Batumelebi

გიორგი პროექტ „ეზოს ისტორიების“ ერთ-ერთი მონაწილეა. ძველ ბათუმში, მელაშვილის ქუჩაზე, სამი დღით, 23-დან 25 აგვისტომდე, ეზოს ისტორიები გაცოცხლდება. „ეზოს ისტორიები“ კუტურულ-სახელოვნებო ინიციატივაა, რომელიც მოიცავს ბათუმელი და თბილისელი მხატვრების ერთობლივ შემოქმედებით პროცესს საჯარო სივრცეში. საჯარო სივრცე, ამ შემთხვევაში მელაშვილის ქუჩაა და ამ ქუჩის რამდენიმე ეზო. ისტორიებში ადგილობრივი მცხოვრებლებიც იქნებიან ჩართულნი. გიორგი იმ ადგილისკენ მიმიძღვის, სადაც მისი ნამუშევარი განთავსდება.

„აქ კედელზე წერია „აი ლავ იუ“, რაც პირდაპირ კავშირშია ქორწილთან, აი აქ არის სარდაფი, კარზე არის ნახვრეტი. შიგნით დაიდგმება ტელევიზორი, და ამ ტელევიზორში იქნება აი ეს ქორწილი. მე და არტ ჯგუფი „ბულიონი“ ვატარებთ ერთად, გვინდა შევქმნათ ისეთი თამაში, თითქოს ვიჭყიტებით ვიღაცის ცხოვრებაში, ვიღაცის სახლში ვიჭყიტებით, ესაა რა,“ – ამბობს გიორგი.

„პროექტის მიზანია ეზოების მცხოვრებლებთან მხატვრების შემოქმედებითი თანამშრომლობა, კულტურული მემკვიდრეობისა და პერსონალური ისტორიების გაცოცხლება, რომელიც თავის მხრივ ასახავს ბათუმის ურბანულ და სოციალურ დინამიკას,“ – ვკითხულობთ სპეციალურად პროექტისთვის შექმნილ ბლოგზე. 

„ეზოს ისტორიების“ პროექტის იდეის ავტორი ბათუმელი ლევან ხუჯაძეა.

„მუშაობის პროცესიც კი საინტერესოა. აქ არტისტი მუშაობს არა თავის სახელოსნოში, არამედ სივრცეში. აქვს კონტაქტი ადამიანებთან. მიზანი, დაფარული ისტორიები, პრივატული, რაღაცნაირად გადმოსცეს და აჩვენოს საზოგადოებას,“ – ამბობს ლევანი პროექტის იდეაზე საუბრისას. 
უფრო მეტ დეტალს „ეზოს ისტორიებიდან“ პროექტის კურატორი მაგდა გურული გვიმხელს.

„ამ შემთხვევაში მხატვრის პალიტრა არ არის ფერი, ფუნჯი, ის საგნები და ნივთები, რომებსაც იყენებს ფიზიკურად, არამედ, თვითონ ცხოვრება, ადამიანების ცხოვრება, პრობლემატიკა, ინტერესები და კულტურა და ა.შ. აქ საგნები იმდენად არ იქმნება, რამდენადაც რაღაც ხდება, სადაც ჩართულნი არიან ის ადამიანები, რომლებიც მონაწილეობენ ნამუშევრის შექმნაში. ასეთი ნამუშევრები არ არის გათვალისწინებული რომ საუკუნეებს დარჩეს და თუნდაც იარსებოს პროექტიდან ერთი წლის მანძილზე. ამითი ეს საჯარო ხელოვნება უპირისპირდება კომერციულ ხელოვნებას. ადამიანების ჩართვა ასეთ პროექტში უფრო შეიძლება, ვიდრე პასიურ შედევრში. მეზობლები, ჩვენდა გასახარად, ძალიან გახსნილები აღმოჩნდნენ, მზად არიან თითქმის ყველაფერშიმიიღონ მონაწილეობა, მოგვცენ, დაგვეხმარონ, და თვითონაც აინტერესებთ ალბათ რა გამოვა. იმიტომ, რომ ასეთი საჯარო სივრცის პროექტი თუ არ გაგიკეთებია და თუ არ გინახავს, ცოტა ძნელი წარმოსადგენია რა შეიძლება იყოს, არის თუ არა ეს ხელოვნება. ეს უფრო საჯარო არტია,“ -ამბობს მაგდა გურული. 

მისი თქმით პროექტი ბათუმელ და თბილისელ მხატვრებს დაახლოების და ერთმანეთის უკეთ გაცნობის შესაძლებლობას მისცემს. „ეზოს ისტორიები“ ეზოს მცხოვრებელთა პირად ამბებსა და ისტორიებს, ყოველდღიურ ცხოვრებას ხელოვნების ენაზე „გადათარგმნის“. პროექტში ექვსი ბათუმელი და ექვსი თბილისელი მხატვარი მონაწილეობს.

მხატვრების ინიციატივას ადგილობრივი მცხოვრებლები ინტერესით შეხვდნენ.

„ძალიან მოგვეწონა, რაღაცის გადაღება, გამოფენა უნდათ. მათი აზრი გასაგებია და მივიღეთ დადებითად, რაც შეგვეძლება დავეხმარებით, რომ მათი იდეა განხორციელდეს,“ _ მელაშვილის ქუჩის მცხოვრები თინათინ მიქელაძე ახალგაზრდა შემოქმედების იდეას აფასებს.
ვასილ მაჭარაძე ირაკლი შონიასთან ერთად მელაშვილის 25-ში ხმოვან ინსტალაციას წარმოადგენს. ნამუშევარში სადარბაზოებში არსებული ელექტრომრიცხველები იქნება გამოყენებული.

„აქამდე იყო მრიცხველი, რომელიც მარტო ციფრებს გადმოსცემდა. მრიცხველი ხომ არის დოკუმენტური ასახვა იმისა, თუ რაოდენ აქტიურია ესა თუ ის ოჯახი. რაც უფრო მეტ დენს ხარჯავს, რაც უფრო მეტ რამეს აკეთებს, მრიცხველიც მით უფრო სწრაფად მოძრაობს. მოძრაობასთან ერთად არის ეს ნათურა, რომელიც უფრო ჩქარა ციმციმებს კიდევ. მომინდა ამის ხმაში გადატანა. ეს ხმა ასახავს მთლიანი ეზოს აქტიურობას და მასში ყოველი ოჯახი არის გაერთიანებული,“ – ამბობს ვასილ მაჭარაძე. 

ლაშა ფალავანდიშვილს „ეზოს ისტორიებისთვის“ რამდენიმე პროექტი აქვს. მათ შორის ერთ-ერთია – „სარეცხი“. ლაშა ეზოს მცხოვრებლების საკუთარ სარეცხთან ერთად გადაღებას აპირებს. სერია შემდეგ ეზოში გამოიფინება. სარეცხისისუფთავისა და განახლების სიმბოლოა, რომელსაც ამავე დროს საჯარო სივრცეში განთავსებულ თოკზე ოჯახის ყოველდღიური ცხოვრება და მისი უცხო თვალისთვის დაფარული თავისებურება გამოაქვს,რაც ყოველდღიურად გამოყენებად, სხეულთან ყველაზე ახლოს მყოფ ქსოვილებშია კოდირებული. ფოტოსერია, ერთი მხრივ, ეზოს მცხოვრებლებს ხელოვნების ნაწარმოების მთავარ გმირებად აქცევს, მეორე მხრივ კი, ხაზს უსვამს საერთო ეზოსთვის დამახასიათებელ ემოციურ კონტაქტს მცხოვრებლებს შორის – ისინი, თითქმის ყოველდღე, გაფენილი სარეცხის სახით მეზობლის ცხოვრების, ერთი შეხედვით, ინტერესსმოკლებულ, მაგრამ მრავლისმთქმელ „ისტორიას“ უყურებენ. 

პროექტის დოკუმენტაცია (ფოტო-ვიდეო) და შექმნილი ნამუშევრები, როგორც დამოუკიდებელი საგამოფენო პროექტი „ეზოს ისტორიები“, ოქტომბერში თბილისის თანამედროვე ხელოვნების საერთაშორისო გამოფენა „არტისტერიუმი 5“-ზე იქნება წარმოდგენილი. პროექტი ასევე შევა „არტისტერიუმის“ კატალოგში.

„ბათუმელები“ „ეზოს ისტორიებს“ ონლაინრეჟიმში გააშუქებს. 23-25 აგვისტოს ფოტო და ვიდეორეპორტაჟი batumelebi.ge-ზე შეგიძლიათ იხილოთ. 

რეკლამა

როგორც ვისოლის გენერალურმა დირექტორმა ვასილ ხორავამ განაცხადა, მსოფლიო ბაზარზე ნავთობპროდუქტების ფასების ზრდის ტენდენციამ მოთხოვნა ალტერნატიულ, ეკონომიკურ საწვავზე მნიშვნელოვნად გაზარდა. ხორავას თქმით,  „ვისოლი ჯგუფმა“, როგორც საზოგადოებაზე მზრუნველმა კომპანიამ, გადაწყვიტა მნიშვნელოვნად გააფართოვოს გაზგასამართი სადგურების ქსელი.  

„ჩვენთვის ძალიან სასიხარულოა, რომ ასეთ ლამაზ ქალაქში ვამატებთ კიდევ ერთ ლამაზ ობიექტს, განსხვავებული სერვისითა და ალტერნატიული, ეკონომიური საწვავი პროდუქტით, რადგან შეკუმშული ბუნებრივი გაზი, რომელიც ვისოლის ქსელში იყიდება, არის ორჯერ უფრო ეკონომიური პროდუქტი, რომელიც უფრთხილდება არა მხოლოდ გარემოს, არამედ ჩვენი მომხმარებლის ჯიბეს” – განაცხადა ვასილ ხორავამ.

 ახალი გაზგასამართი სადგურის გახსნას ბათუმის მერი, რობერტ ჩხაიძეც დაესწრო. მან მადლობა გადაუხადა ვისოლის წარმომადგენლებს და ყურადღება 15-მდე ადამიანის დასაქმებაზე გაამახვილა.

 „მინდა გითხრათ, რომ აქამდე ბათუმში არ იყო ეს სერვისი. ერთადერთი საშუალება ავტომფლობელებისათვის, რომლებიც გაზით სარგებლობდნენ, იყო ქობულეთი და ახლა უკვე ბათუმში პირველად გაიხსნა გაზგასამართი სადგური. ეს მნიშვნელოვანია იმით, რომ უპირველესყოვლისა აქ არის გამოყენებული თანამედროვე ტექნოლოგიები, რომელიც უსაფრთხოების თვალსაზრისით ყველაფერს ითვალისწინებს“, – განაცხადა ბათუმის მერმა.

 ჩხაიძის თქმით, ასეთი ობიექტის გახსნა ბათუმის მსგავს ტურისტულ ქალაქში მნიშვნელოვანია გამომდინარე იქიდან, რომ შეკუმშული ბუნებრივი გაზი ეკოლოგიურად გაცილებით უფრო სუფთაა, ვიდრე ბენზინი და სხვა საწვავი.

 როგორც კომპანიაში აცხადებენ, ახალი სადგურის ოპერატორებს შესაბამისი ტრენინგი ჩაუტარდათ. „ვისოლის“ ავტოგასამართ სადგურზე დასაქმებული ყველა თანამშრომელი დაზღვეულია და უფასო კვებით სარგებლობს.

 „ვისოლს“ საკუთრებაში არსებული ავტოგასამართი სადგურების ყველაზე ფართო ქსელი აქვს საქართველოში. „ვისოლის“ გაზგასამართი სადგურები უკვე წარმატებით ფუნქციონირებენ თბილისში, გორში, თელავში, ხაშურში, ზესტაფონსა და საჩხერეში.

 „ვისოლ პეტროლიუმ ჯორჯია“ ერთადერთი ნავთობკომპანიაა საქართველოში, რომელმაც ინტეგრირებული ავტოგასამართი სადგურები დანერგა ქვეყანაში, სადაც შესაძლებელია ავტომობილების გამართვა როგორც ბენზინითა და დიზელით, ასევე შეკუმშული ბუნებრივი გაზით.

 კომპანია „ვისოლი’’ მომხმარებელს შეკუმშულ ბუნებრივ გაზს 2007 წლის სექტემბრიდან სთავაზობს. 

„ვინაიდან აჭარის უმაღლესი საბჭოს და საპარლამენტო არჩევნები ერთად ტარდება, პარტიებს, რომლებიც მონაწილეობენ საპარლამენტო არჩევნებში, უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დროსაც მიენიჭებათ იგივე ნომერი, რომლითაც საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობენ. რომელი პარტიაც არ ეთანხმება უსკოს ან ცესკოს მიერ მინიჭებულ საარჩევნო ნომერს, შეუძლიათ განცხადება დაწერონ და 37-ე დღემდე უნდა მოგვმართონ და მათთვის ჩატარდება წილისყრა.“ – განაცხადა უსკოს თავმჯდომარემ, არჩილ მიქელაძემ.

კოალიცია „ქართულ ოცნებას“ ცესკომ საარჩევნო ნომრად 41 მიანიჭა. ცესკოს გადაწყვეტილება „ქართულმა ოცნებამ“ გააპროტესტა და სასამართლოს მიმართა. რადგან კოალიცია უკვე რამდენიმე თვეა თავის საარჩევნო კამპანიას 7 ნომრით აწარმოებს და როგორც მათი წარმომადგენლები აცხადებენ, ამის უფლებას მათ მოქმედი საარჩევნო კანონი აძლევთ.

უსკოს თავმჯდომარის, არჩილ მიქელაძის განცხადებით, კოალიცია ვადებში შეზღუდული არ იქნება: „არა მგონია კოალიციას რაიმე ტექნიკური პრობლემა შეექმნას საარჩევნო ნომრის გასაჩივრებასთან დაკავშირებით“.

უსკომ პარტიების რიგითი ნომრის მინიჭების წესის განსაზღვრის გარდა, საარჩევნო ბიულეტენის ფორმის დამტკიცების და საარჩევნო ღონისძიებათა გრაფიკში ცვლილებების შესახებ მიიღო გადაწყვეტილება. არჩილ მიქელაძის განცხადებით, უსკოს არჩევნებზე საარჩევნო ბიულეტენი ბაცი სალათისფერი და ბაცი ყვითელი იქნება. ჟურნალისტებზე გაცემული აკრედიტაციის ბარათები კი მწვანე ფერის.

ერთადერთი საკითხი რამაც კოალიციის წარმომადგენლებსა და უსკოს წევრებს შორის ნაცმოძრაობის მხრიდან კამათი გამოიწვია, სკამები იყო.
„რატომ ზიხარ მაგ სკამზე, ეგ კომისიის წევრების ადგილია!“- განუცხადა უმაღლესი საბჭოს ყოფილმა წევრმა მალხაზ კალანდაძემ „ქართული ოცნების“ წარმომადგენელს, კახა სოფრომაძეს.

სოფრომაძე მაგიდის ბოლოს, უსკოს თავმჯდომარის პირისპირ იჯდა, რამაც მალხაზ კალანდაძის გაღიზიანება გამოიწვია. მისი თქმით, ეს რეგლამენტით დაშვებული არ არის. „და კიდევ, ყველაზე ბევრს ლაპარაკობთ“-დაამატა კალანდაძემ.

უსკოს თავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ „ეს უმნიშვნელო საკითხია“.

კახა სოფრომაძემ კი განაცხადა: „ცოტა ხანში საერთოდ აღარ გექნებათ ეგ სკამები“.

როგორ აღმოჩნდა ლევან ვარშალომიძის საწყობში სახელმწიფო ქონება და როგორ აპირებს მის ჯართად გაყიდვას აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე, ან თუნდაც გაჩუქებას წინასაარჩევნოდ, ამის გადამოწმებას დღეს ლევან ვარშალომიძესთან შევეცადეთ, რომელიც  ქალაქის მერთან, რობერტ ჩხაიძესთან ერთად მემედ აბაშიძის ქუჩაზე სეირნობდა. „ბათუმელებმა“ ლევან ვარშალომიძეს „ჩაზნექილი სკამების“ საწყობის გადაღება სთხოვა: „გაჩვენებთ“ – დაგპირდა ლევან ვარშალომიძე.   

 „მე მშვიდი, ჩაზნექილი სკამები მომენატრა შენს ბულვარში ჩემო ბათუმო“- ეს სიტყვები ბათუმელმა მხატვარმა, კაკო ძნელაძემ ბათუმში, ბიძინა ივანიშვილის მოსახლეობასთან შეხვედრის დროს გამართულ აქციაზე წარმოთქვა. მისი განცხადებით, ამ სიტყვებში მან ბათუმის ბულვარის და ზოგადად ქალაქის იერსახის ცვლილება იგულისხმა.

ლევან ვარშალომიძე, აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე და რობერტ ჩხაიძე, ბათუმის მერი

აგვისტოს ყოველი დღე ბეშუმში ერთნაირად იწყება: დილის რვა საათზე იაილებიდან ჩამოსული მოვაჭრეები ჯერ კიდევ ძილბურანში მყოფ დამსვენებლებს უხმობენ, ხის სახლებიდან გამოვიდნენ და ახალი კაიმაღი, მაწონი, ყველი, მოცვის ჩაი, სისხამ დილით დაკრეფილი მწვანილი და სხვა ბოსტნეული შეიძინონ. 

მოვაჭრეები ძირითადად ხულოში მცხოვრები ის ადამიანები არიან, რომლებთაც პირუტყვი საძოვრებზე გადმოჰყავთ და სამი თვის განმავლობაში იქ რჩებიან. იაილებიდან ბეშუმამდე ყოველ დილით რამდენიმე კილომეტრს ფეხით გადიან და გასაყიდი პროდუქტი ხელით გადააქვთ.

დილის 10 საათია. ბეჟან კახაძემ სამუშაო დღე დაასრულა. დღეს განსაკუთრებით გაუმართლა, კარტოფილი სრულად გაყიდა და 16 ლარი ივაჭრა. წასასვლელად ემზადება, სოფელ დოლიძირში ცხოვრობს, იქამდე ოთხი კილომეტრია. „ვყიდი ყველს, კაიმაღს, ყურუთს, კარტოფილს… პურის ფულს ვაკეთებ, თუ ვერ გაყიდე, მთელი დღედა იწოწიალო, სა წეიღებ? სახლში? ისევლე 4 კილომეტრი ხელით უნდა ათრიო. კარგი ვაჭრობა აგვისტოში არის, შუამთობაზე მივედი, პრეზიდენტის ნახვა მინდოდა, ჩვენ ვინ შეგვახვედრებს, ჩემი რაიონის სახელით ამას ვეტყოდი – გზა გვინდა, საერთოდ არ არის გზა, თვითმფრინავით რომ დადის, ფეხით გეიაროს და დეინახოს, რა გზაზე დავდივარ“.

ბეჟანის გვერდით მდგარ მოხუც კაცს ხელში ცხენის უნაგირი უჭირავს, იგი ცხენს აქირავებს. ახლა კლიენტებს ელოდება, პურის ფქვილი აქვს საყიდი და სახლშია წასასვლელი. სანამ წავა, ცდილობს 1-2 ლარი გააკეთოს. „დაგვიკელი, 5 წუთი – 50 თეთრი” – ევაჭრებიან ბავშვები მოხუცს, მაგრამ ვერ დაიყოლიეს. მამია ხოზრევანიძე ბეშუმიდან 15 კილომეტრით დაშორებულ მთაზე ცხოვრობს. მთას თეთრობი ჰქვია. მაისში ამოდის და სექტემბრის დასაწყისამდე იქ რჩება. „საქონელი მყავს, ვშრომობ და მერე ვყიდი ყველს და კარაქს“ –  ამბობს მოხუცი. 

ბეშუმს დამსვენებლები არც წელს აკლია. ინგა შავაძე გურიაში ცხოვრობს, წარმოშობით ხულოდანაა. ყველა ზაფხულს ოჯახთან ერთად აქ ატარებს. სახლი, სადაც ინგა ოჯახთან ერთად ისვენებს, მფლობელმა ოთახებად დაყო, თითო ოთახს პატარა სამზარეულო გამოუყო, შესასვლელი გაუკეთა და ცალ-ცალკე გააქირავა, წელს ოთხივე ოთახი დაკავებულია. ინგა ამბობს, რომ წელს განსაკუთრებით გაუმართლა, კარგი მეზობლები ჰყავს და კარგადაც ერთობიან: „ბახმაროშიც დავდიოდი დასასვენებლად, მაგრამ ბეშუმს ბავშვობიდან ვარ შეგუებული. ყველა ზაფხულს აქ ამოსვლა ჩემთვის ტრადიციათაა ქცეული, ნათესავები, მეგობრები და უბრალო ნაცნობებიც კი აქ ისვენებენ. 20 დღით ამოვედი, სანატორიუმში დასვენებას მირჩევნია, სახლი ვიქირაო, მაშინ ვისადილო, როცა მინდა. აქ გასართობად ვართ წამოსულები, გუშინ ტყეში წავედით, სოკო დავკრიფეთ, საღამოთი კოცონს ვანთებთ, კოცონზე კარტოფილს ვწვავთ, თუმცა ბინები გაძვირდა, ერთ ოთახში 150 ლარი დავიხადე“ –  ამბობს ინგა. 

ინგასგან განსხვავებით ბათუმელი მარიკა თებიძე უპირატესობას სანატორიუმს ანიჭებს. იგი ამბობს, რომ ბავშვიანი ოჯახისთვის დასვენება აქ უკეთესია: „როცა ბავშვებთან ერთად მიდიხარ დასასვენებლად, სანატორიუმი უკეთესია, რადგან დროულადაა საკვები. სამჯერადი კვება გვაქვს, იმდენად კარგი საკვებია და იმდენად ვენდობი, რომ ბავშვებს ვაჭმევ, ყოველ დღე ახალი საკლავი იკვლება, ბათუმში ვცხოვრობ, ოთხნი ვისვენებთ და სამი საგზური ავიღე, რადგან ბავშვი პატარაა. ერთ სულზე 15 ლარი დღეში არაა ძვირი, მაგრამ როცა სამი ხარ, საკმაო თანხაა, თუმცა სხვაგან რომ წახვიდე, უფრო მეტი გეხარჯება.“

 
შუახეველ იამზე ბერიძეს ბეშუმი მოსწონს, მაგრამ ფიქრობს, რომ საკვები ძალიან ძვირია: „ყველაზე ძვირი ხორცი ღირს, ერთ კილოში 13 ლარი უნდა გადაიხადო, ლობიო, პომიდორი, ბადრიჯანი, კიტრი _ ყველაფერი 1 ლარი და 50 თეთრი შეიძლება ღირდეს?“

დამსვენებლებს ბეშუმში ყველაზე მეტად წყლისა და საპირფარეშოს პრობლემა აწუხებთ.

ხატია 16 წელია ზაფხულობით ბეშუმში ისვენებს. მისი თქმით, ონკანიდა, რომლითაც ხუთი ოჯახი სარგებლობს, წყალი დღის განმავლობაში ერთი საათით ირთვება: „დილით საერთოდ არ არის, შუადღით ნახევარი საათით ირთვება, საღამოს 9 საათზე რამდენიმე წუთით ირთვება.” 
დენის შარაბიძე ბათუმში ცხოვრობს. რამდენიმე დღეა, რაც მეგობრებთან ერთად ბეშუმში ისვენებს. პრობლემების მიუხედავად, კარგად ერთობა: `სახლი დავიქირავე და მეგობრებთან ერთად ვისვენებ, ბეშუმი ერთი დიდი სოფელია, აქ წყლისა და საპირფარეშოს პრობლემაა, ყველაფრის მიუხედავად, მაინც კარგია, თუმცა გაუმჯობესება შეიძლება, პირველ რიგში წყლის მიწოდება უნდა გაუმჯობესდეს~.
წყლის გარდა დამსვენებლებს პრობლემას გაზის არარსებობა უქმნის, გაზმომარაგების სამსახური 10 ივლისს გაიხსნა, თუმცა ამ სამსახურის თანამშრომლის, თემურ ბოლქვაძის განცხადებით, 10 დღეა, რაც ბეშუმში გაზი აღარ არის: „გვეუბნებიან, ორ დღეში იქნებაო. 80 ბალონი მქონდა, მაგრამ გაზი რომ აღარ იყო ხულოში და ბათუმში, ვინც მიდიოდა თან წაიღო. თან ვმუშაობ, თან ვისვენებ, თუმცა რა დასვენებაა, გაზი რომ არაა – მლანძღავენ.” – ამბობს თემურ ბოლქვაძე. მისი თქმით დამსვენებელთა რაოდენობა ყოველ წელს კლებულობს. იგი ამის მიზეზად გაძვირებულ ფასებს მიიჩნევს. „ელექტროენერგია გვაქვს და ორმაგს მახდევინებენ. მრიცხველს არ გვაყენებინებენ. დიდი-დიდი 10 ლარის თუ დავწვი და 55 ლარს მახდევინებენ, ამოსული დამსვენებელი უკან მიდის, შუქში ამდენი როგორ გადავიხადოო? სინათლე არა, წყალი არაა, პროდუქტი ძვირი, სანატორიუმში ადრე ერთ ამოსვლაზე 700-800 კაცი ამოდიოდა, გასულ წელს 200 კაცი ამოვიდა მხოლოდ.” _ ამბობს ის.

 ბეშუმის ადმინისტრაციის უფროსი თემურ ქედელიძე დამსვენებელთა ნაკლებობას არ უჩივის. მისი განცხადებით, 26 ახალაგებული კოტეჯი სრული დატვირთვით მუშაობს. ერთსაწოლიანი ახალი კოტეჯის ერთი დღით დაქირავება სამჯერადი კვებით 25 ლარი ღირს. კოტეჯი უზრუნველყოფილია ცივი და ცხელი წყლით. თემურ ქედელიძის ინფორმაციით, კოტეჯში დამსვენებელ ბავშვებზე 50%-იან შეღავათები ვრცელდება. 

რაც შეეხება წყლის პრობლემას, თემურ ქედელიძის თქმით, ერთი კვირაა, რაც წყალი მოსახლეობას გრაფიკით მიეწოდება და შეზღუდვა დამსვენებელთა სიმრავლემ გამოიწვია. „3-4 დღეში ახალ წყალსადენს შემოვიყვანთ, ამ ეტაპზე სამუშაოები მიმდინარეობს, რომელიც ამ გრაფიკს ამოაგდებს და შეუზღუდავად მივაწვდით წყალს დამსვენებლებს. ის, ვინც ამბობს, რომ წყალი არ მიეწოდება, მას მოუწესრიგებელი აქვს საკუთარი წყლის სისტემა“ –  ამბობს იგი.

ბეშუმში დამსვენებლები ელექტროენერგიას დანახარჯის მიხედვით ვერ იხდიან. იმისთვის, რომ ელექტროენერგია ჩაირთოს, 55 ლარის გადახდაა საჭირო. მნიშვნელობა არა აქვს, რამდენი დღით რჩება ბეშუმში დამსვენებელი – 3 დღით თუ მთელი თვით. თემურ ქედელიძე ამბობს, რომ `ერთი დღით და ხუთი დღით არავინ რთავს ელექტროენერგიას და დამსვენებელი ელექტროენერგიის ღირებულების თითქმის 70% მოიხმარს,~ თუმცა დამსვენებლები ამას არ ეთანხმებიან.

სანიტარულ ნორმებს რაც შეეხება, ნაგვის ურნები ბეშუმის მხოლოდ იმ ნაწილშია განლაგებული, რომელიც შემოღობილია. ღობის გარეთ დარჩენილი დამსვენებლები ნაგავს სახლის უკანა ნაწილში ყრიან და სახლების ირგვლივ, პატარა მინდვრებზე პოლიეთილენის პარკებია მიმოფანტული.

შებინდდება თუ არა, ახალგაზრდები კოცონისთვის შეშას ამზადებენ, ზოგიერთს შეშა მოაქვს, ზოგიერთს – ძველ სახლზე შერჩენილი „ტოლის“ ნაჭერი, ზოგიერთიც კოცონის ადილზე, მინდორში ჩარჭობილ პალოზე ხის „ბწკალებს“ აწყობს.

საათი საღამოს ცხრას უჩვენებს. კოცონი დაინთო. მედეა ქამადაძე შვილიშვილებთან ერთად კოცონთან ზის, დათო ნაკვერჩხალში კარტოფილს აწყობს, აბრუნებს და სულმოუთქმელად ელოდება მის შეწვას. ზოგიერთი მღერის, ზოგიერთიც კოცონზე გადახტომით თავს იწონებს… მედეა ბავშვებს სიფრთხილეს ურჩევს და საკუთარ ბავშვობასაც იხსენებს: „68 წელია აქ ვისვენებ, ჯერ მშობლებთან ერთად დავდიოდი, მერე საკუთარ ოჯახთან ერთად, ახლა შვილიშვილებთან ერთად ვისვენებ. შეიძლება ითქვას, აქ გავიზარდე, ბევრი კარგი მოგონება შემომრჩა, ბავშვობაშიც ვანთებდით კოცონს, ზოგიერთი მღეროდა, ზოგიერთიც ცეკვავდა. ისე, ადრე სულ სხვა სიხალისე იყო, ეხლა ისეთი არ არის, ცხოვრება შეიცვალა“.

„მიწერილი პირების“ ამბავი

მიწერილი პირებით შესაძლო მანიპულირების შესახებ საქართველოს ეკონომიკის ყოფილი მინისტრი ლაშა ჟვანია სოციალურ ქსელში წერს: „მივმართავ ცესკოს, პირველ რიგში, მადლობა საზღვარგარეთ გასამაგზავრებელი საგზურისთვის, ვინაიდან თქვენი გადაწყვეტილებით, მე და ჩემი მეუღლე „აღმოვჩნდით საზღვარგარეთ“. სამაგიეროდ ჩემს კუთვნილ მისამართზე რეგისტრირებული გყავთ პირები, რომელთაც არასოდეს უცხოვრიათ ჩემს სახლში: სერგო რამენსკი 22.07.1961, ოლეგ რუვინსკი 12.11.1965, ვლადიმერ ლერმან 16.04.1964… გთხოვთ, მე და ჩემი მეუღლე „დაგვაბრუნოთ“ იქ, სადაც ვართ – საქართველოში“. 

ლაშა ჟვანიას ოჯახს მამუკა კაციტაძის კომისიამ აღუდგინა ხმის უფლება. თუმცა, ხმის უფლება კანონით დაუტოვეს ე.წ. მიწერილ პირებსაც.
ასეა ლუიზა ბუკიას შემთხვევაშიც, რომლის ბინის მისამართზეც 40 ადამიანი ცხოვრობს. ლუიზა ბუკიას ამომრჩეველთა სიების დაზუსტების კომისიისთვის რომც მიემართა ამ პირების სიიდან ამოღების თხოვნით, 40-ვე ამომრჩეველს ხმის მიცემის უფლება მაინც ექნებოდა.
მაშ, რას აზუსტებდა „კაციტაძის კომისია„? – ამომრჩეველთა სიების დაზუსტების უზრუნველყოფის კომისიამ აჭარაში „კარდაკარის“ დროს 13 541 ამომრჩეველი ვერ აღწერა.

კომისიის ხელმძღვანელის მამუკა კაციტაძის განცხადებით, მათთან კონტაქტი ვერ დამყარდა. „ეს იყო დაკეტილი სახლები, ვერმოძებნილი მისამართები და ის ამომრჩეველი, ვინც უარი თქვა ჩვენს კოორდინატორებთან ინტერვიუზე“.
სიაში დარჩა ეს ხალხიც. სიების გადამოწმების შემდეგ დაუდგენელი პირები ამომრჩეველთა სიის 7,5 პროცენტია (იხილეთ ცხრილი #2).
რატომ აღუდგინა ხმის უფლება სახელმწიფომ იმ პირებს, რომელთა რეალური ადგილსამყოფელის შესახებ ინფორმაცია არცერთ შესაბამის უწყებას არ მოეპოვება? – მამუკა კაციტაძე ირწმუნება, რომ პიროვნების გაორება სიებში გამორიცხულია: „თუ ვინმე იპონის, რომ ერთი პირადი ნომრით ორ უბანშია ვინმე რეგისტრირებული, ვიტყვი, რომ ვერაფერი გავაკეთე. შეიძლება ერთ მისამართზე 50 კაცი იყოს რეგისტრირებული, მაგრამ ეს ერთი ხმაა და დუბლირება გამორიცხულია“. 

თუკი „მიწერილ პირებს“ კანონით არჩევნებში ხმის უფლება დარჩათ, მაშინ რატომ დაიხარჯა 5 მილიონი ლარი ამომრჩევლის სიების დაზუსტებაზე?_ არასამთავრობო ორგანიზაცია „სამართლიანი არჩევნების“ დირექტორი ნინო ლომჯარია ამბობს, რომ ეს საკითხი ორგანიზაციამ პარლამენტის წინაშეც კი დააყენა: „კარდაკარს დაუდგენელი პირები უნდა დაედგინა, თუმცა ამის გაკეთება ვერ მოხერხდა – კომისიის არგუმენტი არის ის, რომ შესაძლებელია ამ ადამიანებში მართლაც ერიოს კეთილსინდისიერი ამომრჩეველი, რომელმაც ხმის უფლება არ უნდა დაკარგოს“. 

ამომრჩეველთა გაზრდილი რაოდენობა

1-ელ ცხრილს თუ დავაკვირდებით, აღმოვაჩენთ, რომ „კარდაკარის„ მუშაობის შედეგად აჭარის მასშტაბით ამომრჩეველთა რაოდენობა, ბოლო არჩევნების შემდეგ, 9080-ადამიანით გაიზარდა. იქვე ნახავთ, რომ 2010 წლის თვითმმართველობის არჩევნებიდან დღემდე ბათუმში 25 906-ით, ანუ გაცილებით მაღალი მატებაა დაფიქსირებული.

მამუკა კაციტაძის განცხადებით, ეს შემდეგი მიზეზით მოხდა: „პირველი – ესენი არიან საზღვარგარეთ საკონსულო აღრიცხვაზე მყოფი მოქალაქეები. ისინი წინა არჩევნებზე ამომრჩეველთა რაოდენობას აკლდნენ; მეორე – ის პირები, რომლებმაც დაკარგეს ბინები სხვადასხვა მიზეზის გამო და საჯარო რეესტრმა ამოიღო საარჩევნო სიებიდან; მესამე – სიებში შევიყვანეთ ის პირები, ვისაც პირველ ოქტომბრამდე 18 წელი უსრულდება“. 

„კაციტაძის კომისია“ ბათუმში ამომრჩევლის მატების მიზეზად ქალაქის საზღვრების გაფართოებას არ ასახელებს. ამ კომისიისთვის ასევე უცნობია, რამდენი ადამიანით გაიზარდა ამომრჩეველი ბათუმში ქობულეთის შემოერთებული ტერიტორიის ხარჯზე. საოლქო საარჩევნო კომისიაში კი ამბობენ, რომ ბათუმში დაახლოებით1300 ყოფილი ქობულეთელი მისცემს ხმას, თუმცა ამ სიას ჯერ კიდევ აზუსტებენ და უმნიშვნელო ცვლილება კვლავაც მოსალოდნელია. 

სიების დაზუსტების კომისიამ აჭარაში 301 594 ამომრჩეველი დააფიქსირა, თუმცა ცესკო-ს მნიშვნელოვნად მეტი _305 469 ამომრჩეველი ჰყავს დარეგისტრირებული. ამ სხვაობას მამუკა კაციტაძე ასე ხსნის: „ოთხი ათასამდე ამომრჩეველი ის კატეგორიაა, რომელსაც უბნების პრინციპით ვერ დავალაგებდით. ცესკომ მათ დაუბნების სიზუსტე შესძინა, რადგან მას გააჩნია უმისამართოთა ბაზა. ამიტომ არის ცესკოს მონაცემები სამი-ოთხი ათასით განსხვავებული“. 

როგორც 1-ელი ცხრილიდან ჩანს, ამომრჩეველთა რაოდენობა უმნიშვნელოდ, მაგრამ მაინც გაიზარდა ქობულეთშიც. ეს მაშინ, როცა ქობულეთს გარკვეული ტერიტორიის ბათუმის საზღვრებში მოქცევის გამო ამომრჩეველი უნდა მოჰკლებოდა.
რაც შეეხება ხელვაჩაურს, სიების გადამოწმების შემდეგ წელს ხელვაჩაურში 48 796 ამომრჩეველი, ანუ კაციტაძის კომისიასთან შეადრებით ზუსტად 2 ათასი ამომრჩევლით მეტი დააფიქსირა ცეესკომ. შესაბამისად, 1-ელი ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებზე 17 912 ყოფილიხელვაჩაურელი ხმას წელს ბათუმში მისცემს.

ცესკოს სიებში ცვლილების შეტანა კანონით მხოლოდ 1-ელ სექტემბრამდე შეიძლება.

„ქართული ოცნების“ კარდაკარი

კოალიცია „ქართული ოცნების“ კარდაკარის პროგრამის ხელმძღვანელი თორნიკე მჟავანაძე ამბობს, რომ აჭარაში სიებს ერთი თვეა ამოწმებენ, „თუმცა საბოლოო შედეგების დასახელებისგან ამ ეტაპზე თავს შევიკავებთ“. თორნიკე მჟავანაძის თქმით, გადამოწმების პროცესში ყველაზე დიდი სირთულე არასწორმა დამისამართებამ გამოიწვია: „ეს პრობლემა შექმნა შემოერთებულმა ტერიტორიებმა. მაგალითად, მახინჯაურის შემოერთების შემდეგ ბათუმში ორი რუსთაველის ქუჩა გაჩნდა. არის შემთხვევები, როცა დასახელებული ქუჩები არ შედის იმ უბნებში, სადაც ოფიციალურად არის მითითებული – კაზინეცის ქუჩა, რომელიც ბონი-გოროდოკის ზონაში უნდა იყოს, რეალურად სულ სხვა უბანშია“.

 
თორნიკე მჟავანაძე ირწმუნება, რომ ყველა უზუსტობის შესახებ ინფორმაცია მამუკა კაციტაძის კომისიას მიაწოდეს, თუმცა კაციტაძე ამ ფაქტს უარყოფს: „კოალიცია ქართული ოცნება“ და „ამომრჩეველთა ლიგა“ პარალელურად ჩაერთო კარდაკარის გადამოწმებაში, მაგრამ მათგან რაიმე ინფორმაცია უზუსტობებთან დაკავშირებით, ერთი ფურცელიც კი არ მიგვიღია დღემდე.“

 „თუ ჩვენს შენიშვნებს არ გაითვალისწინებენ, უბნებზე გვექნება ჩვენი გადამოწმებული სიები და ასე გავაკონტროლებთ სიტუაციას“- ამბობს მჟავანაძე. 

გადამოწმებულ სიებში არსებულ შესაძლო უზუსტობას მამუკა კაციტაძე სამი მიზეზით ხსნის. პირველ მიზეზად ის დროის სიმცირესა და ფინანსურ რესურსებს ასახელებს: „გვქონდა შემჭიდროვებული ვადები და ამიტომ ვჩქარობდით. ამასთან, არ იყო ფინანსური რესურსი საკმარისი. როცა რეგისტრატორს 110-150 ლარს გადაუხდი, ვეღარ დაავალდებულებ, რომ ერთსა და იმავე მისამართზე ოთხჯერ მივიდეს“. 
მეორე, უმთავრეს პრობლემად, კომისია დაუმისამართებლობას მიიჩნევს: “ეს პრობლემა განსაკუთრებით არსებობს პერიფერიებში. წარმოიდგინეთ კახეთში, იორმუღანლოს თემში, 14 ათასი ადამიანიდან ორი ათასი ალი მამედოვია. ამ სოფლებში არ არსებობს ქუჩები, კონკრეტული მისამართები და ეს ამდენი ალი მამედოვი პირადი ნომრების მიხედვით უნდა ეძებო, რაც წარმოუდგენლად რთულია“.
მესამე პრობლემად სიების გადამოწმების პროცესის პოლიტიკური ანგაჟირება სახელდება, რის გამოც, კაციტაძის განცხადებით, კომისიის მისამართით თავიდანვე გამოიხატა უნდობლობა პარტიებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან.

რამდენი ადამიანი ცხოვრობს საქართველოში?!

სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურში ამბობენ, რომ არაზუსტია ოფიციალური მონაცემები, როგორც ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის, ასევე მიგრაციაში მყოფი პირების შესახებ. შესაბამისად, კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება ყველა იმ მონაცემის სიზუსტე, რომელიც ამომრჩეველთა რაოდენობის შესახებ ქვეყნდება.

რამდენი ადამიანი ცხოვრობს საქართველოში?-მამუკა კაციტაძე ამბობს, რომ სახელმწიფო მონაცემები არაზუსტია: “ვერავინ ამტკიცებს, რამდენი მილიონი ადამიანი ცხოვრობს საქართველოში. მსოფლიო ბანკის ინფორმაციით, საქართველოში 4 300 000 ადამიანი ცხოვრობს. მათ შორის 2 300 000 არის აქტიური სამუშაო ძალის მქონე, მილიონი -პენსიონერი და დანარჩენი კი -18 წლამდე და სტუდენტი, ანუ ამით უკვე შესრულდა 4 მილიონი.გარდა ამისა, ამბობენ, რომ მილიონ 57 000 არის საზღვარგარეთ. როცა ვკითხეთ მსოფლიო ბანკს, თუ რა წყაროზე დაყრდნობით ჰქონდა ეს მონაცემები, თქვეს, რომ პერიოდულად საქართველოდან ხან ენჯეოები, ხან ცალკეული პირებიაწვდიან ინფორმაციას“. 

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მოსახლეობის აღწერისა და დემოგრაფიის სამმართველოს უფროსის, პაატა შავიშვილისთქმით, 1989 წელს საქართველოს მოსახლეობა 5 მილიონ 400 ათასი იყო, დღეს – ოთხი მილიონ 497 ათასია. „როცა ამ მაჩვენებლიდან ამოდიან და აცხადებენ, რომ ერთი მილიონი ადამიანია ქვეყნიდან გასული, არასწორია, რადგან 1989 წელს საქართველოს შემადგენლობაში იყო აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი, სადაც 500 ათასი მოქალაქე ცხოვრობდა“.

პაატა შავიშვილის აზრით, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მაშინ საქართველოში ბინადრობდა 250 ათასი რუსი ჯარისკაცი თავიანთი ოჯახებით: „ჩვენი კვლევებით მიგრანტთა რაოდენობა ქვეყნის მასშტაბით 113 ათასია. ეს ციფრი კონკრეტული ოჯახებიდან მიღებული ინფორმაციაა“.

პაატა შავიშვილის თქმით, სტატისტიკის ეროვნული სამსახური მუდმივი მოქალაქის სტატუსით იმ პირებსაც ითვლის, რომლებიც ქვეყანაში მინიმუმ ერთი წელი მაინც ცხოვრობენ. „მაგალითად, უცხოელი მასწავლებლები, რომლებიც შემოვიდნენ ქვეყანაში ორი წლით. საარჩევნო კომისია ითვლის მხოლოდ საარჩევნო ხმის მქონე საქართველოს მოქალაქეებს, ამიტომ განსხვავდებაჩვენი ციფრები“. 
პაატა შავიშვილი დარწმუნებულია, რომ “ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობა მხოლოდ მას შემდეგ დაზუსტდება, როცა საყოველთაო აღწერა ჩატარდება“. 

შეკუმშული ბუნებრივი გაზი არის ეკოლოგიურად სუფთა საწვავი, რომელიც არ შეიცავს დანამატებს და ორჯერ უფრო მეტად ეკონომიურია ვიდრე სხვა საწვავი, როგორიცაა ბენზინი და დიზელი.

ვისოლს საკუთრებაში არსებული ავტო გასამართი სადგურების ყველაზე ფართო ქსელი აქვს საქართველოში. ვისოლის გაზ გასამართი სადგურები უკვე წარმატებით ფუნქციონირებენ თბილისში, გორში, თელავში, ხაშურში, ზესთაფონსა და საჩხერეში.

დავით რობაქიძე აცხადებს, რომ მიხეილ სააკაშვილი ხელისუფლებაში ბიძინა ივანიშვილმა მოიყვანა და დღესაც აგრძელებს მის დაფინანსებას: „მან თქვა სოროსი მე ვიყავიო და დღესაც აგრძელებს მის დაფინანსებას. ჯერ განაცხადა არ ვაპირებ ჯარიმების გადახდასო, მაგრამ მერაბიშვილთან კონსულტაციის შემდეგ განაცხადეს, რომ თუკი ეს დაზარალებულ მოსახლეობას დასჭირდება ისევ გადავურიცხავთ ხელისუფლებას ამ თანხასო. ეს იმას ნიშნავს რომ თუკი ადრე უკანონოდ აფინანსებდა დღეს კანონიერი გზით აძლევს სააკაშვილს იმ თანხას რომლითაც `ნაციონალურმა მოძრაობამ~ უნდა აწარმოოს საარჩევნო კამპანია“.  

რობაქიძის განცხადებით, დღეს „აშშ სახელმწიფო დეპარტამენტი, რომელმაც 2005 წლიდან თავს მოგვახვია აჭარის რევოლუცია სააკაშვილი-ივანიშვილის ტანდემით, კიდევ ცდილობს  აჭარა ხელში ჩაუგდოს ბერძენიშვილებს და „რესპუბლიკელებს“ რომლებიც ოდითგანვე ოცნებობდნენ ამაზე“.

ბათუმში დასახელებული „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარობის კანდიდატებიდან, „რესპუბლიკური პარტიის“ წევრი არცერთი არ არის. ბათუმის მაჟორიტარობის კანდიდატი კაკო ძნელაძე კი ყოფილი რესპუბლიკელია: „როგორც ყოფილი კგბ-შნიკი არ არსებობს, ასევე არ არსებობს ყოფილი „რესპუბლიკელი“ – ამბობს დავით რობაქიძე და მოსახლეობას მოუწოდებს რომ არ მისცენ ხმა „ოცნების“ კანდიდატებს.

რაც შეეხება მოსაზრებას რომ „ლეიბორისტული პარტია“ მმართველი გუნდის თამაშს თამაშობს, დავით რობაქიძის განცხადებით, ეს ხელისუფლების მიერ მომწიფებული მოსაზრებაა.

 ლიბერალიზაციის მომხრეები აცხადებენ, რომ ბრძოლა უშედეგოა, ნარკოტიკების   მოხმარება თვითდაზიანებაა, მსუბუქი ნარკოტიკები ჯანმრთელობას მინიმალურ ზიანს აყენებენ, დასჯა სოციალურად რთული ჯგუფების იზოლაციას იწვევს, კანაფის კუსტარული პრეპარატების მოხმარება მასიურია და რეპრესიას მოსახლეობის კრიმინალიზაცია მოსდევს, თუ კანონით არ ისჯება ალკოჰოლის მოხმარება, ასევე უნდა იყოს მსუბუქი ნარკოტიკების მიმართ, ლეგალიზაცია ჩაახშობს ნარკობიზნესს.

მოწინააღმდეგეთა აზრით კი კანაფი ნარკოსამყაროს კარიბჭეა, ნარკოტიკების ლეგალიზაცია გაზრდის მოხმარებას, დამსჯელ ღონისძიებებს შემაკავებელი ეფექტი აქვს, კანონით ნარკოტიკების აკრძალვა მიმართულია არა იმდენად ნარკომანიით დაავადებულთა,რამდენადაც არამომხმარებეთა მიმართ, ე.ი. პროფილაქტიკური მნიშვნელობა აქვს, კანონის მასობრივ დარღვევას, რაც ნარკომანიით დაავადების ზრდაშია ასახული, კანონის გაუქმება კი არა, პრობლემის გადასაჭრელად კონსოლიდაცია უნდა მოყვეს, ალკოჰოლის მოხმარება მის საგემოვნო თვისებებს უკავშირდება – ზიანი მხოლოდ ჭარბ მოხმარებაშია, ლეგალურად და არალეგალურად ნარკოტიკების დაყოფა ხელს არ უშლის ნარკომომხმარებელს ერთიდან მეორეზე გადასვლაში, ლეგალიზაციის გამო მოხმარების პროგნოზირებადი მატება დამნაშავეობის ზრდას გამოიწვევს, იმატებს პრობლემები სამართალდამცავ, სასამართლო ორგანოებში, ლეგალიზაციით დაკარგული ნარკობაზრების ნაცვლად გაძლიერდება სხვა ბაზრები, გაჩნდება ახალი, კანონით აკრძალული ნარკოტიკული საშუალებების უკონტროლო მოხმარების ლეგალიზაცია კაპიტულაციის ტოლფასია.

მსჯელობის საგანია კანონის ლიბერალიზაციის ფორმები: დეპენალიზაციისას ნარკომოხმარება სისხლის სამართლის დანაშაულია, მაგრამ სასჯელის ზომად პატიმრობა არ გამოიყენება. დეკრიმინალიზაციისას – განიხილება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად, ლეგალიზაციისას არ ისჯება.

საინტერესოა სხვა ქვეყნების გამოცდილება: გერმანიის, იტალიის, ავსტრიის, დანიის, რუსეთის, ესპანეთის, პორტუგალიის, ჰოლანდიის კანონმდებლობით ნარკოტიკების მოხმარება დეკრიმინალიზებულია, შეერთებულ შტატებში, კანადაში, იზრაელში ნებადართულია კანაფის სამედიცინო მოხმარება. საფრანგეთში მოქმედებს დეპენალიზაციის პრინციპი. ამასთან პორტუგალიაში 2001 წელს ნარკოტიკების მოხმარების დეკრიმინალიზაციას 2008 წელში ჩატარებული ანალიზით ნარკომანიით ავადობის, სიკვდილიანობის შემცირება, მკურნალობისათვის მომართვათა ზრდა მოყვა და თუმცა რუსეთში ზოგადად დეკრიმინალიზაციას, ჰოლანდიაში კანაფის ლეგალიზაციას (1984-1992 წლებში ცეცხლსასროლი იარაღით დაზიანებები გაიზარდა 40%-ით, ძარცვა 69%-ით, ავტომობილების გატაცება 62%-ით) უარყოფითი შედეგები ჰქონდა, ჩეხეთში კანაფის დეკრიმინალიზაციამ საერთო კრიმინოგენული ვითარების გაუმჯობესება გამოიწვია.

სამართლებრივი თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ზოგიერთი ნარკოტიკის ორგანიზმში მოხვედრის გზები და გარდაქმნის თავისებურებები: კანაფის პრეპარატებს ეწევიან, ამიტომ არ არის გამორიცხული პასიური მოხმარება. ამას აღიარებენ სპეციალისტები. კანაფში შემავალი ნარკოტიკული ნივთიერებები კანაბინოიდები ცხიმში კარგად იხსნებიან, ორგანიზმში მოხვედრისას ლაგდებიან ცხიმოვან ქსოვილებში, ერთჯერადი მოხმარებისას 10 დღის, ინტენსიური მოხმარების შემდეგ კვირეებისა და თვეების განმავლობაში გამოიყოფიან სხეულიდან. ჰეროინის, კოდეინის შემცველი საშუალებების ზემოქმედება კლინიკურად მოხმარებიდან 6-8 საათი გრძელდება, შარდში მათი გარდაქმნის პროდუქტების აღმოჩენა შესაძლებელია მხოლოდ 6-8 საათის შემდეგ. აქედან გამომდინარე არ არის გამორიცხული სისხლის სამართლის მცდარი პასუხისმგებლობა კანაფის პასიური მოხმარებისას, კანაფის ინტენსიური მოხმარების შემდეგ მიუხედავად ნარკოტიკის აღკვეთისა და ბოლოს მხოლოდ კლინიკურად-ლაბორატორიული დასტურის გარეშე ნარკოტიკის მოხმარების ფაქტის დადგენისას. (არანარკოტიკული ფსიქოტროპული ნივთიერებების ანალოგიური ეფექტების გამო ცდომა არ არის გამორიცხული).

ყველაფერი ეს კანონმდებლობის ლიბერალიზაციისათვის საკმაო საფუძველია. ნაწილობრივი დეკრიმინალიზაცია მისაღები ნაბიჯია. არა ლეგალიზაცია, (ეს პანდორას ყუთია! დაუშვებელია! გაიხსენეთ ჰოლანდია, ალკოჰოლი, თამბაქო!) არამედ კანაფის დეკრიმინალიზაცია – ვიფიქროთ ამაზე.

შემოსულ წერილებში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს გაზეთ ”ბათუმელების” პოზიციას.

ბათუმში აზერბაიჯანის საკონსულოს წარმომადგენლების თქმით, ნახიჩევანის რეაბილიტაციის ცენტრი საბჭოთა ქვეყნებში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა, თავისი სამკურნალო ეფექტიდან გამომდინარე. ბათუმელი ბავშვები, სწორედ იქ, მაგრამ უკვე თანამედროვე სტანდარტებით აღჭურვილ ცენტრში 11 დღეს დარჩებიან.
მართალია, ბავშვებმა ზუსტად არ იცოდნენ ვისი ძალისხმევით მოხვდნენ აზერბაიჯანში გასამგზავრებელთა ჯგუფში, მაგრამ ეს დიდად არც ანაღვლებდათ. თუმცა, ცენტრში დასვენების, მკურნალობისა და გართობის პერსპექტივით გამოწვეული ეიფორია ყველას სახეზე ეხატა. ბევრი მათგანი საერთოდაც პირველად გავიდა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ.
ერას მოედანზე ბავშვების გასაცილებლად მშობლებთან და ჟურნალისტებთან ერთად, აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე ლევან ვარშალომიძე და ბათუმში აზერბაიჯანის გენერალური კონსული ჰუსეინ ნაჯაფოვიც იმყოფებოდნენ.
ბავშვებთან ერთად ნახიჩევანში აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს თანამშრომლები გაემგზავრნენ.

ცენტრალურმა არხებმა ზუსტად იცოდნენ, როდის ჩადიოდა ბეშუმში პრეზიდენტი – ისინი თვითმფრინავით ჩაფრინდნენ. ჩვენ როგორც კი ჩავედით, ძალადობა ეგრევე დაიწყო… დაცვამ გასაქანი არ მოგვცა, ხაზგასმით მინდა ვთქვა, რომ ეს არ იყო პრეზიდენტის პირადი დაცვა. მესმის, პირად დაცვას პრეზიდენტის უსაფრთხოების მიზნით, რაღაცა აკრძალვები აქვს, შეიძლება ვერ მოზომოს და ხელი გაგკრას, მაგრამ ჩვენ გადაღებას გვიკრძალავდნენ, გვავიწროებდნენ გაუგებარი ადამიანები, რომლებიც გვეუბნებოდნენ, რომ არიან ”თანამშრომლები”. 

კადრი ვერ გადავიღე, პრეზიდენტის ვერც ერთი სინქრონი ვერ ჩავწერე – დაცვამ პრაქტიკულად გადაგვთელა. დამეკარგა მიკროფონის ლოგო, ოპერატორს ვერ ვპოულობდი. თუმცა იმ კონკრეტულ მომენტში ეს ძალადობად არ ჩამითვლია. მერე სიტუაცია დამშვიდდა.

ყველაზე უფრო მაშინ დაიძაბა სიტუაცია, როდესაც ”ქართული ოცნების” მხარდამჭერები წამოვიდნენ, ხოლო საკონცერტო მოედანთან შეკრებილ ადამიანებს გამოეყო ”მე მიყვარს საქართველოს” მაისურიანი 200-მდე ადამიანი, სულ მამაკაცები. მათ შორის ერთი იყო ქალი, რომელმაც მე დამარტყა. სამწუხაროდ, ამ ადამიანის სახე ვერ დავაფიქსირე…
შევამჩნიე, რომ ვიღაცა მე-9 არხის ჟურნალისტს უპირებდა დარტყმას. გადავწყვიტე, მივასწრებ და კამერის წინ ეს ადამიანი გაჩერდება-მეთქი. ვკითხე, რატომ ძალადობდა. მობრუნდა ეს კაცი და ჯერ ოპერატორს დაუპირა კამერის წართმევა, მერე მე მხარში მთელი ძალით ჩამარტყა. მერე ქალმა დამარტყა მართლა უმიზეზოდ, გაუგებარი იყო მოტივი. მას ავედევნე, ვინ ხარ-მეთქი და მეორედ ჩამარტყა.

მე იმ შემთხვევებს არ ვყვები, როცა სხვას ეჭიდავებოდნენ და მე მხვდებოდა ხელი. მართლა მტკივნეული და შეურაცხმყოფელი იყო ეს დარტყმები. მართალი გითხრათ, ლოგიკას, თუ რატომ აკეთებდნენ ამას, ან რას ითხოვდნენ ჩვენგან, ვერ მივხვდი.

ერთ შემთხვევაში ძალიან შემეშინდა – სრულიად მშვიდ სიტუაციაში, როცა ”ქართული ოცნების” ხალხმა ტერიტორია დატოვა, დავრჩით ჩვენ, ჟურნალისტები და ქართული ოცნების 15 აქტივისტი. ჩვენც წამოსასვლელად ვემზადებოდით. ამ დროს დაახლოებით 20-30 კაცი ჩამოვიდა მანქანის ირგვლივ და ხელის კვრით გვიყვიროდნენ გაეთრიეთო. ერთი მამაკაცი, რომელიც მთვრალი იყო, მე მიყვიროდა, ჯერ გამოფხიზლდი და მერე მელაპარაკეო. მერე ნათია როყვას მოუქნია ხელი. ამ მომენტში უკვე მივხვდი, რომ ჩვენ გვერჩოდნენ და იძულებული გავხდი, დამეწყო ყვირილი, – პოლიციას ვეძახდი.
პოლიცია გვიყურებდა, ეს კაცები როგორ გვდევნიდნენ. მე კი ვეძახდი, რომ დაგვხმარებოდნენ. აი, მაგ დროს მეგონა, რომ გადაგვთელავდნენ, რადგან მამაკაცები იყვნენ აბსოლუტურად უკონტროლო, ერთი კი ძალიან მთვრალი იყო. დაახლოებით მე-9 დაძახებაზე პოლიცია როგორც იქნა დაიძრა. ჩემს ოპერატორს ვთხოვე, კამერა ჩაერთო და დაგვეფიქსირებინა, სამი-ოთხი წუთის განმავლობაში როგორ ვთხოვდით პოლიციას დახმარებას, ამ ადამიანების მოშორებას, მაგრამ ადგილიდან არ იძვროდნენ…

პოლიცია როცა მოვიდა, ისინი არ გაუჩერებია, მე მეუბნებოდნენ, რომ დავმშვიდებულიყავი. მე რატომ ვიყავი დასამშვიდებელი, ვერ ვხვდები… ისინი პოლიციის თანდასწრებითაც გვკრავდნენ ხელს და გვეძახდნენ, აქედან გაეთრიეთო. მოვთხოვე პოლიციას, წრე გაეკეთებინათ ჩვენ დასაცავად. როცა რამდენჯერმე გავიმეორე ერთი და იგივე მოთხოვნა, პოლიციამ მაშინ ჩაკიდა ხელები ერთმანეთს და წრე შემოგვარტყეს. წარმოიდგინეთ ორი ოპერატორი და სამი ჟურნალისტი ეხვეწება პოლიციას, რომ დაიცვან, მერე კი ისინი წრეს გვარტყამენ, რომ არ გვცემონ, ანუ პოლიცია მოქალაქეებს არაფერს ეუბნება.

პოლიციელებმა იციან იმ ადამიანების ვინაობა, ვინც ჩვენ გვცემა, თუმცა არ დაინტერესებულან გაერკვიათ, რატომ გვერჩოდნენ ისინი. არა და მგონია, რომ ამ შემთხვევაში ავტომატურად უნდა დაწყებულიყო გამოძიება ძალადობის ფაქტზე. იქვე მოვითხოვეთ ჩვენება ჩამოერთვათ ჩვენთვის, არც ეს გააკეთეს.

არ ვიცი, რატომ მერჩოდნენ. მგონი გაღიზიანება გამოიწვია იმან, რომ ძალიან ბევრი ადამიანი ვიცანი, მაგალითად, ხელვაჩაურის მიწის კომისიის აღიარების თავმჯდომარეს ვკითხე, რა სტატუსით ესწრებოდა აქციას. ვიცანი კუდის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, რომელიც სხვა დროს პრეზიდენტთან ერთად მყავს ნანახი და ვკითხე, თქვენ ხომ არ ხართ მოქალაქე, რომელიც ბეშუმში ისვენებს, მაშინ რატომ ამბობთ, რომ მოქალაქეები დევნიან ”ოცნების” აქტივისტებს-მეთქი. პოლიციელებს დავსდევდი და ვეკითხებოდი, როცა ადამიანებს სცემდნენ, რატომ არ აშველებდნენ. ალბათ ამ ყველაფრის გამო გაღიზიანდნენ.

ამ ამბების შემდეგ ერთადერთი განცდა გამიჩნდა – ეს დასაწყისია იმ მარაზმის, რაც ბათუმში 2004 წელს ხდებოდა. მაქვს შიში, რომ შეიძლება ფიზიკურად გაგისწორდნენ. პრაქტიკულად შეუძლებელია იმუშაო ისე, რომ ზუსტად და ობიექტურად ასახო მოვლენები. დავითრგუნე არა იმიტომ, რომ ვიღაცები ჩხუბობდნენ ან ჩვენ გვერჩოდნენ. მივხვდი, რომ დიდ ფარსში ვცხოვრობთ, რადგან მართლა არ არსებობს მექანიზმი, რაც გიცავს. მივხვდი იმას, რომ ვიღაცებმა შეიძლება ისე ბრმად გადაგთელონ, წამითაც არ დაფიქრდნენ, შენც ჩვეულებრივი ადამიანი რომ ხარ, გაქვს ემოციები, შიში… საერთოდ არ სცემენ პატივს ჟურნალისტს, როგორც ადამიანს, რომელიც ნეიტრალურია.

მივხვდი, რომ საქართველოში ყველაფერი პოლარიზებულია და ყველაფერს ვხედავთ შავ-თეთრ ფერებში, რაც ძალიან ცუდია. ასეთი კონტრასტები როცა არის ქვეყანაში, არსებობს იმის საფრთხე, რომ შეტაკება შეიძლება ნებისმიერ წუთს მოხდეს.