმრის საქმეზე მინდა გკითხოთ, რომელიც ამბობს, რომ ციხეში გააუპატიურეს. პოლიტიკურმა პარტიებმა დღეს, 2 ოქტომბერს ამ საქმის დამოუკიდებელი გამოძიება მოითხოვეს და ფიგურანტი პირებისთვის უფლებამოსილების შეჩერება. თქვენი აზრით, რის გაკეთებაა საჭირო ამ ეტაპზე, პირველ რიგში? 

რა თქმა უნდა, იმედი არ მაქვს, რომ დროული და ეფექტური გამოძიება ჩატარდება. საგამოძიებო ორგანოებმა უნდა გვაჩვენონ, რომ ისინი რეალურად არიან დაინტერესებული ამ საქმის გამოძიებით ახლა მაინც.

თუ ამ საქმის გამოძიება სურთ, პირველ რიგში, ის პირები უნდა ჩამოშორდნენ თანამდებობებს – დროებით მაინც უნდა შეუწყდეთ უფლებამოსილება, ვისზეც პატიმრის ოჯახის წევრები საუბრობენ, რომ მონაწილეობდნენ ამ ძალადობაში და ჰქონდათ გარკვეული ინსტრუქცია.

მთავარი ის არის, რომ როცა მსგავსი ფაქტი ხდება – შესაძლო წამების, ან ძალადობის, აუცილებელია, რომ პატიმარი გადაიყვანონ სხვა დაწესებულებაში, სადაც ის თუნდაც ფსიქოლოგიურად ზეწოლის ქვეშ არ იქნება. ამ შემთხვევაში ეს არ მოხდა. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ პატიმარმა იგრძნოს თავი უსაფრთხოდ, ისევე, როგორც მისი ოჯახის წევრებმა და ადვოკატმა, რადგან რეალურად ისინიც არიან საფრთხის ქვეშ.

როცა ასეთ თემაზე ხმამაღლა საუბრობენ, მით უმეტეს საქართველოში, უბრალოდ დავფიქრდეთ და ვიგრძნობთ, რომ ასე მარტივი არ არის ამის გასაჯაროება.

მით უმეტეს, ეს პატიმარი მე-6 დაწესებულებაში იმყოფებოდა. მე-6 დაწესებულება არის ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი რეჟიმის დაწესებულება, სადაც ადამიანები იხდიან სასჯელს, მაგალითად, კრიმინალური სამყაროს წევრობაზე, ან რთული კატეგორიის დანაშაულებზე…

• ამით იმის ხაზგასმა გსურთ, რომ კიდევ უფრო მკაცრია ამ დაწესებულებაში კონტროლი და 1 პატიმრის შემოწმებისთვის, როგორც ეს პენიტენციურმა სამსახურმა განმარტა, 9 პირის საკანში შესვლა არ დასჭირვებოდა? 

დიახ. იმის თქმაც მინდოდა, რომ მსგავსი განცხადება ასეთ მკაცრ დაწესებულებაში მყოფი პატიმრის მხრიდან კიდევ უფრო მეტად დასაფასებელია.

• რა გამოჩნდა თქვენთვის იმ ვიდეო ჩანაწერით, რაც პენიტენციურმა სამსახურმა გაავრცელა? 

მათ ამით პირდაპირ გვითხრეს, რომ უკვე ყველაფერი გამოძიებულია – შეაფასეს, ასე გამოდის, მაგრამ ამ დროს გამოჩნდა, რომ არაფერი გაუკეთებიათ. ამ კადრებით ჩანს, რომ რეალურად ბევრი საკითხია გაურკვეველი, ამ კადრებით კიდევ უფრო მეტი კითხვის ნიშანი ჩნდება.

კადრები ვნახე და ასევე მოვისმინე სახალხო დამცველის განცხადება: ამ კადრებით თითქოსდა არ დასტურდება ძალადობაო. ცალსახაა, კადრებით არ ჩანს, რომ ძალადობას ადგილი არ ჰქონდა. ალბათობა იმისა, რომ ძალადობა მოხდა, პირიქით, უფრო მეტად ჩანს და რატომ? მაგალითად, არ მომისმენია, რა ინფორმაცია უძღოდა წინ დეესკალაციის ოთახში პატიმრის გადაყვანას? რატომ გახდა საჭირო პატიმრის დეესკალაციის ოთახში გადაყვანა?

• რატომ დასჭირდა ამ 1 პატიმრის დეესკალაციის ოთახში შემოწმებას ციხის მინიმუმ 9 თანამშრომელი?

დიახ, დეესკალაციის ოთახში გადაყვანას სჭირდება საფუძველი და ეგ გაწერილია კანონში ძალიან კარგად. რატომ იყო საჭირო ეს 9 თუ 10 ბადრაგი მაინცდამაინც? პატიმარი რამეს ამტვრევდა, ან ცეცხლს აჩენდა? რაღაც უნდა ყოფილიყო ისეთი, რომ ყოფილიყო პროპორციული ასეთი ღონისძიება. ამ კადრში, რაც გვაჩვენეს, არაფერი ჩანს პატიმრის მხრიდან. ხოლო თუ მან სიტყვიერად რაღაც თქვა, ეს მეტად მეტყველებს იმაზე, რომ ნამდვილად ძალადობას ჰქონდა ადგილი.

ოჯახი საუბრობს, რომ რამდენიმეა ასეთი ჩანაწერი და რამდენჯერმე გადაიყვანეს დეესკალაციის ოთახში.

• ერთ-ერთ თანამშრომელს ამ კადრში უკეთია რეზინის ხელთათმანი. არსებობს ეს პრაქტიკა, თუ იცით, პატიმრის შემოწმება-დათვალიერების დროს? 

არ ვიცი, მე არ მახსოვს, რომ ინსტრუქციაში მსგავსი რამ ჰქონდეთ. ეს 10 ადამიანი ერთმანეთს ეფარება, რომ არ გამოჩნდეს რეალურად კამერაში, რა ხდება.

ჩემთვის ცოტა უცნაურია ის, რომ თუ დააკვირდებით, ეს 9-10 კაცი ერთდროულად შედის და კონკრეტულად დეტექტორიანი ადამიანი, რომელიც იქ პირველი უნდა ყოფილიყო და შეემოწმებინა, არ ჩანს მაინცდამაინც ახლოს პატიმართან. ვხედავთ, რომ ის ხელთათმანებიანი ადამიანი უფროა ჩართული მოქმედებებში.

კიდევ ერთი დეტალია: ვინ მიიღო ეს გადაწყვეტილება, მსგავსი ღონისძიება გამოეყენებინათ?

ამიტომაც, მგონია, რომ რასაც პატიმარი ამბობს, ეს უნდა იყოს აღქმული სერიოზულად. საგანგაშოა უკვე ის ფაქტი, რომ ამ დრომდე ამ ფაქტს – საუბარია 2025 წლის 21 დეკემბრის შემთხვევაზე – ამ დრომდე შესაბამისი სამართლებრივი რეაგირება არ მოჰყოლია სახელმწიფო ინსტიტუტების მხრიდან. სახელმწიფომ არაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ჩატარებულიყო დამოუკიდებელი და ობიექტური გამოძიება – თუნდაც უფლებამოსილება შესჩერებოდათ იმ პირებს, რომლებსაც ამ პროცესში რაღაც გავლენა ჰქონდათ გამოძიებაზე.

• გარდა იმისა, რომ არ ვიცით, რა საგამოძიებო მოქმედებები ჩატარდა, პროკურატურა არ ამბობს, რა მუხლით იძიებს ამ საქმეს – პატიმრის ადვოკატმა გასული წლის ბოლოს მიმართ სახალხო დამცველს და მას მოუყვა სექსუალური ძალადობის შესახებ, რომელიც შემდეგ დაუკავშირდა პროკურატურას…

ჩვენ ვერ ვნახეთ, ამის გამოძიების ინტერესი. დღეს პატიმრის ოჯახი საუბრობს იმაზე, რაც სასამართლოში თქვა მსჯავრდებულმა. როგორც ჩანს, მხოლოდ ფორმალურად ჩატარდა გამოძიება და დაარქივდა მასალები.

მართლაც არ მაქვს ინფორმაცია, რა მუხლით მიმდინარეობდა გამოძიება, ვინ იქნა დაკითხული, დაკითხეს თუ არა ეს 9 პირი, რომელიც ამ კადრებში ჩანს? ჩატარდა სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა? გამოძიებას ეს უნდა მოეთხოვა, რომ დარწმუნებულიყო, ეს განცხადება ტყუილია თუ სინამდვილე. უნდა ჩასტარებოდა ექსპერტიზა თავად ამ კადრების, რამე ხომ არაა ამოჭრილი და ასე შემდეგ.

კადრებში ჩანს, რომ ერთმანეთს ეფარებიან და იქ რა ხდება, გაურკვეველია. გამოძიებას პატიმრის უსაფრთხოებაზეც არ უზრუნია, მაგალითად, რომ მოეთხოვათ მისი გადაეყვანა სხვა დაწესებულებაში, რის შესაძლებლობაც პენიტენციურ სისტემას ნამდვილად ჰქონდა. ეს არის საერთაშორისო სტანდარტით დადგენილი ნორმა, რომ მსგავს ვითარებაში პატიმარი გადაიყვანონ სხვა დაწესებულებაში. ამ შემთხვევაში, როცა მსჯავრდებული იგივე დაწესებულებაში რჩება, მსგავსი ძალადობის განმეორების რისკის პირისპირ დატოვეს პატიმარი. განგრძობითია უკვე ეს და წამებამდე მიდის საქმე.

• „ოცნების“ მთავრობამ გვაჩვენა კადრები, არ დასტურდება ძალადობაო… რა უნდა გააკეთოს სისტემამ, რომ დამაჯერებელი გახდეს პატიმრის სავარაუდო გაუპატიურების ობიექტური გამოძიების სურვილი? 

სისტემამ, პირველ რიგში, ეს ადამიანები, დაწესებულების ხელმძღვანელი პირები აუცილებლად უნდა გადააყენოს, შეუწყვიტოს მათ უფლებამოსილება. თუ ირკვევა, რომ არ ჩატარებულა შესაბამისი ექსპერტიზა და სხვა საგამოძიებო მოქმედებები, გამოძიება უნდა დაიწყოს იმ პირების მიმართ, ვისაც ამის გამოძიება ევალებოდა ამდენი თვის განმავლობაში – 2025 წლის დეკემბრიდან დღემდე. მნიშვნელოვანია ოჯახის წევრების უსაფრთხოების დაცვა.

ასეთ დროს ძალიან მნიშვნელოვანია სახალხო დამცველის როლი, მაგრამ ვხედავთ, რომ პრაქტიკულად მისი როლი მინიმალურია.

• მინიმალურია, თუ მხოლოდ „ოცნების“ პოზიციის ხელშემწყობი, როცა იოსელიანმა თქვა, რომ „დათვალიერებული კადრების შედეგად, პატიმრის მიერ მონათხრობი მძიმე ძალადობის დეტალები არ დადასტურდა“.

თუ გამოძიება არ არის დასრულებული, რატომ ვისმენთ შეფასებას, რომ არ იყო ძალადობა? რამდენად მოითხოვა სახალხო დამცველმა იმ ღონისძიებების განხორციელება, რაც მე ჩამოვთვალე და რამდენად მიეწოდა შემდეგ ინფორმაცია საზოგადოებას იმაზე, თუ რა გაკეთდა? ეს განცხადება საკმაოდ უსუსურია და სახალხო დამცველის ინსტიტუტის ნდობის მაჩვენებელზე უარყოფითად იმოქმედებს.

მით უმეტეს სახალხო დამცველი არის ინსტიტუცია, რომელსაც შეუძლია ამ დახურულ დაწესებულებაშიც რეგულარულად შესვლა.

14 არასამთავრობო ორგანიზაცია ითხოვს დაუყოვნებლივ იქნას გამოძიებული შესაძლო სექსუალური ძალადობა პატიმარ გიორგი დავითაძეზე.

„ჩვენ, ქვემორე ხელისმომწერი ორგანიზაციები, მოვითხოვთ ხელისუფლებისგან დაუყოვნებლივ, ეფექტიან და სრულყოფილ რეაგირებას რუსთავის №6 პენიტენციურ დაწესებულებაში მყოფი მსჯავრდებულის, გიორგი დავითაძის, და მისი ოჯახის წევრების მიერ გავრცელებულ მძიმე განცხადებებზე, რომელთა თანახმადაც, 2025 წლის 21 დეკემბერს გიორგი დავითაძე პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლების მხრიდან სექსუალური ძალადობის, მათ შორის გაუპატიურების, მსხვერპლი გახდა.

სპეციალური პენიტენციური სამსახურის მიერ დღეს გავრცელებული ვიდეოკადრები და განმარტება, რომ გიორგი დავითაძის დეესკალაციის საკანში გადაყვანისას მას ჩაუტარდა შემოწმება-დათვალიერება, ვერ ჩაითვლება ამ მძიმე ბრალდებებზე სათანადო პასუხად.

პირიქით, გავრცელებული მასალა კიდევ უფრო მკაფიოდ აჩენს კითხვას იმის შესახებ, თუ რა მოხდა დეესკალაციის საკანში და რა მოქმედებები განახორციელეს იქ მყოფმა პენიტენციურმა თანამშრომლებმა“ – ნათქვამია განცხადებაში. 

ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ პენიტენციური სამსახურის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია არ პასუხობს არაერთ არსებით კითხვას. ეს კითხვებია:

რა კონკრეტული საფუძვლით გახდა საჭირო გიორგი დავითაძის დეესკალაციის საკანში გადაყვანა;

რა კონკრეტული ქმედება უძღოდა წინ მის გადაყვანას;

იყო თუ არა მისი დეესკალაციის საკანში მოთავსება აუცილებელი და პროპორციული ღონისძიება;

რატომ გახდა საჭირო მის საკანში დაახლოებით ათი თანამშრომლის შესვლა;

ვინ იყვნენ აღნიშნული თანამშრომლები და რა მოქმედებები განახორციელა თითოეულმა მათგანმა;

წარმოადგენს თუ არა გავრცელებული ვიდეო 2025 წლის 21 დეკემბრის შესაბამისი ეპიზოდის/ეპიზოდების სრულ და უწყვეტ ჩანაწერს;

დაცულია თუ არა ჩანაწერის ორიგინალი და შესაძლებელია თუ არა მისი ავთენტურობისა და უწყვეტობის დამოუკიდებლად შემოწმება;

არსებობს თუ არა სხვა კამერების ჩანაწერები, რომლებიც სრულად ასახავს გიორგი დავითაძის გადაადგილებასა და მასთან მოპყრობას აღნიშნულ პერიოდში.

„განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ პენიტენციური სამსახურის მიერ გავრცელებული ვიდეომასალა ვერ ჩაანაცვლებს დამოუკიდებელ და ეფექტიან გამოძიებას.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, როდესაც არსებობს სერიოზული და დასაბუთებადი ბრალდება წამების ან სხვა მძიმე არასათანადო მოპყრობის შესახებ, სახელმწიფოს ეკისრება სწრაფი და ეფექტიანი გამოძიების ჩატარების ვალდებულება. ასეთ დროს ხელისუფლებამ უნდა მიიღოს ყველა გონივრული ზომა შესაბამისი მტკიცებულებების მოსაპოვებლად და არ უნდა დაეყრდნოს ნაჩქარევ ან უსაფუძვლო დასკვნებს. სექსუალური ძალადობისა და გაუპატიურების შესახებ ბრალდებების შემთხვევაში ეს მოთხოვნები განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს.

ამ საქმეში დამატებით უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ გიორგი დავითაძისა და მისი ოჯახის წევრების განცხადებები მიუთითებს პენიტენციური სამსახურის კონკრეტულ თანამშრომლებზე, მათ შორის, კონკრეტულ თანამდებობის პირებზე, რომლებმაც, მათი მტკიცებით, შესაძლოა გასცეს ან შეასრულეს ძალადობასთან დაკავშირებული ბრძანებები. ამ ბრალდებების დადასტურება ან უარყოფა შესაძლებელია მხოლოდ სრულყოფილი, დამოუკიდებელი და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გამოძიების შედეგად.

თუ გიორგი დავითაძის მიმართ აღწერილი ქმედებები დადასტურდა, საქმე განხილულ უნდა იქნას, არა მხოლოდ, სექსუალური ხასიათის მძიმე დანაშაულის კვალიფიკაციის ქვეშ, არამედ, ეს იმთავითვე უტოლდება წამების აკრძალვის საწინააღმდეგო მოპყრობას სახელმწიფოს ეფექტიანი კონტროლის ქვეშ მყოფი პირის, პატიმრის, მიმართ,რაც საქართველოს კონსტიტუციითა და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართლის აქტებით აბსოლუტურად აკრძალული ქმედებაა.

ამასთან, დაუშვებელია გამოძიების დასრულებამდე სახელმწიფოს რომელიმე ორგანომ თავად გადაწყვიტოს, რომ ბრალდებები „სრული სიცრუეა“. სწორედ ეფექტიანი გამოძიების მიზანია იმის დადგენა, რა მოხდა სინამდვილეში“ – ნათქვამია განცხადებაში.

ორგანიზაციები მოითხოვენ:

დაუყოვნებლივ ჩატარდეს გიორგი დავითაძის მიმართ სავარაუდო სექსუალური ძალადობისა და სხვა არასათანადო მოპყრობის ფაქტების სრულყოფილი, დამოუკიდებელი, მიუკერძოებელი და ეფექტიანი გამოძიება;

სრულად იქნეს დაცული და გამოძიებისთვის, აგრეთვე გიორგი დავითაძის დამცველებისთვის, ხელმისაწვდომი გახდეს 2025 წლის 21 დეკემბრის ყველა ვიდეოჩანაწერი, მათ შორის, კამერების ორიგინალი და უწყვეტი ჩანაწერები, აგრეთვე მათი ავთენტურობისა და მთლიანობის დამადასტურებელი ტექნიკური მონაცემები;

დადგინდეს ყველა იმ თანამშრომლის ვინაობა, რომლებიც მონაწილეობდნენ გიორგი დავითაძის დეესკალაციის საკანში გადაყვანასა და იქ მის მიმართ განხორციელებულ მოქმედებებში, და გამოიკითხონ ისინი ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად;

უზრუნველყოფილ იქნეს გიორგი დავითაძის სრული სამედიცინო და სასამართლო-სამედიცინო შემოწმება დამოუკიდებელი სპეციალისტების მიერ და დაცული იქნეს ყველა შესაბამისი სამედიცინო, ექსპერტიზის, ვიდეო და სხვა მტკიცებულება;

უზრუნველყოფილ იქნეს გიორგი დავითაძის, მისი ოჯახის წევრებისა და შესაძლო მოწმეების დაცვა ნებისმიერი ზეწოლის, დაშინების ან შურისძიებისგან;

გამოძიების ინტერესებიდან გამომდინარე, გამოირიცხოს სავარაუდო ძალადობაში შესაძლო მონაწილე პირთა მიერ მტკიცებულებებზე ზემოქმედების ან გამოძიების მიმდინარეობაზე გავლენის შესაძლებლობა;

დადგინდეს არა მხოლოდ უშუალო შემსრულებელთა, არამედ იმ თანამდებობის პირთა პასუხისმგებლობის საკითხიც, რომლებმაც შესაძლოა გასცეს შესაბამისი ბრძანება, იცოდნენ სავარაუდო ძალადობის შესახებ ან სათანადოდ ვერ უზრუნველყვეს მისი პრევენცია და გამოძიება.

„პატიმრის მიმართ წამება, სექსუალური ძალადობა ან ნებისმიერი სხვა ფორმის არასათანადო მოპყრობა, მისი დადასტურების შემთხვევაში, ვერ იქნება გამართლებული დისციპლინური დარღვევით, თანამშრომლების შეურაცხყოფით, დაუმორჩილებლობით ან სხვა გარემოებით.

თუ გამოძიებით დადასტურდება გიორგი დავითაძის მიმართ მძიმე ძალადობის ფაქტი ან პენიტენციური სისტემის წარმომადგენელთა მიერ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება, უნდა დადგეს როგორც სამართლებრივი, ისე შესაბამისი პოლიტიკური პასუხისმგებლობის საკითხი, მათ შორის პენიტენციური სისტემის ხელმძღვანელობისა და იუსტიციის მინისტრის პასუხისმგებლობის ჩათვლით“ – ნათქვამია განცხადებაში.

განცხადებას ხელს აწერენ ორგანიზაციები: საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო; საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია; დემოკრატიის მცველები; საქართველოს მომავლის აკადემია; პრევენცია პროგრესისთვის; ევროპულ-ქართული ინსტიტუტი (EGI); საქართველოს ევროპული ორბიტა; დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი (DRI); საფარი; სამოქალაქო საზოგადოების ფონდი; სოციალური სამართლიანობის ცენტრი; სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება; ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (IDFI) და ეკონომიკური პოლიტიკის კვლევის ცენტრი.

• რა ხდება?

პატიმარი გიორგი დავითაძე აცხადებს, რომ ციხეში ბადრაგებმა გააუპატიურეს.

დავითაძის მიერ სააპელაციო სასამართლოში მიცემული ჩვენების აუდიოჩანაწერი „ტვ პირველმა“ ტელეგრამ არხებზე მითითებით გაავრცელა.

„ჩამიყვანეს დეესკალაციაში და გამაუპატიურეს — თითით, ხელით. ვამბობ აქედან, ოჯახის თანდასწრებით. ბატონო მოსამართლე, ჩანს, როგორ აკეთებს ამ მოძრაობას ჩემს საჯდომთან. ამ დროს მატყუებს, რომ თითქოს აქვს შარვალი ჩახდილი, მაგრამ თითი აქვს შეყოფილი. ამაზე მეტი კაცს რა უნდა გაგიკეთონ. გამაუპატიურა 10-მა კაცმა, ბადრაგი ესწრება და ჩანს კამერაში ყველაფერი. კამერების ქვეშ აკეთებენ ყველაფერს, ისე დგანან, რომ არ გამოჩნდეს, მაგრამ ვერ ფარავენ მაინც“, — ამბობს დავითაძე.

მისი თქმით, ექსპერტიზების მოთხოვნის შემდეგ, მასზე წარმოუდგენელი ზეწოლა დაიწყო. პატიმარი ამბობს, რომ სუიციდის მცდელობა ჰქონდა, რის შემდეგაც მასთან სახალხო დამცველის აპარატის წარმომადგენელი შევიდა.

„კაცს ვუყვები, გამაუპატიურეს-მეთქი. თავს ხრის სახალხო დამცველის აპარატის წარმომადგენელი, პირში მეუბნება, დააპაუზეთ კადრები… რატომ არ ირთვება დეესკალაციაში ხმა — „მოტყ…ლს“, „ქათამს“, „დღეიდან ნახმარი ხარ“ რომ მეძახიან. სუიციდის მცდელობა მქონდა, იმიტომ, რომ როგორია, ისევ იმ ბადრაგებს უყურო, რომლებმაც გაგაუპატიურეს“, — ამბობს პატიმარი სასამართლოზე.

მსჯავრდადებულმა მოსამართლეებს უთხრა, რომ დაიწყებს შიმშილობას, თუ შესაბამისი ბადრაგები პასუხისგებაში არ იქნებიან მიცემული. მოსამართლეებმა შესაბამისი უწყების წარმომადგენლებს მიმართეს და ჰკითხეს, დაწყებულია თუ არა გამოძიება აღნიშნულ ფაქტზე. პროკურატურამ მოსამართლეებს დაუდასტურა, რომ ფაქტზე გამოძიება დაწყებულია.~

გიორგი დავითაძე თბილისის საკრებულოს ყოფილი დეპუტატის, ავთანდილ დავითაძის შვილია. ავთანდილ დავითაძე 2014 წელს თბილისის საკრებულოში “კოალიცია “ქართული ოცნების” სიით შევიდა და იქ ფრაქცია „ქართული ოცნება – ეროვნული ფორუმის“ წევრი იყო.

ამავე თემაზე: 

„ოცნების“ ხელისუფლების წარმომადგენლები 2027 წლის იანვრიდან კვლავ გაზრდილ ხელფასებს მიიღებენ.

მაგალითად, „ოცნების“ პრეზიდენტის, პარლამენტის თავმჯდომარის და პრემიერ-მინისტრის ხელფასი [თანამდებობრივი სარგო] 2027 წლიდან 17 350 ლარი იქნება დღეს არსებული 16 000 ლარის ნაცვლად [იზრდება 1350 ლარით].

1 147,5 ლარით გაიზრდება აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარისა და აჭარის მთავრობის თავმჯდომარის ხელფასებიც და დღეს არსებული 13 600 ლარის ნაცვლად 14 747,5 ლარი იქნება.

810 ლარით გაიზრდება მუნიციპალიტეტების მერების და საკრებულოს თავმჯდომარეების ხელფასებიც. შესაბამისად, მაგალითად, ბათუმის მერის და საკრებულოს თავმჯდომარის ხელფასი, დღეს არსებული 9 600 ლარის ნაცვლად, 2027 წლის იანვრიდან 10 410 ლარი იქნება.

და ეს მაშინ, როცა პენსია 2027 წლისთვის მხოლოდ 20-60 ლარით იზრდება.

ამ თემაზე: პენსია 20-60 ლარით იზრდება, დეპუტატებისა და მინისტრების ხელფასი კი 1080-1350 ლარით

საქმე ისაა, რომ საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის მიხედვით, გაიზარდა საბაზო თანამდებობრივი სარგო და შეადგენს 1 735 ლარს. 2026 წელს ეს სარგო 1 600 ლარი იყო.

საბაზო თანამდებობრივი სარგოს ოდენობა კი პირდაპირ კავშირშია თანამდებობის პირების ხელფასებთან, რადგან, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონით, „პოლიტიკური თანამდებობის პირის თანამდებობრივი სარგო დგინდება ამავე კანონით დადგენილი შესაბამისი კოეფიციენტის საბაზო თანამდებობრივ სარგოზე ნამრავლით“:

სხვა მუნიციპალიტეტებისგან განსხვავებულია თანამდებობრივი სარგოები თბილისის მერიასა და საკრებულოში, სადაც მერის და საკრებულოს თავმჯდომარის შემთხვევაში თანამდებობრივი სარგოს ზედა ზღვრის კოეფიციენტი არის არა 6, არამედ – 8,5.

2027 წლიდან ნებისმიერი საჯარო მოსამსახურის ხელფასი გაიზრდება, მათ შორის მუნიციპალიტეტების დონეზეც.

მართალია, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ კანონი მუნიციპალიტეტების შემთხვევაში თანამდებობრივი სარგოს კოეფიციენტის ზედა ზღვარს ადგენს, თუმცა საკრებულოები, როგორც წესი, ამტკიცებენ ადგილობრივ ბიუჯეტებს, სადაც სწორედ ეს ზედა ზღვარია გათვალისწინებული ხელფასის ოდენობის დადგენისას.

საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტი პარლამენტში ამ ეტაპზე პირველი მოსმენისთვისაა წარდგენილი.

ექიმი ვახტანგ კალოიანი ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ექიმის, ჯუმბერ ბოლქვაძის მიმართ „ოცნების“ ჯანდაცვის მინისტრის, მიხეილ სარჯველაძის კომენტარს ფეისბუქზე ეხმიანება.

დღეს, 2 ოქტომბერს, მიხეილ სარჯველაძემ ბათუმის რესპუბლიკურ საავადმყოფოში მიმდინარე პროტესტზე განაცხადა, რომ ექიმმა კლინიკაში პაციენტის მიღებაზე უარი თქვა, რაზეც „აუცილებლად იქნება სამართლებრივი რეაგირება“.

ექიმი ვახტანგ კალოიანი წერს, რომ გადაცდომა მართლაც თუ დაფიქსირდა, რატომ არ განიხილავს ამ ფაქტს პროფესიული საბჭო და რატომ მოსთხოვა ექიმს სამინისტრომ სამსახურიდან წასვლა.

„ვენდოთ ჯანდაცვის სამინისტროს და დავუშვათ, ეს სიმართლეა. ჯანდაცვის ბრძნული პოლიტიკის შედეგად ნაოპერაციები პაციენტის რეჰოსპიტალიზაცია ვერ ხდება სახელმწიფო კლინიკაში მაღალი თანამდებობის პირების ჩარევის გარეშე [ვისაც სახელმწიფო კლინიკების იმედი გაქვთ, თბილისის რესპუბლიკურ საავადმყოფოს შეხედეთ და ბათუმის რესპუბლიკურის აღორძინების საგა გაიხსენეთ].

არ დაგავიწყდეთ, ეს არის ხელისუფლება, რომელმაც გააპარტახა კრიტიკული მედიცინა.

ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს გადაუდებელი დახმარების განყოფილების უფროსი, ექიმი ჯუმბერ ბოლქვაძე ამბობს, რომ „ოცნების“ ჯანდაცვის მინისტრი, მიხეილ სარჯველაძე მას თანამდებობის დატოვებას სთხოვს. სარჯველაძემ დღეს, 2 ოქტომბერს, ეს უარყო და თქვა, რომ ჯუმბერ ბოლქვაძეს თავად სურდა სამსახურის დატოვება სექტემბერში.