Batumelebi

მეორე წელია ბათუმში, ზუგდიდსა და თბილისში ძალადობის მსხვერპლ ბავშვებს უფასო ფსიქოლოგიური მომსახურებით სარგებლობა შეუძლიათ. ბათუმში ფსიქოლოგიური დახმარების ცენტრი ბათუმის რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შენობაშია განთავსებული. აქ, ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტის ფარგლებში, ფსიქოლოგი, სოციალური მუშაკი და იურისტი დაგხვდებათ.

პროექტს „ადვოკატირება ბავშვთა და ახალგაზრდების დასაცავად“ არასამთავრობო ორგანიზაცია „საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ფონდი“ პარტნიორებთან ერთად ახორციელებს. ამ ფონდს მრავალწლიანი გამოცდილება აქვს ძალადობის წინააღმდეგ მუშაობის კუთხით.

რა ისტორიებით მიდიან ადამიანები ადვოკატირების ცენტრებში, კონკრეტულად რა მომსახურების მიღებაა აქ შესაძლებელი და რა შემთხვევაში – „ბათუმელები“ არასამთავრობო ორგანიზაცია „საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ფონდის“ აღმასრულებელ დირექტორს, ლია სარალიძეს ესაუბრა.

ქალბატონო ლია, უკვე მეორე წელია ახორციელებთ პროექტს – „ადვოკატირება ბავშვთა და ახალგაზრდების დასაცავად“. ვის შეუძლია ამ პროექტით სარგებლობა? 

ჩვენ მზად ვართ ძალადობის დროს, ნებისმიერი ეჭვის გაჩენისას, მომსახურება გავუწიოთ ბავშვს, მის მშობელს, 21 წლამდე ახალგაზრდას. პროექტი „ადვოკატირება ბავშვთა და ახალგაზრდების დასაცავად“ ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტია და მისი მიზანია ძალადობის მსხვერპლი ბავშვების და მათი ოჯახის წევრების მხარდაჭერა როგორც პრევენციული თვალსაზრისით, ასევე საჭირო მომსახურების მიწოდებით. გარდა ამისა, პროექტი მოიცავს ისეთ თემებს, როგორიცაა მულტისექტორული თანამშრომლობის გაძლიერება, რადგან ბავშვზე ძალადობა სხვადასხვა მიზეზით გამოწვეული შედეგია და, შესაბამისად, პრობლემის მოგვარებას  სხვადასხვა სექტორის ჩართულობა სჭირდება. ნებისმიერი სერვისის მიმწოდებელი ამ სფეროში ვერ იმუშავებს მარტო. მდგრადობის და განგრძობითობის თვალსაზრისით, პროექტი რაღაცის დასაწყისია, ეს არაა  ერთჯერადი საქმიანობა. პროექტის განხორციელებით საფუძველს უყრი მომსახურების გაჩენას და განვითარებას, რომ შემდეგ მისი მდგრადობა შეინარჩუნოს სახელმწიფომ.

რატომ უნდა მოვიდეს ადამიანი თქვენთან, როცა ფსიქოლოგი, ასევე სოცმუშაკი, ჰყავს სოციალური მომსახურების სააგენტოს? 

ჩვენ ამ ტიპის მომსახურებას ვახორციელებთ 2000 წლიდან, იმ დროს საზოგადოებას ჯერ კიდევ არ გვქონდა გაცნობიერებული, რა იყო ძალადობა. როცა ჩვენ დავიწყეთ ამაზე საუბარი, არც სოციალური მომსახურების სააგენტო არსებობდა, არც სხვა სერვისები, ჩვენ ნაბიჯ-ნაბიჯ ვკრავთ ამას და ვცდილობთ მომსახურების ახალ საფეხურზე აყვანას. 2005 წელს ბათუმი იყო პირველი ქალაქი, სადაც რეფერირების პროცედურების საპილოტე პროგრამა განვახორციელეთ. მაშინ შეიქმნა პირველი საინიციატივო ჯგუფები შინაგან საქმეთა სამინისტროში, სოციალურ სააგენტოში და ასე შემდეგ. ის, რომ დღეს სოციალური მომსახურების სააგენტო არსებობს და იქ ფსიქოლოგი გაჩნდა, ეს შექმნილი საფეხურებია, რომლებიც ერთად გავიარეთ. ამ თანამშრომლობას სჭირდება გაძლიერება, რომ ის უფრო ეფექტური გახდეს. რაც ამ დრომდე გვაკლია ქვეყნის მასშტაბით და ამაზე ვიღებთ რეკომენდაციებს საერთაშორისო ორგანიზაციების მხრიდან, ესაა მომსახურების სერვისების არქონა.

კონკრეტულად რა სერვისის შექმნა რჩება პრობლემად? 

სახელმწიფო სისტემას რეფორმების შედეგად ძალიან ბევრი ამოცანა დაუგროვდა. მაგალითად, სოციალური მუშაკები ბევრ თემაში არიან ჩართულები. ახლა საჭიროა მათი ტექნიკური გაძლიერება და პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა. გასარკვევია, რამდენი ბენეფიციარი უნდა ჰყავდეს სოციალურ მუშაკს, რამდენი უნდა ჰქონდეს ხელფასი, რით უნდა იმოძრაოს ქალაქში, რომ ეს მუშაობა ეფექტური იყოს. სოციალური სააგენტოს სოციალური მუშაკი გადაწყვეტილების მიმღები პირია, ის მენეჯერია, ხვდება ოჯახებს, რომელთა ნაწილი დესტრუქციულია, სხვადასხვა პრობლემა არსებობს.

ოჯახის მხარდაჭერა ძალიან ბევრ კომპონენტს მოიცავს. როცა არსებობს მსხვერპლი ბავშვი, მხოლოდ თერაპიული მიდგომა არაა საკმარისი. ამიტომ სააგენტოს მუშაობა ვერ იქნება ეფექტური, ისევე როგორც სამართალდამცავი ორგანოს, თუ არ იარსებებს ქვეყანაში შესაბამისი მომსახურება. ბავშვი რომ კარგად იყოს, ამისთვის ოჯახის გაძლიერებაა საჭირო. მარტო თერაპიას და კონსულტირებას როცა სთავაზობ ადამიანს და ესეც როცა არა გაქვს, ეს საქმეს ვერ შველის. ჩვენი პროექტი გარდა იმისა, რომ კონკრეტულ მომსახურებას სთავაზობს ბენეფიციარებს, ამ სფეროში ჩართული სპეციალისტების – ფსიქოლოგების, სოციალური მუშაკების, სამართალდამცველების უნარების გაძლიერებასაც უწყობს ხელს. ეს მოიაზრებს  რამდენიმე მიმართულებით ტრენინგების ჩატარებას.

რომელ ქალაქებში გაქვთ ფსიქოლოგიური დახმარების ცენტრები და როგორია მომართვიანობის მაჩვენებელი? 

პროექტი ხორციელდება თბილისში, ზუგდიდსა და ბათუმში, თუმცა შესაძლებელია მოგვმართოს სხვა რეგიონში მცხოვრებმაც. პროექტის მთავარი აპლიკანტია საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ფონდი. ბათუმში გვყავს ორი პარტნიორი: „სთეფ ფორვარდი“ და ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ზუგდიდში – არასამთავრობო ორგანიზაცია „თანაზიარი“. ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტს დიდი წვლილი აქვს ამ პროექტში, რადგან ფსიქოლოგიის ცენტრი მოეწყო უნივერსიტეტის შენობაში და ამაში პროექტიდან თანხა არ დახარჯულა. პროექტი 2019 წელს სრულდება. უნივერსიტეტს უკვე აქვს მოლაპარაკება ადგილობრივ მთავრობასთან, რომ შენარჩუნდეს ეს ცენტრი.

თბილისის ოფისში მუშაობს 3 ფსიქოლოგი, ბათუმსა და ზუგდიდში – ორ-ორი. ამას გარდა გვყავს მომსახურების მენეჯერები, ანუ იგივე სოციალური მუშაკები და იურისტი. მომართვიანობა განსაკუთრებით მაღალია თბილისში, კონკრეტულად – სექსუალური ძალადობის შემთხვევები. ბათუმსა და ზუგდიდში თვეში დაახლოებით 10-15 ახალი ბენეფიციარია. ბათუმში ხშირია ფსიქოლოგიური ტრავმები, ოჯახში ძალადობა, ბულინგი…

პროექტში გვყავს ევროპელი პარტნიორებიც. მაგალითად, ცნობილი ფრანგი ფსიქოლოგი, ფსიქოთერაპევტი – მარტინ ნისი. ის ინცესტის სპეციალისტია და საქართველოში იშვიათია მსგავსი მიმართულებით ექსპერტის პოვნა. მარტინ ნისი უტარებს პერიოდულად ტრენინგებს ჩვენს ფსიქოლოგებს. კიდევ ერთი ექსპერტი გვყავს საფრანგეთიდან, რომელიც შშმ ბავშვებში სექსუალური ძალადობის გამოვლენაზე მუშაობს. ჩვენ ძალიან ბნელი წერტილი, თეთრი ლაქა გვაქვს ამ მიმართულებით.

რას მოიცავს თქვენი ცენტრის მომსახურება, რამდენი სეანსის გავლაა შესაძლებელი? 

დაახლოებით 10-12 სესია მაინც სჭირდება გარკვეული ეტაპის გავლას, შესაძლოა, გაგრძელდეს სეანსი. კონკრეტულ სიტუაციას სჭირდება გამოკითხვა, ბავშვი და მშობელი ყვებიან ამის შესახებ. ამ პროცესს იწყებს სოციალური მუშაკი და აგრძელებს ფსიქოლოგი. სხვადასხვა შემთხვევაა: ზოგჯერ, შესაძლოა ბულინგის მსხვერპლი აგრესიული ბავშვი გახდეს, ამის ძიება ხდება: როგორი ტიპია სტატუსურად, რამ გამოიწვია ბულინგი, მანამდე რა პროცესი მიმდინარეობდა. ფსიქოკონსულტირება სჭირდება მშობელსაც. ბულინგის შემთხვევაში ჩვენ ამ პროცესის პარალელურად ვცდილობთ კომუნიკაცია დავამყაროთ სკოლასთან, რადგან სკოლაში გარემოს შეცვლის გარეშე ბულინგის პრობლემა ვერ მოგვარდება.

რამდენად გამოდის სკოლასთან მუშაობა?

გააჩნია სკოლას. ზოგან გამოდის, ზოგან – არა. სკოლას სჭირდება თავისი პოლიტიკა, რაც ჩვენ არ გვაქვს… ეს არის კულტურა, როცა შეურაცხმყოფელი, დამთრგუნველი, მჩაგვრელი ურთიერთობები არსებობს მასწავლებლებს შორის, მასწავლებელსა და მოსწავლეს შორის, მოსწავლეებს შორის. ჩვენ დღემდე გვეშინია ვისაუბროთ სკოლაში ძალადობაზე. სკოლამ ბავშვებს დამოკიდებულების ნორმები უნდა შეასწავლოს და ამ ნორმებიდან გადახვევის პრევენცია უნდა მოახდინოს. უნდა საუბრობდნენ მოსწავლეები და მასწავლებლები. ურთიერთობის თემა არ უნდა იყოს დასჯა, მაგალითად, როცა ბავშვს გაკვეთილზე დაეძინა. თემა უნდა იყოს შეკითხვა: რატომ დაგეძინა, ან როგორ გრძნობ თავს? მე ჰოლანდიაში მინახავს გაკვეთილი, როცა თითოეული ბავშვი დაფაზე ხატავს სპეციალური ნიშნებით თავის ემოციას სასწავლო პროცესის დაწყებამდე. ნახატებით მასწავლებელი ხედავს, რა განწყობა აქვთ ბავშვებს და შესაბამისად გეგმავს გაკვეთილს, აქტივობებს. გაკვეთილების დასრულების დროსაც სკოლა ინტერესდება მოსწავლეების განწყობებით.

ახსენეთ, რომ პროექტის ერთ-ერთი მიზანი ძალადობის პრევენციაა. რა აქტივობა გაქვთ ამ მიმართულებით? 

სხვადასხვა საინფორმაციო კამპანია გვაქვს ცნობიერების ასამაღლებლად… უნივერსალური პრევენციაა საზოგადოების მხრიდან იმის გაგება, რომ ძალადობა არ უნდა მოხდეს. ჩვენ დროულად უნდა გავიგოთ, რომ ძალადობასთან გვაქვს საქმე და არ უნდა ველოდოთ იმას, რომ მაინცადამაინც ამ ძალადობის შედეგად ადამიანი მოკვდეს. უნდა გავაცნობიეროთ, რომ ძალადობრივი გარემო მთლიანად ცვლის ადამიანს, მის ცხოვრებას, ის შემდეგ ხშირად სხვის ცხოვრებასაც ანგრევს…

2000 წლიდან მუშაობთ ამ მიმართულებით. სტატისტიკა აჩვენებს, რომ ძალადობის ფაქტებზე საზოგადოების მხრიდან პოლიციისთვის მიმართვიანობა გაიზარდა. თქვენი დაკვირვებით, რამდენად შეიცვალა საზოგადოების დამოკიდებულება ძალადობის მიმართ ბოლო წლებში? 

ფაქტია, რომ გაიზარდა მომართვიანობა ოჯახში ძალადობაზე, ბავშვთა მიმართ ძალადობაზე, მაგრამ, სამწუხაროდ, დღემდე სახელმწიფოს არ აქვს შესაბამისი მომსახურება. ჩვენ 2001 წელს დავიწყეთ მოძრაობა ძალადობის წინააღმდეგ, მაშინ რამდენიმე საინიციატივო ჯგუფი გვქონდა რეგიონებში ევროკავშირის დაფინანსებით და საინფორმაციო კამპანიებს ვატარებდით. მაშინ საზოგადოებას ჰქონდა განცდა, რომ ჩვენთან ძალადობა არ იყო ან თუ ხდებოდა სადმე, ეს ჩვენ არ გვეხებოდა.

თქვენ რის გამო გადაწყვიტეთ ამ პროცესში ჩართვა, ესეც მოგვიყევით. 

მე ექიმი პედიატრი ვარ, ვმუშაობდი თბილისის ბავშვთა პირველ საავადმყოფოში. მაშინ ვკითხულობდი სამეცნიერო სტატიებს და მახსოვს, ერთ-ერთი სტატია იყო ბავშვთა მიმართ ძალადობაზე. ეს იყო ძალიან კარგი სტატია. მე პაციენტიც მყოლია ძალადობის მსხვერპლი, ბავშვი, რომელიც მამინაცვალმა მოკლა, ის ჩემს ხელში იზრდებოდა… ეს ისტორიები იყო ჩემში, მაგრამ ამ სათაურით გააზრებული არ მქონდა. მაშინ მე და კიდევ ორმა ექიმმა გადავწყვიტეთ მოძრაობა წამოგვეწყო ამ მიმართულებით.

პირველი კვლევა ბავშვთა ძალადობის მიმართულებით „იუნისეფმა“ ჩაატარა 2007 წელს, რაც ჩვენ განვახორციელეთ. კვლევა 10 წლამდე ბავშვებს მოიცავდა, 10 წლის ზემოთ ასაკს და მშობლებსაც. მაშინ პირველად გამოჩნდა ნათლად, რომ ჩვენც „წარმატებული“ ქვეყანა ვყოფილვართ ძალადობის კუთხით. ეს კვლევა შემდეგ გახდა საფუძველი, რომ რეფორმები სწრაფი ტემპებით წასულიყო. რამდენად ეფექტურად მუშაობს ქვეყანა ძალადობის წინააღმდეგ, ამის ერთ-ერთ ინდიკატორად დღეს მიიჩნევა რეფერირების სისტემა, ანუ გავიგე, რომ ძალადობაა, მაგრამ რა ვქნა ახლა, რამდენად არის სისტემა რეაგირებისთვის მზად? ამ პროცესში ვართ ახლა.

ყველაზე სუსტ რგოლად რა რჩება თქვენი შეფასებით? 

სერვისები. სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს შესაბამისი სერვისის არსებობა, მაგალითად, კრიზისული მართვის ცენტრი ბავშვებისთვის, რაც ბათუმში ამ დრომდე არ არის…

რატომ არ გვაქვს შესაბამისი სერვისები – დიდ ფინანსურ ხარჯთანაა დაკავშირებული, პროფესიონალიზმის პრობლემაა თუ მგრძნობელობის? 

ყველაა, ალბათ. ერთმანეთს მიბმული ამბავია: მგრძნობელობა დაბალია და ფულს არ გამოყოფ, თუ გამოყოფ, სათანადოდ არ გამოყოფ და ასე შემდეგ.

მოგმართავენ თუ არა მაღალმთიანეთში მცხოვრები ადამიანები? 

იშვიათად. მაღალმთიანეთში სხვა ტიპის მომსახურება უნდა არსებობდეს. ამისთვის სხვადასხვა მოდელი არსებობს. ფაქტია, აჭარის მაღალმთიანეთში მცხოვრები ადამიანები კვირაში თუნდაც ერთხელ სეანსისთვის ბათუმში ვერ ჩამოვლენ.

თქვენთან მუშაობს ცხელი ხაზი: 116 – 111. რამდენად ხშირად და რა შემთხვევაში გიკავშირდებიან ადამიანები? 

ბავშვთა დახმარების ხაზზე ფსიქოლოგიური კონსულტაციის მიღებაც არის შესაძლებელი. მომართვიანობა საკმაოდ მაღალია, თუმცა, ძირითადად, გვირეკავენ შეტყობინების დატოვების მიზნით. ჰოლანდიაში შესაძლებელია ბავშვი ელოდებოდეს დედის დაბრუნებას, მოიწყინა და რეკავს ბავშვთა დახმარების ხაზზე. ჩვენც, როცა სკოლებში საინფორმაციო ხასიათის შეხვედრები გვაქვს, ვეუბნებით ბავშვებს, რომ შეუძლიათ დაგვირეკონ მსგავს სიტუაციაში, მაგრამ არ რეკავენ. ჩვენთან, ძირითადად, ინფორმაციის დასატოვებლად რეკავენ და ესეც მნიშვნელოვანია, რადგან ყველას არ შეიძლება ჰქონდეს მზაობა, ძალადობის შესახებ ინფორმაცია მიაწოდოს შესაბამის უწყებას. ხშირია, როცა, მაგალითად, მასწავლებელს არ სურს მისგან გაჟღერდეს ამბავი და გვირეკავს ჩვენ. ესეც მნიშვნელოვანია – ერთგვარი შუამავალი რგოლის არსებობა.

116-111-ზე დარეკვა მხოლოდ სამუშაო დღეებსა და საათებშია შესაძლებელი. დიდი სურვილი გვაქვს, ბავშვთა დახმარების ხაზის მომსახურება იყოს კვირაში 7 დღე და 24 საათის განმავლობაში. მსოფლიო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ ბავშვები, ძირითადად, დახმარების ხაზზე რეკავენ საღამოს, როცა ისინი სკოლიდან ბრუნდებიან, უფრო ხშირად კი მაშინ, როცა მშობლები იძინებენ და ისინი ცალ-ცალკე რჩებიან ხოლმე.

სტატია მომზადებულია პროექტის ფარგლებში – „ადვოკატირება ბავშვთა და ახალგაზრდების დასაცავად“. პროექტის დონორი: ევროკავშირი. პროექტს ახორციელებს საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ფონდი. პროექტის პარტნიორები არიან: თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი, რეაბილიტაციის და განვითარების საქველმოქმედო ცენტრი „თანაზიარი”, კავშირი „სთეფ ფორვარდი“ და International Child Catholic Bureau (BICE) . პროექტის ასოცირებული პარტნიორები არიან ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და Child Helpline Intrenational

ვადაგასული ტონა ხორცი 9 გადამალულ მაცივარში სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ დააფიქსირა. ბათუმში, მაიაკოვსკის 4-ში მდებარე აგრარულ ბაზარში ვადაგასული ხორცის რეალიზების შესახებ ინფორმაცია სააგენტოს კორუფციასთან ბრძოლის საინფორმაციო ცენტრმა მიაწოდა. კონტროლის შედეგად ბიზნესოპერატორი – შპს „ბაკური“ 500 ლარით დააჯარიმეს.

„შემოწმების შედეგად აღმოჩნდა გადამალული 9 საყინულე მაცივარი, სადაც განთავსებული იყო გაურკვეველი წარმომავლობის ვადაგასული ხორცი და სუბპროდუქტები [გაყინული] დაახლოებით 1000 კილოგრამი, ასევე დარღვეული იყო სურსათის მიკვლევადობისთვის საჭირო მოთხოვნები,“ – აღნიშნულია წერილში, რომელიც სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ მისწერა კორუფციასთან ბრძოლის საინფორმაციო ცენტრს.

ამ წერილის მიხედვით, ვადაგასული ხორცის რეალიზაციის შემთხვევა კონტროლის შედეგად არ დაფიქსირებულა. ხორცი დაილუქა და კანონმდებლობის შესაბამისად განადგურდა.

„ბათუმელებმა“ დაჯარიმებულ კომპანიასთან დაკავშირება ვერ მოახერხა.

რას გულისხმობს „გადამალული მაცივარი?“ – სურსათის ეროვნული სააგენტოს პრესსამსახური განმარტებას დაგვპირდა და მას მიღებისთანავე გაგაცნობთ.

ბათუმში, ლერმონტოვის ქუჩისთვის სენატორ ჯონ მაკკეინის სახელის მინიჭების ინიციატივის შესახებ ბათუმის საკრებულოს წევრმა, მირდატ ქამადაძემ 27 აგვისტოს განაცხადა. ინიციატივას „ფეისბუქზე“ ბევრი გამოხმაურება მოჰყვა, ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ სენატორ მაკკეინის სახელის დარქმევა ქუჩისთვის კარგი იდეაა, ზოგიერთს კი ინიციატივა არ მოსწონს.

თქვენ რას ფიქრობთ?

ამერიკელი სენატორი და პრეზიდენტობის ყოფილი კანდიდატი, ჯონ მაკკეინი, 81 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

სენატორმა მაკკეინმა საქართველოს მხარდაჭერა არაერთხელ გამოუცხადა. იგი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების გამკაცრებას მოთხოვნით გამოდიოდა.

სახალხო დღესასწაული „ბათუმობა“ შაბათს, პირველ სექტემბერს გაიმართება.

ორგანიზატორების თქმით, „ბათუმობა“ წელს წინა წლებისაგან განსხვავებული იქნება – გაცოცხლდება მე-19 საუკუნის მიწურულის ბათუმი, ძველი ბათუმის რამდენიმე ქუჩა სპეციალურად მოირთვება 1900-იანი წლებისთვის დამახასიათებელი აბრებით, აფიშებითა და ბილბორდებით.  ზვიად გამსახურდიას, ფარნავაზ მეფის, ვახტანგ გორგასლის, ხულოსა და მაზნიაშვილის ქუჩებზე სპექტაკლები და კოსტიუმირებული წარმოდგენები გაიმართება.

„ბათუმობა“ პირველ სექტემბერს, 14:00 საათზე დაიწყება.

14:00-დან 19:00 საათამდე ზვიად გამსახურდიას, ფარნავაზ მეფის, ვახტანგ გორგასლის, ხულოსა და მაზნიაშვილის ქუჩებზე გაიმართება სპექტაკლები. ამ რუკაზე აღნიშნულია ადგილები, სადაც კონკრეტული ღონისძიებებია დაგეგმილი. მაგალითად:

• მაზნიაშვილის და გორგასლის, ჟორდანიასა და ზვიად გამსახურდიას და კოსტავასა და მაზნიაშვილის ქუჩების  კვეთებში იქნება ყავის კუთხე, სადაც ქვიშაზე მოხარშული ყავის დაგემოვნება შეგეძლებათ. ორგანიზატორების თქმით, რუკაზე აღნიშნულ ქუჩებზე სულ ყავის შვიდი კუთხე იქნება
• გამსახურდიასა და ხულოს ქუჩების კვეთაში მოუსმენთ ქალთა კამერული გუნდის ორკესტრს
• ჟორდანიას ქუჩაზე თუ ჩაივლით, ორ გაცოცხლებულ სცენას ნახავთ ძველი ბათუმიდან: გოგონები აივანზე და ქუჩის კაფე 
• კოსტავას ქუჩაზე ძველი ბათუმის ცნობილი სასტუმრო „ფრანცია“ გაცოცხლდება. იქვე ახლოს იქნება ცირკი და საბავშვო კუთხე 

20 საათზე „ბათუმობა“ უკვე პიაცაზე გაგრძელდება კონცერტით, სადაც ბათუმელი მომღერლების მოსმენა შეგეძლებათ, საღამოს 9 საათზე კი საზაფხულო თეატრში „ალილოსა“ და „შვიდკაცას“ კონცერტი დაიწყება. კონცერტებზე დასწრება უფასოა.

ბულვარში ისევ შეხვდებით ბავშვებს, რომლებიც პირდაპირ სავალ ბილიკზე წვანან. ისინი ბულვარში, ღია ცის ქვეშ ათევენ ღამეს. „ბათუმელები“ ამ პრობლემაზე 25 აგვისტოს წერდა. დღეს, 27 აგვისტოს, სოციალური მომსახურების სააგენტოში გვითხრეს, რომ „რესურსი არ აქვთ, ქუჩებში იარონ“. ბულვარში ბავშვების ღამისთევას არც ბულვარში მყოფი დაცვის პოლიცია იმჩნევს. „სოცმუშაკები პირად საუბარში გეტყვიან, პრობლემაა, მაგრამ სად წავიყვანოთ ეს ბავშვებიო,“ – გვითხრეს მესამე სექტორში.

„ერთი საათის წინ გავიგე ამ პრობლემის შესახებ, ვუთხარი სოცმუშაკებსაც, რომ პოლიციას შეატყობინონ. ჩვენ რესურსი არ გვაქვს, ბულვარში, ქუჩებში რომ ვიაროთ. თუკი ვნახავთ ამ ბავშვებს, მათ შესაბამის სერვისს მივაწვდით,“ – გვითხრა რუსუდან სალუქვაძემ, სოციალური მომსახურების სააგენტოს აჭარის ფილიალის უფროსის მოადგილემ ბულვარში მყოფი ბავშვების შესახებ. მისი თქმით, ამ დრომდე ბულვარში არც სოცმუშაკებს უმუშავიათ და არც პოლიციიდან შესულა შეტყობინება სოციალური მომსახურების სააგენტოში. მსგავს სიტუაციაში, როგორც წესი, სოციალური მუშაკები და ფსიქოლოგები ერთვებიან.

სად წაიყვანს სოციალური მომსახურების სააგენტო ბავშვს, რომელიც ბულვარში ათევს ღამეს? – რუსუდან სალუქვაძემ გვიპასუხა, რომ ბავშვის მშობელს დაუკავშირდება.

„როცა პოლიცია გვატყობინებს, მათთან ერთად ვადგენთ სამოქმედო გეგმას… თუ შესაძლებელია, მაშინვე ვცდილობთ მოვიძიოთ მშობელი, ან ვინმე თანადგომის ქსელიდან, რომელიც ამ ბავშვს მიხედავს, წაიყვანს, მოუვლის… თუ ეს არ ხერხდება, მაშინ ალტერნატიული სერვისები არსებობს, რომლითაც ჩვენ ვერთვებით. შესაძლოა, მინდობით გადაცემა, ან მცირე საოჯახო ტიპის სახლში განთავსება,“ – აღნიშნა „ბათუმელებთან“ რუსუდან სალუქვაძემ.

„ეს სურათი აჩვენებს იმას, რომ სოციალური მომსახურების სრული ჩავარდნა გვაქვს ამ მიმართულებით. მინდობით გადაცემა გამოსავალი არ არის, ეს უკიდურესი ღონისძიებაა… პირველ რიგში, ოჯახის გაძლიერებაზე უნდა ზრუნავდეს სოციალური მომსახურების სააგენტო და იმ მიზეზების გადაჭრაზე, რის გამოც ბავშვი გარეთ, ქუჩაში რჩება… მთავარი პრობლემა არის ის, რომ ჩვენ შესაბამისი სერვისი არ გვაქვს.

მაგალითად, ბათუმში არ არის კრიზისული მართვის ცენტრი, სადაც შესაძლებელია ბავშვის დროებით განთავსება და მისი პირველადი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება. ბავშვი ამ დროს მშიერია, ჰიგიენური მოთხოვნების დაკმაყოფილება სჭირდება და ასე შემდეგ. სოცმუშაკებიც გეტყვიან პირად საუბარში, რომ ეს პრობლემაა, მაგრამ სად წავიყვანოთ ბავშვიო, “ – გვითხრა ანა არგანაშვილმა, „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ ხელმძღვანელმა.

„კრიზისული მართვის ცენტრი არ გვაქვს, მაგრამ ტენდერი გამოცხადებულია და იგი აუცილებლად შეიქმნება,“ – განმარტავს სოციალური მომსახურების სააგენტოს აჭარის ფილიალის უფროსის მოადგილე. რუსუდან სალუქვაძე ამ სააგენტოს მიერ ხელახლა გამოცხადებულ ტენდერზე საუბრობს, სადაც დაინტერესების შემთხვევაში რომელიმე არასამთავრობო ორგანიზაციამ, ბიუჯეტის დაფინანსებით, კრიზისული მართვის ცენტრი უნდა შექმნას ბავშვებისთვის. აქამდე რომელიმე არასამთავრობო ამ შეთავაზებით არ დაინტერესებულა.

„სამინისტრო მეორეჯერ აცხადებს ამ ტენდერს, – გვიყვება ქეთი მელიქაძე, გაეროს ბავშვთა ფონდის სოციალური კეთილდღეობის პროგრამის ხელმძღვანელი. – „ჩვენ რეკომენდაციებში გვეწერა, რომ უნდა გაიზარდოს დაფინანსება. რამდენად შესრულდა, არ ვიცი“.

„დაფინანსება არ გაზრდილა, მაგრამ მერია მონაწილეობს უკვე ამ პროექტში და ის გამოუყოფს არასამთავრობო ორგანიზაციას შენობას, ეს მოლაპარაკების საგანია… თუკი აუცილებლობა დადგება, ახლაც არსებობს რესურსი, რომ ბავშვი ქუთაისში ან თბილისის კრიზისულ ცენტრში გადავიყვანოთ,“ – ამბობს რუსუდან სალუქვაძე. არის თუ არა ადგილი ქუთაისსა და თბილისში იმ ბავშვებისთვის, რომლებიც ახლა ბათუმის ბულვარში ათევენ ღამეს და ვერავინ ამჩნევს? – „აუცილებლად გამოიძებნება. მთელი ჩვენი სამსახური ფეხზე დგება, როცა კრიზისული მომენტი დგება,“ – გვითხრა მან.

რუსუდან სალუქვაძის თქმით, პრობლემა უფრო უცხო ქვეყნიდან შემოსული ბავშვები არიან: „ესენი, ძირითადად,  აზერბაიჯანიდან შემოსული ბოშები არიან… მათ არ აქვთ პირადობის მოწმობები, ან არ გაჩვენებენ. მათ არ სურთ რომელიმე სერვისში ჩართვა და ცოტა გვიჭირს ამ მიმართულებით. ჟენევის კონვენციის მიხედვით, ჩვენ თანაბრად გვაქვს ბავშვზე ზრუნვის ვალდებულება, როცა ბავშვი ძალადობის მსხვერპლია,“- გვითხრა მან.

ბავშვთა მდგომარეობის შესახებ მასშტაბური კვლევა „იუნისეფმა“ ჩაატარა. ამ კვლევაში ვრცლად არის საუბარი ქუჩაში მყოფ ბავშვებზე. ქეთი მელიქაძე, გაეროს ბავშვთა ფონდის სოციალური კეთილდღეობის პროგრამის მენეჯერი ქუჩაში მყოფ ბავშვებს სამ კატეგორიად ჰყოფს.

„პირველი, ეს არიან ბავშვები, რომლებიც ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი არიან. ისინი დღისით და ღამითაც ქუჩაში არიან. ერთის მხრივ, ამ კატეგორიის ბავშვებს ერთმანეთთან აქვთ მჭიდრო და მეგობრული ურთიერთობა და იმავე დროს, არის ვერტიკალური იერარქია, ჩაგვრა. მეორე კატეგორიაა ბავშვები, რომლებიც მხოლოდ დღისით არიან ქუჩაში. მათ ოჯახებში უკიდურესი სიღარიბეა, ან ოჯახის რომელიმე წევრი მძიმედ ავადაა და ეს ბავშვები ირგებენ მარჩენალის ფუნქციას. მესამე ჯგუფია, ძირითადად, აზერბაიჯანიდან სეზონურად შემოსული ოჯახები. ისინი კანონიერად კვეთენ სახელმწიფო საზღვარს, კანონიერი ვადით რჩებიან ქვეყნის შიგნით და შემდეგ ისევ უკან ბრუნდებიან. ძირითადად, სამივე კატეგორიის ბავშვები დაკავებული არიან ქუჩაში წვრილმანი ვაჭრობით, მათხოვრობით, ან ქურდობით,“ – ამბობს ქეთი მელიქაძე.

ანა არგანაშვილი, „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ ხელმძღვანელი: „როდესაც ვხედავთ, რომ ბავშვს ქუჩაში სძინავს, ამ ბავშვის უფლებები უკვე დარღვეულია. აქ შეფასება არ არის საჭირო, ხომ არ არის რაიმე გამამართლებელი მიზეზი. მთავარი პრობლემა არის ის, რომ სახელმწიფო არ იკვლევს იმ მიზეზებს, რის გამოც აღმოჩნდა ბავშვი. პროტოკოლი არსებობს, რეფერირების სისტემა გაწერილია… დადგენილია, ვის რა პასუხისმგებლობა აქვს. ბავშვის უგულებელყოფაც არის ძალადობის ერთ-ერთი ფორმა. პირველ რიგში, საჭიროა პირველადი შეფასება, ჯანმრთელობის, ოჯახის შეფასება, გადაყვანა ბავშვის, პირველადი საჭიროებების გამოკვლევა. ის, რომ ბავშვი ბოშაა, არავითარ შემთხვევაში სახელმწიფოს არ ხსნის ვალდებულებას. სახელმწიფომ უნდა იმოქმედოს ბავშვის ინტერესის გათვალისწინებით და ვერცერთი სხვა ინტერესი ვერ გადაწონის ამას… ეს არის სახელმწიფოს მხრიდან უმოქმედობა, რასაც ჩვენ ვხედავთ ყოველდღიურად.“

გაეროს ბავშვთა ფონდის წარმომადგენელი, ქეთი მელიქაძე ეროვნული ხედვის და პოლიტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობაზე საუბრობს, რაც ქვეყანაში ამ დრომდე არ გვაქვს. მისი თქმით, ამაზე ვალდებულება იუსტიციის სამინისტრომ აიღო. ქეთი მელიქაძე იმ რეკომენდაციების შესახებ გვიყვება, რომელიც „იუნისეფის“ ბავშვთა მდგომარეობის შესახებ ბოლო კვლევის შესაბამისად მომზადდა.

„რეკომენდაცია იყო ისიც, რომ ბათუმში აუცილებელია შესაბამისი სერვისის შექმნა – მობილური ჯგუფი, რომელსაც მყისიერად ექნება რეაგირება… ამ ჯგუფში აუცილებლად უნდა იყოს ე.წ. თანასწორგანმანათლებელი, ვისაც ქუჩაში უცხოვრია და იცის მათი ენა. იქ არსებობს ენის ბარიერი, კულტურული ბარიერი… როგორც წესი, რთულია ამ კატეგორიის ბავშვებთან ნდობის მოპოვება, მათთან კომუნიკაციის დამყარება. შემდეგი ეტაპია უკვე ამ ბავშვების არაფორმალური განათლების სისტემაში ჩართვა, რომ მივაბრუნოთ ისინი სკოლისკენ. ჩვენი კვლევიდან ჩანდა ის, რომ ქუჩაში მყოფი ბავშვებიდან არცერთი არ დადის სკოლაში და კვლევაში გამოკითხული მოზარდების აბსოლუტური უმრავლესობა ამბობს, რომ მას სურს განათლების მიღება. ისინი განათლებას უყურებენ, როგორც მომავალ კეთილდღეობას. მხოლოდ კონკრეტულ ცენტრში მოთავსება გამოსავალი არ არის. შემდეგ იქედან გამოიქცევიან და ისევ ამაოდ დახარჯული რესურსი იქნება… მრავალმხრივ უნდა დაიგეგმოს მიდგომა,“ – გვითხრა ქეთი მელიქაძემ, გაეროს ბავშვთა ფონდის სოციალური კეთილდღეობის პროგრამის ხელმძღვანელი.

„იუნისეფის“ წარმომადგენლის თქმით, განათლების სამინისტრომ, ბავშვთა კვლევის მომზადების პროცესში, პირობა დადო, რომ შეიმუშავებდა მიდგომას ქუჩაში მყოფი ბავშვების მიმართ და მაგალითად, პროფესიულ კოლეჯში მიღების დროს ქუჩაში მყოფი ბავშვებისთვის სავალდებულო აღარ იქნება არასრული საშუალო განათლება.

ქეთი მელიქაძე ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ სერვისების არსებობა ქუჩაში მყოფი ბავშვებისთვის განსაკუთრებით საჭიროა ზღვისპირა რეგიონში. მისი რეკომენდაციაა ასევე, რომ ქუჩაში მყოფ ბავშვებს ფული არ მივცეთ:

„ბავშვები მოყვებიან ტურისტულ ნაკადებს… „ვორლდ ვიჟენს“ ჰქონდა კვლევა, სადაც უცხო ქვეყნის მოქალაქე და ქართველი ბავშვებიც ამბობდნენ, რომ ბათუმში წამოსვლა მათთვის არამხოლოდ შრომა და დასაქმებაა, არამედ მათ დაიმსახურეს ზღვის პირას წასვლა.

ასევე ვფიქრობ, რომ ქუჩაში მყოფ ბავშვებს არ უნდა მივცეთ ფული. ეს ეთიკური დილემაა და თითოეული ინდივიდის გადასაწყვეტია. ჩემი აზრით, ეს ტოვებს ბავშვს ქუჩაში და გრძლევადიან პერსპექტივაში ბავშვისთვის უკიდურესად მავნეა. უმჯობესია, ბავშვს დაველაპარაკოთ, გავუღიმოთ და ზურგი ვაქციოთ. ჩვენ ხშირად ფულს ვაძლევთ მათ, თითქოს ჩვენს ვალს ამით ვიხდით, მაშინვე ზურგს ვაქცევთ და ამით მათ ვრიყავთ…“

დღეს, 27 აგვისტოს, ბათუმში, თამარ მეფის გამზირზე ერთმანეთს ორი ტრაილერი შეეჯახა. სასწრაფო სამედიცინო სამსახურმა ორი დაშავებული გადაიყვანა საავადმყოფოში შემთხვევის ადგილიდან.

ავარიის გამო თამარ მეფის გამზირზე მოძრაობა შეფერხებულია.

აჭარის მთავრობის ყოფილი თავმჯდომარე, ზურაბ პატარაძე, 29 აგვისტოდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იქნება აზერბაიჯანში – შესაბამის განკარგულებას ხელი საქართველოს პრეზიდენტმა, გიორგი მარგველაშვილმა, დღეს, 27 აგვისტოს, მოაწერა.

ზურაბ პატარაძე ორი წლის განმავლობაში იყო აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე. მან თანამდებობა 4 ივლისს დატოვა. ბრიფინგზე, სადაც მან თანამდებობიდან წასვლის შესახებ განაცხადა, პატარაძემ ხაზი გაუსვა, რომ პოსტის დატოვების მიუხედავად რჩება „ქართული ოცნების“ გუნდის წევრად და მადლობა გადაუხადა ბიძინა ივანიშვილს.

აჭარის მთავრობის თავმჯდომარეობამდე ზურაბ პატარაძე საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იყო ყაზახეთის რესპუბლიკაში, ხოლო 2011-2012 წლებში – საქართველოს გენერალური კონსული თურქეთში, ხოლო 2012- 2013 წლებში – თურქეთის რესპუბლიკაში საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის  ცნობით, საქართველოს საბაჟო საზღვარზე განსაკუთრებით დიდი ოდენობით საქონლის გადაადგილებასთან დაკავშირებული წესის დარღვევის სამი ფაქტი გამოავლინეს.

გამოძიებით დადგინდა, რომ ერთ შემთხვევაში ბრალდებულმა მისი მართვის ქვეშ არსებულ სატრანსპორტო საშუალებაში მოწყობილი სამალავით, საბაჟო გამშვები პუნქტის „სარფის“ გავლით, საქართველოში შემოიტანა არადეკლარირებული 232 გრამი ოქროს ნაკეთობები.

ხოლო ორ შემთხვევაში, მოქალაქეები არადეკლარირებული ოქროსა და ვერცხლის ნაკეთობების მალულად შემოტანას ტანსაცმლის ქვეშ, სხეულზე მიმაგრებული სახით და ხელბარგში არსებული სამალავის გამოყენებით ცდილობდნენ.

საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, ამოღებულია საერთო ჯამში 8 კგ-მდე ვერცხლისა და 480 გრ-მდე ოქროს ნაკეთობები, რომელთა საერთო საბაჟო ღირებულება 62 000 ლარს აღემატება.

გამოძიება მიმდინარეობს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 214-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 5-დან 7 წლამდე ვადით.

გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონალური ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, უახლოეს დღეებში აჭარასა და ქალაქ ბათუმში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, უმეტესად– უნალექოდ.

იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში.

ამინდის ტემპერატურა სანაპირო რაიონებში იქნება:

დღისით: 27 – 32 გრადუსი
ღამით: 20-25 გრადუსი

მთაში მოსალოდნელია:

დღისით: 22 – 27 გრადუსი
ღამით: 10 – 15 გრადუსი

ზღვის წყლის ტემპერატურა აჭარის სანაპიროზე 27 გრადუსია. ტალღის სიმაღლე  5-10 დმ (2-3 ბალი).

გარემოს ეროვნული სააგენტოს გრძელვადიანი პროგნოზის თანახმად, ამინდი ბათუმში შესაძლოა ხუთშაბათს შეიცვალოს – აგვისტოს ბოლო დღეებში ბათუმში ხანმოკლე წვიმაა მოსალოდნელი.

__________

თამარ ნერგაძის ფოტო

ოფროუდში აჭარის ღია ჩემპიონატი დღეს, 26 აგვისტოს, ხელვაჩაურის სოფელ ჭარნალში ჩატარდა. მასში საქართველოდან და თურქეთიდან 25-მდე ავტომობილი  მონაწილეობდა.

ხელვაჩაურში, სოფელ ჭარნალში მიმდინარე ოფროუდის ჩემპიონატში აჭარის ღია ჩემპიონატის მონაწილეები მწერებმა, სავარაუდოდ ბაზებმა დაკბინეს. ადგილზე სასწრაფო სამედიცინო სამსახურის ბრიგადის გამოძახება ორჯერ გახდა საჭირო.

სასწრაფო სამედიცინო სამსახურის ინფორმაციით, პირველ გამოძახებაზე ადგილზე სამედიცინო დახმარება 5 ადამიანს აღმოუჩინეს, ამის შემდეგ კი იმავე ადგილიდან ბრიგადა კვლავ გამოიძახეს, თუმცა ამ დროისთვის [16:10 სთ] სხვა დეტალები უცნობია.

ჩემპიონატი დღეს, 26 აგვისტოს, დაიწყო და ის ამ წუთებშიც მიმდინარეობს. მასში საქართველოდან და თურქეთიდან 25-მდე ავტომობილი მონაწილეობს.

როგორც მოგვიანებით „ბათუმელებისთვის“ გახდა ცნობილი, ჩემპიონატის ორი მონაწილე სტაციონარში გადაიყვანეს, თუმცა დღის ბოლოს ორივე გაწერეს.

ბათუმის მუნიციპალური შპს „სანდასუფთავება“ სამბორბლიანი, ორადგილიანი ელექტროსკუტერების შეძენას გეგმავს. კომპანიას ორი ერთეული ელექტროსკუტერის შესაძენად 5 000 ლარი აქვს გათვალისწინებული.

„სანდასუფთავების“ პრესსამსახურში გვითხრეს, რომ ელექტრომოტოსკუტერები კომპანიას ბათუმის ბულვარში სწრაფი რეაგირებისა და მონიტორინგისთვის სჭირდება.

სკუტერების შესყიდვაზე ტენდერი გამოცხადებულია, სადაც წინადადებების მიღება მიმდინარე წლის 2 სექტემბერს დაიწყება და 4 სექტემბერს დამთავრდება.

ზოგს სკამზე სძინავს, ზოგიც პირდაპირ ქვაფენილზეა გაწოლილი. „ბათუმელებმა“ ეს ბავშვები, ოთხი მოზარდი, 25 აგვისტოს, ღამის სამ საათზე დააფიქსირა. ყველა მათგანი გოგოა.

„ბათუმელებმა“ აქამდეც დააფიქსირა რამდენიმე მოზარდი – ბიჭები, რომლებსაც ღამის საათებში ეძინათ ბულვარში სკამებზე.

ჩვენ ვერ  მოვახერხეთ ბავშვებთან გასაუბრება და, შესაბამისად, იმის გარკვევა, სად ცხოვრობენ ისინი, ან რატომ გახდნენ იძულებული, ქუჩაში გაათიონ ღამე.

ბათუმის ახალ ბულვარში 2013 წლის ზაფხულში 16 წლის მარიამ კოჩალიძე მოკლეს.

ბათუმში, კერძო დასახლებებში, ასევე სოფლებში, ბევრ სახლს ჯერ კიდევ აზბესტის შემცველი „შიფერის“ სახურავი აქვს. კიბოს კვლევის საერთაშორისო ორგანიზაციის დასკვნით, აზბესტი არის ადამიანის ჯანმრთელობისთვის საშიში ნივთიერება – ის კიბოთი დაავადების რისკს ზრდის.

ამ დროისთვის 53 ქვეყანაში არის აკრძალული აზბესტის გამოყენება. საქართველოში კი ამ დროისთვის მხოლოდ აზბესტის ბოჭკოს შემოტანა იკრძალება. შესაბამისად, საქართველოში ათასობით ტონა აზბესტის პროდუქცია ისევ შემოდის. მაგალითად, სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, წელს საქართველოში 301 500 აშშ დოლარის ისეთი პროდუქცია შემოვიდა, რომელიც აზბესტს შეიცავს.

ბოლო ათი წლის განმავლობაში [2009 წლიდან 2018 წლის ივლისის ჩათვლით] კი, საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, საქართველოში შემოტანილია 10 068 700 აშშ დოლარის ღირებულების აზბესტის შემცველი ნაწარმი.

მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, აზბესტით ყოველწლიურად 107 ათასი ადამიანი იღუპება, მათ შორის რამდენიმე ათასი ადამიანი საკუთარ სახლში აზბესტის ზემოქმედებისგან კვდება.

ამის მიუხედავად, „შიფერის“, როგორც ახლის, ისე მეორადის ყიდვა ბათუმში თავისუფლად შეიძლება.

გერმანიის გამოცდილების თანახმად, აზბესტის სახურავების მოხსნა მხოლოდ სპეცტანსაცმლით აღჭურვილ ხელოსნებს უნდა დაუკვეთოთ, რადგან მისი ნაწილაკები და მისგან წარმოქმნილი მტვერი ილექება ფილტვებში, რაც შემდეგ ხდება სასუნთქი გზების კიბოს წყარო.

გარდა ამისა, აზბესტი საქართველოში ფართოდ არის წარმოდგენილი ავტოტრანსპორტის სამუხრუჭე ხუნდებში საფენის სახით, განსაკუთრებით საზოგადოებრივ ტრანსპორტში. სპეციალისტების რეკომენდაციით, ავტობუსის გაჩერებისას სასურველია  30 წამის განმავლობაში ჰაერი არ ჩაისუნთქოთ, რადგან დამუხრუჭებისას ის გააფრქვევს აზბესტის ნაწილაკებს.

საქართველოში აქამდე შემოჰქონდათ აზბესტის ბოჭკოსგან დამუშავებული ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი და თავსაფრებიც კი. 2009-2016 წლებში 46 600 აშშ დოლარის ასეთი ტანსაცმელი და აქსესუარები იყო შემოტანილი. თუმცა ბოლო ორი წელია მსგავსი ტიპის ტანსაცმელი თუ ფეხსაცმელი საქართველოში აღარ შემოუტანიათ.

აზბესტის შემცველი ნაწარმი, რომელიც საქართველოში შემოდიოდა და შემოდის, ძირითადად არის შიფერი, მილები, აზბესტის შემცველი ფრიქციული მასალები და მათი ნაწარმი (მაგალითად, ფურცლები, რულონები, ლენტები, სეგმენტები, დისკოები, საყელურები, შუასადებები) დაუმონტაჟებელი, გამოსაყენებელი მუხრუჭების, შეჭიდულობებისა ან ანალოგიური მოწყობილობებისათვის. ასევე შემოდის აზბესტის ბოჭკოსგან დამუშავებული ქაღალდი, სქელი მუყაო, ქეჩა და სხვა ნაწარმი.

აზბესტის გამოყენება საქართველოში 2006 წლიდან არის აკრძალული. აკრძალვის დადგენილებაში წერია, რომ აზბესტის ბოჭკო შეყვანილია საშიში ქიმიური ნივთიერებების ნუსხაში: „როტერდამის კონვენციის მესამე დანართით და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის N133/ნ (26.03.2001 წ.) ბრძანებით (საქართველოს ტერიტორიაზე წარმოების, გამოყენებისა და ექსპორტ-იმპორტის აკრძალვას და მკაცრად შეზღუდულ გამოყენებას დაქვემდებარებული) განსაზღვრული საშიში ქიმიური ნივთიერებების ნუსხა“.

მათ შორის აზბესტის ბოჭკო:

[crosslist]

• კროკოდოლიტი
• ამოზიტი
• ანტოფილტი
• აქტინოლიტი
• ტრემოლიტი

[/crosslist]

მთავარი ფოტო: აზბესტის შემცველი „შიფერის“ სახურავები ბათუმში, „ჭაობის“ დასახლებაში