უცხადებს თუ არა სოლიდარობას ქართველ ფეხბურთელებს და რას ფიქრობს ჰომობოფიის შესახებ? „ბათუმელებმა“ ამ კითხვით  ბათუმის „დინამოს“ პრეზიდენტს  ოთარ ფედიჩკინს მიმართა. გთავაზობთ კომენტარებს სტილის დაცვით.

ბატონო ოთარ, „ქართველთა  მარშის“ წევრები ფეხბურთის ფედერაციის  წინააღმდეგ აპირებენ აქციის გამართვას, თქვენი პოზიცია როგორია, ვის უცხადებთ მხარდაჭერას, გურამ კაშიას, ვინც სოლიდარობა გამოუცხადა ლგბტ ადამიანებს, თუ ამ ჯგუფს? 

რა გითხრათ აბა? თქვენ რას ფიქრობთ… რა თქმა უნდა, ვუცხადებ სოლიდარობას კაშიას…

ანუ, ჰომოფობიურ ნიადაგზე ადამიანის ჩაგვრის წინააღმდეგი ხართ თუ არა?

მე, პირადად, სოლიდარობას ვუცხადებ გურამ კაშიას. მართლაც ვაჟკაცი ბიჭია, ძალიან მაგარი კაცია, საამაყო ქართველია, დანარჩენი არ ვიცი რა. ჩაგვრის წინააღმდეგი ვარ, გაჭირვებული ხალხია (ლგბტ თემი) და, რა თქმა უნდა, ძალადობა არ არის ლამაზი.

საფეხბურთო კლუბ „ჩიხურას“ გენერალურმა დირექტორმაც განაცხადა, რომ საქართველოში ჰომოფიბია უნდა დასრულდეს.  თქვენი აზრით, უნდა დასრულდეს ჰომოფობია საქართველოში?

რა გითხრათ ეხლა მითხარი. რომ ვთქვა და მერე ამას მოჰყვეს, ეს ჰომოფობი ყოფილა და ა.შ. მე ქრისტიანი კაცი ვარ, ეკლესიაში, მონასტრებში დავდივარ…

„არა, მსხვერპლი კი არ ვიყავი, ახლაც ვარ,“ – მითხრა მან, როცა ტელეფონზე დავურეკე და შეხვედრა ვთხოვე. ნანა [სახელები სტატიაში შეცვლილია. ავტ.] 13 წელი ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლი იყო. მისი ყოფილი მეუღლე – მერაბი ძალადობისთვის არ დასჯილა. ის 2007 წელს განზრახ მკვლელობისთვის დააპატიმრეს. ნანა ამბობს, რომ ყოფილი ქმარი ციხიდან ხშირად ურეკავს და ეუბნება, რომ მალე გათავისუფლდება. ნანა მარტო ცხოვრობს, თავისი ცხოვრება აქვს და საქმე, მაგრამ მოძალადე მისი ცნობიერებიდან ვერ გაქრა. გასაუბრების დროს მან რამდენჯერმე ახსენა, რომ მისი ფსიქიკა ახლა კარგად ყოფნას ვერ ეგუება.

„ბავშვსაც კი, არავინ მისმენდა“

„ის ბავშვობიდანვე გაჩნდა ჩემს ცხოვრებაში. მას შემდეგ მე მუდმივად გავრბივარ, ის კი მომდევს და ჩემს განადგურებას ცდილობს,“ – მითხრა ნანამ, მერე ბათუმური ყავა ჩამოასხა ფინჯნებში, სავარძელში დაძაბული დაჯდა და  განაგრძო:

„სკოლაში ერთად ვსწავლობდით. ჩემი ქმარი, ყოფილ ქმარს ვერ ვეძახი იმდენად ვერ გავიდა იგი ჩემი ცნობიერებიდან, საუკეთესო მოსწავლე იყო, ზრდილობიანი, გალანტური, ულამაზესი… ვგრძნობდი, რომ სადიზმი იყო მასში. სადაც არ უნდა წავსულიყავი, უცებ იქ ჩნდებოდა სრულიად მოულოდნელად, მაკონტროლებდა. შიში ამეკიდა, საპირფარეშოში რომ გავიდოდი, მეგონა, რომ იქაც დამხვდებოდა. ჩემმა ოჯახმა ამის შესახებ იცოდა, მაგრამ არავის უნდოდა ჩემი მოსმენა. ბავშვსაც კი არავინ მისმენდა. მესმოდა, როცა ამბობდნენ, კარგი ოჯახისშვილია, კარგი გვარი აქვს, ლამაზია და ჭკვიანი, მეტი რა გინდაო. მერაბი ბავშვობიდან ასეთი იყო, იმორჩილებდა ქალსაც და კაცსაც. არ მინდოდა, მაგრამ სასწავლებელი როცა დავასრულე და მუშაობა დავიწყე, მომიტაცა. მაშინ 21 წლის ვიყავი, ის – ოცდასამის. აბაშიძის ხელისუფლება იყო. ჩემი მეუღლე ერთ-ერთ დაწინაურებულ გვარს წარმოადგენდა, მეც… მერაბი ამ დროს უკვე შეიარაღებული დადიოდა. ისეთი დრო იყო, ვინ ვის კლავდა და რომელ ორღობეში ცხრილავდა, ვერ გაიგებდი. ჩემი მოტაცება არაფერი ამბავი არ იყო მაშინ. რა თქმა უნდა, დამტოვეს… შემეძლო და ალბათ უკეთესიც იქნებოდა მაშინვე წამოვსულიყავი, მაგრამ შენს გარშემო ვიღაც ხომ უნდა გამოხატავდეს ჩემი მხარდაჭერის სურვილს? მახსოვს, თეთრი სადედოფლო კაბა ჩამაცვეს ქორწილში და სასტიკად მომინდა იქედან კივილით გამოქცევა. ვერ გავბედე, ვერ შევძელი.

„მცემდა უმოწყალოდ, ვიდრე სისხლს არ დაინახავდა… ყველამ იცოდა, ყველა დუმდა“

„ქორწილიდან რამდენიმე დღეში მცემა პირველად. არც მაშინ და არც შემდეგ არასდროს უთქვამს, რისთვის მცემდა. როცა სხვები დაიძინებდნენ, მოითხოვდა, რომ გავშიშვლებულიყავი და იწყებდა ცემას. გაშიშვლება იყო მიზეზი, რომ არ გავქცეულიყავი. მცემდა უმოწყალოდ, ვიდრე სისხლს არ დაინახავდა… მირტყამდა ხელს, ფეხს, ნივთებს მესროდა. ახლა ვხუმრობ, რომ რაც არ უნდა მესროლოს ვინმემ, ვერ მომარტყამს, ხელის მოძრაობას თვალდახუჭული ვგრძნობ. პურის საჭრელი დანაც ახლახანს ვიყიდე. ისე გადავეჩვიე, კარაქის დანით ვჭრიდი პურს. არადა რა მარტივი ყოფილა პურის დაჭრა…“

ნანას ცრემლიანი ღიმილი უკან მიაქვს, რამდენიმე წამით ფიქრობს და მერე აგრძელებს:

„მერე, როცა წინააღმდეგობის გაწევის უნარი აღარ მქონდა, ჩერდებოდა. მეფერებოდა და ამტკიცებდა, რომ უზომოდ ვუყვარვარ, რომ ჩემს გარეშე არ შეუძლია… ახლაც იგივეს იმეორებს, როცა ციხიდან რეკავს. ჩემი ქმარი ნარკოტიკის აქტიური მომხმარებელი იყო, მაგრამ ფხიზელი უფრო საშიში იყო. ერთხელ, მორიგი ძალადობის შემდეგ, დანა მოიტანა, ხელში დამაჭერინა და კისერზე მიიდო, მიდი, მომკალი, გამანადგურეო, მევედრებოდა…

ხალხში, არც ოჯახის წევრებთან არასდროს ძალადობდა ჩემზე, თავაზიანი მეუღლის როლს თამაშობდა, მაგრამ გარეთ ხშირად მეტყობოდა ჩაშავებული სხეული, თვალები… ყველამ ყველაფერი იცოდა, ყველა დუმდა. არავის უნდოდა ხმის ამოღება, რადგან გრძნობდნენ, რომ არაფერი გამოვიდოდა. მას ჰქონდა გავლენა, შეიარაღებული დადიოდა… მე უხმოდ ვიჯექი სახლში. მთელი 13 წელი ჩემი ხმა არავის გაუგონია. რის მუშაობა, მაგის უფლებას ვინ მომცემდა.

ერთხელ ახლობელი ქალი მესტუმრა. ხომ არსებობენ ადამიანები, რომლებიც უთქმელად გრძნობენ ტკივილს? აი, ასეთი ქალი იყო ისიც. ძალადობაზე საერთოდ არაფერი მითქვამს, მაგრამ როცა დამემშვიდობა და მიდიოდა, უცებ შემოტრიალდა და მითხრა, თუ წამოსვლა გინდა, წამოდი, მე გეპატრონებიო.

ერთ-ერთი ცემის შემდეგ მართლაც გავიქეცი. იმ დროს უკვე ბათუმში ვცხოვრობდით ნაგირავებ ბინაში. შვილი ბათუმის სკოლაში შევიყვანე პირველ კლასში.

საგვარეულო შეკრება სარიტუალო დარბაზში

„რამდენჯერაც წამოვედი, იმდენჯერ მიმაბრუნეს უკან, შეგვარიგეს,“ – ბოლო სიტყვას განსაკუთრებული ირონიით ამბობს ნანა. გვიყვება, რომ მოძალადესთან „შერიგებაში“ მუდმივად იყო ჩართული ე.წ. ორი წარჩინებული გვარი და გვარის უხუცესები. ნანა ერთ-ერთ შეხვედრას იხსენებს, რომელიც ერთ-ერთ სარიტუალო დარბაზში შემდგარა.

„გვერდიგვერდ იყვნენ ჩამწკრივებული უხუცესები… საბოლოოდ განაჩენი იქ, სარიტუალო დარბაზში გამომიტანეს – ხმა გაკმინდე, ქალო, აბა, ბავშვს რა ვუყოთო. ბავშვი იყო პრობლემა, თან ბიჭი. მშობლებიც ამას მეუბნებოდნენ მანამდე, გოგო რომ იყოს, კიდევ არაა პრობლემა, გავამზითვებთ და ეს იქნება, სხვისი გვარის ბიჭი სად წავიყვანოთო. მაშინ ძმა ძმას კლავდა…“

სარიტუალო დარბაზში არავინ გააპროტესტა „შერიგება“? – ვეკითხები ნანას. ის თავს წუხილით აქნევს, არაო. მერე ამატებს:

„ერთი კაცი იყო, ჩემი გვარის წარმომადგენელი, იმან გააპროტესტა. თქვა, ექიმი ვარ და მომისმინეთ, მე გეუბნებით, არ შეიძლება მსხვერპლის დაბრუნება იმ კაცთან, სამედიცინო დასკვნას მოგცემთ, თუ საჭიროაო… რა თქმა უნდა, არ მოუსმინეს. „შერიგება“ ისევ დარბაზში აღნიშნეს საზეიმო ქეიფით.

ერთხელ, ვიდრე ისევ წამოვიდოდი ოჯახიდან, ჩემმა ძმამ დაჭრა ფეხში მერაბი, ჩემი მეუღლე. მერე ულტიმატუმი წაუყენა ხელისუფლებას, ან ქალი შემირიგდება, ან მისი ძმა ჩაჯდება ციხეშიო. საქმე მუნიციპალიტეტის გამგეობაში განიხილეს. იქ იკრიბებოდნენ მაშინ გვარის უხუცესები, დაზარალებული და პროკურორებიც.

მაშინ მე ვთქვი, რომ წავიდოდი ციხეში ჩემი ძმის ნაცვლად. მართლა ასე მერჩივნა. თან ვფიქრობდი, რომ ასე თავს დავაღწევდი ქმარს. არაფერი გამოვიდა. ისევ შეთანხმდნენ და არავინ დასჯილა ჩემს გარდა.“

„ძლივს მოვიხსენი შვილისგან დადებული ბორკილები“

შეესწრო თუ არა შვილი დედაზე ძალადობას? – ნანა ამბობს, რომ ასეთი შემთხვევა რამდეჯერმე იყო და იგი შვილმა გადაარჩინა.

„პირველად სულ პატარა იყო, პირველ კლასში, მეგონა, რომ ეძინა. როცა მერაბმა მცემა, შვილის ოთახში შევედი, ის ლოგინზე იყო წამომჯდარი… გვერდით დავუჯექი, მკითხა, გტკივა ძალიანო?“

ნანას მიაჩნია, რომ შვილის გამო გაუძლო ქმრისგან წლების განმავლობაში ძალადობას. ახლა შვილი სრულწლოვანია და დედასთან ურთიერთობა აღარ სურს. ნანა თვლის, რომ მამამ შვილზეც მოახდინა გავლენა.

„მერაბი არის არა მხოლოდ გონიერი, არამედ კრიმინალური აზროვნების მქონე ადამიანი, ისე შეუძლია საუბარი, დამაჯერებლად, იშვიათია ვინმე, რომ მისი ზეგავლენის ქვეშ არ მოექცეს. ჩემი შვილი გამონაკლისი ვერ აღმოჩნდა… როცა გვაქვს ურთიერთობა მე და ჩემს შვილს, ყოველთვის გამოდის კონფლიქტი. სხვანაირად არ გამოდის… ვიცი, ბევრი გამკიცხავს ამის გამო, რომ შვილთან კარგი ურთიერთობა არ მაქვს, მაგრამ დავიღალე ყველაფრით. მე შვილის გამო მოვითმინე ამდენი. როგორც იქნა, ახლა ამ ბორკილებიდან გავთავისუფლდი“, – ამბობს ნანა.

„ჩემი ფსიქიკა ვერ ეგუება კარგად ყოფნას“

2007 წლამდე, ვიდრე მერაბს მკვლელობის გამო დაიჭერდნენ, ნანა მასთან განქორწინდა. ამის მიუხედავად, ნანას თქმით, ყოფილი ქმარი ფსიქოლოგიურად ისევ ძალადობდა და შვილით მანიპულირებდა. ყოფილი ქმრის დაპატიმრების შემდეგ, ნანა ბათუმში გადმოვიდა საცხოვრებლად ჯერ ნაქირავებ, შემდეგ – ნაგირავებ ბინაში. ნანა მასწავლებელია. ამაყობს, რომ თავის გადარჩენა და დამოუკიდებლად ცხოვრება შეძლო, შვილს კი განათლების მიღებაში დაეხმარა.

„მაგრამ ახლა ეს თავისუფლება მახრჩობს. ჩემი ფსიქიკა ვერ ეგუება კარგად ყოფნას,“ – ამბობს ნანა და რამდენიმე შემთხვევას იხსენებს, თუ როგორ სცადა დამამცირებელ მდგომარეობაში შეგნებულად თავის ჩაყენება.

„რა უფრო კარგად ვარ, მით უფრო მეტი შფოთვა მაქვს. რამდენჯერმე ქუჩაში როცა მივდიოდი, სასტიკად მომინდა მარჯვენა ყურზე დაერტყა ვინმეს. ქმარი ყურზე მირტყამდა ყველაზე ხშირად… მომინდა იმ დამამცირებელი სიტუაციის განცდა, რაშიც ჩემი ქმარი წლების განმავლობაში მამყოფებდა. მინდოდა, მეგრძნო, რომ არარაობა ვარ.

მიმართა თუ არა ფსიქოლოგს? – ნანა ამბობს, რომ ფსიქოლოგებთან არ მისულა, რადგან უფრო საკუთარი თავის სჯერა. ამ ქმედებას საშიშად არ მიიჩნევს, რადგან ეს საქციელი „მსხვერპლმა ნანამ“ ჩაიდინა და არა „თავისუფალმა ნანამ“. მიიჩნევს, რომ სტრესის მიუხედავად საკუთარ ქმედებების კონტროლი შეუძლია. „ძლიერი ქალი ვარ, მჯერა საკუთარი თავის,“ – ამატებს ის და მზერას მისწორებს.

„ახლაც დამირეკა ციხიდან. მკითხა, როგორ ხარო“

ნანამ უკვე მეორეჯერ მიმართა წერილობით სასჯელაღსრულების სამინისტროს და დახმარება ითხოვა. მისი თქმით, ყოფილი მეუღლე ხშირად ურეკავს და შეხვედრას აიძულებს.

„მირეკავდა ხშირად. მეუბნებოდა, რომ თუ შვილის შენარჩუნება მინდოდა, უნდა ავსულიყავი მასთან ციხეში, უნდა დავრჩენილიყავი მის ცოლად… მაკონტროლებდა ციხიდან. იცოდა ყველაფერი, სად დავდიოდი, ვის ვხდებოდი და ასე შემდეგ… ციხეში რამდენჯერმე შევხვდი შვილთან ერთად. სააკაშვილის მმართველობის დროს მკაცრად კონტროლდებოდა პაემნები, 2012 წლის შემდეგ კი ადმინისტრაციასთან ისე აწყობდა საქმეს, 5 საათი მაინც ვრჩებოდით შეხვედრაზე. ბოლოს ღამით დარჩენასაც მთხოვდა, რაზეც კატეგორიული უარი ვუთხარი. ბოლო წლებში უფრო გალაღდა, მეუბნებოდა, რომ მალე გამოვიდოდა ციხიდან, შეიწყალებდნენ და ცუდად იქნებოდა ჩემი საქმე. როცა მოუნდებოდა, მაშინ რეკავდა, ციხეში საუკეთესოდ ჩაცმულ-დახურული გვხვდებოდა გიშრის ჯვრით და ძვირადღირებული საათით…

რამდენიმე წლის წინ თურქეთში წავედი. ვიფიქრე, ასე დავამთავრებდი მის არსებობას ჩემში. იქაც მომაგნო და ციხიდან დამირეკა თურქეთის რესპუბლიკაში. მხოლოდ ეს მითხრა, შენ შვილი გინდაო? სამინისტროს მივწერე, დაიწყეს გამოძიება, მაგრამ სატელეფონო საუბრის ჩანაწერი არ მქონდა. სატელეფონო კომპანიის ოფისის ამონაწერიდან კი დადასტურდა, რომ ნამდვილად მირეკავდა, მაგრამ რომ მაშანტაჟებდა შვილით, ეს არ ჩანდა არსად. თურქეთიდან როცა დავბრუნდი, სახლში აღარ შემიშვა. მეზობლებისთვის დაურეკავს, რომ იქ არ უნდა შევსულიყავი. ორი კვირის წინ ისევ მივწერე სასჯელაღსრულების სამინისტროს. ბოლო დროს საერთოდ აღარ ვპასუხობ მის სატელეფონო ნომრებს, მაგრამ როცა ზარი შემოდის, ესეც სტრესში მაგდებს..“

დამშვიდობებიდან რამდენიმე წუთში ნანა მირეკავს: „როგორც კი გახვედით ჩემგან, მან დამირეკა. უცებ მშობლის ნომერი მეგონა და ვუპასუხე. მკითხა, როგორ ხარო…“

სტატია მომზადებულია ქალთა წინააღმდეგ ძალადობის მონიტორინგის პროექტის  ფარგლებში. პროექტს ახორციელებს „საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტი“. პროექტის პარტნიორია „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“. პროექტი დაფინანსებულია ევროკავშირის მიერ. სტატიაში გამოთქმული შეხედულებები და მოსაზრებები არ არის აუცილებელი გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის შეხედულებებს.

ავტორი: ჯაბა თარიმანაშვილი – ბსუ-ს ბიზნესის ადმინისტრირების დოქტორანტი, საზღვაო მომსახურებისა და სატრანსპორტო კომპანია ტრანს ლოგისტიკის დირექტორი, ბიზნესის ანალიტიკოსი

საქართველოს სატრანსპორტო ინდუსტრიის პრობლემატიკა, უფრო მეტად ხელშესახები რომ გავხადოთ, გავავლოთ პარალელი მუსიკალურ ხელოვნებასთან, რომელიც ნებისმიერი ქართველისთვის ნაცნობი სფეროა.

თვალსაჩინოებისთვის მოვიყვანოთ შემდეგი მაგალითი: საკონცერტო დარბაზის მიზანია, ჰქონდეს ისეთი ხარისხიანი და ჰარმონიული მუსიკალური ჟღერადობა, რომ მსმენელმა ისიამოვნოს. ამისათვის საჭიროა შემდეგი კომპონენტები:

[checklist]

• მუსიკოსები (საშუალებები),
• ინსტრუმენტები (ინფრასტრუქტურა),
• ტექნიკური პერსონალი და ხმის რეჟისორი (მართვა).

[/checklist]

იმისათვის, რომ ხმის რეჟისორმა შეძლოს მსმენელს სასიამოვნო ჟღერადობა მიაწოდოს, ყველა ინსტრუმენტი და მუსიკოსის ხმა, მის სამართავ საშუალებაში (მიქშერში) უნდა შედიოდეს, რის შემდეგაც ხმის რეჟისორი, სხვადასხვა ინსტრუმენტის ტემბრალური ფუნქციისა და მნიშვნელობის მიხედვით, მოახდენს სინთეზსა და ბალანსს (რეგულირებას). აღნიშნული კომპონენტების ჰარმონიული (შეხმატკბილებული და ერთსულოვანი) მუშაობა, ქმნის ხარისხიან მუსიკას, რისი მოსმენაც ყურსა და გულს უხარია.

ახლა წარმოვიდგინოთ, რომ აღნიშნული კომპონენტები არის ცალკე, ისევე, როგორც საქართველოს სატრანსპორტო ინდუსტრიაშია, მაგალითად, მუსიკოსი (საშუალებები) იყოს ცალკე, ინსტრუმენტები (ინფრასტრუქტურა) ცალკე და ხმის რეჟისორი ტექნიკურ პერსონალთან ერთად (ლოგისტიკის პოლიტიკა და მართვა) ცალკე, ხოლო საერთო ჯამში, იქმნებოდეს ქაოსი, რის შედეგადაც საკონცერტო დარბაზი (საქართველოს სატრანსპორტო დარგი) ყოველწლიურად კარგავდეს მსმენელს (კომპანიებსა და ტვირთნაკადებს) და მიუხედავად ამისა, დარბაზის ხელმძღვანელი (მთავრობა) არ ცვლის არაფერს (რეფორმებს).

შედეგად საკონცერტო დარბაზმა (საქართველოს დერეფანმა) წლების მანძილზე 50-70%-მდე დაკარგა მაყურებელი (ტვირთი), ამიტომ ასეთი უმოქმედობა, დარბაზის ეკონომიკაზე და პერსონალზეც (საქართველოს ბიუჯეტზე, დარგის წარმომადგენლებზე, განვითარებაზე და მოქალაქეებზე) უარყოფითად აისახა.

ჩინური სიბრძნე ამბობს, რომ „ამღვრეულ წყალში, თევზის დაჭერა უფრო ადვილია“. შესაძლებელია, გარკვეულ პიროვნებებს, იმისათვის, რომ „ხელი მოითბონ“ აწყობთ ასეთი ქაოსი და ბუნდოვანება. წლების მანძილზე, საკმაოდ დიდი რაოდენობის „თევზს იჭერენ“ გარკვეული ჯგუფები მოქალაქეების ხარჯზე. ამიტომ დროა მთავრობამ გაატაროს რეფორმა, ფიქრი კონსოლიდაციასა და განვითარებაზე.

მნიშვნელოვანია განვსაზღვროთ საქართველოსთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი დარგის – ტრანსპორტის ინდუსტრიის, გამოწვევების და პრობლემატიკის არსი. ტრანსპორტის ინდუსტრიას სამი მთავარ კომპონენტი აქვს:

[checklist]

• ინფრასტრუქტურა (გზა, რკინიგზა, პორტები, ტერმინალები, აეროპორტები);
• სატრანსპორტო საშუალებები (ავტობუსი, ავტომობილი, მატარებელი, თვითმფრინავი, გემი);
• მართვა (ფინანსები, პოლიტიკა, საკანონმდებლო ბაზის შექმნა, სისტემების შექმნა, პროექტების დაგეგმვა და კოორდინირება);

[/checklist]

ორი კომპონენტი: ინფრასტრუქტურა და სატრანსპორტო საშუალებები, ავად თუ კარგად დღეისათვის არსებობს საქართველოში. ხოლო ძირითადი კომპონენტი, რომელიც ქმნის, არეგულირებს, კოორდინირებას უწევს ამ ორ კომპონენტს – მართვა, არ არის გამოკვეთილი და ჩამოყალიბებული.

ვიცით, რომ არსებობს ეკონომიკის სამინისტროში შემავალი დეპარტამენტი, რომელიც ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის განვითარებაზე, პოლიტიკის შექმნაზე უნდა ზრუნავდეს, მაგრამ რამდენად აძლევს სამინისტროების, სატრანსპორტო დარგში შემავალი კომპონენტების სისტემური მოწყობა და დეპარტამენტში მომუშავეთა კომპეტენციები ამის საშუალებას.

მე, როგორც დარგის ერთ-ერთ რიგით წარმომადგენელს, არ მინახია აღნიშნული დეპარტამენტის თანამშრომელი არც ერთ სატრანსპორტო ფორუმზე და კონფერენციაზე, მიუხედავად იმისა, რომ თითქმის ყველგან – საქართველოშიც და საზღვარგარეთაც, ვესწრები ფორუმებსა და კონფერენციებს.

საქართველოში ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის დარგში, ფაქტობრივად, არ არის ერთიანი პასუხისმგებელი პირი, არ არის არც ძლიერი დამოუკიდებელი ინსტიტუტები, რომლებიც იმუშავებენ ანალიტიკაზე და დააკვირდებიან ტენდენციებს. ვინ იღებს გადაწყვეტილებებს, რომ არ გატარდეს არანაირი რეფორმა, წლების მანძილზე ტვირთნაკადების დაღმავალი ტენდენციების განვითარების მიუხედავად? სად არის სტრატეგია და ხედვა? რა გვინდა, რისკენ ვისწრაფვით? ასეთ გაუგებარ მდგომარეობაში ყოფნას, ავტომატურად უარყოფით შედეგებამდე მიყავს დარგი.

ბიზნესი პლატფორმის გარეშე ვერ მუშაობს, ბიზნესი თავად ვერ განვითარდება, თუ მთავრობამ არ შეუქმნა სამოქმედო არეალი და სისტემები. ამიტომ, მნიშვნელოვანია ყურადღება გამახვილდეს ტრანსპორტის ინდუსტრიის მესამე, მთავარი კომპონენტის – მართვის არქონაზე, რომელიც სისტემური პრობლემაა საქართველოში. ინფრასტრუქტურის სამინისტრო, რკინიგზა, ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის დეპარტამენტი, არის ცალკე მდგომი ერთეულები, ისეთ პატარა ქვეყანაში, როგორიც საქართველოა. ამის გამო, სავარაუდოდ, არის კოორდინირების, კომუნიკაციის, ერთიანი ხედვისა და მოქმედების პრობლემა. შედეგად ვიღებთ იმას, რომ საქართველოს არ ჰყავს მოლაპარაკების უნარის მქონე, სატრანსპორტო დარგზე პასუხისმგებელი პირი, რომელიც გადაჭრის პრობლემებს საქართველოზე გამავალი დერეფნის შემადგენელ ქვეყნებში. პირი, რომელიც შეძლებს მოლაპარაკებებს მთავრობების, რკინიგზის, პორტების,  ტერმინალების და საბორნე გადამზიდავების ხელმძღვანელებთან, იმისათვის, რომ შემუშავდეს ერთიანი პოლიტიკა, რომელიც შექმნის თავის მხრივ ბარიერების არმქონე, გახსნილ და ხელმისაწვდომ პლატფორმას ბიზნესის საკეთებლად. ეს, საბოლოო ჯამში, ჩვენს კონკურენტ დერეფნებთან შედარებით, საქართველოზე გამავალ სატრანსპორტო დერეფანს გახდის უფრო ეფექტიანს და კონკურენტუნარიანს.

ადამ სმიტის მსჯელობა, რომ გავიმეოროთ: „უხილავი ხელი მხოლოდ მაშინ მოქმედებს, თუკი მთავრობა საბაზრო ეკონომიკის კანონების  განხორციელებას და ინსტიტუტების შენარჩუნებას შეუწყობს ხელს, რაც მთავრობის არსებობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია. ხოლო სახელმწიფოს ინტერვენცია ეკონომიკაში უნდა ეფუძნებოდეს მხოლოდ ეფექტიანობისა და თანასწორობის ხელშეწყობას“.  

იმისათვის, რომ გადაიჭრას რეგიონული თუ საერთაშორისო მნიშვნელობის საკითხები, ერთიანი ხედვის და მოქმედებისთვის, მნიშვნელოვანია ქვეყნის შიგნით, განხორციელდეს სატრანსპორტო ინდუსტრიის ყველა კომპონენტის კონსოლიდაცია. რაც შეეხება ბარიერებს, უნდა გამოირიცხოს შუალედური კომპანიების სიმრავლე, ადამიანური და პირადი ინტერესების ფაქტორები, ადმინისტრაციული რესურსის ბოროტად გამოყენება, ბიზნესისთვის საინტერესო გარემოსა და პლატფორმა რომ შეიქმნას. ასეთი რეფორმა, ავტომატურად მოიზიდავს ტვირთნაკადებს, გაზრდის ვაჭრობას და შექმნის დოვლათს. მონოპოლიების ან ექსკლუზივების აღმოფხვრა და შექმნილი სიმდიდრის საზოგადოებაზე გადანაწილება გახდის საქართველოს მოსახლეობას მდიდარს, ბედნიერს და გალაღებულს.

ქურთი, იეზიდი გათენებისას იღვიძებს, რომ მზის ამოსვლას შეხვდეს, მისი დანახვისას კი ღმერთს მადლობას უხდის, კიდევ ერთი დღისთვის – ეს იეზიდური რელიგიური რიტუალია. რწმენა და ქურთული ენის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დიალექტი – კურმანჯი, ის მთავარი კომპონენტებია, რომლებიც ბათუმელ ქურთებს, იეზიდებს, იდენტობის შენარჩუნებაში დაეხმარა. მათი წინაპრების საქართველოში დასახლებას სწორედ იდენტობის გადარჩენის შესაძლებლობით ხსნიან ბათუმში მცხოვრები იეზიდები.

„პირველად ბათუმში დიდი ბებია-ბაბუა და მათი და-ძმები ჩამოსულან. მაშინ ბევრი დარჩა თბილისში, ბევრიც სომხეთში გადავიდა. აქ ენის ბარიერი ხელს არ უშლიდათ, დიდმა ბაბუამ და ბებიამ იცოდნენ რუსული ენა. იმ პერიოდში ბევრი ნათესავი ცხოვრობდა სომხეთში. ლამაზი სიტყვაა ტოლერანტობა, მაგრამ სარწმუნოების  შენარჩუნება იქ რთული იყო, თანაც აქ ხალხი, ჰავა და გარემოც მოეწონათ.

ბაბუაჩემმა სრულყოფილად იცოდა თურქულიც. მიუხედავად იმისა, რომ მუსლიმი არ იყო, ხშირად დადიოდა ჯამეში, რადგან ძმაკაცები დადიოდნენ, თავადაც დადიოდა, მეც დავყავდი, კანფეტს მპირდებოდა იქ წაყოლის სანაცვლოდ.  სომხურიც იცოდა, უახლოესი მეგობარი ჰყავდა – აღა ჯანი,“ – ამბობს ბათუმელი მემედ ომაროვი. ის პროფესიით იურისტია.

ბათუმში ოცდაათამდე ქურთი, იეზიდური აღმსარებლობის ოჯახი ცხოვრობს, მათი წინაპრები საქართველოში XIX საუკუნის ოთხმოციან წლებში დასახლებულან. იმ დროს თბილისის გუბერნიაში შედიოდა ახალქალაქის, ახალციხისა და ბორჩხალოს მაზრები, სადაც მაშინ 3000-მდე ქურთი ცხოვრობდა. თბილისის გუბერნიის გარდა 800-ზე მეტი ქურთი აჭარაში დასახლებულა. მთელი ამ დროის განმავლობაში იეზიდებს საქართველოში არასდროს ჰქონიათ როგორც ქართველებთან, ასევე სხვა ერებთან თანაცხოვრების პრობლემა.  როგორც თავად ყვებიან, ცხოვრობდნენ, თავს დაცულად გრძნობდნენ, იღებდნენ განათლებას, მუშაობდნენ და თავიანთი წვლილი შეჰქონდათ საქართველოს განვითარებაში.

„ბაბუამ  ბათუმში საკუთარი ენაც შეინარჩუნა და ჩვენც გვასწავლა. მადლობელი ვარ დიდი ბაბუასი, რომ ბათუმში დარჩენა გადაწყვიტა. თბილი ურთიერთობა გვაქვს როგორც ქართველებთან, ასევე აქ მცხოვრებ სხვა ერებთან. საბჭოთა კავშირი რომ დაიშალა, ჩვენი ახალგაზრდები რუსეთში, საფრანგეთში, ან სხვა ქვეყნებში წავიდნენ განათლების მისაღებად, რადგან საქართველოში რუსულენოვან სასწავლებლებს ხურავდნენ“, – გვიყვება მემედ ომაროვი.

მემედ ომაროვისთვის დედის ქართველი მეგობრის მამის სახელი დაურქმევიათ, მის დას კი ამ მეგობრის სახელი – ლიანა დაარქვეს.

1944 წელს სამი ათასზე მეტი ქურთი სამცხე-ჯავახეთიდან, ორი ათასზე მეტი კი აჭარიდან  შუა აზიაში გადაუსახლებიათ. მათ შორის ყოფილა მემედ ომაროვის ოჯახიც, მისი ბებია და ბაბუა.

„ძირითადად მუსლიმებს ასახლებდნენ, ჩვენ არ ვართ მუსლიმები, ჩვენი რელიგია შევინარჩუნეთ, მაგრამ, ზოგადად, ქურთებს მუსლიმებად აღიქვამდნენ, ზოგიერთმა ისლამი მიიღო და იმიტომ. ჩემი ოჯახი ყირგიზეთში გაასახლეს. გადმოცემით ვიცი, რომ იქ კარგად დახვდნენ და ჩასვლისთანავე დააბინავეს.“

მემედ ომაროვის ბაბუას იქ სახლი და ხილის ბაღი ჰქონია, ორი ძროხაც ჰყოლიათ, მაგრამ 1953 წელს, მას შემდეგ, რაც სტალინი გარდაიცვალა და გასახლებულების ეტაპობრივად დაბრუნების გადაწყვეტილება მიიღეს,  მაინც ბათუმში დაბრუნება არჩიეს:

„ბაბუას იქ დარჩენაზე არ უფიქრია, მაშინვე მიატოვა ის ყველაფერი და ბათუმში დაბრუნდა, რადგან აქ უფრო თბილი გარემო ეგულებოდა. ბაბუა ამბობდა, რომ ბათუმში ცხოვრება შესაძლებელი იყო“.

ომაროვების ოჯახი საცხოვრებლად ქუთაისის ქუჩაზე დასახლებულა. თავიდან ღარიბულად ცხოვრობდნენ: „… საბჭოთა პერიოდის დროს განათლება მიუღიათ, ერთი დეიდა ბავშთა ბაღში მუშაობდა, მეორე – გერმანულს და რუსულს ასწავლიდა.“

ქურთი იეზიდები ერიდებოდნენ შერეულ ქორწინებას. იეზიდური ტრადიციის თანახმად, შერეული ქორწინების შემთხვევაში, მათი შვილი იეზიდად აღარ მიიჩნევა. ეზიდად აღარ მიიჩნევა იმ შემთხვევაშიც, თუ ის სხვა რელიგიას მიიღებს.

ირაკლი მირზოევიც ბათუმელი იეზიდია. ის ბათუმში დაიბადა და გაიზარდა, დედაც იეზიდი ჰყავს და მამაც, მაგრამ ირაკლი არაიეზიდზე დაქორწინდა, ამიტომაც მისი შვილი იეზიდად არ მიიჩნევა. ირაკლი იხსენებს, რომ მისი გადაწყვეტილება არაეზიდთან დაქორწინებაზე ოჯახში ძალიან განიცადეს. დედა წინააღმდეგი იყო, მაგრამ ახლა „რძალი შეუყვარდა და ბედს შეურიგდა“.

იეზიდური ტრადიციებით ჩაუტარებიათ ირაკლის ძმის ქორწილი, ამ ქორწილში ირაკლიმ ქართველი მეგობრებიც დაპატიჟა. ირაკლის მეგობრებმა ბევრი რამ იციან იეზიდებზე და მათ ტრადიციებზე, მაგრამ ქორწილში მაინც გაკვირვებულები დარჩნენ და ირაკლის ბევრი კითხვა დაუსვეს იმაზე, რაც ქორწილში ნახეს.

„ქორწილი სამდღიანია, ძირითადად, პარასკევს იწყება და კვირას მთავრდება. მექორწილეებს მიაქვთ დიდი ხის ტოტი, რომელზეც ხილი და მონეტებია დამაგრებული, რთავენ ისე, როგორც ქართველები ნაძვის ხეს. ჩემი ძმის ქორწილში  პირდაპირ გზაზე მიდიოდა წრე და ამ წრეში ცეკვავდნენ“, – ამბობს ირაკლი მირზოევი.

იეზიდები ქორწილში მადლიერების ნიშნად ღმერთს შესაწირავს წირავენ, ძირითადად ცხვარს, მაგრამ შეიძლება იყოს სხვა ცხოველიც.

რელიგია

იეზიდები მზის  თაყვანისმცემლები არიან, მას სიცოცხლის, ახალი დღის საწყისად მიიჩნევენ. მზე მათ დროშაზეცაა გამოსახული. იეზიდური რელიგიის მიხედვით, „ღმერთის წარმომადგენელი დედამიწაზე“ ფარშევანგია, ამიტომაც მას წმინდა ფრინველად აღიარებენ. იეზიდების სალოცავს „ლალიში“ ჰქვია. ბათუმში ლალიში არ არის, თუმცა ბათუმელი იეზიდები ამაყობენ, რომ პოსტსაბჭოთა სივრცეში საქართველო ერთადერთი ქვეყანაა, სადაც იეზიდებს ლალიშის აგების შესაძლებლობა მისცეს. ლალიში თბილისში 2015 წელს იეზიდი ბიზნესმენების დაფინანსებით ააშენეს.

ირაკლი მირზოევმა გვაჩვენა მედალიონი მზის გამოსახულებით, რომელშიც ლალიშია მოთავსებული.   ის მედალიონს ატარებს, როგორც რელიგიურ სიმბოლოს. გარდა ამისა, ყველა იეზიდურ ოჯახში აქვთ რელიგიური სიმბოლო ფარშევანგის გამოსახულებით.

ტრადიცია და თანაცხოვრება

ზაირა ჯავარიანი ბათუმში ძმასთან, მალხაზ ჯავარიანთან, ძმისშვილებთან და რძალთან ერთად ცხოვრობს. ზაირა გვიყვება, რომ ბათუმში იეზიდური ტრადიციებისა და დღესასწაულების შესახებ ყველა მისმა ქართველმა მეგობარმა იცის: „შემახსენებენ ხოლმე, რომ დღესასწაული მოდის, შემდეგ თავადაც მონაწილეობენ“.

ზაირას ძმისშვილები ქართულად ლაპარაკობენ, ისე როგორც მათი მეზობლები ქურთულად – ბავშვები ეზოში თამაშის დროს სწავლობენ ერთმანეთის ენას.

მალხაზ ჯავარიანი ყვება, რომ მის ბებიასა და ბაბუას ქართველ მეზობლებთან თბილი ურთიერთობა ჰქონიათ. ამ ურთიერთობის გავლენით ყოფილა, რომ შვილიშვილებს ქართული სახელები ჰქვიათ, ძირითადად, მათი სახელები, ვისთანაც კარგი ურთიერთობა ჰქონდათ.

ზაირამ გვაჩვენა ხოდანი, წმინდა ადგილი სახლში, სადაც იეზიდები ლოცულობენ. ზაირას ძმის, მალხაზის თქმით, ხოდანი თითქმის დავიწყებული ტრადიციაა და თანამედროვე ოჯახებში არ აქვთ, მაგრამ მალხაზისა და ზაირას ეს ტრადიციაც შეუნარჩუნებიათ. ხოდანი იგივე საწოლია, სადაც რამდენიმე ლეიბი და საბანია დალაგებული, ამ ლეიბებს სტუმრებისთვის იყენებენ.

„მზე რომ ჩადის, ამას ნახევრად ვხსნით და ლოცვას ვკითხულობთ. როცა გასაჭირი მაქვს,  ხოდანთან ვდგები და ლოცვას ვკითხულობ, ღმერთი მიფარავს“, – ამბობს ზაირა და გვიხსნის, რომ ეს ისეთივე წესია, რაც ქრისტიანობაში ხატისთვის სანთლის დანთება.

ზაირამ ხუთი ენა იცის: თურქული, რუსული, სომხური, ქურთული და ქართული.

ზაირას რძალს ანა ჰქვია, ანაც იეზიდია. ზაირა ამბობს, რომ ანა ტრადიციულ ოჯახშია გაზრდილი და დღემდე მკაცრად იცავს ამ ტრადიციებს, ამიტომაც მამამთილთან საერთოდ არ საუბრობს. იეზიდური ტრადიციის თანახმად, ქალი ოჯახში გადაწყვეტილებას არ იღებს.

„…ეს ძალიან დიდი ტრადიციაა, ეს ნიშნავს, რომ უფროსს აფასებ. სახლში მარტო დავრჩით ერთხელ და რაღაც მკითხა, მეც მიმიკით ვუპასუხე და მიხვდა. მომწონს ეს ტრადიცია. ამას ჩემს შვილებსაც ვასწავლი, დედას პირობა მივეცი, რომ სანამდე შევძლებ, მამამთილს არ დაველაპარაკები“, – გვიყვება ანა.

მალხაზ ჯავარიანმა გვაჩვენა ასევე მძივი, რომელიც იეზიდური ტრადიციის თანახმად ქალმა 40 წლის შემდეგ უნდა ატაროს.

წყაროებიდან

იეზიდები, ძირითადად, ჩრდილოეთ ერაყსა და თურქეთში ცხოვრობენ, შედარებით მცირერიცხოვანი თემები – სომხეთში, საქართველოში, აგრეთვე ირანში, სირიასა და უკრაინაში. ბევრი იეზიდია ემიგრირებული ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნებში. მათი საერთო რაოდენობა, სავარაუდოდ, ერთი  მილიონია. ისინი მეტყველებენ ქურთული ენის ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ დიალექტზე – კურმანჯიზე.

იეზიდები ერთ ღმერთს აღიარებენ და თაყვანს სცემენ მთავარანგელოზ მალაქ-ტაუსს, რომელიც ფარშევანგის სახით ჰყავთ წარმოდგენილი; თაყვანს სცემდნენ აგრეთვე შამსს, რომელიც მზის ღვთაებაა იეზიდდთა მითოლოგიაში. განსაკუთრებით პატივს სცემენ აღმოსავლეთს, ანუ მზის ამომავალ მხარეს.

ქურთებს სახელმწიფო არ აქვთ, მაგრამ დღევანდელი ქურთისტანის ტერიტორიაზე შუა საუკუნეებში დამოუკიდებელი ქურთული სამთავროები არსებობდა. დღეს ეს ტერიტორიები გადანაწილებული აქვს ოთხ სახელმწიფოს – თურქეთს, სირიას, ერაყსა და ირანს. ქურთული ტომები ცდილობენ სახელმწიფოებრიობის აღდგენას და თავიანთი ძველი რელიგიის შენარჩუნებას. ამ ნიადაგზე ისინი ყველა მეთოდით იბრძვიან ზემოთ ჩამოთვლილი სახელმწიფოების წინააღმდეგ.

__________________მასალა მომზადებულია პროექტის – „ეროვნული ინტეგრაციის გაძლიერება აჭარაში“ ფარგლებში.

პროექტს ახორციელებს „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“.

პროექტი დაფინანსებულია ფონდის „ღია საზოგადოება – საქართველოს“ მიერ.
სტატიაში გამოთქმული შეხედულებები და მოსაზრებები არ არის აუცილებელი გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის შეხედულებებს.

დღეს, 30 ოქტომბერს, ესტონელი ექსპერტები გამოცდილების გაზიარებისა და მხარდაჭერის მიზნით 30-მდე სკოლის პედაგოგს, სკოლის ფსიქოლოგებს, მანდატურის სამსახურის და სკოლის ადმინისტრაციის  წარმომადგენლებს  ბათუმში, სასტუმრო „დივანში“ ხვდებიან.

პროექტს ახორციელებს ასოციაცია „ერთმანეთისთვის“. ორგანიზაციის ინფორმაციით, შეხვედრის ფორმატში განიხილება ესტონური გამოცდილება და მოდელი ე.წ. „ბულინგის“ სკრინინგისა და პრევენციის საკითხებში, პროცესის მონაწილე ყველა სტრუქტურის უფლებამოსილება, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების თანამშრომლობის კონკრეტული ქეისები და რეაგირების მექანიზმები.

შეხვედრაში მონაწილეობას მიიღებს განათლების მაგისტრი, ფსიქოთერაპევტი მარიტ ლეჯე, რომელიც 2010 წლიდან არის პროგრამის – „ბულინგის გარეშე“ პედაგოგი.

შეხვედრა იმართება პროექტის – „ესტონურ-ქართული ცოდნისა და გამოცდილების გაერთიანება ქალთა და ბავშვთა უფლებების მხარდაჭერისთვის აჭარის რეგიონში“ ფარგლებში.

ბათუმის საოლქო საარჩევნო კომისიამ „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ და „სამართლიანი არჩევნების“ საჩივრები დღეს, 29 ოქტომბერს განიხილა. ოლქის გადაწყვეტილებით, სხვადასხვა საუბნო კომისიის წევრს გაფრთხილება და შენიშვნა მისცეს. ოლქს მკაცრი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ფორმა, მაგალითად, შრომის ანაზღაურების დაქვითვა, არ გამოუყენებია.

ეს საჩივრები საიამ და „სამართლიანმა არჩევნებმა“ არჩევნების დღეს დაწერეს, თუმცა მათ განხილვაზე ოლქმა უარი იმ მოტივით თქვა, რომ ისინი დაუყოვნებლივ არ წარადგინეს ორგანიზაციებმა საოლქო კომისიაში. ოლქის ამგვარი მიდგომა ბათუმის საქალაქო სასამართლომაც გაიზიარა, თუმცა გუშინ, 28 ოქტომბერს, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ ბათუმის სასამართლოს გადაწყვეტილება გააუქმა.

„სააპელაციო სასამართლომ ბათუმის საოლქო საარჩევნო კომისია დაავალდებულა განუხილველი საჩივრების განხილვა, რაც კარგი პრეცედენტია იმისათვის, რომ სამომავლოდ თავიდან აცილებული იქნას მანკიერი პრაქტიკის დამკვიდრება დისციპლინური პასუხისმგებლობების დაკისრების ვადებზე,“ – ამბობს მადონა ბერიძე, „სამართლიანი არჩევნების“ აჭარა-გურიის კოორდინატორი.

საოლქო კომისიამ დღევანდელ სხდომაზე გაფრთხილება მისცა 29-ე უბნის კომისიის თავმჯდომარეს, ნაკადის მარეგულირებელს და რეგისტრატორს. ამ უბანზე რეგისტრატორი ამომრჩეველს ბიულეტენს უნომრავდა, გარდა ამისა, ორ მარკირებულ პირს ხმის მიცემის უფლება მისცეს.

მადონა ბერიძე, „სამართლიანი არჩევნების“ აჭარა-გურიის კოორდინატორი: „მე-2 უბანზე კომისიის წევრს შენიშვნა, ხოლო რეგისტრატორს გაფრთხილება მისცეს. ამ უბანზე 3-3 ბიულეტენი მისცეს ამომრჩეველს, რომელიც სპეციალურ სიაში იყო. სპეცსიაში მყოფ ამომრჩეველს კი, არ აქვს უფლება, მაჟორიტარი კანდიდატი აირჩიოს. საოლქო კომისიამ ასევე განიხილა მე-6 უბნის შემთხვევა, სადაც შემაჯამებელ ოქმს რეკვიზიტები აკლდა. მე-6 უბანზე ჩვენი მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა ოლქმა წინა სხდომაზე, თუმცა ბათუმის საქალაქო სასამართლომ საოლქო კომისიას დააკისრა დისციპლინური პასუხისმგებლობა შეეფარდებია კომისიის წევრებისთვის. მე-6 უბნის თავმჯდომარეს და მდივანს შენიშვნა მისცეს. დღევანდელ სხდომაზე საოლქო კომისიამ მხოლოდ მე-60 უბანზე არ დააკმაყოფილა ჩვენი საჩივარი უსაფუძვლობის მოტივით. ამ უბანზე ამომრჩეველმა ბიულეტენი დახია. ჩვენი დამკვირვებლის ინფორმაციით, ამომრჩეველს უნდოდა ბიულეტენი გარეთ გაეტანა, რის უფლებაც კომისიის თავმჯდომარემ მას არ მისცა, მაგრამ მისცა მითითება, რომ დაეხია ბიულეტენი.“

საოლქო კომისიამ სრულად დააკმაყოფილა „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ საჩივრები. მე-2, 29-ე, 49-ე, მე-16 და 102-ე საუბნო საარჩევნო კომისიის წევრებს გაფრთხილება და შენიშვნა მისცეს.

მითი იმის შესახებ, რომ აზიურ ფაროსანას საქართველოში ბუნებრივი მტერი არ ჰყავს, გურიაში ფაქტობრივად დაიმსხვრა. აქ, საცხოვრებელ სახლებში დაბუდებულ ფაროსანას წინააღმდეგ ინდაურებს [ქათმებსაც] იყენებენ. დაკეცილ, თუ ყუთებში ჩალაგებულ ტანსაცმელს და სხვა ნივთებს ამ შინაური ფრინველების თანდასწრებით ხსნიან. ფრინველები კი ფაროსანას ჭამენ.

„აგი რაცხა ფიროსმანაა [ფაროსანა-ავტ.] სიმინდი კი შეჭამა, მოსავალი არაა და ახლა ინდაურებს მაგით ვკვებავთ – ხუმრობენ გურიაში – ინდაურის ხორცსაც უკარგავს გემოსო, მაგრამ არ ვიცით ჯერ რა გემო ექნება“.

აზიური ფაროსანას საწინააღმდეგო პრეპარატი მოსახლეობას დაურიგეს, თუმცა მოსახლეობა ამბობს, რომ შეწამვლა ახლა დაგვიანებულია, ვინაიდან ფაროსანა უკვე საცხოვრებელ სახლებსაა შეფარებული გამოსაზამთრებლად, სახლებში კი საწამლავს ვერ გამოიყენებენ. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი პრეპარატით წამლობას საცხოვრებელ სახლშიც ატარებს.

„საშიშია, აწერია ზედ საწამლავსაც… სახლში მაგას ვერ გამოვიყენებ და გაზაფხულზე რომ დაიწყებს სახლიდან გამოსვლას, შემდეგ შევწამლავ ალბათ ეზოს, მაგრამ შინაური ფრინველებისთვისაც საშიშიაო და არ ვიცი“ – გვეუბნება ერთ-ერთი მოქალაქე გურიაში.

მოსახლეობა პრეპარატის გამოყენებისგან აჭარის სოფლებშიც იკავებს თავს. „ისეთი ინსტრუქცია ახლავს, მაგის გამოყენებას ტრაქტორები და სპეციალური ტექნიკა სჭირდება. თან ჩვენთან ოთხ ოჯახზე თითო პრეპარატი დაარიგეს, არ არის საკმარისიო“ – გვეუბნება მოქალაქე, რომელიც ქედის ერთ-ერთ სოფელში ცხოვრობს.

შოთა ბოლქვაძე „ოცნების „ქალაქში“ 2012 წლიდან ცხოვრობს. დღეს გაჩენილმა ხანძარმა მისი ხის სახლი მთლიანად გადაწვა. ოჯახმა სახლიდან ვერაფრის გამოტანა ვერ შეძლო. ვიდრე მცირეწლოვანებს და ასაკოვან ბებიას სახლიდან გამოიყვანდნენ, ყველაფერი განადგურდა.

„სამი ძმაა სულ, ჯამში 17 სული. ამ ოჯახს შვიდი შვილი ჰყავს. მეორე ძმა 25-ე ბატალიონის ტერიტორიაზე ცხოვრობს, მესამე – ნაქირავებშია. სოფელ ირემაძეებიდან არიან და სახლი მართლა დაემეწყრათ, იმ სახლში არ იცხოვრება. მთავრობა 25 ათას ლარს სთავაზობს, მაგრამ რა სახლი უნდა ნახო ამ ფასად, რომ შიგ 17 სული დაეტიოს?“ – კითხულობს მარინა ბერიძე, რომელიც „ოცნების ქალაქში“ ცხოვრობს და არასამთავრობო ორგანიზაციის „ოცნების ქალაქის“ ხელმძღვანელია.

მარინა ბერიძის თქმით, ხანძარი „ოცნების ქალაქში“ კუსტარულმა ელექტროგაყვანილობამ გამოიწვია. „ეს საკითხი ჩვენ არაერთხელ დავაყენეთ, რომ მოექციათ ყურადღება. თუკი გვაძლევთ ელექტროენერგიას, შესაბამისი გაყვანილობაც უნდა მოყვეს ამას. ეს მეშვიდე სახლია უკვე, რომელიც „ოცნების ქალაქში“ დაიწვა“, – ამბობს ის.

„ჩვენ მოვინახულეთ ოჯახი. ამ ოჯახს ხულოს გამგეობა დროებით გადაუხდის ქირას. ბოლქვაძეების ოჯახი ნამდვილად ეკომიგრანტია და ჩვენ ამ ოჯახს შევთავაზეთ წლების წინ 25-ათასლარიან პროგრამაში ჩართვა, ძმები ვერ თანხმდებიან ამაზე,“ – გვითხრა რამაზ ჯინჭარაძემ, აჭარის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილემ.

სად უნდა წავიდეს ბოლქვაძეების ოჯახი ამაღამ? – რამაზ ჯინჭარაძის თქმით, ოჯახი რომელიმე მიტოვებულ ქოხში შევა ისევ „ოცნების ქალაქში“.

„არსად არ შევსულვარ, ეზოში ვარ ისევ, არ ვიცი, სად წავიდე…“ – ამბობს შოთა ბოლქვაძე. მისი თქმით, მიტოვებული ქოხები არსებობს, მაგრამ იქ საწოლიც კი არ არის. შოთა ბოლქვაძე ამაღამ მეზობელთან აპირებს ღამის გათევას.

ბათუმში, ე.წ. „ოცნების ქალაქში“ ხანძარია. ცეცხლი თავდაპირველად ხის სახლში გაჩნდა, სადაც ბოლქვაძეების ცხრასულიანი ოჯახი ცხოვრობდა. „ბათუმელების“ ინფორმაციით, მსხვერპლი არ არის.

ადგილზე უკვე მუშაობს სახანძრო-სამაშველო სამსახური. „ოცნების ქალაქში“ მცხოვრებმა „ბათუმელებს“ უთხრა, რომ ამ დროისთვის ბოლქვაძეების საცხოვრებელი სახლი სრულად დაიწვა.

ბათუმში, სამშობიარო სახლის მიმდებარედ, მსუბუქი ავტომანქანა ქვეითად მოსიარულე მამაკაცს დაეჯახა. ადგილზე მობილიზებული იყო საპატრულო პოლიცია.

თვითმხილველების თქმით, მძღოლი შემთხვევის ადგლიდან მიიმალა. შემთხვევა დაახლოებით ღამის 9 საათზე მოხდა.

შს სამინისტროს ინფორმაციით, დაზარალებული გადაყვანილია საავადმყოფოში. რაც შეეხება მძღოლს, უწყების ინფორმაციით, „მიმდინარეობს სამძებრო სამუშაოები“.

დღეს, 27 ოქტომბერს გიორგი მარგველაშვილმა პრეზიდენტის სასახლეში კონკურსის – „ჟურნალისტები კონსტიტუციაზე“ გამარჯვებულები დააჯილდოვა და სიგელები გადასცა. კონკურსის ერთ-ერთი გამარჯვებულია „ბათუმელების“ ჟურნალისტი ლელა დუმბაძე, რომელმაც სტატიისთვის – „შეზღუდვა უსაფრთხოების სახელით“ პირველი ადგილი მიიღო ბეჭდურ მედიაში  გამოქვეყნებული საუკეთესო ნაშრომისთვის.

კონკურსი არასამთავრობო ორგანიზაცია „განათლებისა და ცნობიერების ამაღლების ინსტიტუტმა“ (EARI)  საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდის მხარდაჭერით ჩაატარა.

კონსტიტუციონალისტებითა და ჟურნალისტებით დაკომპლექტებულმა ჟიურიმ პირველ და მეორე ადგილებზე გასული სულ 8 გამარჯვებული გამოავლინა. წინასწარ განსაზღვრული ძირითადი კრიტერიუმები იყო: საკონსტიტუციო ცვლილებების საკითხის სიღრმისეულად გაშუქება; საკითხის ობიექტურად გაშუქება, გადმოცემის სიმარტივე და საკითხზე ჟურნალისტის კომპეტენტურობა.

საუკეთესო სატელევიზიო ნაშრომისათვის დაჯილდოვდნენ ჟურნალისტები: I ადგილი – ეკა კოპალიანი, II ადგილი – სოფო ზურაბიანი; საუკეთესო ელექტრონული ნაშრომისათვის I ადგილი – რუსუდან მაჩაიძე; II ადგილი – მანანა ვარდიაშვილი; საუკეთესო საგაზეთო ნაშრომისათვის I ადგილი – ლელა დუმბაძე; II ადგილი – თიკო ოსმანოვა; საუკეთესო რადიო ნაშრომისათვის I ადგილი – ნათია არველაძე, II ადგილი – მანანა დევაძე.

კონკურსის ყველა მონაწილეს გადაეცა სპეციალური სერტიფიკატი და სიმბოლური საჩუქარი, ხოლო საპრიზო ადგილებზე გასულმა ნომინანტებმა ფულადი ჯილდოებიც მიიღეს.

ყოფილი პატიმრების, პატიმართა ოჯახებისა და პრობაციონერების მხარდასაჭერი პროგრამა ევროკავშირის დახმარებით შეიქმნა. „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ პარტნიორ ორგანიზაციებთან ერთად პროექტს დასავლეთ საქართველოს ოთხ რეგიონში ახორციელებს: აჭარაში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, იმერეთსა და გურიაში. ორგანიზაცია სამი წლის განმავლობაში ყოფილ პატიმრებს, პატიმართა ოჯახის წევრებსა და პრობაციონერებს სარეაბილიტაციო მომსახურებას გაუწევს. პროექტი 2019 წლის 31 ნოემბრამდე გაგრძელდება.

ნესტან კახაძე „დემოკრატიის ინსტიტუტის“ პროგრამის სოციალური მუშაკია. ამ სფეროში 2005 წლიდანაა ჩართული და ყოფილ პატიმრებთან მუშაობის მრავალწლიანი პრაქტიკა აქვს.

„18 წლის ვიყავი, როცა პირველად დავიწყე არასრულწლოვან პრობაციონერებთან მუშაობა, სასიამოვნოდ გამოგვდიოდა საქმე, რადგან თანატოლად მთვლიდნენ და მენდობოდნენ. ერთი წელი ვიმუშავე და მივხვდი: ამაზე დიდი ბედნიერება არ არსებობს, როცა თუნდაც ერთ ადამიანს მაინც უწვდი ხელს დასახმარებლად და ახალ გზაზე აყენებ. შეუძლებელია ასეთ დროს მათგანაც არ იგრძნო მადლიერება,“ – გვეუბნება ნესტანი.

პატიმართა დახმარების პროგრამები ევროპასა და ამერიკაში

ნესტანი უცხოეთის პრაქტიკაზეც გვიყვება, სადაც ასეთი პროგრამების საჭიროება ნაკლებადაა: ,,ყოფილ პატიმართა მხარდასაჭერი პროექტები ძალიან ცოტაა ევროპასა და ამერიკაში -სარეაბილიტაციო პროექტები პენიტენციურ სისტემაშივეა ხელმისაწვდომი. ციხეშივე ამზადებენ ადამიანებს გათავისუფლებისთვის, მერე უკვე სახელმწიფო სთავაზობს ყოფილ პატიმრებს უამრავ საშუალებას ცხოვრების თავიდან დასაწყებად. ჩვენთან კი, ყოფილი პატიმრები და პრობაციონერები საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული პროექტების ამარა რჩებიან და ელოდებიან, როდის დაეხმარებიან არასამთავრობო ორგანიზაციები.’’

ნესტანი მიიჩნევს, რომ პრევენციის ცენტრის შექმნა სახელმწიფოს მხრიდან წინგადადგმული ნაბიჯია, მაგრამ მაინც არ არის საკმარისი რესურსი ყოფილ პატიმართა რეაბილიტაცია-რეინტეგრაციისთვის.

„დემოკრატიის ინსტიტუტს“ არ აქვს უფლება ციხეში შესვლის და მონიტორინგის წარმოების. მით უფრო, რომ ბათუმის მესამე საპყრობილე ნახევრად დახურული ტიპის ციხედ  გადაკეთდა. თუმცა, კოლონიებში შედიან ორგანიზაციები, პროფესიული სასწავლებლების წარმომადგენლები და ატარებენ სემინარებს, დაინტერესებული პირები ესწრებიან ტრენინგებს და იღებენ სერტიფიკატებს. მაგრამ იმდენი ვერ კეთდება, რამდენიც საჭიროა.

როცა ციხეში დაბრუნება გიჯობს

არის შემთხვევები, როცა ციხიდან გათავისუფლება ყოფილი პატიმრისთვის სულაც არ ასოცირდება დადებით ემოციებთან. როგორც ნესტან კახაძის გამოცდილებიდან ვიგებთ, „ყველაზე რთული საპატიმროდან გათავისუფლებული ადამიანების დასაქმებაა, რაც მათთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. რაც არ უნდა გაუკეთო ადამიანს: ასწავლო, გადაამზადო, სამედიცინო მხარდაჭერის პროგრამაში ჩართო, მთავარ პრობლემად რჩება დასაქმება და თუ ადამიანს საცხოვრებლის პრობლემაც აქვს, ამ დროს უკვე ძალიან მძიმდება გარემოება. სამი ადამიანი გვყავს ასეთი, რომლებსაც სახლი არ აქვთ. ერთი ჩვენი დახმარებით ურეხის თავშესაფარში მოათავსეს. ერთი ბერს შეეკედლა და მასთან ერთად კელიაში ცხოვრობს, მესამე ახლა ელოდება თავშესაფარს.

სახელმწიფო საპატიმროდან გამოსულ, მიუსაფარ ყოფილ პატიმრებს საცხოვრისით ვერ უზრუნველყოფს. თავშესაფარში ყოფილი პატიმარი ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ჩვენი ძალისხმევით მოხვდა: ქუჩაში დარჩა, იქვე ეძინა, წასასვლელი არ ჰქონდა და პატრული გამოვიძახეთ, ამის შემდეგ გადაიყვანა ეკიპაჟმა თავშესაფარში. ასეთი ადამიანები სამომავლოდ ისევ პოტენციური პატიმრები არიან. ურჩევნიათ ისევ დანაშაულის ჩადენაზე იფიქრონ, რომ ციხეში მაინც შეძლონ ღამის გათევა. თითქმის ყველას ჰყავს ოჯახი და ნათესავები, მაგრამ არ სურთ ,,ცუდი წარსულის’’ ყოფილი პატიმრების შინ მიღება. გააჩნია, ვის როგორი ოჯახი ჰყავს. სამი მაგალითიდან ერთს ცოლ-შვილი ჰყავს, მაგრამ არ იღებენ, არ პატრონობენ.

სახელმწიფოს სუსტი მხარე

„წარმოიდგინეთ ადამიანი, რომელმაც 15 წელი გაატარა ციხეში, შევიდა 20 წლის და გამოვიდა 35-ის – გამოტოვა პერიოდი, როცა შეიძლებოდა საინტერესო გამოცდილება დაეგროვებინა. სად შეიძლება დასაქმდეს ეს ადამიანი? ხშირად დარაჯებად, მუშებად იწყებენ მუშაობას და თუ დამსაქმებელი არ არის ახლობელი ან ვინმე თავდებად არ უდგება, ყოფილ პატიმრებს დამსაქმებლები უარით ისტუმრებენ, რახან ციხეში აქვთ გატარებული ცხოვრების გარკვეული პერიოდი. ეს პრობლემა ნამდვილად დგას. ყველაფერი ინდივიდუალურია, გააჩნია იმასაც, ადამიანს როგორი პირობები ჰქონდა ციხეში. ზოგიერთი ისეთი დათრგუნული და გაუბედურებული გამოდის, რომ  სერიოზული მუშაობა სჭირდება, იმედი და მოტივაცია რომ გავუჩინოთ.

ერთეულებს შეუძლიათ დახმარების გარეშე ფეხზე დადგომა, მაგალითად, თუ 5000 ადამიანთან გვიმუშავია, ამათგან მხოლოდ 2-3 თუ იყო ისეთი, ვინც მხოლოდ საკუთარი ძალისხმევით დასაქმდა. არიან ისეთებიც, რომლებიც ჩვენამდე არ მოსულან და ცხოვრება თავისუფლად გააგრძელეს.

ყველაზე რთული შემთხვევები

სოციალური მუშაკის თვალით ყველაზე რთულია, როცა ადამიანი ციხიდან თავისუფლდება, არც საცხოვრებელი აქვს, არც სამსახური და ხვდება სრულიად განსხვავებული, შეცვლილი გარემო. ამას ემატება ისიც, რომ არ ჰყავს არავინ, სოციალურად დაუცველია და თან ჯანმრთელობის პრობლემებიც აქვს.

,,ასეთ დროს, პირველ რიგში, გვიწევს ვიფიქროთ მის საცხოვრებელზე, მერე სოციალურ სტატუსზე, რომლის საშუალებითაც, უკეთეს შემთხვევაში, შეიძლება მიეცეს უფლება ჯანდაცვის პროგრამებით სარგებლობის და ამ მნიშვნელოვანი საჭიროებების მოგვარების შემდეგ უკვე იწყება სამომავლო ნაბიჯების გადადგმა. ტრენინგები, სემინარები მისთვის საინტერესო სფეროში და ა.შ.’’ – ამბობს ნესტანი.

რატომ სდუმან ყოფილი პატიმრები

ნესტანი გვიხსნის, რატომ არჩევენ ყოფილი პატიმრები დუმილს საკუთარ წარსულზე:

„ფიქრობენ, რომ ლაპარაკი მათ არაფერს მოუტანს და გაჩუმებას, ჩრდილში დგომას არჩევენ. ტელევიზია ან ფოტოაპარტი მათზე ცუდად მოქმედებს. ხშირად არ სიამოვნებთ საკუთარი თავის აფიშირება, რადგან საზოგადოებას მაინცა და მაინც დადებითი რეაქციები არ აქვს ყოფილ პატიმრებზე. როცა ადამიანს დანაშაულის გამო არ ენდობა საკუთარი ცოლ- შვილი, ის ფიქრობს, რომ ნდობა არც არავისგან ექნება და ჩაკეტვას არჩევს. ვერ წარმოუდგენია, რომ ვინმე არ გაკიცხავს. თუ ხვდებიან ისეთ გარემოში, სადაც არ იციან, რომ პრობაციონერები ან ყოფილი პატიმრები არიან, საერთოდ არ საუბრობენ ამაზე.

ვფიქრობ, საზოგადოება ნებისმიერი ადამიანის მიმართ უნდა იყოს შემწყნარებელი, მათ შორის განსხვავებული ორიენტაციის ადამიანების მიმართ, მერე რა რომ ვიღაც ყოფილი პატიმარია, ან რა მნიშვნელობა აქვს სტატუსებს. მაგრამ საზოგადოება ჯერ ვერ გაიზარდა, სხვების კრიტიკაზე მაღლა ვერ ვდგებით, აუცილებლობად მიგვაჩნია, რომ ყოველთვის ყველაფერი შევაფასოთ და რაღაცაზე, ვიღაცაზე ვთქვათ, რომ კარგია ან ცუდი.“

საუკეთესო შედეგები

მიუხედავად ბევრი წინააღმდეგობისა, ყოფილი პატიმრების გასაძლიერებელ პროგრამაში უამრავი შედეგი მიიღწევა.

,,ვინც არასდროს ეგუება მარცხს, ესენი არიან ქალები, ქალები გამოდიან ციხიდან, საკმაოდ დიდ სასჯელსაც იხდიან, რეაბილიტაციას გადიან, მუშაობას იწყებენ. რამდენიმე ქალი მახსენდება, რომლებსაც იქეთ შეუძლიათ დაეხმარონ სხვებს ფიზიკურად, ფინანსურად თუ მორალურად.“

„სახელმწიფოს წარმომადგენელი რომ ვიყო“

ნესტანი იმ საჭიროებებზეც საუბრობს, რომელთა მოთხოვნაც დიდია, მაგრამ არ არის რესურსი.

„ადამიანი, რომელსაც სულიერი პრობლემა აქვს და არ არის ჯანმრთელი, როგორი სახალისო აქტივობაც უნდა შესთავაზო მას, რა ღონისძიება და ექსკურსიაც არ უნდა მოუწყო, არ არის დაინტერესებული ჩაერთოს ამ ამბებში. ამიტომ, პირველ რიგში, რაშიც დიდი თანხა უნდა იხარჯებოდეს, ეს არის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება. ციხიდან დაავადებების სხვადასხვა ნაკრებით, ტრავმებით გამოდიან. პირველი, რაც ამ ადამიანებს სჭირდებათ, ეს არის საფუძვლიანი მკურნალობის პროგრამები, რადგან ბევრი ყოფილი პატიმრის ჯანმრთელობა სავალალო მდგომარეობაშია. ამას ემატება გაჭირვება, უსახლკარობა და ა.შ.

ძალიან ბევრჯერ დავფიქრებულვარ, სად შეიძლება ვიყო, რომ არა მათი გაძლიერების პროგრამაში? და ყოველ ჯერზე მხოლოდ ისეთი სამსახურები მაფიქრდება, სადაც სხვისი დახმარებაა საჭირო. მე იქ ვარ, სადაც უნდა ვიყო“.

მასალა მომზადებულია პროექტის – „ყოფილი პატიმრების, პატიმართა ოჯახებისა და პრობაციონერების მხარდაჭერის პროგრამა“  ფარგლებში.
პროექტს ახორციელებს ა(ა)იპ „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ და დაფინანსებულია ევროკავშირის მიერ.
მასალაში გამოთქმული მოსაზრებები ავტორისეულია და შესაძლოა არ გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის თვალსაზრისს.

ყოველ ექვს თვეში ერთხელ ქედის მუციპალიტეტის საკრებულოს წევრები ამომრჩეველს ანგარიშს ჩააბარებენ – დღეს, 27 ოქტომბერს, ქედის მუნიციპალიტეტის 2014 წლის მოწვევის საკრებულომ ბოლო სხდომაზე მხარი დაუჭირა არასამთავრობო ორგანიზაცია „დემოკრატიის ინსტიტუტის“ მიერ წარმოდგენილ პეტიციას.

პეტიციის განხილვას საკრებულოში ხმაური მოჰყვა. „დემოკრატიის ინსტიტუტის“ ქედის ოფისის მენეჯერი, დავით ანანიძე პეტიციით ითხოვდა, რომ საკრებულოს წევრს სამ თვეში ერთხელ ჩაებარებინა საკუთარ მოსახლეობისთვის ანგარიში, რასაც საკრებულოს წევრები არ დაეთანხმნენ.

„შეხვედრისთვის ორგანიზებას მე, ოპოზიციას, საკრებულოს აპარატი გამიკეთებს? მალე ახალი საკრებულო შეიკრიბება და ახალმა საკრებულომ იმსჯელოს ამ საკითხებზე, მე რატომ დავუწესო ანგარიშვალდებულება და გადავწყვიტო მათი ბედი? რეგლამენტში ისედაც წერია, რომ საკრებულოს წევრმა ანგარიში უნდა წარადგინოს, მაგრამ რა ფორმით, ეს დეპუტატმა უნდა შეარჩიოს. 65 სოფელია ქედაში, როგორ განვსაზღვრო, სად ჩავატარო შეხვედრა. სადაც აუცილებლობა იქნება და პრობლემა, იმ სოფელში ვატარებ მოსახლეობასთან შეხვედრას,“ – განაცხადა საკითხის განხილვისას საკრებულოს წევრმა „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობიდან“ ვაჟა ბოლქვაძემ.

საკრებულოს თავმჯდომარემ, ამირან ცინცაძემ პეტიციის განხილვისას მოითხოვა, რომ სამი თვის ნაცვლად, საკრებულოს წევრის მიერ მოსახლეობისა და საკრებულოს წინაშე ანგარიშის წარდგენის ვადა ექვსი თვით განესაზღვრათ. შესაბამისად, დეპუტატებმა პეტიციას საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ დასახელებულ ვადას დაუჭირეს მხარი და დღეს მიღებული დადგენილებით ქედის საკრებულოს წევრი ვალდებულია ანგარიში ექვს თვეში წარადგინოს როგორც ამომრჩევლის, ასევე საკრებულოს წინაშე.

„სულ სამი პეტიცია შევიტანეთ, აქედან, ერთი პეტიცია, რომელიც საკრებულოს წევრის ანგარიშვალდებულებას ეხებოდა, საკრებულომ დაამტკიცა. რადგანაც მოსახლეობა ირჩევს თავის დეპუტატს, საკრებულოს წევრმა მის ამომრჩეველს მაინც უნდა წარუდგინოს და გააცნოს საკუთარი ანგარიში,“ – ამბობს დავით ანანიძე.

„ნამდვილად საჭიროა დეპუტატმა ექვს თვეში ერთხელ ანგარიში გააკეთოს, თუ რა გააკეთა საკუთარი ამომრჩევლის საკეთილდღეოდ. თუ საკრებულოს ახალი  შემადგენლობა ჩათვლის, რომ უფრო მეტჯერ არის საჭირო ანგარიში წარადგინოს დეპუტატმა, ამ საკითხზე ახალმა საკრებულომ იმსჯელოს,“ – ამბობს ამირან ცინცაძე, ქედის საკრებულოს თავმჯდომარე.

პეტიციის სახით წარდგენილ დებულებას მხარი 19 წევრიდან 15-მა დაუჭირა.

აგროსერვისცენტრი ხულოში ვეტერინარული კლინიკის მშენებლობას იწყებს. კლინიკის მშენებლობისთვის 47 650 ლარია გათვალისწინებული. ვეტერინარული კლინიკა დაბა ხულოში, დავით აღმაშენებლის ქუჩაზე, N3-ში აშენდება.

შესაბამის ტენდერში წინადადებების მიღება 30 ოქტომბერს დასრულდება, კლინიკა კი გამარჯვებულთან ხელშეკრულების გაფორმებიდან 3 თვეში უნდა აშენდეს.

აგროსერვისცენტრში „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ კლინიკა მოემსახურება როგორც მსხვილფეხა, ასევე სხვა შინაურ ცხოველებსაც [მაგალითად, ძაღლი, კატა].

ანალოგიური კლინიკა მიმდინარე წლის ივნისში გაიხსნა ქობულეთშიც, სოფელ გვარაში. ვეტერინარულ კლინიკაში განთავსებულია საკონფერენციო დარბაზი ფერმერებისთვის, ლაბორატორია, საოპერაციო ოთახი და ვეტერინალური აფთიაქი.

კლინიკა ქობულეთში პროექტ „ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვა სომხეთსა და საქართველოში“ ფაზა2-ის ფარგლებში, ავსტრიის განვითარების სააგენტოსა და CARD ცენტრის მხარდაჭერით აშენდა. ამავე პროექტის ფარგლებში აშენდება კლინიკა ხულოშიც.

აგროსერვისცენტრში აცხადებენ, რომ პარალელურად ხორციელდება ვეტერინართა გადამზადების პროგრამაც და აღნიშნული კლინიკები სამომავლოდ გადაეცემა კერძო ვეტერინარებს, თუმცა არანაკლებ სამ ვეტერინარს. შესაბამისად, გარკვეული მომსახურება კლინიკაში იქნება ფასიანი, თუმცა ტარიფებს აგროსერვისცენტრი გააკონტროლებს. ამასთან, კლინიკაში კონსულტაციები, მათ შორის სატელეფონოც, იქნება უფასო. რაც შეეხება ოპერაციებს, „უკვე გასვლითი ოპერაციებიც ტარდება,“ – აცხადებენ აგროსერვისცენტრში.

ამავე თემაზე:

ქობულეთში ვეტერინარული კლინიკა გაიხსნა

ხვალ, 28 ოქტომბერს, ბათუმში უმეტესად უნალექო ამინდი იქნება.

„მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, უმეტესად უნალექო. იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში,“ – ამბობენ გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონულ ჰიდრომეტეოროლოგიურ ობსერვატორიაში.

სინოპტიკოსების თქმით, ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო რაიონებში ღამით 8-13 გრადუსი, დღისით კი 17-22 გრადუსი იქნება. მთაში მოსალოდნელია ღამით 1- 6, დღისით 8-13 გრადუსი სითბო.

29 ოქტომბრიდან კი ბათუმში და აჭარის სხვა რეგიონებში ამინდი ისევ შეიცვლება: მომდევნო სამი დღის განმავლობაში მოსალოდნელია წვიმა, ზოგან – ძლიერი, მაღალმთიან რეგიონებში კი – ითოვებს.