„მე მეორე ჯგუფის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი ვარ და ამ ბარაკში ჩემს შვილიშვილთან ერთად ვცხოვრობ. მხოლოდ პენსიით და სოციალური შემწეობით ვარსებობთ. აქ ცხოვრება ფაქტობრივად შეუძლებელია, ოთახებში წყალი ჩამოდის, არ გვაქვს სველი წერტილები“-გვეუბნება ლიანა ბერიძე.
59 ოჯახიდან ფართი მხოლოდ 25 ოჯახს აქვს საკუთრებაში დაკანონებული, თუმცა ხის ბარაკები საცხოვრებლად უვარგისია და თითქმის არცერთ ოჯახს სველი წერტილები არ აქვს. უბანსი არც საკანალიზაციო სისტემაა მოწესრიგებული. ოჯახების დიდი ნაწილი სოციალურად დაუცველია.
ბარაკებში მცხოვრებ ოჯახებს ბათუმის მერიამ მემორანდუმი 2004 წელს გაუფორმა, თუმცა ახალი საცხოვრებელი სახლები მერიას დღემდე არ გადაუცია. მემორანდუმის მიხედვით, ბარაკებში მცხოვრები ოჯახებისთვის საცხოვრებელი კორპუსი უნდა აშენებულიყო. აქ მცხოვრები ოჯახებს საცხოვრებელი არც სოციალურ სახლში გამოუყეს.
„ახალი ბულვარის ქვაფენილი ისეა დაპროექტებული რომ ბალახისგან არ იწმინდება. მაშინ ფილები უნდა აიყაროს და ხელმეორე დაიგოს. ამას კი მერიისგან ნებართვა სჭირდება. ნებართვა რომც მივიღოთ, ფილების ხელმეორედ დაგება დიდ ხარჯებთა, დაახლოებით 2-3 მილიონ ლართან იქნება დაკავშირებული“- ამბობს ბულვარის დირექტორი გურამ ჩიქოვანი.
დირექტორის განცხადებით, ბულვარის ტერიტორია ზედაპირულად გაიწმინდება: „მთლიანად გასუფთავება კი შეუძლებელია“.
გურამ ჩიქოვანის ინფორმაციით, ახალი ბულვარის მთელ პერიმეტრზე ამჟამად საგაზაფხულო სამუშაოები მიმდინარეობს. ხდება მიწინ განოყიერება და ყვავილების დარგვა. წელს ახალ ბულვარში 2 000 ძირი ხე და 300 000 ცალი ერთწლიანი ყვავილები უნდა დაირგოს.
პროკურატურის ინფორმაციით მოქალაქე გ.ჭ. შეიტყო, რომ ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოში განსახილველ ერთ-ერთ სისხლის სამართლის საქმეზე ოჯახის წევრები დაინტერესებულნი იყვნენ პროკურატურასთან საპროცესო შეთანხმების გაფორმებით.
მოქალაქემ ბრალდებულის ოჯახის წევრებს განუცხადა, რომ შეძლებდა საპროცესო შეთანხმების გაფორმებას, რაშიც დაეხმარებოდა მისი ნაცნობი პროკურორი, რომელმაც მიუხედავად იმისა, რომ იყო ადვოკატი, მოტყუებით, დაზარალებულებს თავი გააცნო პროკურორად და დაარწმუნა ბრალდებულის ოჯახის წევრები, რომ მისი მეშვეობით პროკურატურასთან მოხდებოდა საპროცესო შეთანხმების გაფორმება რის სანაცვლოდაც მათ დაზარალებულს გამოართვეს 1000 ლარი.
საქმეზე გრძელდება გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც ოთხიდან შვიდ წლამდე პატიმრობას ითვალისწინებს.
„მინდა, ის აყირავებული სახლებიც გაჩვენოთ… სასაფლაოა დამეწყრილი… აი იქ ოჯახს სახლის დატოვება მოუხდა, აქ სულ ვაკე იყო, ახლა რომ უყურებთ და ციცაბო დამრეცია… სულ ახალი დამეწყრილია გაღმა ის ტერიტორია, წყალი მიედინება ნაპრალებში, ისიც გადაიღეთ… აი, იქ, ჰესებისთვის გვირაბის გათხრას აპირებენ, მაგრამ იმ მთაზე მეწყრული პროცესები მიმდინარეობს, მარტის წვიმებზე რა გვეშველება, არ ვიცი… ეს ოჯახიც გადაიღეთ, ეს სახლი ორსართულიანი იყო, ახლა რომ მარტო პირველი ჩანს, მეწყერმა ჩაიტანა…“ – გვეუბნება ჩანჩხალოს რწმუნებული უშანგი დიასამიძე და ცდილობს ყველა დაზარალებულის სახლთან, ყველა ადგილას მიგვიყვანოს, სადაც ჩანს სოფელში განვითარებული მეწყრული კატასტროფების კვალი და მათი გამეორების რისკები.
სოფელი ჩანჩხალო აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს გეოლოგიის სამსახურის დასკვნით წითელ ზონაშია შეყვანილი და აუცილებელ განსახლებას საჭიროებს. აქ სულ 95 ოჯახია, სადაც 478 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ერთი ნაწილი 1985 წელს დაზარალდა მეწყრული პროცესების შედეგად. ამავე წელს მოხდა აღნიშნული სოფლის სრულყოფილი გეოლოგიური კვლევა და სოფელში მცხოვრებ ოჯახებს დღემდე აქვთ შემორჩენილი იმ დროს გეოლოგების მიერ გაცემული დასკვნები, სადაც აღნიშნულია, რომ სოფელი სასწრაფო განსახლებას საჭიროებს. მას შემდეგ მეწყერი სოფელს პერიოდულად უტევს.
ყანებს, ბაღჩებს, ეზოებს მეწყრის შედეგად გაჩენილი ნაპრალები კვეთს. ამ ტერიტორიაზე სიარულის დროს ისეთი შეგრძნება ჩნდება, თითქოს ნიადაგი წყალში ტივტივებს. სოფლის გამგებელი გვიხსნის, რომ გეოლოგების თქმით, სწორედ ნიადაგზე გაჩენილ უზარმაზარ ნაპრალებში მომდინარე წყაროებია მეწყრის განმაპირობებელი ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი. აქ ამბობენ, რომ ყანებში, როდესაც საგაზაფხულო სამუშაოებს იწყებენ, მიწის სიღრმიდან წყლის შუილის ხმა ისმის.
ისედაც რთულ პირობებში მცხოვრებ ადამიანებს კიდევ ერთი ახალი პრობლემა გაუჩნდათ, ჩანჩხალოში, სოფლის ქვეშ 5-კილომეტრიანი გვირაბის გაყვანაა დაგეგმილი, რომელიც „შუახევიჰესის“ აშენებას უკავშირდება.
„არ ვიცით რა გავაკეთოთ, გეოლოგებმა გვითხრეს, მიწის დამუშავება და ერთწლიანი კულტურების მოყვანა დაუშვებელიაო, მაგრამ აქ მხოლოდ ეგ არის შემოსავალი, სხვა არაფერი გაგვაჩნია. ჩვენი სოფლიდან ხუთ ოჯახს, რომელთაც სახლი მთლიანად გაუნადგურა სტიქიამ, ბინები გადასცეს შუახევის ცენტრში, მაგრამ გაზაფხულობით მაინც ამოდიან და მიწას ამუშავებენ, რადგან მათ სხვა შემოსავალი არ აქვთ. გარდა ამისა, ძალიან გვიკვირს, ასეთ სოფელში როგორ შეიძლება გვირაბის გაყვანა, აქ რომ აფეთქება დაიწყონ, მთელი სოფელი ჩამოიშლება. არ დავუშვებთ ამას.“ – ამბობენ სოფლის მცხოვრებლები.
სოფლის მაცხოვრებელთა განცხადებით, “შუახევიჰესისთვის” საჭირო წყალსაცავი და გვირაბი ხულოს მუნიციპალიტეტში სოფელ ღურტაში უნდა აშენდეს. სოფლის მოსახლეობა უკვე რამდენიმე დღეა ჰესის მშენებლობას აპროტესტებს. მოსახლეობა აქციის გამართვას დღესაც აპირებს.
„ამ წუთებში თითქმის მთელი სოფელი მივემართებით მშენებლობის ადგილზე, აქცია რამდენხანს გაგრძელდება ვერ გეტყვით“- ამბობს „ბათუმელებთან“ საუბარში ღურტის მაცხოვრებელი ოთარ იაკობაძე.
გუშინ წინ, აქციის მონაწილეებსა და პოლიციას შორის ფიზიკური დაპირისპირება მოხდა.
სოფელი ღურტა მთაზეა გაშენებული, მთის ძირში კი მდინარე მიედინება, გვირაბის მშენებლობა მდინარის ერთ მონაკვეთზე, სოფლის ქვემოთ დაიწყო. სოფელ ღურტას მოსახლეობა ამბობს რომ მათი სოფელი დამეწყრილია და შესაძლოა ჰესის მშენებლობამ სავალალო შედეგები გამოიწვიოს.
Sdare dni vbaTumi ანუ „ოთხი დღე ბათუმში“- ამ სათაურით სტატია პოლონეთის ქალაქ კატოვიცეს აეროპორტის ჟურნალ Sdare dni vbaTumi -ის გასული წლის შემოდგომის ნომერში გამოქვეყნდა. სტატია სარეკლამოა და მკითხველს ქალაქში დასვენების უპირატესობებზე მოუთხრობს. სტატიაში აღწერილია ადგილები, რომლებიც აუცილებლად უნდა მოინახულოს რეგიონში ჩამოსულმა ტურისტმა. სტატია პოლონურ და ინგლისურ ენებზეა დაწერილი. ავტორი, აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტის სარეკლამო კამპანიის კოორდინატორი მიშელ ჟანოვსკია.
დეპარტამენტის მარკეტინგის სამსახურის სპეციალისტის სოფო გუჯაბიძის ინფორმაციით, სტატიის მიზანი რეგიონის პოპულარიზაციაა. ამის მიღწევას კი ავტორი პოლონელებისთვის რჩევების მიცემით ცდილობს. ის ურჩევს მათ, თუ როგორ გახადონ ვიზიტი აჭარაში კიდევ უფრო საინტერესო. ჟურნალი SILESIA-AIRPORT – ი კატოვიცეს საერთაშორისო აეროპორტში ვრცელდება. კატოვიცე ევროპის მასშტაბით ერთ-ერთი ყველაზე დიდი აეროპორტია და ყოველწლიურად 2,5 მილიონზე მეტ მგზავრს ემსახურება. კატოვიცეს აეროპორტიდანვე შესაძლებელია ავიაკომპანია „Wizz Air“-ის საშუალებით პირდაპირი ფრენით საქართველოში გამგზავრება. ტურიზმის დეპარტამენტის ინფორმაციით, აჭარაში ჩამოსასვლელად ბევრი ევროპელი ტურისტი ამ რეისით სარგებლობს.
სოფო გუჯაბიძის ინფორმაციით, დეპარტამენტის მიერ გასულ წელს დაწყებული პიარკამპანია პოლონეთში ამ დრომდე გრძელდება. ბოლო პერიოდში პოლონეთის ბეჭდურ პრესაში ბათუმის შესახებ სტატიები გამოაქვეყნეს ავტორებმა, რომლებიც გასულ წელს დეპარტამენტის მიერ საინფორმაციო ტურის ფარგლებში იყვნენ ბათუმში მოწვეულები.
დეპარტამენტის კვლევით, 2013 წელს პოლონურ ჟურნალ-გაზეთებსა და ინტერნეტპორტალებზე დაბეჭდილი სტატიების წვდომამ 560 000 შეადგინა. გასულ წელს სარეკლამო კამპანია ხორციელდებოდა ასევე პოლონეთის ტელევიზიებითა და გარე სარეკლამო ბილბორდების საშუალებით. სარეკლამო კამპანია ჩატარდა კატოვიცეს აეროპორტში, პოლონეთის კურორტებზე კინოფესტივალის „Orange kino letnie“-ის ფარგლებში. ამ პროექტის წვდომამ 4, 984. 058 შეადგინა.
2014 წელს დეპარტამენტი სარეკლამო ღონისძიებების დამატებას გეგმავს, მალე დეპარტამენტის ვებგვერდი პოლონურ ენაზეც იქნება ხელმისაწვდომი. სოფო გუჯაბიძის ინფორმაციით, დეპარტამენტის დაკვეთით სარეკლამო სტატიები პოლონეთის გარდა თურქეთის, უკრაინის, რუსეთის, სომხეთისა და ბელორუსიის ქვეყნების ტურისტულ ჟურნალებში იბეჭდება. ამ ქვეყნების სარეკლამო კომპანიების წვდომა 32 607 950-ს, პრესტურების შედეგად გამოქვეყნებულ სტატიებზე წვდომა კი 20 996 800-ს შეადგენს.
დეპარტამენტის სტატისტიკის მიხედვით, გასულ წელს აჭარას 309.617 ტურისტი სტუმრობდა. აქედან სასტუმროს მომსახურებით გასულ წელს თურქეთიდან, ირანიდან, სომხეთიდან, პოლონეთიდან და ისრაელიდან 10.955-მა ტურისტმა ისარგებლა.
–ბატონო ირაკლი, რამდენადაა დაცული უსაფრთხოების წესები თქვენს კომპანიაში და უტარდებათ თუ არა თანამშრომლებს ტრენინგები?
-ჩვენი კომპანიის თანამშრომლები აღჭურვილნი არიან შესაბამისი ხელსაწყოებით, რაც აუცილებელია სამუშაოების უსაფრთხოდ წარმოებისთვის. ხორციელდება მათი გადამზადება, რაც ამ დროისთვისაც მიმდინარეობს. აღნიშნულ მეცადინეობებს ატარებს შრომის დაცვისა და უსაფრთხოების სამსახური. ეს არის ათდღიანი სწავლება, რომელიც ყოველ ექვს თვეში ტარდება. როდესაც ახალი თანამშრომელი ინიშნება, მასაც უტარდება მეცადინეობები.
– რამდენიმე დღის წინ ტრაგიკული შემთხვევა მოხდა ქედაში. ახალგაზრდა მამაკაცი, თქვენი თანამშრომელი, დენის დარტყმის შედეგად გარდაიცვალა. შესწავლილია თუ არა, რასთან გვქონდა საქმე?
-დიახ, იყო ასეთი სამწუხარო ფაქტი და ის ადამიანი იყო ჩვენი თანამშრომელი. როდესაც ასეთი უბედური შემთხვევა ხდება, იქმნება კომისია, 10 დღის ვადაში სწავლობს ამ საკითხს და შემდგომ აქვეყნებს დასკვნას, რომელიც საჯაროა. ამ შემთხვევასთან დაკავშირებით, რამდენადაც ვიცი, კომისიის მუშაობა დასასრულს უახლოვდება. ჩვენებები ჩამოერთვა ყველა პასუხისმგებელ პირს.
ენერგეტიკაში მომხდარი უბედური შემთხვევა იმდენად სპეციფიკურია, რომ წინასწარ რაიმე დასკვნის გაკეთება არ შეიძლება. ტექნიკური სამუშაოები ამ სფეროში გაწერილია კანონმდებლობით და შიდა ნორმატიული აქტებით. ასეთი ფაქტების დროს კომისიის მიერ (სადაც შედის იურისტი, უსაფრთხოების სამსახურისა და ტექნიკური სამსახურის წარმომადგენლები), ხდება შესწავლა, კონკრეტულად რომელი მუხლი/ნორმა იყო დარღვეული. ძირითადად, სამუშაოს შესრულების სამი წესია – „გამორთე დანადგარი“, „შეამოწმე ძაბვის არარსებობა“ და „დაამიწე“. ვფიქრობ, უბედური შემთხვევა შესაძლოა მომხდარია იმის გამო, რომ არ არის შემოწმებული ძაბვის არარსებობა. ამის შემოწმებას სჭირდება სპეციალური ხელსაწყოები, რაც ყველა თანამშრომელს აქვს. ხშირად არის მექანიკური შეცდომაც; შეიძლება კიბე იდგა იქ, დაუცდა ფეხი, ჩამოვარდა, ან მიედო ძაბვას… თუმცა, კომისიამ შეიძლება სულ სხვა გარემოებას მიაკვლიოს.
– ეხმარებით თუ არა დაღუპულის ოჯახს?
-ენერგოკომპანიის ყველა თანამშრომელი დაზღვეულია და თუ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს მოხდა რამე სავალალო შემთხვევა, სადაზღვევო კომპანია ანაზღაურებს. კომისიის დასკვნა ამ შემთხვევაში აუცილებელია. თუ შემთხვევა არასამსახურებრივს უკავშირდება და სადაზღვევო თანხა არ გადაეცემა, ჩვენს კომპანიაში არის კომისია, რომელიც სწავლობს დაღუპულის ოჯახურ მდგომარეობას და გარკვეულ დახმარებას მაინც ითვალისწინებს.
– ელექტროგადამცემი სისტემა მოძველებულია განსაკუთრებით სოფლებში, რა გაქვთ დაგეგმილი ამ კუთხით?
– ყველა ოჯახშიც კი არ არის ახალი გაყვანილობა, დამეთანხმებით, თუმცა, ეს ყველაფერი ჩვენ რომ უნდა შევისწავლოთ, თავისთავად ცხადია, მაგრამ ამას სჭირდება დრო. რაც 80 წლის განმავლობაში შენდებოდა, ის ასე უცებ არ შეიცვლება და გაკეთდება. ამ ეტაპზე, გამრიცხველიანების მიხედვით, რაც მიმდინარეობს ახლა, ხდება ღია კაბელების უმეტესი ნაწილის იზოლირებულით შეცვლა, რომელიც უფრო დაცული და უსაფრთხოა.
– საერთო მრიცხველების პრობლემა როდის მოგვარდება რეგიონში?
-საერთო მრიცხველები მთელი ქვეყნის მასშტაბით 2015 წლიდან აღარ იარსებებს. ეს შეთანხმებული გეგმა-გრაფიკია სახელმწიფოსთან. არ არის გამორიცხული, მანამდეც დავასრულოთ ინდივიდუალური გამრიცხველიანება.
– ქალაქის უბნებში ხშირად ითიშება ელექტროენერგა, რითია გამოწვეული?
– გეთახმებით, მაგრამ ესაა გეგმიური გამორთვები, რაც უკავშირდება იმას, რომ შენდება ახალი ხაზები, მიმდინარეობს სხვადასხვა სამუშაოები, რომლებიც ძაბვის ქვეშ არ კეთდება. მაგალითად, ტრანსფორმატორების შეცვლა და სხვა. ბევრი მოძველებული დანადგარი იცვლება. ინტერნეტით და ტელევიზიით წინასწარ ვაფრთხილებთ ამის შესახებ მოსახლეობას. მინდა გითხრათ, რომ უკეთესობისკენ არის მიმართული ეს გამორთვები.
– ისევ უსაფრთხოებას დავუბრუნდები. სადარბაზოებში და სხვა ადგილებში არის ფაქტობრივად ღია კარადები, რომლებშიც ძაბვაა, გამანაწილებელი კაბელები შიშველია. ამაზე ვინ არის პასუხისმგებელი?
-თუ მეტყვით კონკრეტულად რა მონაკვეთებზეა საუბარი, ჩავინიშნავ და აუცილებლად გადავამოწმებ, ისე ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა ალოგიკურია. თუმცა, შემიძლია დარწმუნებით ვთქვა, რომ ასეთი ფაქტები არ უნდა იყოს, იმიტომ, რომ მკაცრ კონტროლზეა. კომპანიაში მიღებული წესებით, ასეთი რამ ყოვლად დაუშვებელია. თუ სადმე არის, კიდევ ერთხელ ვამბობ, მოგვმართოს ნებისმიერმა და ეს სწრაფად გამოსწორდება. ჩვენთვის მნიშვნელოვანია კომუნიკაცია აბონენტებთან და პრიორიტეტულია, რომ სტაბილურად იყოს ელექტროენერგია. ჩვენი ბიზნესი სწორედ იმაზეა დაფუძნებული, რომ რაც შეიძლება მეტი ელექტროენერგია გაიყიდოს. ამიტომ, როცა პრობლემაა, ვზარალდებით ჩვენც. მოსახლეობას და ჩვენ, ასე ვთქვათ, საერთო ინტერესი გვაქვს – იყოს უწყვეტი ელექტროენერგია. თამამად შემიძლია ვთქვა, რომ მალე მივაღწევთ ამას.
– ბატონო რეზო, რა არის ზოგადად რკინადეფიციტური ანემია და რა სიმპტომები ახასიათებს ამ დაავადებას?
– რკინადეფიციტური ანემია არის ადამიანის სისხლში ერითროციტების და ან ჰემოგლობინის დეფიციტი. ანემია განიხილება არა როგორც ცალკე აღებული დაავადება, არამედ სხვადასხვა დაავადების მიერ გამოვლენილი ერთ-ერთი სიმპტომი, რომელიც მიმდინარეობს შემდეგი კლინიკური ნიშნებით: საერთო სისუსტე, ადვილად დაღლა, სიფერმკრთალე. ამ დაავადების მძიმე ფორმის დროს ადამიანს აღენიშნება შემდეგი სიმპტომები, მაგალითად, პაციენტს მიდრეკილება აქვს საკვებად მიირთვას ისეთი ნივთიერებები, რომლებიც ჩვეულებრივ საკვებად არ გამოიყენება, მაგალითად, ცარცი, ყავის მარცვლები, უმი კარტოფილი და ასე შემდეგ. ასევე ახასიათებს ყნოსვის გაუკუღმართებაც _ ადამიანს მოსწონს ბენზინის, საღებავის, აცეტონის სუნი და ასე შემდეგ. ეს არის ზოგადი სიმპტომები ანემიის.
– რამდენად გავრცელებულია ეს დაავადება?
– რკინადეფიციტური ანემია დღესდღეობით მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებულ დაავადებათა რიგშია. დაავადება გვხვდება როგორც განვითარებულ, ასევე განვითარებად ქვეყნებში. რკინადეფიციტური ანემია ჭარბობს ნაკლებადგანვითარებულ ქვეყნებში.
– ვინ უფრო მიდრეკილნი არიან ამ დაავადების მიმართ _ მამაკაცები თუ ქალები?
– რკინადეფიციტური ანემია შეიძლება განუვითარდეს როგორც მამაკაცს, ასევე ქალს, მაგრამ არსებობს სხვადასხვა გამოვლინებები სქესის მიხედვით. ქალებში ხშირად რკინადეფიციტური ანემია გამოვლინდება მენსტრუაციული ციკლის დარღვევის დროს, როცა ციკლი არის ჭარბი ან გახანგრძლივებული, ასევე მშობიარობის, აბორტის სიხშირის შედეგად. ასევე რკინადეფიციტური ანემია შეიძლება განვითარდეს ორსულობის დროს. ორსულობის ბოლო პერიოდში თითქმის ყველა ქალს აღენიშნება რკინის დეფიციტი.
მამაკაცებში ანემიის გამომწვევი მიზეზები კი ხშირად არის კუჭ-ნაწლავის წყლულოვანი დაავადებები, გასტრიტი, ბუასილი და ა.შ. კუჭ-ნაწლავის დაავადებების დროს, რომელთაც ახლავს პერიოდული სისხლდენა და მიღებული საკვებიდან რკინის შეწოვის დაქვეითება. ასევე სხვა ლორწოვანი გარსებიდან ქრონიკული სისხლდენა.
– გადაეცემა თუ არა ეს დაავადება მემკვიდრეობით და არის თუ არა განკურნებადი?
-რკინადეფიციტური ანემია არ არის მემკვიდრული დაავადება, მის განვითარებას სხვადასხვა მიზეზი განაპირობებს და იგი აბსოლუტურად განკურნებად დაავადებათა რიგშია. მოსახლეობა ხშირად ანემიას აიგივებს ლეიკემიასთან, რაც არასწორია, ლეიკემია არის ძვლის ტვინის სიმსივნე, რომელსაც არავითარი კავშირი არ აქვს რკინადეფიციტურ ანემიასთან.
– რა უნდა გავაკეთოთ პირველ რიგში, თუკი გვაქვს საფუძვლიანი ეჭვი აღნიშნული დაავადების არსებობის?
– როცა გვაქვს ეჭვი, ავადმყოფს უნდა ჩაუტარდეს ლაბორატორიული გამოკვლევა, სისხლის საერთო ანალიზის დროს თუკი დაფიქსირდა ერითროციტების, ჰემოგლობინის დაბალი ციფრები, ესე იგი საქმე გვაქვს ანემიასთან. ანემიას გააჩნია მსუბუქი, საშუალო და მძიმე ფორმა. მსუბუქი ფორმის დროს ყოველთვის მკურნალობა იწყება რკინის შემცველი აბებით. მოსახლეობაში გავრცელებულია მოსაზრება იმის შესახებ, რომ რკინადეფიციტური ანემიის მკურნალობა თითქოს შესაძლებელია რკინის შემცველი საკვების უხვად მიღებით, მაგალითად ხილით, ხორცეულით, რაც არასწორი მოსაზრებაა. ანემიის მკურნალობა მხოლოდ საკვები პროდუქტებით, გამორიცხულია. საჭიროა კომპლექსური მკურნალობა. რადგან რაც არ უნდა დიდი რაოდენობით მივიღოთ რკინით მდიდარი საკვები, ორგანიზმი იმ რაოდენობით არ შეიწოვს რკინას, რომ ანემია აღმოიფხვრას. როცა ანემიური სინდრომი უკვე დადგენილია, უნდა ჩატარდეს კომპლექსური მედიკამენტოზური მკურნალობა.
– რა პროფილაქტიკურ ხერხს შეიძლება მივმართოთ ანემიის თავიდან აცილების მიზნით?
– სასარგებლოა რკინით მდიდარი საკვების მიღება, განსაკუთრებით ორსულთათვის, რომლებმაც უნდა მიირთვან უხვად ხილი და ხორცეული. მაგრამ თუ უკვე განვითარდა ანემია, ამ შემთხვევაში მხოლოდ საკვების მიღებით ეფექტი არ გვექნება. ამ დაავადების აქტუალობიდან გამომდინარე მსოფლიოს რიგ ქვეყნებში პროფილაქტიკური თვალსაზრისით შეაქვთ რკინით გამდიდრებული ანუ ფორტიფიცირებული ფქვილი.
ასევე დიდი მნიშვნელობა აქვს ცხოვრების ჯანსაღი წესის დაცვას, რაც გულისხმობს ორსულების დასვენებას, სწორ კვებას, სუფთა ჰაერზე სეირნობას, ალკოჰოლისა და თამბაქოს მიღებისაგან თავშეკავებას. ამ დაავადების ზემოაღნიშნული სიმპტომების არსებობისას დროულ მიმართვას ექიმ ჰემატოლოგთან.
დეკემბრის ცივი დღე იყო. ფეხმძიმე დედა შვიდი კილომეტრი ატარეს ფეხით, პატარა ბავშვებთან ერთად, რაიონის ცენტრში ჩემს და-ძმებს ხელი წაავლეს და ტომრებივით შეყარეს სატვირთო მანქანაზე. როცა მამა გაბრაზდა და შენიშვნა მისცა, დაემუქრნენ“, – იხსენებს მშობლების მონათხრობს მერი დიასამიძე.
მისთვის გადასახლებაში გატარებული წლები „აუნაზღაურებელი და შეუფასებელი ტკივილია“.
„სახლიდან ვერაფრის წამოღება მოასწრეს მშობლებმა. მოულოდნელად დაგვადგნენ თავზე. დაუნდობლად იქცეოდნენ. პირუტყვის გადასაყვან ვაგონებში ვერ სუნთქავდნენ ადამიანები. დედაჩემს გონება დაუკარგავს. ბეწვზე გადარჩენილა. ადამიანებს არ აძლევდნენ საკვებს და წყალს, უამრავი დაიღუპა. გარდაცვლილებს კი ვაგონებიდან ყრიდნენ. არც კი მარხავდნენ. ყაზახეთში ჩასულები მიწურებში, გაუსაძლივ პირობებში დაყარეს. დედა ამბობდა, გველებთან ერთად გვეძინაო“.
სუფთა წყლის დეფიციტის გამო ადამიანები ხშირად ავადდებოდნენ. სასმელ წყლას ბინძური ჭებიდან იღებდნენ, რაც ხშირად ინფექციას და სხვადასხვა დაავადებას იწვევდა:
„ჩემი და ისე დაავადდა, რომ წლების განმავლობაში ხმას ვერ იღებდა. დღემდე წარმოუდგენელია, როგორ შეძლო დედაჩემმა ჩემი ან სხვა შვილების გადარჩენა. თვითონაც ძალიან სუსტად იყო მშობიარობის შემდეგ. მამა კი თავდაუზოგავად შრომობდა. ჩემი და-ძმები იმ დროს 13-14 წლის იყვნენ და მათ უფრო მძიმედ გადაიტანეს ეს წლები. შიმშილი, სიცივე და მძიმე შრომა ბამბის პლანტაციებში. გადასახლების საშინელი მოგონებები დედაჩემს მთელი ცხოვრება ტანჯავდა. ისეთი შეშინებული იყო, გვეტყოდა „ფანჯარასაც ყურები აქვსო“. გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ დედა და მამა მალე გარდაიცვალნენ“.
სოფელ ორცვადან დიასამიძეების ოჯახის გარდა კიდევ რამდენიმე ოჯახი გადაასახლეს. სამშობლოში ისინიც ცოცხლები დაბრუნდნენ, თუმცა ყველა მათგანს ახალი ცხოვრების დაწყება თავიდან მოუწია. „მიწასთან იყო ყველაფერი გასწორებული. არც სახლი, არც საკვები. ისევ წვალება. სამშობლოს მოღალატის სახელით გაგვასახლეს, თუმცა დღესაც არავინ იცის, რაში გამოიხატებოდა ეს ღალატი. მამაჩემს ბოლშევიკები რომ არ მოსწონდა, ალბათ ამაში. ყაზახეთშიც როგორც კაციჭამიებს, ისე გვიყურებდნენ _ ესეც პროპაგანდის შედეგი იყო. ადამიანები „ჩაშვების“ ინსტიტუტს პირადი ანგარიშსწორების იარაღად იყენებდნენ“.
მერი დიასამიძის გაკვირვებას იწვევენ ის ადამიანები, რომლებიც ამ რეჟიმს მისტირიან: „საშინელი, მახინჯი სისტემა იყო. ვინ იყო სტალინი? მმართველი, რომელიც შიშს სცემდა ყველას, შეეძლო ყველა დაეხვრიტა, ვინც ხმას ამოიღებდა. ვისაც არ გამოუცდია გადასახლების საშინელი დღეები, მათთვის შეიძლება მარტივია, მაგრამ ადამიანებმა ოჯახის წევრები, შვილები დაკარგეს. ბევრი დაიღუპა. ჩემს ქვეყანაში უცხო მიმოწმებდა პასპორტს და „შლაგბაუმით“ გვიხერგავდა გზას. საუბარი ადვილია, თუმცა რა ტანჯვა გადაიტანეს ჩემმა მშობლებმა ოთხ შვილთან ერთად, ეს მხოლოდ უფალმა იცის“.
რამდენიმე წლის წინ ქართულმა სახელმწიფომ გადასახლებაში მყოფი პირები რეპრესირებულებად აღიარა და ფულადი კომპენსაცია მისცა: „280 ლარი მოგვცეს. სასაცილო იყო. ამხელა ტკივილგადატანილ ადამიანებს სახელმწიფო ასე არ უნდა მოგვქცეოდა“.
სტალინის მუზეუმის ყოფილი შენობა წარმოადგენს ბელეტაჟის ტიპის ნაგებობას ეზოს მხარეს გამართული ლოჯიით. ძველი ფოტოების მიხედვით ჩანს, რომ თავდაპირველად სახლი ემყარებოდა ხიმინჯებს. მოგვიანებით ხიმინჯების დონეზე არსებული ნაწილი სარდაფის სართულად დახურეს, ხოლო აივანი შუშაბანდებში ჩასვეს. მე-19 საუკუნის 50-იანი წლებიდან შენობას პირვანდელი სახე დაუბრუნეს და ეზოში სკვერი გააშენეს.
ასეთი ტიპის საცხოვრებელი სახლები ძველი ბათუმის არქიტექტურაში XIX საუკუნის დასასრულიდან ვრცელდება. მის თავისებურებას წარმოადგენს ოთახების ერთმანეთის გვერდით იზოლირებულად განთავსება და მათი ორიენტირება აივნის მხარეს. შეიძლება ითქვას, რომ ნაგებობა XIX ს-ის დასასრულის “შემოსავლიანი სახლის” ერთ-ერთი ადრეული ტიპური ნიმუშია.
ასეთი გეგმის მქონე შენობები, ძველ ბათუმში, ძირითადად, გასაქირავებლად გამოიყენებოდა. სტალინის მუზეუმის ყოფილი შენობა თავდაპირველად არსებული წაგრძელებული გეგმის მქონე საცხოვრებელი ნაგებობის მხოლოდ ნაწილია.
ეზოს მხარეს აივნით ორიენტირებული შენობის ერთადერთი მხატვრული დეტალი – ხის კბილანებიანი კარნიზია, სხვა მხრივ მის შემკულობას მარტივი პროფილის კარ-სარკმელთა საპირეები შეადგენს. სახლი ნაგებია შერეული ტექნიკით – ქვითა და “ფახვერკული” (ბათუმისათვის ტიპური ე.წ. “დრანკით”) წყობით, გადახურულია კრამიტის სახურავით.
შენობას არ გააჩნია განსაკუთრებული მხატვრული ღირებულება, მაგრამ იგი წარმოადგენს XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი ნაგებობის ავთენტურ ნიმუშს ძველი ბათუმის განაშენიანებაში.
შენობას აქვს ისტორიული ღირებულება, რომელიც თავის მხრივ გამყარებულია XIX-XX სს-ის მიჯნის ავთენტური გარემოს შენარჩუნებით. აღსანიშნავია ის, რომ შენობა განთავსებულია ეზოს სიღრმეში და შესასვლელებითა და აივნით გახსნილია სწორედ ეზოს მხარეს, რაც, გარკვეულად გულისხმობს კურდონერის დეკორატიული მოწყობის შესაძლებლობას.
ქუჩისაკენ ეზოებით მიმართული კურდონერები ტრადიციულია ბათუმის განაშენიანებაში და სწორედ ამ თავისებურების გათვალისწინებით 50-იანი წლებიდან მუზეუმის ეზოში გაშენებული იყო დეკორატიული “სკვერი” ეგზოტიკური მცენარეებით. სტალინის მუზეუმის ყოფილი შენობა XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლის ერთ-ერთი ტიპური ნიმუშია, რომელსაც ჯერ კიდევ შენარჩუნებული აქვს ავთენტურობა.
1936 წელს ამ შენობაში გაიხსნა და გარკვეული პერიოდულობით ფუნქციონირებდა სტალინის მუზეუმი (1936 წელს გახსნილმა მუზეუმმა 1956 წელს შეწყვიტა ფუნქციონირება. 1964 წლიდან მუზეუმი განახლდა და 1988 წელს კვლავ დაიხურა. 1995 წლის 9 მაისს მუზეუმი ისევ გაიხსნა და 2011 წლის 12 იანვარს დაიხურა).
ამ შენობაში სტალინის მუზეუმის გახსნა განაპირობა იმან, რომ ეს იყო სახლი, სადაც ცხოვრობდა სტალინი. XIX საუკუნის დამლევს სახლი მესაათე სიმხოვიჩს ეკუთვნოდა. ამ უბანში სახლებს მეტწილად გასაქირავებლად აშენებდნენ. რამდენიმე ერთად ქირაობდა ოთახს. ყოველი მათგანი სახლის პატრონს თვიურად სამ მანეთს უხდიდა ერთი საწოლისათვის. ამ სახლის ერთ ოთახში ცხოვრობდა მანთაშევის ქარხნის მუშა კოტე კალანტაროვი და კოწია კანდელაკი.
რსდმპ თბილისის კომიტეტის დავალებით იოსებ სტალინი ბათუმში ჩამოვიდა 1901 წლის გვიან შემოდგომაზე. რადგანაც მას ბათუმში არავინ არ ჰყავდა, კარგა ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა რკინიგზის სადგურში. ამის შესახებ არსებობს ჟანდარმერიის პატაკები ბათუმის ოლქის სამხედრო გუბერნატორის სახელზე.
1901 წლის დეკემბრის შუა რიცხვებში სტალინი უკვე დადის პუშკინის ქუჩაზე არსებულ სიმხოვიჩის სახლში, რადგან არსებობს სტალინის თანამებრძოლების დარახველიძისა და განსაკუთრებით კალანტაროვის მოგონებები, რომლებიც მიუთითებენ, რომ ამ სახლში სტალინთან ერთად გეგმავდნენ რევოლუციურ გამოსვლებს.
ასევე, 1902 წლის 9 მარტის ბათუმის ცნობილი მუშათა დემონსტრაცია, რომელიც მსხვერპლით დამთავრდა, სწორედ ამ სახლში დაიგეგმა. მაგრამ ამ სახლში სტალინი სისტემატურად არ ცხოვრობდა, რადგან მას, როგორც საეჭვო პირს, პოლიცია უთვალთვალებდა და ისიც იძულებული იყო გამოეცვალა საცხოვრებელი ადგილები.
სიმხოვიჩის სახლის გარდა, სტალინი ათევდა ბარცხანაში, როტშილდის ქარხნის მუშა, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრ და სტალინთან ყველაზე დაახლოებულ პირთან, სილიბისტრო ლომჯარიასთან.
ლომჯარიას ბინაში ჩატარდა 1901 წლის 31 დეკემბერს შეკრება, სადაც აირჩიეს რსდმპ ბათუმის კომიტეტი. ასევე სტალინი ბათუმში ხანმოკლე ყოფნის პერიოდში ჩერდებოდა კიდევ 5 ადგილზე. ერთ-ერთი კონსპირაციული ბინა იყო თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის მიმდებარე ტერიტორია და აგრეთვე, ჭაობის დასახლებაში, ახმედ ბერიძის სახლი.
სიმხოვიჩის სახლში ხშირად იმართებოდა საიდუმლო პარტიული შეკრებები. მაგ. 1902 წლის თებერვალში აქ შედგა რსდმპ ბათუმის კომიტეტის საიდუმლო შეკრება, რომლის მუშაობაში მონაწილეობდა ცნობილი ბოლშევიკი ფეოდოროვი და დავით ლაღიძე.
აქ ცხოვრებისას სტალინმა ჩამოაყალიბა რამდენიმე არალეგალური სოციალ-დემოკრატიული წრე, რომლებსაც თვითონ ხელმძღვანელობდა. აქვე მომზადდა ამ წრის პირველი არალეგალური კონფერენცია.
ამ სახლში ინახებოდა სტამბა, რომელიც 1902 წლის დამდეგს გამართა ბათუმის კომიტეტმა.
ოთახი, სადაც სტალინი ცხოვრობდა, 14 კვ. მეტრია. ოთახში იდგა ხის სამი საწოლი, ერთი უჯრიანი ძველი მაგიდა, რომლის თავზე კედელზე თუნუქის პატარა ლამპა ეკიდა. ოთახში იდგა ოთხი ხის სკამი და ნავთქურა.
მუზეუმში დაცული იყო 400-მდე ექსპონატი და 2000-მდე წიგნადი ფონდი. ექსპონატები გადატანილია ხარიტონ ახვლედიანის მუზეუმში. 2013 წლის 18 ივლისისთვის სტალინის სახლი შენარჩუნებულია პირვანდელი სახით.
2014 წლის 9 მარტი. სახლს, სადაც სტალინი ცხოვობდა, ანგრევენ.
არაერთხელ გამოთქმული პროტესტის მიუხედავად დღეს ქედაში გამართულ პარტიულ ყრილობაზე პოლიტსაბჭოს მიერ წარდგენილმა ამირან ცინცაძის კანდიდატურამ დელეგატებისგან მხარდაჭერა მიიღო.
დამსწრე დელეგატებიდან თავი მხოლოდ პარტიის სამმა წევრმა შეიკავა.
პარტიულ ყრილობაზე, რომელსაც 70 დელეგატიდან 63 ესწრებოდა, პარტიის ქედის ბიუროც აიჩიეს.
“ქართული ოცნების” ერთ-ერთი წევრი მზია საფარიძე ამბობს, რომ დელეგატებზე ზეწოლა განხორციელდა და პარტიის შემადგენლობა მართვადი პიროვნებებით ყალიბდება:
„აქტივის ნაწილს, რომელიც ასლან ლორთქიფანიძის კანდიდატურას უჭერდა მხარს, მურმან დუმბაძე, ალექსანდრე ჩიტიშვილი, ავთანდილ ბერიძე, ნუგზარ ფუტკარაძე შეხვდა და უთხრა, პოლიტსაბჭოს მიერ მოწონებულ ამირან ცინცაძის კანდიდატურას მხარდაჭერა უნდა მიეღო. ეს კადრი [ამირან ცინცაძე] არამარტო ჩემთვის, პარტიის ბევრი წევრისთვის მიუღებელია, მაგრამ რადგან აქტივისტების დიდი ნაწილი თემისა და სოფლის რწმუნებულები არიან, მათზე ზეწოლა განხორციელდა.“
“ამირან ცინცაძე, რომელიც ქედის გამგებლის თანაშემწის სიმამრია, ვიცე-სპიკერ მურმან დუმბაძის კანდიდატურაა. ჯერ კიდევ ორი წლის წინ გავაპროტესტეთ მურმან დუმბაძის გადაწყვეტილება, როცა გამგებლად ნოდარ ძნელაძის დანიშვნა უნდოდა. მართალია ნოდარ ძნელაძე გამგებლად ვეღარ დაინიშნა, მაგრამ დღეს ბიუროს შემადგენლობაში დასახელდა, პარტიის წევრებს არავინ არაფერს ეკითხება, მართვადი პირებით აკომპლექტებენ პარტიას“ – აცხადებს მზია საფარიძე.
პარტიის რაიონული ორგანიზაციის მოვალეობის ყოფილმა შემსრულებელმა ასლან ლორთქიფანიძემ ყრილობაზე პარტიის წევრებს სიტყვით მიმართა და განაცხადა, რომ სამართლიანობისთვის დაწყებულ ბრძოლას ქედაში ბოლომდე მიიყვანს.
„სამართლიანობის აღდგენაში ვიგულისხმე, რომ „ქართული ოცნება“ ხელისუფლებაში სრულად მოვა [დღეს ასე არ არის და უსამართლობაც ამიტომ გრძელდებადა] რის შემდეგაც დაპირებები, რაც გავეცით, რეალიზებული იქნება“ – ამბობს ასლან ლორთქიფანიძე.
„ქართული ოცნების“ ქედის რაიონული ორგანიზაციის ახალარჩეული თავმჯდომარე ამირან ცინცაძე ამბობს, რომ პარტიაში ამ ეტაპზე დაპირისპირება არ არის და დასძენს „ის პიროვნული შეუთავსებლობებიც, რაც აქამდე იყო, აღმოიფხვრება“.
შეგახსენებთ, რომ მურმან დუმბაძემ გუშინ შუახევში განაცხადა, რომ თუ პარტიის წარმომადგენელი პოლიტსაბჭოს მიერ წარდგენილ კანდიდატს მხარს არ დაუჭერდა, პარტიიდან გაირიცხებოდა.
16 დღე მქონდა დარჩენილი თავისუფლებაზე ყოფნის, მაგრამ მაინც ვიბრძოდი. მტანჯავდა იმის ფიქრი, როგორ გაიზრდებოდა დემეტრე უჩემოდ, ვინ წაიყვანდა სკოლაში, ვინ მივიდოდა მშობელთა კრებაზე… კარგი და ვინმემ წამოაძახოს დედა ციხეში გვყავსო _ ყველაფერს ვფიქრობდი, განვიცდიდი, საკუთარი თავის დარდი აღარ მქონდა, მარტო დემეტრე მიტრიალებდა თავში. ვიცოდი, ციხეში უსამართლოდ ყოფნასთან ერთად დემეტრეს დარდი მომკლავდა.
მორჩა ყველაფერი. მე დღეს ბედნიერი დედა ვარ; დედა, რომელიც შვილის დაბადების დღეზე მასთან ერთად იქნება, ერთად წავალთ სკოლაში, მე მივალ მშობელთა კრებაზე და მას ვერავინ ვერაფერს წამოაძახებს.
მჯერა იმის, რომ მალე შეიქმნება მართლმსაჯულების დამდგენი ხარვეზების შემსწავლელი კომისია და მე გავმართლდები. მაშინ კი წერტილი დაესმება ყველაფერს. მეკითხებიან, კომპენსაციას თუ მოვითხოვ გამართლების შემთხვევაში? _ რა თქმა უნდა არა, განა ვინმე ამინაზღაურებს იმ საშინელ დღეებს, თვეებსა და წლებს, რაც გადავიტანე. ოთხი თვის ფეხმძიმე ციხეში გამომკეტეს, მთელი ორსულობა სასამართლოზე მატარეს, მერე ჩვილი ბავშვით დავდიოდი პროცესზე, მერე ძმასთან ციხეზე.
ამას ვერანაირი კომპენსაცია ვერ შეწვდება. ცხოვრება დამიმახინჯეს, შიშით მაცხოვრეს მთელი 5 წელი. რა აღარ მაკადრეს, მაგრამ მაინც გავიმარჯვე.
დიახ, მე ის ნათია ვარ, ვინც ყაჩაღობის მუხლით გაასამართლეს 2009 წელს, მაგრამ იმის გამო, რომ ფეხმძიმედ ვიყავი, სასჯელი გადამივადეს. დიახ, მე ის ნათია ვარ, ვისაც 2009 წელს 11 წლით და 4 თვით მომისაჯეს პატიმრობა. დიახ, მე ბრალი არასოდეს მიღიარებია. დიახ, ჩემ განმეორებით დაპატიმრებამდე 16 დღით ადრე გამათავისუფლა სასამართლომ.
დიდი მადლობა ამისთვის მოსამართლე ლეილა გურგუჩიანს. დიდი მადლობა ჩემს ადვოკატს – რამინ პაპიძეს, ჩემს ოჯახს და ყველას, ვინც განიცდიდა და წუხდა ჩემზე.
ყველაზე დიდი მადლობა ჩემს დემეტრეს, ჩემ გადამრჩენელსა და ჩემს ერთადერთ იმედს, ჩემს შვილს.
ყველა უკანონოდ გასამართლებულს ვუსურვებ, განეცადოს ის გრძნობა, რაც მე განვიცადე 2014 წლის 28 თებერვალს.
მოსახლეობა წუხელ გვიან ღამით დაიშალა, სამოქალაქო ორგანიზაციების (დემოკრატიის ინსტიტუტი, საია, სახალხო დამცველის რწმუნებული აჭარაში) ინიციატივით, მთავრობასა და მოსახლეობას შორის მოლაპარაკება შედგა.
არასამთავრობო ორგანიზაციები, დემოკრატიის ინსტიტუტი და ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის იურისტები მოამზადებენ ხელშეკრულების დოკუმენტს, რომელსაც ხელს მთავრობა და ადგილობრივი მოსახლეობა მოაწერს.
დოკუმენტის ძირითადი შინაარსის მიხედვით, კი თუ ადგილობრივები კაშხლებისა და გვირაბების მშენებლობის დროს დაზარალდებიან, კომპენსაციას მათ სახელმწიფო გადაუხდის.
„მე შევთავაზე ხელისუფლებას, რომ მოვიდენენ ხალხთან კომპანიის წარმომადგენლები და საინციატივო ჯგუფთან გამართონ მოლაპარაკება. ადამიანები, ქალები და კაცები ამბობენ, რომ პოლიციამ ისინი სცემა, რის გამოც არიან შეურაცხყოფილები. მაგრამ ამის მიუხედვადა არის მზაობა იმისთვის, რომ დაელაპარაკონ ხელისუფლებას. მე ამ ხალხს და ხელისუფლებასაც შევთავაზე, რომ პროცესი გაჩერდეს 10 დღით; კომპანიამ იმ ოჯახებს, რომლებიც თვლიან, რომ მათთვის პროექტი მეტ-ნაკლებად სარისკოა, გაუფორმონ შემდეგი შინაარსის ხელშეკრულება: თუ პროექტის შედეგად რომელიმე ოჯახი დაზარალდება, მათ ზარალს კომპანია აუნაზღაურებს“.
გენო გელაძე ამბობს, რომ ელოდება სატელეფონო ზარს ხელისუფლების წარმომადგენლებისგან: „ხალხის ასე მიტოვება არ შეიძლება, ხეობაში ძალიან ცივა, ამის მიუხედავად ხალხი ემატება. კოცონი ანთია მდინარის ნაპირზე. აშკარაა, რომ აქ მარტო ერთი სოფლის მოსახლეობა არ იკრიბება, ხეობის სახვა სოფლებიდანაც მოდის ხალხი“.
აჭარის მაღალმთიანეთში ჰესებს კომპანია „აჭარისწყალი ჯორჯია“ აშენებს. გენო გელაძის ინფორმაციით, დღეს კომპანიის წარმომადგენლები სოფელში არ გამოჩენილან.
ჯერჯერობით უცნობია ძიება პოლიციის მხრიდან ძალის გადამეტების ფაქტზე დაიწყო, თუ აქციის მონაწილეების ბრალეულობის შესწავლას ისახავს მიზნად. რა ფაქტს იძიებს უწყება და რა მუხლით მინდინარეობს გამოძიება მოგვიანებით გახდება ცნობილი.
ინფორმაცია ფაქტზე გამოძიების დაწყების შესახებ „ბათუმელებს“ შს სამინისტროს პრესსამსახურის თანამშრომელმა ანანო ჭითანავამ მიაწოდა.
ამ მოძრაობის ერთ-ერთი წევრის, გოჩა სურგულაძის თქმით, დღევანდელი შეკრების შემდეგ მოილაპარაკებენ თუ რა ფორმებს მიმართავენ სოფელ ღურტას მოსახლეობის მხარდასაჭერად.
მისი თქმით, თითოეულ სტუდენტს აწუხებს ის ფატქი, რომ პოლიციამ ძალის გამოყენებით სცადა დაეშალა მოსახლეობის სამართლიანი შეკრება დღეს სოფელ ღურტაში.
რას ნიშნავს იყო ფემინისტი – ინტერვიუ ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდის გენდერული პროგრამების კოორდინატორ ეთუნა ნოღაიდელთან.
საზოგადოების ერთი ნაწილი მიიჩნევს, რომ ფემინისტებს სძულთ მამაკაცები, მათ ებრძვიან, იცვამენ მხოლოდ მამაკაცურად, ფემინისტები შეიძლება იყვნენ მხოლოდ ლესბოსელები… რამდენად სწორია ეს წარმოდგენა?
თუ ფემინიზმი კაცთმოძულეობის მიმდინარეობაა, მაშინ გამოდის, რომ კაცთმოყვარეობა ამ ადამიანებს ესმით, როგორც ქალის დაქვემდებარება მამაკაცისადმი. ჩვენთან მთავარი პრობლემა ისაა, რომ გენდერული თანასწორობა ასოცირდება კომუნიზმთან, რადგან მეოცე საუკუნის დასაწყისში საქართველოს გასაბჭოებასთან ერთად ეს უფლებები უბრძოლველად დაკანონდა.
შესაბამისად, ჩვენი ქვეყნის ისტორიულ მეხსიერებაში არ დარჩა მეცხრამეტე-მეოცე საუკუნის ქართველი ფემინისტების ღვაწლი. საბჭოთა საქართველოში ქალებს არ უბრძოლიათ ხმის მიცემისა და განათლების უფლებისთვის და რისთვისაც არ გიბრძოლია, იმის ღირებულების დაფასება, როგორც ჩანს, გვიჭირს.
ნებისმიერ ქალს რომ უთხრათ ახლა, მას ხმის მიცემის ან განათლების უფლება არა აქვს, ეს არავის მოეწონება, მაგრამ პარალელურად ვერ იაზრებენ ამის ფასს და იმას, თუ რამ მოიტანა ეს ყველაფერი. ფემინიზმის ისტორიას რომ გადახედოთ, ნახავთ, რომ ქალებს, რომლებიც თანაბარი უფლებებისთვის იბრძოდნენ, სიცოცხლის ფასად უჯდებოდათ ეს ბრძოლა. ამიტომ, მე ვფიქრობ, ევროპასა და ამერიკაში ბევრად უფრო შეგნებული აქვთ ქალებს, რას ნიშნავს თანასწორობა და რა არის ამაში ფემინიზმის წვლილი.
დღეს ფემინიზმი არის მოძრაობა სოციალური სამართლიანობისათვის, შესაბამისად, ფემინიზმი მოიცავს ნებისმიერი სოციალური თუ გენდერული ნიშნით დაჩაგრულ ადამიანს; ფემინიზმი ასევე მოიაზრებს ბავშვთა და მოხუცთა უფლებების, გარემოს დაცვას. და ყველა ამ მიმართულებით დიდი წარმატება არის მიღწეული.
ქალის ჩაგვრა (მიუხედავად იმისა, ამას ვაღიარებთ თუ არა) ამ საზოგადოების განუყოფელი ნაწილია, საზოგადოება კი პატრიარქალურია – ანუ აქ მამაკაცი მიიჩნევა უპირატესად. სწორედ ამიტომ, ადამიანი, რომელიც ჩაგვრას უპირისპირდება, ავტომატურად მამაკაცთან დაპირისპირებულად მოიაზრება. ალბათ ესაა მიზეზი, რატომაც ფემინიზმი კაცთმოძულეობად აქვთ მონათლული ისეთ ადამიანებს, რომლებსაც არ სურთ იმ პრივილეგიების დაკარგვა, რაც უპირობოდ მიენიჭებათ მხოლოდ სქესობრივი ნიშნით. მე კი მჯერა, რომ თავმოყვარე, განათლებულ მამაკაცს უნდა ჰქონდეს ჯანსაღი ამბიცია ის დააფასონ თავისი ინტელექტუალური თუ პიროვნული მიღწევების, და არა სქესის გამო.
რაც შეეხება კაცივით ჩაცმას, ფემინურობის ტრადიციულ გაგებას რომ ვიზიარებდეთ, ახლა კორსეტებით უნდა დავდიოდეთ. ფემინიზმი არის იდეოლოგია თავისუფალ არჩევანის შესახებ, სწორედ იმის შესახებ, რომ არ ხარ ვალდებული კორსეტით იარო, თუკი კომფორტულად არ გრძნობ თავს.
თქვენი აზრით, რატომ იწვევენ ფემინისტები გაღიზიანებს არა მარტო მამაკაცებში, არამედ ქალებშიც? ეს უკავშირდება ფემინიზმის შესახებ ინფორმაციის არ ქონას, თუ სხვა საფუძველიც აქვს?
პოზიცია – ფემინისტი არ ვარ, მაგრამ…“ ძალიან კარგად აქვს ახსნილი თამარ ცხადაძეს სტატიაში, რომელიც ჰაინრიჰ ბიოლის პუბლიკაციაში „ვის ეშინია ფემინიზმის საქართველოში?“ შევიდა.
ეს პოზიცია ნიშნავს, რომ ადამიანი ან არ აღიარებს, რომ უთანასწორობა არსებობს და რეალობაზე თვალს ხუჭავს; ან თვლის, რომ კი, არსებობს სქესთა უთანასწორობა, მაგრამ ეს არის განპირობებული ბიოლოგიით და ამას არაფერი ეშველება; ან ფიქრობს, რომ არსებობს, მაგრამ მე ვერაფერს გავაკეთებ. სწორედ ამიტომ, იყო ფემინისტი, ნიშნავს აიღო პასუხისმგებლობა: ანუ მე ვხედავ, რომ არსებობს უთანასწორობა, ვაღიარებ ამას და მინდა, რომ ჩემი მცირედი წვლილი შევიტანო ამის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ქალებს ყველაზე მეტად სწორედ ეს აკლიათ საქართველოში.
კაცებს რაც შეეხება, მათ კარგად აქვთ მორგებული ის კომფორტი, რასაც მათ სოციალური როლების ამგვარი გადანაწილება აძლევთ. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი მათგანი შეიძლება ბევრად უფრო კონტროლდებოდეს ცოლის მიერ ირიბად.
ეს აზრი რომ გავაგრძელო, ფემინიზმი მამაკაცებსაც სჭირდებათ, რადგან უამრავი მასკულინური მითი და სტერეოტიპი არსებობს. „არ იტირო, კაცი არა ხარ?“ – ეუბნებიან ორი წლის ბავშვს. „კაცობის“ ამ ტრადიციული გაგებით მამაკაცი უემოციოა, ძლიერი მუშტები და ქალებთან ბევრი თავგადასავალი მისი ვალდებულებაა, თუ ბევრ ფულს ვერ „შოულობს“, კაცად არ ვარგა და ასე შემდეგ. ეს მასკულინობის ტრადიციული ნორმებია, რაც ბევრ კაცს ისევე უზღუდავს თავისუფალ არჩევანს, როგორც სხვა ნორმები ქალებს.
როცა საუბრობენ ქალისა და მამაკაცის თანასწორობაზე, ამბობენ, ჩვენთან ეს პრობლემა არ არსებობს და ეს არის თითიდან გამოწოვილი თემა. დღეს, საშუალო სტატისტიკურ ქართულ ოჯახში კონკრეტულად როგორ ირღვევა ქალის უფლებები?
ნებისმიერ ადამიანს, რომელსაც შეუძლია გულწრფელი იყოს საკუთარ თავთან და მის ირგვლივ მომხდარ მოვლენებს ანალიზი გაუკეთოს, შეუძლია კარგად დაინახოს ეს პრობლემები.
ქალი იჩაგრება როგორც მემკვიდრე, როცა ოჯახის ქონება ბიჭს რჩება, გოგონას მზითევს უკეთებენ და ამით მორჩება ყველაფერი.
გათხოვილი ქალი იჩაგრება იმით, რომ თუ ოჯახი ვერ შედგა და მშობლების ოჯახი მისი სახლში დაბრუნების წინააღმდეგია, მას წასასვლელი არ აქვს და ეს ძალადობის ერთ-ერთი ფორმაა.
ავიღოთ სიტუაცია, როცა ქალიც და მამაკაციც მუშაობს, მაგრამ სახლში დაბრუნებისას მთელი ოჯახის საქმეებზე, შვილების აღზრდაზე მხოლოდ ქალია პასუხისმგებელი და სახლში მხოლოდ მამაკაცი ისვენებს.
ის, რომ არსებობს ქალის სექსუალობაზე შეზღუდვა და მამაკაცზე არ არსებობს, მეტიც, ეს პრობლემად არ მიაჩნიათ ქორწინების შემდეგაც კი; სელექციური აბორტების თემა, როცა გაიგებენ სქესს და თუ გოგონაა – აბორტს იკეთებენ; პრობლემად არ ითვლება, როცა ქალს არ აქვს კარიერა, რადგან მისი მთავარი კარიერა უნდა იყოს ოჯახი; გავიხსენოთ სიტუაცია, როცა ქალი ვალდებულია ბევრი შვილი გააჩინოს მხოლოდ იმიტომ, რომ ბიჭი გაუჩნდეს აუცილებლად, ეს თუ ჩაგვრა არ არის, მაშინ გამოდის, რომ ქალი მეორეხარისხოვანი მოქალაქეა.
ეს ყველაფერი ერთმანეთზეა გადაჯაჭვული. ჩაგვრა არ არის მხოლოდ ის, რომ ფიზიკურად ურტყამენ ქალს, რაც ძალადობის უმძიმესი ფორმაა. არსებობს სხვადასხვა ფორმის ჩაგვრა, რაც ქალს არჩევანის თავისუფლებას უზღუდავს. ამ ყველაფრის არ დანახვა გულდასაწყვეტია.
ბოლო წლებში საქართველოში მნიშვნელოვნად შეიცვალა ქალის სოციალური როლი, ბევრ ქალს მოუწია საკუთარ თავზე ოჯახის წინაშე ფინანსური ვალდებულებების სრულად აღება. ხედავთ იმის ნიშნებს, რომ შეიცვალა ქართულ საზოგადოებაში ქალის სოციალური როლი? თუ მაინც ტრადიციულ ჩარჩოებში რჩება ქალი და უბრალოდ ახალი ფუნქცია დაემატა?
მე მეორე მგონია. რა თქმა უნდა, ბევრმა ქალმა იყოჩაღა, მაგრამ ოჯახის უფროსის როლი ისევ მამაკაცს რჩება, ქმარს ფასადურად, თავმოყვარეობისათვის უნარჩუნებენ ამ როლს.
ანუ ფინანსური დამოუკიდებლობა, რასაც მიიჩნევენ ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის მიღწევის ერთ-ერთ მთავარ პირობად, არ წყვეტს ამ საკითხს?
ეკონომიკური დამოუკიდებლობა არის ძალიან მნიშვნელოვანი, მაგრამ როცა 70 წლის ქალი წასულია უცხოეთში და მუშაობს იმისათვის, რომ თავისი 50 წლის „ბიჭი“ არჩინოს, ამაში კარგი არაფერი არ არის. თუმცა ეკონომიკური დამოუკიდებლობა არის ადამიანისთვის დამოუკიდებლობის საფუძველი. თუ, მაგალითად, ქალი იჩაგრება ოჯახში, ფინანსური დამოუკიდებლობა აუცილებელი წინაპირობაა იმისთვის, რომ მას ჰქონდეს არჩევანის გაკეთების საშუალება.
საზოგადოების ერთი ნაწილი მიიჩნევს, რომ ფემინიზმი არის მოდა და დასავლური ინსტიტუტები ფემინიზმს ძალად ახვევენ ამას თავს ქართულ საზოგადოებას. თუმცა არსებობს ქართული ფემინიზმიც. როდის დაიწყეს ფემინიზმზე საუბარი საქართველოში?
მე-19 საუკუნიდან საქართველოშიც აქტიურად საუბრობდნენ ქალთა უფლებების დაცვაზე. მათ შორის ის ცნობილი ავტორები, რომელთა პატრიოტულ ლექსებს ვსწავლობთ სკოლაში და არ ვკითხულობთ იმ ტექსტებს, სადაც ისინი თანასწორობაზე წერენ.
ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, ვაჟა-ფშაველა მხარს უჭერდნენ „დედათა ემანსიპაციას“ [ასე უწოდებდნენ მაშინ], მაგრამ არსად სკოლაში ამაზე ყურადღება არ არის გამახვილებული. ასევე ბარბარე ჯორჯაძე, ძალიან ცნობილი ქალი, კატო მიქელაძე, ფემინისტი, რომელმაც განათლება მიიღო ევროპაში… ასე რომ ქართულ ფემინიზმს აქვს თავის ისტორია, რომელიც სხვადასხვა პროექტების საშუალებით ბოლო დროს უფრო ხილვადი გახდა. მათ შორისაა ბიოლის ფონდის არაჩვეულებრივი პროექტი „50 ქალი საქართველოდან“, რომელიც შეგიძლიათ ფეისბუქგვერდზე ნახოთ. ასეთი პროექტები ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ეს ხელს უწყობს იმ სტერეოტიპის დანგრევას, რომ ფემინიზმი საქართველოში გასული საუკუნის 90-იან წლებში შემოვიდა გრანტებთან ერთად.
დღეს შუახევში გამართულ პარტიულ ყრილობას, რომელსაც 70 დელეგატიდან 63 ესწრებოდა, პოლიტსაბჭოს მიერ წარდგენილ კანდიდატურას დამსწრე დელეგატებმა ერთხმად დაუჭირა მხარი.
„დამსწრე საზოგადოებიდან სრული მხარდაჭერა მივიღე, ჩემი სამომავლო მიზანი – პარტიის გაზრდა და სააარჩევნო სისტემის სათანადო მომზადებაა“, – აცხადებს ნოდარ ქარცივაძე.
პოლიტსაბჭო, რაიონულ ორგანიზაციის ახალ კანდიდატს ხვალ წარადგენს ქედაში, საქართველოს პარლამენტის ვიცე-სპიკერი მურმან დუმბაძე აცხადებს, რომ თავმჯდომარეობის კანდიდატად ამირან ცინცაძე დასახელდება, რომელსაც ქედის აქტივის უმეტესობა მხარს არ უჭერს.
მურმან დუმბაძე ამბობს, რომ თუ დელეგატი პოლიტსაბჭოს გადაწყვეტილებას გააკრიტიკებს, პარტიის გარეშე დარჩება.
„ ტენდენცია რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარის შეცვლისკენ არის მითითებული, პრაქტიკულად ყველა პარტიის თავმჯდომარე შეიცვალა, ბიურო შემადგენლობაც გადახალისდა, ეს არის როტაციული წესი.
ქედაში პოლიტიკურ საბჭოს წარმოდგენილი ჰყავს ამირან ცინცაძის კანდიდატურა, აქტივისტებს აქვთ უფლება გააპროტესტოს, მაგრამ პარტია ვერტიკალია და ვერტიკალი ავალდებულებს პარტიის ყველა წევრს პოლიტსაბჭოს გადაწყვეტილება მიიღოს. ვინც არ მიიღებს და საბოლოოდ გააკრიტიკებს შეიძლება პარტიის მიღმა დარჩეს“, – აცხადებს მურმან დუმბაძე.
დაუჭერენ თუ არა დელეგატები ამირან ცინცაძის კანდიდატურას მხარს, ხვალ გახდება ცნობილი.
„ქართული ოცნება-დემოკრატიული საქართველოს“ პარტიულ ორგანიზაციის დელეგატთა უმეტესობა ქედაში საჯარო მოხელეები არიან.
აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე, არჩილ ხაბაძეც იქ იყო და უყურებდა, როგორც გვცემდნენ. ვინც გვცემდა იმ ხალხს პოლიციის ფორმა ეცვა“. მაგული კახაძე ხალხის შეკრების მიზეზს განმარტავს: „ჩვენ იმიტომ ვიყავით შეკრებილები, რომ არ ვუშვებდით ტექნიკას.
ამ წუთებშიც აქ ვდგავართ და დილამდე ვიქნებით აქ. მთავრობის თავჯდომარესთან შეხვედრას არ დავსწრებივართ. შეხვდა რამდენიმე ადამიანი და გვითხრეს, რომ არ შედგა მოლაპარაკება. სადაც კაშხალი უნდა აშენდეს იქ შეიყვანეს ერთი ტექნიკა, ჩვენ არ ვუშვებდით და ამიტომ იყო ასეთი ამბავი.
სასწრაფო დახმარება ჩვენ არ გამოგვიძახებია, სასწრაფო მათ მოიყვანეს, ალბათ იცოდნენ, რომ დაგვაშავებდნენ. არ დამინახია რომ სასწრაფო დახმარება ვინმეს დასჭირვებოდეს. დაახლოებით 100-200 კაცი ვართ ახლა შეკრებილები. ჩვენ არ გვინდა აქ ჰესები და კაშხლების მშენებლობა, რადგან სოფელი მეწყერსაშიშ ზონაშია“.
არჩილ ხაბაძის პრესცენტრის ინფორმაციით, აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე კატეგორიულად უარყოფს ამ ინფორმაციას: „მსგავს ფაქტს ადგილი არ ჰქონია. კორიდორი გააკეთა პოლიციამ და მოსახლეობას სთხოვდა გზის გათავისუფლებას. პოლიცია მოქმედებდა კანონის და ინსტრუქციის ფარგლებში. ძალის გადამეტების ფაქტი არ დაფიქსირებულა“
ტურნირში სულ 34 ქალი მონაწილეობდა. პირველ ადგილზე გავიდა ეთერი ჩავლეიშვილი, მეორეზე – ნონა მალაყმაძე, მესამეზე – უსტინა პირიმიანი და მეოთხეზე – ნინო ტოროტაძე.
გამარჯვებულებს გადაეცათ სიგელები და ფასიანი პრიზები – სილამაზის სალონისა და პარფიუმერული მაღაზიის სასაჩუქრე ბარათები. ტურნირის მთავარი მსაჯის შალვა ტაბაღუას თქმით, ტურნირი ყოველწლიურია და მასში მონაწილეობა შეუძლია ნებისმიერ 23 წელს გადაცილებულ ბათუმელ და ქალაქის სტუმარ ქალს.
აქციის კიდევ ერთი მონაწილის, შაქრო დუმბაძის განმარტებით, მართალია ისინი ჩამორთმეული მიწებით სარგებლობენ, თუმცა საკუთრებაში არ აქვთ დარეგისტრირებული.
გონიოელი ვაჟა მანველიძის თქმით, ისინი ელოდებიან მთავრობის მხარდაჭერას, თუმცა, ჯერჯერობით, მთავრობას ამის მცდელობა არ ჰქონია. აქციაზე მყოფი ვაჟა მამულაძე ამბობს, რომ მთავრობის ასეთი უყურადღებობის შემთხვევაში ისინი უფრო დიდ აქციას ჩაატარებენ.
როგორც აქციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი თამაზ ბაკურიძე ამბობს, სამომავლოდ აქციებს ბათუმში, მთავრობის სახლთან და ჩაქვში, უმაღლესი საბჭოს შენობასთან ჩაატარებენ. 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების წინ მთავრობამ გონიოში მცხოვრებ ასეულობით ოჯახს მიწები დაუკანონა. არჩევნების შემდეგ, ეტაპობრივად, დაკანონებული მიწების უმრავლესობა მოსახლეობას ჩამოართვეს.
ახლა კი ცარიელ წიგნაკში მხოლოდ ერთადერთი ჩანაწერია, სულ ნახევარი გვერდი: „გუკა, არ ვიცი რა მოგწერო, მგონია სიტყვები – თავს გაუფრთხილდი – ყოველგვარ აზრს მოკლებულია. ხარ ჩვეულებრივ ომში, როგორც არ უნდა გაუფრთხილდე, მაინც არ გამოგივა, ყოველი გამოშვების შემდეგ გირეკავ და გეუბნები „თავს გაუფრთხილდი”; ყოველი გამოშვების წინ კი გიკავშირდები და ისევ გეუბნები – „მასალა როდის გექნება? მოგვესწრება თუ არა? არ ვიცი რას ვითხოვ მე ან სხვები, ნეტა, რომელი უფრო გვინდა – თავს გაუფრთხილდე, თუ ცეცხლმოკიდებული მაიდნიდან შენ და გიორგის გქონდეთ პირველი კადრები იმაზე, თუ როგორ გაჰყავთ ცხედრები? საკუთარ თავს ვეკითხები – ნეტა ვინ ვარ ახლა? ჩვეულებრივი, ძარღვებში სისხლგაყინული „ტექნიკოსი”? იწყება ყველაზე მძიმე – კონფლიქტი საკუთარ თავთან, ასე ხდება ხოლმე, როცა კითხვაზე ვინ ხარ – პასუხი არ გაქვს, ან გაქვს და არ გაკმაყოფილებს.”
დღიურში ჩანაწერი აქ სრულდება. ამ ჩანაწერის წინაპირობა “გაზეთ ბათუმელების” მკითხველს მინდა გავუზიარო: 20 თებერვალია, საქართველოში იმ დღის მთავარი ამბავი უკრაინის მოვლენებია. მაიდანს ჩვენც პირდაპირ ეთერში გადმოვცემთ. გაჰყავთ დასისხლიანებული დაჭრილები, ადამიანი პირდაპირ ეთერში დაჭრეს. მძიმე ტექნიკაა მობილიზებული, სნაიპერები შენობის სახურავებიდან ისვრიან… “იმედის” ნიუსრუმში კი გაუთავებლად და შემაწუხებლად რეკავს ტელეფონი…
გამოშვება იწყება, რამდენიმე წუთია დარჩენილი. უცხოეთის ბლოკის რეპორტიორი ია თუ ნათია კითხულობს: “კაცი არის ოჯახში?” ყველამ იცის რისთვის ეძებს, მაგრამ ვიღაც აბეზარი მაინც ეკითხება „გააჩნია რისთვის გინდა?” (მგონი, ეს აბეზარი მიშა ფეიქრიშვილია. ბიჭი იმიტომ სჭირდებოდათ, უკრაინული და რუსული ინტერვიუები გაახმოვანონ.) მძიმე დღის მიუხედავად, ორჯერ გამიხარდა – მასალა მოესწრო და კარგი რაკურსით გადაღებული კადრები გვქონდა. გუკა (გურამ როგავა) უკრაინის მოვლენების შესახებ ყვება, ამჯერად საკმაოდ მშვიდად. მის სახეზე აზარტი და ჟინის ჩრდილები დავინახე, მის უკან კი ცხედრებია, არა ერთი და ორი – არამედ ათეულობით.
გაცნობიერება რომ დავიწყე, სირცხვილი და შიში ვიგრძენი. სირცხვილი რამდენიმე წუთის წინ განცდილი კმაყოფილების გამო. შიშიც პრინციპში ბიჭების უსაფრთხოების და დიდწილად საკუთარი თავის გამო… (დედაჩემი ფიქრობს, რომ უშიშარი ვარ. სინამდვილეში ეს ასე არ არის, უბრალოდ, ბავშვობიდან შიშის დაძლევას ვახერხებდი. ერთ-ერთი პირველი სწორედ სიკვდილის დაძლევის შიში იყო, ეს მაშინ გამოვცადე, როცა გავაცნობიერე, როგორ მინდოდა სიცოცხლე და რისთვის.)
იმ კადრების ეთერში გასვლის შემდეგ, რაზედაც ზემოთ ვსაუბრობდი, ჩვენმა შემადგენლობამ სამუშაო დღე დაასრულა… გუკა, გიორგი, უკრაინა და ეროვნული ამბებიც დილის ჯგუფმა გადაიბარა…
სოციალური ქსელისთვის მოვიცალე. ეს ის შემთხვევა იყო, ქართველ ჟურნალისტებს აქებდნენ, საზოგადოება, რომელიც ხშირად აკრიტიკებს მედიას გრამატიკის წესებისა თუ სხვა ბევრი რამის არცოდნისა თუ მანერულობის გამო, ვარდისფერ გულებს უგზავნიდნენ და ამხნევებდნენ. ფრაზა „თავს გაუფრთხილდი” იქაც სჭარბობდა. დღიურის წერა დავიწყე. რაც დღიურში დავწერე, პრინციპში, გუკასაც ის მივწერე.
მეორე დღეს გურამმა სოციალურ ქსელში სტატუსი გამოაქვეყნა – ის წუხდა: “დაღუპულთა შესახებ მუდმივად მზარდ მონაცემებს ისე ვასახელებთ, თითქოს ვალუტის კურსის ცვლილებაზე ვლაპარაკობთ. ერთი შეხედვით, ეს ჩვეულებრივი სტატისტიკაა. იმ მომენტში, ტრაგედიის გაანალიზების დრო არ გაქვს, როგორც ჟურნალისტს, ჯერ ფაქტები გაინტერესებს…
მეორე დღეს ჯანმრთელი და უვნებელი რომ იღვიძებ და სარკეში შენს გამურულ სახეს ხედავ, მხოლოდ მაშინ იწყებ ფიქრს კონკრეტული ადამიანების ტრაგედიაზე. გიჩნდება კითხვა, ნეტა რაზე ოცნებობდნენ? რა იყო სიკვდილის წინ ნათქვამი ბოლო ფრაზა?
“უკრაინას გაუმარჯოს!”, – დარწმუნებული ვარ, ამას დაიყვირებდნენ.
ნეტა ვინმემ თუ უპასუხა “დიდება გმირებს?!”
გუკა 20 თებერვლის დღეს და მის რეპორტაჟს გულისხმობდა. მეც ჩემს ჩანაწერზე პასუხი მივიღე. გურამზე ხომ ვწერდი: “მის სახეზე აზარტი და ჟინის ჩრდილები დავინახე, მის უკან კი ცხედრებია”.
სხვათა შორის, მაიდანზე გარდაცვლილთა შორის ჟურნალისტებიც იყვნენ. ალბათ, ბევრი არ ფიქრობს, რომ ისინი სულელური მიზნებისთვის დაიღუპნენ.
საქართველოს პარლამენტში იმ დღეს ბორჯომის ბოთლები ესროლეს ერთმანეთს… მიზეზი ალბათ რიგითი სისულელე იყო, ყოველ შემთხვევაში იმ დღეს ასე მომეჩვენა.
ჩემი დღიური ისევ 507-ე დღეზე შეჩერდა…
ნეტა რა მოხდება ყირიმში? ბიჭები “ქრონიკისთვის” ახლა იქედან მუშაობენ. ვინ იცის, იქ ჩვენს კოლეგებს 10 წუთის განმავლობაში რამდენჯერ მოუწევთ არჩევანის გაკეთება და არავინ იცის, ეს არჩევანი რამდენჯერ გამოიწვევს მორალურ კრიზისს.
სოფლის რწმუნებულის ინფორმაციით, აჭარის მთავრობის თავმჯდომარესთან ერთად ღურტაში იმყოფებოდა ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილე ილია ელოშვილი, აჭარის პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსი და მთავრობის სხვა წევრები. მათ მოსახლეობამ იმ ადგილზე მისვლის უფლება არ მისცა, სადაც კაშხლების მშენებლობაა დაგეგმილი.
ადგილობრივების ინფორმაციით, ამ წუთებში სოფელში 400-ზე მეტი ადამინია შეკრებილი.
ადგილობრივები სოფლიდან გასახლებასა და კომპენსაციას ითხოვენ, წინააღმდეგ შემთხვევაში ისინი ამბობენ, რომ კომპანია „აჭარისწყალი ჯორჯიას“ შუახევი ჰესისთვის კაშხლებისა და გვირაბების მშენებლობის უფლებას არ მისცემენ.
ღურტელებთან ერთად კომპანიას მუშაობის შესაძლებლობას არც სოფელ წაბლანაში აძლევენ.
„აჭარისწყალი ჯორჯია“ აჭარის მთაში აშენებს ჰესებს, რომლის საერთო ღირებულებაც 600 მილიონი დოლარია.
ქალთა საერთაშორისო დღესთან დაკავშირებით კვლევა, სერვისების განვითარების სააგენტოს მონაცემთა ბაზებისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვის დეპარტამენტის მონაცემთა ხარისხის მართვის სამსახურმა ჩაატარა.
გასული წლის 8 მარტს 157 ბავშვი დაიბადა, მათგან 80 გოგონა და 77 ვაჟი. 8 მარტს ყველაზე მეტი ბავშვი 1960 წელს დაიბადა. ამ წელს ქალთა საერთაშორისო დღეს დაბადებული 281 ადამიანია დარეგისტრირებული.
რაც შეეხება რეგიონებს, 8 მარტს დაბადებულთა უმეტესობა იმერეთში (2173), ქვემო ქართლსა (2041) და კახეთში (1488) ცხოვრობს, ხოლო თბილისში8 მარტს დაბადებული 4349 მოქალაქეა რეგისტრირებული.
8 მარტს დაბადებულებს შორის ყველაზე გავრცელებული სახელები: გოგონების – ნინო (447), თამარი (369), მარიამი (330), მარინე (232) და მაია (232); ვაჟების: გიორგი (487), დავითი (285), ლევანი (123), ზურაბი (120) და ლექსანდრე (113).
„ჩვენთან ქალბატონები უფრო მეტნი არიან ვიდრე მამაკაცები. მათ საპატივცემულოდ გადავწყვიტეთ დღეს აგვეღნიშნა ეროვნული არქივის 90 წლის იუბილე,“- განმარტა ცენტრალური არქივის სამსახურის უფროსმა ელგუჯა გოგიბერიძემ.
იუბილესთნ დაკავშირებით წარმოდგენილი იყო ფოტო-კოლაჟი რომელიც 90 წლის მანძილზე ეროვნული არქივში დაგროვდა.
ღონისძიებას აჭარის მთავრობის, უმაღლესი საბჭოს და სხვადასხვა უწყებიდან მოწვეული სტუმრები ესწრებოდენ.
როგორც პროექტის ავტორები ამბობენ მათი მიზანია აჭარის რეგიონში 16-24 წლამდე ახალგაზრდების გააქტიურება, სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლება და დემოკრატიული ღირებულებების დანერგვა.
„ახალგაზრდული უმაღლესი საბჭოს“ დელეგატები აჭარის მაღალმთიანეთში გასვლებს გეგმავენ.
„მოხდება რეგიონის მოსახლეობასთან შეხვედრა, მათი პრობლემების შესწავლა და შემდეგ ამ პრობლემებზე რეკომენდაციებისა თუ კანონპროექტების შემუშავება, რომელიც წარედგინება აჭარის უმაღლეს საბჭოს,“ – ნათქვამია „ახალგაზრდული უმაღლესი საბჭოს“ მიერ გავრცელებულ პრესრელიზში.
ორგანიზაცია როგორც ააიპ 2014 წლის 2 თებერვალს დაარსდა. მისი დამფუძნებლები ბსუ-ს სტუდენტები გიგა ფარტენაძე და ირაკლი მურვანიძე არიან. ორგანიზაციას აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო 7 ათასი ლარით აფინანსებს.
ხვალ ფინალური შეხვედრა ბათუმის ბულვარის ტერიტორიაზე საჭადრაკო კლუბში გაიმართება.
„გასულ წელთან შედარებით, წელს ნაკლები ქალბატონი მობრძანდა სათამაშოდ. ნარდის ტურნირს რამდენიმე წელია ვატარებთ,“ – განაცხადა ნარდის ტურნირის მთავარმა მსაჯმა და ნარდის ტურნირის პროექტის ავტორმა შალვა ტაბაღუამ.
ნარდის ტურნირს ბათუმის მერია აფინანსებს. პირველ ოთხ ადგილზე გასულ გამარჯვებულებს ფასიანი საჩუქრები გადაეცემათ.
პროექტის ფარგლებში დაგეგმილია სარეკლამო ბუკლეტების დამზადება, ტურისტული მარშუტების დაგეგმვა, რუკების, გზამკვლევების, ბანერებისა თუ საინფორმაციო ფლაერების დამზადება, სარეკლამო რგოლებისა და მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმების გადაღება, ტურისტული ვებ-გვერდის შექმნა.
პროექტის გრძელვადიანი ფორმატიდან გამომდინარე მისი ეტაპობრივი განხორციელებაა დაგეგმილი.
პირველი ეტაპი ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ქრისტიანული სალოცავების შესახებ სამენოვანი ბუკლეტის დამზადებასა და მოკლემტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმის გადაღებას ითვალისწინებს. პირველი ეტაპის ბიუჯეტი 3 000 ლარია. ამ თანხით ბუკლეტი დაიბეჭდება. ხოლო საჭირო მასალების მოძიება-დამუშავებას, ფოტო-ვიდეო გადაღებას ტურიზმის განყოფილების ბაზაზე შექმნილი სამუშაო ჯგუფი უზრუნველყოფს. ასევე პროექტში საზოგადოების ჩართულობის მიზნით შეიქმნება მოხალისეთა ჯგუფი, რომელიც სამუშაო ჯგუფთან ერთად იმუშავებს მასალების მოძიებაზე. მინი პროექტის დასრულება ტურისტული სეზონის დაწყებამდე იგეგმება.
,,აჭარაში კინოხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა“ ასე ჰქვია პროგრამას რომლის ფარგლებში უცხოელ და ადგილობრივ კინომწარმოებლებს დაფინანსების მოპოვება შეუძლიათ. პირობის მიხედვით სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი აჭარის რეგიონში უნდა იყოს გადაღებული. ერთ კინომწარმოებელზე არაუმეტეს 40 000 ლარი გაიცემა.
პროექტში განცხადებების მიღება დღეს ხუთ საათზე წყდება.
„ჩვენი სლოგანია „უფლებებია ჩემი ყვავილები“, რაც ჩვენთვის ნიშნავს იმას რომ ქალთა დღეები და სიმბოლური თარიღები რაც გვაქვს იგივე დედის დღე, ქალთა საერთაშორისო დღე, არ არის მხოლოდ ყვავილებისა და სიმბოლური საჩუქრების დღე. ეს არის დღე როცა უნდა აღვნიშნოთ ქალთა წვლილი, დავიცვათ ქალთა უფლებები და ვისაუბროთ ქალთა პრობლემებზე,“ – განაცხადა შეხვედრაზე საქართველოს სახალხო დამცველის გენდერული თანასწორობის დეპარტამენტის წარმომადგენელმა ეკა სხილაძემ.
შეხვედრას დემოკრატიული ჩართულობის ცენტრთან არსებული ქალთა კლუბის წარმომადგენლები, ჟურნალისტები და სამოქალაქო სექტორის წარმომადგენლები დაესწრნენ.
ქალთა საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი კვირეულის ფარგლებში, საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატის გენდერული თანასწორობის დეპარტამენტისა და USAID-ის დემოკრატიული ჩართულობის ცენტრების ორგანიზებით მსგავსი ტიპის შეხვედრები საქართველოს რვა ქალაქში გაიმართა.
აჭარის ტელე-რადიომაუწყებელი გადავაქციეთ საზოგადოებრივ მაუწყებლად. ამ კანონპროექტის მომზადებაში თავად მივიღე მონაწილეობა. მნიშვნელოვანია, რომ სახელმწიფო ტელევიზიის ცნება გავაქრეთ. ახლა ყველაფერი დამოკიდებულია ბორდსა და ჟურნალისტებზე. მაქსიმალურად შევეცადეთ, ზარალი არავის მიდგომოდა, გათავისუფლება ან ფინანსური პრობლემები არ დაწყებულიყო…
ბიუროში მოქალაქემ მომმართა, რომელიც 36 წლის განმავლობაში მატარებლის მემანქანედ მუშაობდა. 2013 წლის ოქტომბერში ის გათავისუფლდა, ახლა ითხოვს სამსახურში აღდგენას. სტაჟი და გამოცდილება აქვს. მისი სპეციალობა არის ძალიან მნიშვნელოვანი, მემანქანეები ბევრი არ გვყავს. მისი დასაქმება ჩემი ღირსების საკითხია, ვიწყებ ფიქრს მის აღდგენაზე. რანაირად ვიწყებ? ზეწოლით ან დარეკვით კი არა, დოკუმენტარულად. მოვთხოვე, რომ სამტრედიაში გაიაროს საკვალიფიკაციო ტესტირება. თუ მივახვედრეთ სარკინიგზო დეპოს ხელმძღვანელობას, რომ ამ კაცის აღდგენა შეიძლება, მაშინ ჩავთვლი, რომ ეს ყველაზე დიდი საქმეა, რაც გამომივიდა.
სისხლის სამართლის კოდექსში შევიტანეთ ცვლილება, ეს ძალიან ხანგრძლივი დებატების შედეგი იყო. შეკრებითობის პრინციპი გავაუქმეთ. სააკაშვილის მთავრობის დროს დანაშაულები იკრიბებოდა და ჯამურად ვიღებდით 30-28-წლიან სასჯელს. ის, რომ ვანო მერაბიშვილი გამოდის ტელევიზიით, ხელს გვიქნევს და ცოლს სიყვარულს უხსნის, პარლამენტის დამსახურებაა. ჩვენ დავაკანონეთ პროცესის საჯაროობა.
სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა უცხო ქვეყნის მოქალაქეზე აღარ იყიდება, ეს ძალიან მნიშვნელოვანი კანონია.
პრიორიტეტად გამოცხადდა სოფლის მეურნეობა, ჯანდაცვა და განათლება. ეს არის სწორი მიმართულება. საქართველოში დღეს სოციალურ დახმარებას 411 000 ადამიანი იღებს.
ესხომთავისთავადდიდიპრობლემისმაჩვენებელია?
რა თქმა უნდა პრობლემაა, პირველი და მეორე ჯგუფის შშმ პირების რაოდენობა არის საქართველოში 180 000, თითქმის მილიონამდე ადამიანი იღებს სოციალურ დახმარებას ან ამ დახმარებასთან მიახლოებულ ანაზღაურებას, ეს უზარმაზარი დარტყმაა საქართველოს ბიუჯეტზე. პირველი ჯგუფის შშმ პირი იღებდა 100 ლარს, ახლა 150 ლარს იღებს. ასევე გავზარდეთ სოციალური დახმარება. ყველაზე დიდი სოციალური დახმარება მაინც ის არის, რომ ჯანდაცვის საყოველთაო პროგრამებზე გადავედით. ონკოლოგიური ოპერაციები ფინანსდება. 18 წლამდე მოქალაქეს ონკოლოგიური დაავადება თუ აქვს, მისი მომსახურება უფასოა.
ხარისხი სხვა საკითხია. ამერიკაში ვიყავი შვილთან, ძაღლი ჰყავს სახლში. რაღაც ვერ იყო გუნებაზე და საავადმყოფოში მივიყვანეთ. იქ ძაღლის მომსახურება ვნახე. მირჩევნია აქ ვიყო ძაღლი და ასე მომემსახურონ. ხარისხზე ნუ ვილაპარაკებთ. მე გიყვებით ტენდენციასა და მიმართულებაზე. მივდივართ იქით, რომ მდიდარია, ღარიბი თუ საშუალო ფენის მოქალაქე, სახელმწიფომ იკისრა მისი უფასო სამედიცინო მომსახურება. ახალი სიცოცხლის მოვლენა გახდა უფასო.
ჩემი უფლებამოსილების ოთხწლიან ვადაში ეკომიგრანტების შესახებ კანონს აუცილებლად დავწერ. არ არსებობს ეკომიგრანტის ცნება ქვეყანაში, ეს არის ჩვენი მოგონილი. მე მაქვს „ბორჯღალთან“ ურთიერთობა. საჭიროა მონაცემთა ბაზის შექმნა, რადგან აჭარის რეგიონიდან ბოლო 25-30 წლის განმავლობაში საქართველოს 55 რაიონში დაახლოებით 50 ათასი ადამიანი არის მიგრირებული. გაუსაძლისია მათთვის უსტატუსოდ ცხოვრება. ამ ოჯახების მონაცემთა ბაზის შექმნა ურთულესია.
ამას არ ვამბობ. სახელმწიფოს აქვს აღრიცხვა -მონაცემებს აზუსტებენ. არის ისეთი პარამეტრები, რომლებიც დამატებით შესწავლას მოითხოვს. ოჯახი, რომელიც ეკომიგრანტი გახდა 50-იან წლებში და შემდეგ მეორე ოჯახი შექმნა მისმა შვილმა, ისიც ეკომიგრატია თუ არა? – ეს ჩვენ არ ვიცით. დღევანდელი მონაცემებით ისიც ეკომიგრანტია. კანონმდებელმა ზუსტად უნდა განსაზღვროს, ვინ არის ეკომიგრანტი.
ხუთბალიანი სისტემით რომ განვსაზღვროთ, მე ვერ ვიტყვი, რომ აჭარის მთავრობის მუშაობა ხუთიანზე უნდა შევაფასოთ. არც უმადური ვარ, რომ ვთქვა ორიანი ეკუთვნით-მეთქი. ალბათ მაინც საშუალოზე შევაფასებ.
საქართველოს მოქალაქეები ქირაობენ საქართველოს მთავრობას, ქირაობენ კანონმდებლებს… თუ ჩვენ ევროკავშირის ქვეყანა ვხდებით, იქ ხელფასები ძალიან მაღალია. საქართველოს ხელისუფლების ხელფასი არ არის ტოლი ევროკავშირის სახელმწიფო ხელფასისა. თუმცა ჩვენ უნდა ვიცხოვროთ ისე, როგორც ცხოვრობს საქართველოს მოქალაქე. მე ჩემს თავზე და საქართველოს პარლამენტზე შემიძლია ვაგო პასუხი, სადაც მე საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილის პოზიცია მიჭირავს და ჩემს სიტყვასა და ხელის აწევას წონა აქვს. ჩვენ საქართველოს პარლამენტში საპრემიო სისტემა გავაუქმეთ. გავაუქმეთ საახალწლო დანამატიც. ეს დავით უსუფაშვილის დამსახურებაა.
კახა კალაძე არის ძალიან ეფექტური პრემიერი. განცხადება, რომელიც კახი კალაძემ გააკეთა, უადგილო არ იყო. როცა მე თითქოს გავაკრიტიკე ის, მე არ მითქვამს, რომ არასწორად მიუდგა საქმეს, მის მოსაზრებას სრულიად ვეთანხმები. უბრალოდ ვამბობ, რომ არ იყო საჭირო მისი გასაჯაროვება, რადგან მთავრობაში ამაზე საუბარი თითქმის დაწყებული იყო.
ზოგი ჭირი მარგებელია. საქართველოს მთავრობამ მიიღო რეგულაციის კანონი. სამთავრობო დადგენილებით ზედა ზღვარი დადგენილია, თუ რა ტიპის მანქანა ეკუთვნის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარეს. თუ ვიცე-სპიკერს ეკუთვნის X ლარის მანქანა, ის ვეღარ იყიდის Y ლარის მანქანას. ეს რეგულაცია აუცილებელი იყო. კალაძემ საკითხი სწორად დასვა. საქმე იმაშია, იყო თუ არა საკითხის საჯაროდ დასმის აუცილებლობა.
მურმანდუმბაძეოპოზიციაშიგადადის, შესაძლოაისნინობურჯანაძისპარტიაშივიხილოთო ამბობენ. ეს სიმართლეა?
ასე არ არის. არავითარი საფუძველი არ არსებობს, რომ მურმან დუმბაძე იხილოთ ოპოზიციაში. მე ვემსახურები საქართველოს. მინდა გითხრათ, რომ აჭარაში ოპოზიციას სერიოზული პრობლემები აქვს, ოპონენტი აღარ ჩანს. მე არასოდეს ოპოზიციური ფლანგიდან კვერცხი არ მისროლია ლევან ვარშალომიძის ფანჯარაზე. ოპოზიონერობა უნდა იყოს კრიტიკა და საკუთარი პოზიციის ჩამოყალიბება. თუ ხალხი იმ თვალსაზრისით საუბრობს, რომ ოპოზიციას უჭირს და მურმან დუმბაძე კარგი ოპოზიციონერი იქნება, ამაში გეთანხმებით.
ბოლო პერიოდში „ატკატების“ თემა გააქტიურდა. ითქვა, რომ უკვე დამტკიცებული დაბალსართულიანი პროექტები იცვლება უფრო მაღლივი პროექტებით. ამბობენ, რომ ამ ნებართვების გაცემას თქვენი გუნდის წევრები ლობირებენ, სანაცვლოდ კი ზოგს ბინას ჩუქნიან, ზოგს – ფულს…
ეს არის სერიოზული კრიმინალი, სცილდება ჟურნალისტის შეკითხვას და პარლამენტარის პასუხს. ეს არის სისხლის სამართლის დანაშაული. თქვენ უნდა დაასახელოთ ის ვიღაც, ვინც ამბობს, მისი სახელი და გვარი. სისხლის სამართლის დანაშაული ის კი არ არის, რომ აქეთა მხარე ამას სჩადის და კადრულობს, სისხლის სამართლის დანაშაულია ადამიანს დააბრალო ის, რაც არ ჩაუდენია. ჩვენ მივალთ სასამართლოში, ეს სერიოზული ბრალდებააა. მურმან დუმბაძეს ბრალდება ის, რომ ბათუმში ატკატების სისტემა ჩამოყალიბდა და თქვენ გვარი უნდა დაასახელოთ, მე მას პასუხს გავცემ და მივალ სასამართლოში.
კოალიცია “ქართულ ოცნებაში” ექვსი პარტიაა გაერთიანებული. ამ ექვსი პარტიიდან ვის უფრო წარმომადგენლობითი კანდიდატები ეყოლება ერთიან საარჩევნო სიაში, ვინ მეტ კანდიდატს დაასახელებს მაჟორიტარულ ოლქებში ან მეტ წევრს შეიყვანს საკრებულოში, ვინ გახდება საკრებულოს თავმჯდომარე, მერი ან გამგებელი _ ეს ის საკითხებია, რომლებზეც კოალიცია “ქართული ოცნების” პარტიები ჯერჯერობით დამოუკიდებლად, შიდა პარტიულ ორგანიზაციებში მსჯელობენ. ყოველ შემთხვევაში ეს საკითხი ჯერჯერობით ღია დაპირისპირების საბაბი არ გამხდარა.
“საერთო ფორმულა ჯერ შემუშავებული არ არის”, _ ამბობენ კოალიციაში შემავალი პარტიების რეგიონული ლიდერები აჭარაში. ეს იმას ნიშნავს, რომ პოლიტსაბჭო ჯერ არ შეთანხმებულა საერთო პრინციპზე, რომლის თანახმადაც გადანაწილდება ადგილები მაჟორიტარულ ოლქებსა და კოალიციის ერთიან საარჩევნო სიაში.
ვიდრე პოლიტსაბჭო თბილისში გადაწყვეტილების მისაღებად შეიკრიბება, პარტიები რეგიონებში დამოუკიდებლად მუშაობენ. `მუშაობა მიმდინარეობს არამარტო ქალაქში, არამედ მუნიციპალიტეტებსა და თემებშიც კი. შევარცხვინე ის პოლიტიკური სუბიექტი, რომელიც ახლა ამაზე არ ფიქრობს. ადამიანთა ჯგუფს, რომელიც პოლიტიკას განსაზღვრავს, ბუნებრივია აქვს სურვილი წარმომადგენლობით ორგანოში რაც შეიძლება მეტი წევრი ჰყავდეს, ასევე აღმასრულებელ ორგანოშიც. მერის ან გამგებლის თანამდებობაზე კი მისი წარმომადგენელი იყოს წარდგენილი, ეს არის სრულიად ბუნებრივი პოლიტიკური პროცესი~, _ ამბობს “ქართული ოცნების” წევრი მურმან დუმბაძე.
არათუ მუშაობენ, კანდიდატებზე უკვე შეჯერდნენ “კონსერვატორების” აჭარის რეგიონულ ორგანიზაციაში. “ჩვენ უკვე მზად ვართ, თუმცა საერთო პრინციპი რომლითაც ვიხელმძღვანელებთ, ჯერ პოლიტსაბჭოს არ მიუღია”, _ უთხრა პარტიის ერთ-ერთმა ლიდერმა, დავით ბაციკაძემ, “ბათუმელებს”.
“თითოეული პარტია წარმოადგენს თავის კანდიდატურას, შემდეგ კი შევჯერდებით. ერთადერთი, რაზეც შემიძლია გითხრათ, ის არის, რომ ბათუმის წარმომადგენლობით ორგანოში ჩვენი პარტიის კანდიდატი, პარტიის ბათუმის ორგანიზაციის თავმჯდომარე იქნება”, _ ამბობს “თავისუფალი დემოკრატების” რეგიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარე სულხან ღლონტი.
“თავისუფალი დემოკრატების” ბათუმის ორგანიზაციის თავმჯდომარე კობა ჩხეიძეა. ის ამჟამად აჭარის მთავრობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის ანალიზის დეპარტამენტის უფროსის თანამდებობაზე მუშაობს.
კანდიდატებზე მსჯელობენ “რესპუბლიკელებიც”, პარტიის ბათუმის ორგანიზაციის თავმჯდომარის გიორგი მასალკინის თქმით, სიის პირველ ნომრად ჩაწერილი პირი დღემდე არსებული პრაქტიკით საკრებულოს თავმჯდომარეობის კანდიდატია. შესაბამისი კარტბლანშის მინიჭების შემთხვევაში “რესპუბლიკელები” ამ თანამდებობაზე ბათუმის საკრებულოს მოქმედ თავმჯდომარეს ირაკლი ჩავლეიშვილს მოიაზრებენ.
კოალიციაში შემავალი პარტიების ლიდერები ბათუმში არ ადასტურებენ ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ პოლიტსაბჭო თვითმმართველობის არჩევნებისთვის ერთიანი საარჩევნო სიისა და მაჟორიტარული ოლქების კანდიდატების დასაკომპლექტებლად `ორმოცდაათს პლუს ერთის” პრინციპს გამოიყენებს. ეს იმას ნიშნავს, რომ პარტია `ქართული ოცნება დემოკრატიული საქართველო” საარჩევნო და მაჟორიტარული სიის 51 პროცენტს თავისი კანდიდატებით დააკომპლექტებს, დანარჩენს კი _ კოალიციაში შემავალი ხუთი პარტია _ “კონსერვატორები”, “რესპუბლიკელები”, “მრეწველები”, `თავისუფალი დემოკრატები” და “ეროვნული ფორუმი” _ გაინაწილებს.
პარტიების რეგიონულ ორგანიზაციებში აცხადებენ, რომ გადანაწილების ეს პრინციპი მათთვის მისაღებია მხოლოდ საარჩევნო სიის დაკომპლექტებასთან მიმართებაში, მაჟორიტარული სია კი სხვა პრინციპით უნდა დაკომპლექტდეს.
“ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანი იქნება ის, თუ ვის უფრო ავტორიტეტული კანდიდატები ეყოლება ოლქებში”, _ ამბობს გიორგი მასალკინი. იმავე მოსაზრებას იზიარებენ სხვებიც.
აღმაშენებლის ქუჩის სარემონტო სამუშაობის ფარგლებში დაგეგმილია სავალი ნაწილისა და სანიაღვრე ქსელის გამოცვლა, ასფალტ–ბეტონის საფარის დაგება, ავტოსადგომების, გარეგანათებისა და ბორდიურების გაკეთება. აღმაშენებლის ქუჩის რეაბილიტაციისთვის ქალაქის მერიისგან 4 000 741 ლარია გათვალისწინებული. სამუშაოებს კომპანია „არნაბი-21“ ასრულებს. აღმაშენებლის ქუჩის რეაბილიტაციის დასრულება ამ წლის ივლისში იგეგმება.
ჭავჭავაძის და ტბელ აბუსერიძის ქუჩებზე დაგეგმილია ხუთ სანტიმეტრი სისქის ასფალტისა და ფილების დაგება. აღნიშნული ქუჩების რეაბილიტაციას შპს „გზა“ აწარმოებს. სამუშაოები მარტის ბოლოს დასრულდება.
გარდა ამისა ქალაქის მერია ერისთავის ქუჩის განახლებასაც აპირებს, რომელიც ბაგრატიონის ქუჩის რეაბილიტაციის პროექტის ნაწილია. ერისთავის ქუჩის მშენებლობის ღირებულება 13 000 500 ათასი ლარია.
ალბომის ავტორი ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი გიორგი ჯანბერიძეა.
ღონისძიებას აჭარის ა.რ. განათლების, კულტურისა და სპორტის მინისტრი გიორგი თავამაიშვილი, მინისტრის მოადგილე ქეთევან მანელიშვილი, უმაღლესი საბჭოს წარმომადგენლები, ასევე, მხატვრები, ხელოვნებათმცოდნეები, ბათუმის ხელოვნების სასწავლო უნივერსიტეტის წარმომადგენლები, ჰასან ჰელიმიშის შთამომავლები და კულტურის სფეროს სხვა წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.
აჭარის ა.რ. განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო ჰასან ჰელიმიშის შემოქმედების პოპულარიზაციისთვის თურქეთისა და საბერძნეთის რესპუბლიკებში გეგმავს გამოფენების ორგანიზებას.
აღნიშნულ ინფორმაციას შს სამინისტროს პრეს-სამსახურის თანამშრომელი ანანო კითანავა ადასტურებს. მისი განმარტებით, ამ შემთხვევაში კადრები ჩაანაცვლეს – „დავით დვალიშვილი გადაყვანილი იქნა ბათუმის საუბნო სამმართველოს უფროსად, ხოლო ირაკლი კალანდაძემ ქობულეთის სამმართველოს ხელმძღვანელის თანამდებობა დაიკავა”.
2012 წლის საჯარო სამსახურის ბიუროს თანამდებობის პირის ქონებრივი დეკლარაციის მიხედვით, ირაკლი კალანდაძე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, მცხეთა–მთიანეთის სამხარეო მთავარი სამმართველოს ყაზბეგის რაიონული სამმართველოს უფროსი იყო. ირაკლი კალანდაძეს 2013 წელს ქონებრივი დეკლარაცია შევსებული არ აქვს.
აქციის კიდევ ერთი მონაწილის, შაქრო დუმბაძის განმარტებით, მართალია ისინი ჩამორთმეული მიწებით სარგებლობენ, თუმცა საკუთრებაში არ აქვთ დარეგისტრირებული.
