ზაფხულის ფესტივალი ბათუმში

ქეთი ლაბაძე

ბათუმში ზაფხულის საერთაშორისო ფესტივალი გრძელდება. ფესტივალის მესამე დღეს, ბათუმის ხელოვნებისა და მუსიკის ცენტრში მსმენელების წინაშე კვლავ ელისო ბოლქვაძე წარსდგა,  ამ ფესტივალზე ეს მუსიკოსის  ბოლო გამოსვლა იყო.

„მუსიკის კიდევ ერთი ზეიმი შედგა, შოპენთან და ბეთჰოვენთან შეხება არამარტო მუსიკოსებისთვისაა სასიამოვნო, არამედ დილეტანტებზეც საოცრად მოქმედებს. ძალიან გვასიამოვნა ქალბატონმა ელისო ბოლქვაძემ, ორკესტრი, როგორც ყოველთვის, თავის სიმაღლეზე იყო, ძალიან მიხარია, რომ ფესტივალი გრძელდება და კიდევ გვექნება საშუალება, ვეზიაროთ ჭეშმარიტ ხელოვნებას.” –  აღნიშნა მუსიკოსმა ნატო ორაგველიძემ კონცერტის დასრულების შემდეგ.

ზაფხულის ფესტივალის მსმენელი, დიანა ხომერიკი თავის გულწრფელ ემოციებს ვერ მალავდა: „არაჩვეულებრივი ფესტივალია, ძალიან ვარ ნასიამოვნები, სიტყვები არ მყოფნის ემოციების გამოსახატად.”

ფესტივალს ბევრი უცხოელი სტუმარი ესწრება, მათ შორისაა სარა გუბაკი: „ძალიან ლამაზი საღამო იყო, მოხიბლული ვარ მუსიკით.”

კლასიკური მუსიკის მოყვარული ბათუმელ ნინო გაბუნია უკმაყოფილებას გამოთქვამს ფესტივალზე მაყურებლის ნაკლებობის გამო: „აღფრთოვანებულივარ მუსიკით და ძალიან მწყდება გული, რომ ასეთი მცირე რაოდენობა დადის მსგავს კონცერტებზე, როცა პოპმუსიკის კონცერტებზე მსმენელის ტევა არ არის.”

ზაფხულის საერთაშორისო ფესტივალი  გრძელდება და 5 და 8 სექტემბერს კლასიკური მუსიკის მოყვარულებს ისევ უმასპინძლებს.

ქობულეთში ხანძრის შედეგად ადამიანი გარდაიცვალა

ქობულეთში, ხანძრის შედეგად დაშავებული რევაზ სირაძე დღეს, დამწვრობის ცენტრში გარდაიცვალა. რევაზ სირაძე საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი იყო. დაშავებული თბილისში, დამწვრობის ცენტრში გუშინ გადაიყვანეს, თუმცა მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა.   

 

 

შეტყობინება ხანძრის შესახებ ქობულეთის სახანძრო სამსახურმა, ამ სამსახურის რაზმის უფროსის, ჯიმშერ ევგენიძის თქმით, გუშინ, დილის ათის ნახევარზე მიიღო. ცეცხლი კერძო სახლს კოსტავას ქუჩაზე წაეკიდა. მეხანძრეები ამბობენ, რომ მათ არ იციან კონკრეტულად რა გახდა ხანძრის გაჩენის მიზეზი, თუმცა პირველად ვერსიად ბუნებრივი აირის ღია ონკანს განიხილავენ: „შესაძლოა დაზარალებულმა შუქი აანთო სახლში შესვლისას და ამან გამოიწვია ხანძარი” – ამბობენ ქობულეთის სახანძრო სამსახურში. მეხანძრეების თქმით, ხანძრის შედეგად დაიწვა ორსართულიანი სახლის პირველ სართულზე მდებარე ოთახი: გაერთიანებული სამზარეულო და მისაღები.   

 

 

ხანძრის გაჩენის მიზეზებს ქობულეთის პოლიცია იკვლევს, სადაც ხანძრის მიზეზად ასევე ბუნებრივი აირის გაჟონვას ასახელებენ.

ინციდენტი „ქართული ოცნების” ოფისში

 

მისი განცხადებით ოფისში სიგნალიზაციის სისტემა ჩაირთო და შემთხვევის ადგილზე მოვიდა საპატრულო პოლიცია, რომელმაც დააკავა  პირი, გვარად ხინიკაძე. ის ოფისის კუთვნილი ინვენტარის დაზიანების დროს დააკავეს. 

 

 

„ქართული ოცნების“ ქობულეთის შტაბის ხელმძღვანელი კობა ნაკაიძე აცხადებს, რომ პირი, რომელიც საპატრულო პოლიციამ დააკავა, უკვე თავისუფალია. ამ ინფორმაციის გადამოწმება  ამ ეტაპზე ვერ ხერხდება. 

 

 

ნაკაიძის განცხადებით აღნიშნული პიროვნება ამოიცნეს „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლებმაც. მისი თქმით, ამ პიროვნებამ  ხუთ ნომრიანი მაისურით ორჯერ სცადა „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი კანდიდატის მოსახლეობასთან შეხვედრის ჩაშლა ქობულეთში ბოლო ორი კვირის განმავლობაში. ნაკაიძის განცხადებით ამ ფაქტების ამსახველი ვიდეო -მასალა  „ინფო 9“- ს გააჩნია. 

 

 

გაზეთი „ბათუმელები“ სახლის მეპატრონეს, ზურაბ ცენტერაძეს  დაუკავშირდა, რომელიც უკვე დაკითხეს საპატრულო პოლიციის თანამშრომლებმა. ცენტერაძის მობილური სხვა პირმა აიღო და განაცხადა, რომ მედიის წარმომადგენლებს ცენტერაძე, მოგვიანებით, თავად დაუკავშირდება. 

 

 

„ბათუმელები“ ფაქტის გადამოწმების მიზნით შსს პრესამსახურის უფროსს, სალომე მახარაძესაც დაუკავშირდა. სალომე მახარაძემ განაცხადა, რომ კომენტარს ინფორმაციის გაცნობის შემდეგ გააკეთებს. 

 

 

 „ქართული ოცნების” მაჟორიტარობის კანდიდატი ბათუმში, მურმან დუმბაძე აცხადებს, რომ ბოლო ერთი კვირის განმავლობაში „ქართული ოცნების“ მისამართით  უკვე  მესამე პროვოკაცია განხორციელდა. მისი განცხადებით, 29 აგვისტოს, ბერას კონცერტის შემდეგ, ტერიტორიაზე ვერცხლისფერი ჯიპი, ნომრით – 004 – გამოჩნდა, საიდანაც  გადმოვიდა პირი, რომელიც  ბერას და ბიძინა ივანიშვილის მისამართით  იგინებოდა. მურმან დუმბაძის განცხადებით, ბათუმის ოფისთან 3 სექტემბერს, საღამოს, დაახლოებით 8 – 9 საათზე ორი პირი მოვიდა და ივანიშვილს უცენზურო სიტყვებით მოიხსენიებდნენ.

 

 

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის აჭარის ფილიალის ხელმძღვანელი პარმენ ჯალაღონია აცხადებს, რომ ქობულეთში, „ქართული ოცნების“ ოფისში მომხადარი ფაქტი აშკარა სამართალდარღვევა და   ორგანიზაცია აპირებს თვალი მიადევნოს, როგორი რეაგირება მოყვება ამ ფაქტს სამართლდამცავების მხრიდან. 

 

ამ ეტაპზე უცნობია აღიძრა თუ არა სისხლის სამართლის საქმე.

სად შოულობენ სტუდენტები ჯიბის ფულს

შოთიკო ნაკაშიძე
შოთიკო ნაკაშიძე

 

შოთიკო ნაკაშიძე: საკმაოდ მხარჯველი ვარ, თუ ჯიბეში ფული მიდევს, ის აუცილებლად უნდა დავხარჯო, დღის განმავლობაში სულ მცირე ათი ლარი მჭირდება, სიგარეტში, ტრანსპორტსა და ლუდში, ლუდის გარეშე ხომ ასეთ სიცხეში შეუძლებელია გაჩერება. უყაირათო ნამდვილად ვარ, ფულს არასოდეს ვაგროვებ, რადგან დღევანდელი დღით ვცხოვრობ! სამწუხაროდ ჯერ არ ვმუშაობ, არც არის შესაძლებლობა, რომ ნორმალურ ადგილას დასაქმდე, ვაკანსიები მხოლოდ მიმტანებზეა, რაც ყველასთვის არ არის მიმზიდველი. ამიტომაც მშობლების კმაყოფაზე ვარ, ამასთანავე აზარტულიც ვარ და ხშირად მიმართლებს კიდეც, შეიძლება ითქვას, თამაშიც ჩემთვის ერთ-ერთი შემოსავლის წყაროა. ძირითად დროს ვუთმობ სწავლას, სპორტსა და გართობას.  

 

 

ანი მახარაძე
ანი მახარაძე

ანი მახარაძე: სტუდენტი ვარ, ისევე როგორც ყველა სტუდენტს, მეც ბევრი ხარჯი მაქვს, სწავლის გადასახადიც საკმაოდ ბევრია. მე თბილისში ვსწავლობ, შესაბამისად ბინის დაქირავება მიწევს, ამიტომაც მრცხვენოდა ჩემი მშობლების, როცა ჯიბის ფულსაც მათ ვთხოვდი, დღეში მინიმუმ ათი ლარი მჭირდება, გადავწყვიტე მემუშავა. მშობლები ჩემს გადაწყვეტილებას დადებითად შეხვდნენ, ახლა სეზონური სამუშაო მაქვს, თბილისში რომ ჩავალ, მინდა რაიმე სტაბილური სამსახური ვიშოვო და ჩემი პროფესიით დავსაქმდე, ჩემს ნაცნობებში რაღაც ნაწილს მაინც „უტყდება“ მიმტანად მუშაობა, სტუდენტებისთვის კი სხვა ვაკანსიის შოვნა ძალიან რთულია. მე ეს პრობლემა არ მაქვს, მინდა მშობლებზე არ ვიყო დამოკიდებული და საკუთარი ჯიბის ფული მქონდეს. 

 

 

 

 

ლაშა მგელაძე
ლაშა მგელაძე

 

ლაშა მგელაძე: ძალიან მხარჯველი ვარ, წინასწარ ხარჯის გაწერა არ მჩვევია, რაც ჩემს მომავალ პროფესიას არ შეეფერება, ფინანსებზე ვსწავლობ. უყაირათობა კი, წესით, ამ პროფესიის ხალხმა ყველაზე ნაკლებად უნდა გამოიჩინოს. სტუდენტი ვარ, დროს სწავლას ვუთმობ, ამიტომ ჯერჯერობით საკუთარი შემოსავალი არ გამაჩნია, მშობლების ხარჯზე მიწევს ცხოვრება. ვეწევი, ამიტომ ყოველდღიურად სიგარეტის ფული მჭირდება. 

საწვავი და მონოპოლისტები

საქართველოში, კომპანია „სოკარის“ ბენზინგასამართ სადგურებზე, სადაც მხოლოდ აზერბაიჯანული საწვავი იყიდება, დიზელი2 ლარი და 30 თეთრი ღირს, რაც თითქმის 150 პროცენტით მეტია აზერბაიჯანში არსებულ ფასთან შედარებით.

ფასებს თუ დავაკვირდებით, ნათელი ხდება, რომ საქართველოში ნებისმიერი სახეობის საწვავი, აზერბაიჯანთან შედარებით, მინიმუმ 1 ლარით ძვირი ღირს. ამ „კანონზომიერებას“ მხოლოდ „სუპერი“ არ ემორჩილება.

ორგანიზაცია „სოლიდარობა ეროვნული ინტერესებისთვის“ ხელმძღვანელის, ბექა კემულარიას თქმით, საქართველოში საწვავის წარმოუდგენლად მაღალი ფასია, მით უფრო, რომ საწვავის ტრანსპორტირებაში კომპანიები მიზერულ თანხას- ერთ ტონაზე 20 ლარს იხდიან (კემულარიას თქმით, ტრანსპორტირების ფასები საქართველოს რკინიგზის ვებგვერდზეამითითებული). საწვავით ვაჭრობაც ისევე იბეგრება, როგორც მზესუმზირით – 20% საშემოსავლო. გარდა ამისა, საწვავით ვაჭრობისთვის არსებობს აქციზის გადასახადიც – 1 ტონა დიზელზე 150 ლარი, 1 ტონა ბენზინზე – 250 ლარი.

ბექა კემულარიას თქმით, ერთი ლიტრი „რეგულარი“, საერთაშორისო ბაზრის ფასებისშესაბამისად, უნდა ღირდეს არა 2.10, არამედ – 1.70 ლარი, ანუ 40 თეთრით ნაკლები.

რატომ არ იცავს ხელისუფლება მოქალაქეებს მონოპოლისტებისგან და რატომ უქმნის მათ სასათბურე პირობებს? რატომ ღირს აზერბაიჯანში ერთი ლიტრი დიზელი 95 თეთრი და რატომ ღირს იგივე საწვავი 40 კილომეტრის მოშორებით, ანუ საქართველოში, 2.30 ლარი? – „ბათუმელების“ კითხვებსპროფესორი სამართლის საკითხებში, ლევან იზორია პასუხობს:

საქართველოში საწვავის ბიზნესში არსებობს კარტელური შეთანხმება, მონოპოლიები და ოლიგოპოლიები.ეს ფასები იმიტომ გვაქვს, რომ ჩვენთან მონოპოლიური ბიზნესი ერთი პირის ხელშია – ამ ბიზნესს ბატონი კეზერაშვილი დირიჟორობს: 5 კომპანია, რომელსაც საქართველოში შემოაქვს საწვავი, ფასებს ერთდროულ ადადგენს, ანუ კონკურენცია მათ შორის არ არსებობს.

ჩვენთან ფასი ხელოვნურად არის გაზრდილი, კომპანიები ერთ ლიტრ საწვავში საშუალოდ 25-30 თეთრს იგებენ, თუმცა აქვთ უფრო მეტი მოგებაც. მაგალითად, ზოგ შემთხვევაში, როცა საერთაშორისო ბირჟაზე ფასი აიწევს, ფასს საქართველოშიც წევენ, მაგრამ როცა ბირჟაზე ფასი დაბლა მოდის, აქ დაწევა ავიწყდებათ. სულ ახლო წარსულში, 3 აპრილიდან, ბირჟაზე საწვავის ფასმა კლება დაიწყო, მაგრამ საქართველოში ფასი გაყინული იყო. მაგალითად, 3 აპრილიდან, როცა ფასი 400 დოლარით დაეცა, საცალო ბაზარზე კლება არ ყოფილა. ამ ორი თვის განმავლობაში საქართველოში კომპანიები ლიტრში 40-45 თეთრს იგებდნენ, რაც წლიურად 300 მილიონიდან ნახევარი მილიარდია.
აზერბაიჯანიდან საწვავის ტრანსპორტირება საზღვრამდე უფასოა. საზღვრიდან ქსელებამდე, სადაც პროდუქცია ნაწილდება, არის 40 კილომეტრი,ანუ ძალიან ახლოა.

რამდენად სანდოა ის ინფორმაცია, რომ ევროპული საწვავი შემოაქვთ, მაგალითად, „ვისოლს“ ან „გალფს“. არსებობს ამის გადამოწმების ბერკეტი?

 

გადამოწმების ბერკეტები პრაქტიკულად არ არსებობს. როდესაც ჩვენ ამ სახის ინფორმაციას ვითხოვთ შემომტანი კომპანიებისგან, არ გვეუბნებიან, ვის რამდენი საწვავი შემოაქვს და რა ფასად. რაც შეეხება ხარისხის კონტროლს, ჩვენს ქვეყანაში არათუ საწვავის, არამედ წამლის ხარისხიც კი არ კონტროლდება.

მე საერთაშორისო ბირჟაზე არსებული კონკრეტული ფასებით ვსარგებლობ, რასაც ვადარებ ჩვენ ბაზარზე არსებულ ფასს. ამ გამოთვლებით დავადგინე (განსაკუთრებით ეს აზერბაიჯანულ საწვავს ეხება, რომელიც ხარისხით დაბალია და უფრო ნაკლები უნდა ღირდეს), რომ საწვავის საცალო ფასი საქართველოში ყოველთვის 30 თეთრით მეტია საერთაშორისო ფასთან შედარებით… ჩვენთან 5 კომპანიის ქსელში, სინამდვილეში, მხოლოდ აზერბაიჯანული საწვავია განაწილებული, განსაკუთრებით „რეგულარის“ ტიპის. აბა, როგორ შეიძლება „გალფისა“ და „ვისოლის“ ჰქონდეს ევროპული `რეგულარის~ ტიპის საწვავი, რომელსაც აზერბაიჯანული „რეგულარის“ ფასი ექნება?

ეს ყველაფერი – მოცულობა, ფასი, მონოპოლიებს შეთანხმებული აქვთ და ზემოგებაზე მუშაობენ. აზერბაიჯანიდან შემოტანილ საწვავს შეუძლებელია ევროპიდან შემოტანილი საწვავის ფასი ჰქონდეს.

რაც მე ჩამოვთვალე, ისჯება სისხლის სამართლის კოდექსის 194-ე მუხლით და 4-წლიან სასჯელსითვალისწინებს, მაგრამ აქამდე რეაგირება არ ყოფილა.

აზერბაიჯანში დიზელი ღირს 95 თეთრი, ჩვენთან – 2,30 ლარი. ამ შემთხვევაში ფასთა შორისი სხვაობა თითქმის 150%-ია. ერთი ლიტრი დიზელი რატომ ღირს მაინცდამაინც 2,30 ლარი და არა, ვთქვათ, 3,30.ფასი რა პრინციპით არის აღებული?

საშუალო აქვთ გამოთვლილი. საერთაშორისო ბირჟაზე თუ ფასი 50 დოლარით მატულობს, მაშინ ჩვენთან საცალო გაყიდვაში ფასი 5 თეთრით იზრდება.

 თქვენ თქვით, რომ კეზერაშვილი დირიჟორის როლს თამაშობს საწვავის ბიზნესში, ანუ ეს იმას ნიშნავს, რომ „გალფის“, „სოკარის“, „ვისოლის“ ერთი ხელი მართავს?

კითხვა უნდა დავუსვათ საკუთარ თავს, – როგორ გახდა თავდაცვის მინისტრი დავით კეზერაშვილი ისეთი შეძლებული, რომ 50%-იან წილს ფლობს „უნი გრუპში“ – „ლუკოილის“ დისტრიბუტორ კომპანიაში ან„გალფში“. ერთი წლის განმავლობაში „გალფიმ“ საცალო ბაზარზე 80-ზე მეტი სადგური გახსნა. თუ არა ხელშეწყობა ხელისუფლებისგან, თუარა მისი მონოპოლიური მდგომარეობა, სხვა ბიზნესი ამას ვერ შეძლებდა.

„სოკართან“ მიმართებაში რა ხდება, ის ხომ სხვა ქვეყნის სახელმწიფო კომპანიაა?

ამ შემთხვევაში არსებობს შეთანხმება – საქართველო-აზერბაიჯანის მხარე მორიგებულია. თქვენ დღეს აზერბაიჯანიდან საწვავის შემოტანა რომ გინდოდეთ, ვერ შემოიტანთ, – „სოკარს“ აქვს მონოპოლიური მდგომარეობა. მათ შორის შეუძლებელია ცენტრალური აზიის ქვეყნებიდან საქართველოში რეალიზებისთვის აზერბაიჯანის გავლით საწვავის შეტანა. ერთადერთი, შეიძლება შემოიტანოთ ტრანზიტისთვის, ანუ საქართველოს გავლით სხვა ქვეყანაში წაიღოთ. თავის მხრივ, დასავლეთიდანაც მხოლოდ ოთხ კომპანიასშეუძლია საწვავის შემოტანა.

 ლიცენზიის მიღებისთვის რაიმე შეზღუდვა არსებობს?

ლიცენზია კი არა – ფოთის პორტში იქნება თუ ბათუმის პორტში, იმდენ ხანს გაგაჩერებენ შენი პროდუქციით, იმდენ ჯარიმას დაგაკისრებენ და პრობლემები შეგექმნება საბაჟოზე, რომ პრაქტიკულად აღარ დაინტერესდები მეორედ შემოტანით.

ვინმე კონკრეტულს ხომ ვერ დაასახელებთ, ვისაც ხელოვნური პრობლემები შეუქმნეს? 

მე მქონდა იმპორტიორებთან მსგავსი მცდელობა, მაგრამ სწორედ ამ სახის პრობლემებს წააწყდნენ, – აზრი ცდასაც კი არ აქვს.

 ბენზინი იმდენად ძვირი არ ღირს, რამდენადაც დიზელი, არადა,  აზერბაიჯანში პირიქითაა. ეს რით შეიძლება აიხსნას?

არანორმალურია, დიზელი ღირდეს უფრო ძვირი, ვიდრე „რეგულარის“ ტიპის საწვავი. ესეც ვიღაცის მიერ ხელოვნურად დადგენილი ფასია. აი, გლეხებს დიზელის შესაძენი ფული არ აქვთ. ხელისუფლება თავს იმართლებს, რომ ჩვენთან აქციზის ფასია მაღალი – 250 ლარი ტონაზე. იბადება კითხვა, თუ სურთ, რომ ის ხელმისაწვდომი იყოს გლეხისთვის, მაშინ რატომ არ უკლებენ აქციზს, ეს ხომ ხელისუფლების ხელშია. აქციზის, ხელოვნურად გაბერილი ტრასპორტირების ფასების, საცალო ბაზარზე ფასის ხელოვნურად გაზრდის მსხვერპლი ხდება უბრალო გლეხი, რომელიც მიწის დასამუშავებლად დიზელს ვეღარ ყიდულობს.

„სუპერი“ აზერბაიჯანშიც და საქართველოშიც ერთი და იგივე ფასი რატომ ღირს?

ამ სფეროში მომხმარებელი ძალიან ცოტაა, აქედან გამომდინარე, დიდი ბრუნვა და მოგებაც არ არის. ყველაზე დიდი ბრუნვა და მოგება„რეგულარზე“ მოდის, ისე როგორც დიზელს მოიხმარენ ბევრს. შესაბამისად,მოგებაც ამ ორ პროდუქტზეამეტი. ამიტომაც ამატებენ რეგულარსა და დიზელზე ფასებს ხელოვნურად. ეს მათთვის უფრო მომგებიანია, ვიდრე ფასის გაზრდა „სუპერზე“, რომელსაც ცოტა მომხმარებელიჰყავს. თანაც სუპერი ჩვენთან, ისე როგორც აზერბაიჯანში, ევროპიდან შემოდის.

“სად წავიდა სკამები?”

ბორის მიქელაძე ვაჟთან ერთად
ბორის მიქელაძე ვაჟთან ერთად

 მას შემდეგ, რაც ზურაბ ნოღაიდელი  მოძრაობის თავმჯდომარეობიდან გადაირჩიეს,   განახლდა მოძრაობის  აჭარის  რეგიონული  შემადგენლობაც.

 

 მოძრაობა „სამართლიანი საქართველოსთვის“  სერგო ჯავახიძემ  გადაიბარა, აჭარაში  რეგიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარეობა კი – ბორის მიქელაძემ. ის ამ მოძრაობის  მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი იქნება ხელვაჩაურში. მიქელაძე ნოღაიდელის   დროსაც იყო ამ პარტიაში, თუმცა ადგილობრივი თვითმმართველობის   არჩევნებამდე,  როგორც თავად ამბობს, შტაბი პროტესტის ნიშნად დატოვა.  მას დღეს ყოფილ  თანაგუნდელებთან შეკითხვები აქვს, მაგალითად: „სად წავიდა  შტაბების კუთვნილი     სკამები  და კომპიუტერები“. ავეჯის გარეშე დარჩენილ რეგიონულ შტაბში პოლიტიკური  მოძრაობის ახალი პროგრამაც  არ აღმოაჩნდათ.

 

 ბორის მიქელაძე აბაშიძის დროს „აღორძინების“ მიტინგებზე  აქტიური პირი იყო.  „ვარდების  რევოლუციის“ შემდეგ  უმუშევარი დარჩა. იგი  აბაშიძის დროს  მის ყოფილ დამსაქმებელს,  ცნობილ ბიზნესმენ თენგიზ ბაკურიძეს ბრალდებებს  8 წლის შემდეგ   უყენებს. 

 

 ინტერვიუ ბორის მიქელაძესთან  

 

 

– განხეთქილების  შემდეგ  რეგიონული  თავმჯდომარის პოსტზე  აგირჩიეს,  ნოღაიდელმა ყოფილი თანაპარტიელების  მისამართით განაცხადა, რომ ისინი სააკაშვილისა და ადეიშვილის დაკვეთას ასრულებდნენ. ამ განცხადების ადრესატი თქვენც  ხართ თუ არა?

 

– მოძრაობაში მოხდა განხეთქილება, პრობლემა ფინანსური დავალიანების საკითხია. სასამართლოში არის საქმე, ნელ-ნელა ირკვევა, ვინ იყო დამნაშავე. ბათუმსა და ხელვაჩაურში კარდაკარის თანხები გადასახადია. მე, სხვათაშორის, ამ განხეთქილებამდე ადრე წავედი მოძრაობიდან, შევნიშნე, რომ მსგავსი რამის გაკეთებას აპირებდნენ. მივმართე ბატონ ზურაბსაც, ნუგზარ კაკალაძესაც, რომ თუ თქვენ აპირებთ, რომ ხალხს საქმე გააკათებინოთ და თანხა არ გადაუხადოთ, მაშინ მე ვტოვებ არა მოძრაობას, არამედ შტაბს-მეთქი. რამდენიმე თვის შემდეგ ხალხის უკმაყოფილების შესახებ ტელევიზიით მოვისმინე. ეს იმის ბრალია, რომ ბათუმსა და ხელვაჩაურში დანიშნეს ხალხი, რომლებიც თავისთვის აკეთებდნენ ყველაფერს. ქალაქში შტაბს ხელმძღვანელობდა ჯუმბერ  კობალაძე, რომელიც საკრებულოს წევრია, ხოლო ხელვაჩაური უშიშროების ყოფილ თანამშრომელს, დავით სამნიძეს ანდეს. მეტსაც გეტყვით – აჭარაში ჩვენს ოფისებში გვქონდა ყველაფერი, შემდეგ დაიკარგა:  სკამები, კომპიტურები, მაგიდები, საქაღალდეები, ტელევიზორები, დივან-სავარძლები   გაქრა. ვისაც  ვეკითხები, მეუბნებიან –  არ ვიციო.

 

– ვის ჰქონდა პასუხისმგებლობა აღებული ინვეტარზე?

– ქობულეთის საკრებულოს მაშინდელი  წევრი ნუგზარ კაკალაძე იყო რეგიონის მასშტაბით ხელმძღვანელი და ფინანსებს ზაზა დავითაძე ხელმძღვანელობდა. რეგიონის მასშტაბით მოძრაობაში ყველაზე წესიერი კაცი გურამ ხოზრევანიძე იყო.

 

– ნოღაიდელმა ჯავახაძისა და მისი  მხარდამჭერების მისამართით თქვა, რომ არიან „ნასედკები“ და აგენტები. ვარაუდობენ, რომ თქვენი მოძრაობა შეიძლება იყოს ხელისუფლებისგან მართული…

 

-ეს პარტია რომ ხელისუფლებასთან იყოს კავშირში, ჩვენ ასე ვიქნებით? ერთი თეთრი არ გვაქვს ოფისში  და სკამი.

  

– ის რომ სკამი და ხელფასები არ გაქვთ, საკმარისი არგუმენტია ამ ვარაუდის გასაბათილებლად?

 

 

–       ჩვენ  ხელისუფლების ოპოზიციაში ვართ და ვაკრიტიკებთ. თუ დამნაშავეა, შეიძლება პარტიის თავმჯდომარე კი არა, ოჯახიდან მეუღლე გაუშვა და შვილები. ბრალდებას ხელისუფლებასთან  თანამშრომლობის შესახებ, სჭირდება ფაქტები და დამტკიცება. მე პიროვნული დაპირისპირება არ მაქვს ნოღაიდელთან, ერთი თვის წინ ვნახე  და ვისაუბრეთ. 

 

– პოლიტიკური საკითხები განიხილეთ? 

 

– ყველა პოლიტიკაზე ლაპარაკობს, მაგრამ არ დამიჯერებთ და არ მიკითხავს. მეორე დღეს აპირებდა უცხოეთში წასვლას, არ ვიცი, სხვა  პირადი საქმე ჰქონდა,  თუ   ბიზნესს დაუბრუნდა. ყოველდღიური კონტაქტი არ მაქვს. 

 

 

– ნოღაიდელის ჩამოცილების შემდეგ საგარეო პოლიტიკის კურსი ხომ არ შეგიცვლიათ, „ედინაი რასიასთან“ გაფორმებული თანამშრომლების ხელშეკრულების შემდეგ თქვენ ოპონენტები პრორუსული ორიენტაციის  მოძრაობად მიგიჩნევდნენ, ამაზე რას იტყვით? 

 

– საგარეო პოლიტიკა ასეთია, რომ ჩვენ უნდა გავაღრმავოთ ურთიერთობა  რუსეთთანაც და აშშ-სთანაც. რამდენიმე დღის წინ ბატონი სერგო გამოვიდა ეთერით და იქ გამოიტანა ხელშეკრულება, რომელიც „ედინაია რასიასთან“ ჰქონდა გაფორმებული და ის იყო ასეთი ფორმით: ზურაბ ნოღაიდელმა გააფორმა ხელშეკრულება „ედინაია რასიასთან“ და არა – მოძრაობასთან. ესე იგი, თუ ნოღაიდელი არ იქნება თავმჯდომარე, ეს ხელშეკრულება ბათილია და სერგო ჯავახაძემ ის დახია პირდაპირ ეთერში. 

 

 

– პარტიას  ფინანსურად ვინ ეხმარება? 

 

– სახელმწიფოსგან ვიღებთ დაფინანსებას ადგილობრივი თვითმმართველობის  არჩევნების შემდეგ. დღეს ისეთი დროა, ხალხს ქუჩაში რომ ვხვდებით,  ხელის ჩამორთმევის გვეშინია და ვინ დაგვაფინანსებს. 

 

 

– ასლან აბაშიძის დროს აღორძინების მიტინგებზე აქტიურობდით. ოპონენტები თქვენს  პოლიტიკურ წარსულს არ გახსენებენ? 

 

 

– მე ვიცავდი ასლან აბაშიძეს, მე უფლება მაქვს ვუჭერდე მხარს   ვინმეს, მაგრამ რაც ჩემზე განხორციელდა ვარდების რევოლუციის შემდეგ, ეს იყო  უკანონობა. 6 მაისს მივედი სამსახურში, მაშინ ბონის ბაზრის დირექტორის მოადგილე და დაცვის უფროსი ვიყავი. ბიზნესმენმა თენგიზ ბაკურიძემ მითხრა, რომ  მე ბაბუინი ვარ და სამსახური უნდა დავტოვო, მითხრა, რომ მე დამიჭერდნენ, რადგან გამოვდიოდი მიტინგებზე. ვუთხარი – მე თუ მიტინგზე მივდიოდი,  თქვენ მაგზავნიდით-მეთქი. მაიძულებდა, როგორც მისი ერთ-ერთი ობიექტის დაცვის უფროსს,  წავსულიყავი და სიტყვით გამოვსულიყავი, სამარშრუტო ტაქსს ბენზინს  უსხამდა და აგზავნიდა ხალხს. მე ბაბუინი ვარ და ის არა? აბაშიძის დროს ბაკურიძე ფლობდა სასტუმროებს „ლ ბაკურს“,  „ბონს“,  „წერეთელს“…  ასლანის წასვლის შემდეგ შეიძინა  კინოთეატრი „თბილისი“,  ცირკი,  „დომბიტა“,  აჭარპურის ქარხანა  და აშენებს ახლა სახლს. თენგიზი  გახდა სამმაგად მდიდარი და ბორია მიქელაძემ დაკარგა სახლ-კარი. ესაა სამართალი? 160 ლარი მქონდა ხელფასი, დღე-ღამე ტერიტორიაზე ვიყავი და  შრომის წიგნაკშიც არ ჩამიწერა, 6 მაისს  სახლში წავედი და დამხვდნენ უშიშროების თანამშრომლები, თმა გამითეთრდა და შაქარმა ამიწია. ნახეს, რომ რემონტიც არ მქონდა, შიდა პატიმრობა მქონდა, ცუდად არ მექცეოდნენ მაგრამ გარეთ არ მიშვებდნენ. გამოაცხადეს, რომ ვისაც იარაღი აქვს, უნდა ჩააბაროსო  და მე ეს მოჩენილი ხალხი არ მიშვებდა  გარეთ. იარაღი მართლაც მქონდა, მაქვს ეჭვი, რომ ბაკურიძეს უნდოდა ჩემი დაჭერა, რომ მისი ამბები არ მეთქვა. მე დავურეკე პოლიციელ  ნიაზ დავითაძეს, კანონის თანახმად მოვიდა ის ჩემთან სახლში, ჩაბარების აქტი გაფორმდა და ჩავაბარე იარაღი მას. შემდეგ გაირკვა, რომ ჩემი დაკავება უნდოდათ თურმე. სპეცოპერაცია რომ დაიგეგმა, ოქრუაშვილი გენპროკურორი იყო და უთხრეს, რომ მე იარაღის ჩაბარება მოვასწარი, ისევ ნიაზს აგზავნიდნენ აქტის  ეგზემპლარის გამოსართმევად. ნიაზმა უთხრა მათ, რომ ამ აქტის ათობით ეგზემპლარი მქონდა. მე გადავრჩი დაჭერას, მაგრამ  პოლკოვნიკ კაცს  სამსახური დაატოვებინეს და პენსიასაც არ უნიშნავენ დღემდე.

ავტოავარია ბათუმში

დღეს ავტოავარია მოხდა ფარნავაზ მეფის ქუჩაზე. „ნიკორას“ ფურგონი და BMW -ეს ტიპის ავტომობილს შეეჯახა. ადგილზე მობილიზებული იყო საპატრულო პოლიცია, შეჯახების შედეგად დაშავებულები არ არიან.

ქეთი ლაბაძის ფოტო

კობა დავითაშვილის და ჯონდი ბაღათურიას პარტიები აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებს გამოეთიშენ

 ნათია ზოიძე

აჭარის უმაღლესი საარჩევნო კომისია  სამ პარტიას რეგისტრაციას გაუუქმებს. ესენია  ჯონდი ბაღათურიას „ქართული დასი“, კობა დავითაშვილის   „ხალხის პარტია“  და  მამუკა  ხიმშიაშვილის  ახლად დაფუძნებული პოლიტიკური სუბიექტი  „სახალხო მოძრაობა.“ 

რეგისტრაციას გაუქმების მიზეზი კი ის არის, რომ ამ პარტიებმა 1 სექტემბრის    დღის 18 საათისთვის უმაღლეს საარჩევნო კომისიას არ წარუდგინეს პარტიული სია და მაჟორიტარი კანდიდატები. 

კობა დავითაშვილი „ბათუმელებთან“ საუბარში აღნიშნავს: „ჩვენ ვთქვით, რომ არ ვაპირებდით „ქართულ ოცნებასთან“  კონკურენციას  და სიტყვა შევასრულეთ“. 

„ბათუმელების“ კითხვაზე –  მაშინ რატომ   გაიარა  რეგისტრაცია  პარტიამ უსკოში,  დავითაშვილი ასე პასუხობს:  „იყო საფრთხე, ქართული ოცნება არ გაეტარებინათ  რეგისტრაციაში და მაშინ ჩვენი მეშვეობით მოხდებოდა არჩევნებში მონაწილეობა“. დავითაშვილი  კოალიცია „ქართულ ოცნებას“ პიროვნულად შეუერთდა, ის ბლოკის საპარლამენტო სიაშია. 

ჯონდი ბაღათურია კი მიზეზად რესურსის  საპარლამენტო არჩევნებისთვის  კონცენტრაციას ასახელებს და ასევე  ამბობს, რომ უმაღლესი საბჭო მაინც  უფუნქციოა. „ქართული დასის“ ლიდერი ასევე განმარტავს, რომ  პარტია არ წარადგენს  საპარლამენტო არჩევნებისთვის ბათუმის  ოლქში და „ქართული ოცნების“ კანდიდატის, მურმან დუმბაძის გამარჯვებისთვის იბრძოლებს.  ის აცხადებს,  რომ გადაწყვეტილება დამოუკიდებლად მიიღო  და „ქართულ ოცნებასთან“ კონსულტაციები  არ განახლებულა. 

რატომ გამოეთიშა „სახალხო მოძრაობა“ უმაღლესი საბჭოს არჩევნებს, „ბათუმელებისთვის“ მიზეზი  უცნობი დარჩა. მოძრაობის დამფუძნებელი, მამუკა ხიმშიაშვილი სატელეფონო ზარებს არ პასუხობს. 

უსკოს ბოლო მონაცემებით  აჭარის უმაღლეს საბჭოს მანდატებისთვის 8 პოლიტიკური სუბიექტი აგრძელებს  ბრძოლას: დემოკრატიული სიმართლის პარტია; შალვა ნათელაშვილი-ლეიბორისტური პარტია; ახალი მემარჯვენეები; საარჩევნო ბლოკი  ბიძინა ივანიშვილი-ქართული ოცნება;  სამართლიანი საქართველოსთვის; ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა -მეტი სარგებელი ხალხს; საარჩევნო ბლოკი გიორგი თარგამაძე-ქრისტიან დემოკრატიული გაერთიანება; კახა კუკავა – თავისუფალი საქართველო. 

უმაღლესი საარჩევნო კომისიას  პარტიული სიების განხილვისა და რეგისტრაციაში გატარებისთვის დრო 6 სექტემბრამდე აქვს.

სტუდენტური ოლიმპიადა კონსტიტუციურ სამართალში

ბათუმი ოლიმპიადის ფინალურ ეტაპს მასპინძლობს, რომელსაც აღნიშნულ სახელმწიფოებში წინ უსწრებდა შიდასაუნივერსიტეტო და შიდარესპუბლიკური შესარჩევი ტურები. ოლიმპიადის ფინალურ ეტაპზე მონაწილე სახელმწიფო წარმოდგენილია რამდენიმე სტუდენტით. საკონკურსო სტატიათა პრეზენტაციის შედეგების საფუძველზე, ჟიური გამოავლენს ყოველი სახელმწიფოდან ერთ გამარჯვებულს.

კონსტიტუციონალიზმის კვლევისა და ხელშეწყობის რეგიონალური ცენტრის ხელმძღვანელის, ავთანდილ დემატრაშვილის განცხადებით, ოლიმპიადაში მონაწილე ქვეყნების რიცხვი იზრდება, თუ შარშან ხუთი სახელმწიფო იყო წარმოდგენილი, წელს შვიდია და მომავალ წელს კი იმედოვნებენ, რომ ოლიმპიადაში 15-მდე სახელმწიფო მიიღებს მონაწილეობას.

„ეს ოლიმპიადა არა მხოლოდ გეოგრაფიით არის მნიშვნელოვანი, არამედ  იმითაც, რომ წარმოდგენილი ნაშრომების თემატიკა ძალზე აქტუალურია. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ მისი სარგებლობა როგორც პოლიტიკური, ასევე, სამართლებრივი თვალსაზრისით ძალიან მაღალია. ველოდებით, რომ იქნება ახალი იდეები, ინოვაციური მიდგომა იქნება განხილული“, – აღნიშნა დემეტრაშვილმა.

თორნიკე ჭეიშვილი ოლიმპიადის კოორდინატორია საქართველოს მხრიდან. მისი შეფასებით, საქართველოს საკმაოდ სერიოზული დელეგაცია ჰყავს.

„ეს არის ძალიან კარგი შესაძლებლობა, რომ მოხდეს სხვადასხვა ქვეყნების წარმომადგენლებს შორის კონტაქტების დამყარება,  კონსტიტუციური პრაქტიკის გაზიარება, რაც, რა თქმა უნდა, სამომავლოდ იმისი წინაპირობაა, რომ თითოეულმა ქვეყანამ სხვა ქვეყნების მაგალითზე, უფრო და უფრო დახვეწოს კონსტიტუცია თუ კანონმდებლობა“, – განაცხადა ჭეიშვილმა.

ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტი, გიორგი დავითურის თემაა ,,მთავრობის სოლიდარული პასუხისმგებლობა: შედარებითი ანალიზი და 2010 წლის საკონსტიტუციო რეფორმა საქართველოში“. დავითურის თქმით, ეს ოლიმპიადა მას დიდ გამოცდილებას აძლევს.

არზუ ჰასანოვა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტია და წელს უკვე მეორედ მონაწილეობს ამ ოლიმპიადაში.

„მე ძალიან მომეწონა ეს ოლიმპიადა და მინდა მადლობა გადავუხადო ყველა ორგანიზატორს. ჩემი პრეზენტაციის თემაა „სამართლიანი სასამართლოს უფლება“. ვფიქრობ, რომ ეს ოლიმპიადა ბევრისმომტანი იქნება“, -აღნიშნა ჰასანოვამ.

ოლიმპიადაში მონაწილეთათვის სხვადასხვა ნომინაციებში პრიზები დააწესეს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესმა საბჭომ, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრომ, გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოებამ.

II საერთაშორისო სტუდენტური ოლიმპიადის მონაწილეები 5-7 სექტემბერს მონაწილეობას მიიღებენ საერთაშორისო სტუდენტურ საზაფხულო სკოლაში, სადაც ლექციებს წაიკითხავენ პროფესორ-მასწავლებლები, ოლიმპიადაში მონაწილე სახელმწიფოთა წამყვანი უმაღლესი სასწავლებლებიდან

ვის ემუქრება „საშუალო ასაკის“ კრიზისი

  • ქალბატონო რუსუდან, რას უწოდებენ საშუალო ასაკის კრიზისს და რატომ აშინებს ეს ასაკი ადამიანების ერთ ნაწილს?

დღეს დასავლეთში და მთელს მსოფლიოში ახალგაზრდობის კულტია. თუ გინდა, რომ წარმატებული იყო, ახალგაზრდულად უნდა გამოიყურებოდა, ფიზიკურად მიმზიდველი უნდა იყო – შესაძლოა ეს არის ასაკის, დაბერების შიში.

საშუალო ასაკად განიხილება 40-65 წელი. კრიზისის პერიოდი შეიძლება 35 წლის ადამიანს დაუდგეს, შეიძლება 55 წლისას. ზოგადად, საშუალო ასაკის კრიზისთან დაკავშირებით არის სპეციალისტების აზრთა სხვადასხვაობა – ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ეს სულად არ არის დამსხვრეული იმედების, რაღაც დაღმართის დაწყების პერიოდი და პირიქით, ეს არის აყვავების, ახალი ცხოვრების დასაწყისი, როცა, მართალია, გარკვეული ბიოლოგიური ცვლილებები ხდება, მაგრამ ადამიანი აცნობიერებს თავის ასაკს და მისთვის ეს პრობლემა არ არის.

როდესაც ვსაუბრობთ საშუალო ასაკის კრიზისზე, ამ ტერმინში დებენ უარყოფით შინაარსს, რომ ადამიანი რთულ მდგომარეობაშია. თავისთავად საშუალო ასაკი არის გარდამავალი ეტაპი ახალგაზრდობასა და სიბერეს შორის. ახალგაზრდობა მიდის, მაგრამ ჯერ არ ვართ იმ ასაკში, რომელშიც არიან პენსიონერები. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ხშირად საშუალო ასაკის კრიზისზე წარმოდგენა არის გადაჭარბებული.

ზოგიერთი მკვლევარი ამას ეძახის მითს საშუალო ასაკის შესახებ. არიან ფსიქოლოგები, რომლებიც არ განიხილავენ ამ ასაკს, როგორც კრიზისულ პერიოდს. ისინი ამბობენ, რომ ადამიანის ცხოვრებაში გარკვეული თანმიმდევრობით ხდება რაღაც მოვლენები, სკოლა, უნივერსიტეტი, სამსახური… როდესაც ამ ასაკამდე მოდის, ის მზად არის გარკვეული ცვლილებისთვის და არ ელოდება, როდის დაატყდება ეს ცვლილებები ერთბაშად. იგი ამას ხვდება მომზადებული.

თუმცა როგორ გაივლის ამ პერიოდს, პირველ რიგში დამოკიდებულია ადამიანზე.

  • რა იცვლება საშუალო ასაკისას ისეთი მნიშვნელოვანი, რაც ადამიანის მდგომარეობას კრიზისულს ხდის?  

განვითარების ყველა ეტაპი ადამიანისგან მოითხოვს ახალ ცოდნას, ახალ უნარს. იცვლება ადამიანის როლი: თუ კი ადრე მასზე მშობლები ზრუნავდნენ, ახლა მან უნდა იზრუნოს მათზე, ამავე დროს სხვა ურთიერთობა ყალიბდება შვილებთან, რომლებსაც აღარ სჭირდებათ ის მზრუნველობა, რაც ადრე იყო საჭირო. ხშირად ეს პერიოდი ემთხვევა ოჯახის ცხოვრების იმ პერიოდს, როდესაც შვილები ტოვებენ ოჯახს, მშობლები რჩებიან მარტო – ესეც მოითხოვს სიტუაციის გააზრებას და ახლებურად ცხოვრებას.

ადამიანს აქვს პერიოდი, როცა რაღაც ასაკში თვალს გადაავლებს ცხოვრებას და გარკვეულწილად იმედგაცრუებული რჩება…

ბუნებრივია, როდესაც ადამიანი აცნობიერებს, რომ ნახევარი ცხოვრება გაიარა, აღარ არის ახალგაზრდა და შესაბამისად არა აქვს ის შესაძლებლობები, რაც ადრე ჰქონდა, ფიქრობს, რომ ბევრი რამ ვერ გააკეთა  და ამის უკან დაბრუნება, დროში დაწევა შეუძლებელია. გააჩნია, რა მიზნები ჰქონდა ადამიანს დასახული, იმის მიხედვით, რას მიაღწია – ეს ახდენს გავლენას. თუ ვერ მიაღწია ბევრ დასახულ მიზანს, მაშინ იმედგაცრუება უფრო დიდია და შეიძლება ადამიანს დეპრესია დაემართოს.

ეს არის პერიოდი, როცა ადამიანი ფიქრობს, რას მივაღწიე, ვინ ვარ, ის ენერგია, რაც დავხარჯე, ღირდა თუ არა ამ ყველაფრისთვის. რაღაცის გადაფასება ხდება და ადამიანი ფიქრობს – რა ვქნა? საინტერესო ის არის, რომ ხშირად ამ კრიზისის წინაშე დგებიან ისინი, რომლებიც წარმატებულები არიან, სასურველი პროფესია აქვთ, ფინანსურად კარგად არიან, კარგი ოჯახი აქვთ და აი უცებ, არაფერი უნდათ და არაფერი უხარიათ.

  • რა არის გამოსავალი ამ დროს?

მას სჭირდება დრო, მაგრამ ეს ერთ წელზე დიდხანს არ უნდა გაგრძელდეს. შეიძლება მოძებნო სხვა საქმე, გააკეთო ის, რისი გაკეთებაც დიდი ხნის მანძილზე გინდოდა, მაგრამ ვერ მოახერხე. ეს არის ძალიან ინდივიდუალური, პიროვნებაზეა დამოკიდებული, მის ინტელექტზე, ინტერესებზე, ტემპერამენტზეც კი. მაგალითად, სანგვინიკებს, ცნობილია, რომ უფრო ადვილად გადააქვთ კრისული სიტუაციები.

  • საშუალო ასაკის კრიზისის გადატანა კაცებს უფრო უჭირთ თუ ქალებს? არსებობს ასეთი განსხვავება?

ფსიქოლოგები ამბობენ, რომ საშუალო ასაკის კრიზისი უფრო ხშირად მამაკაცებს ემართებათ. ქალის ურთიერთობების სფერო გაცილებით ფართოა, ვიდრე – მამაკაცის. გარდა ამისა, ქალისთვის ჩვეულებრივია ვიღაცაზე ზრუნვა, დახმარება და მას ცოტა დრო რჩება იფიქროს ამ თემაზე და დეპრესიაში ჩავარდეს. თუმცა გააჩნია, რა იყო ამ ქალისთვის მნიშვნელოვანი ცხოვრებაში. ქალი, რომლისთვისაც ყველაზე მნიშვნელოვანია ქმარი და შვილები, ბუნებრივია არ ფიქრობს ამაზე მანამ, სანამ შვილები არ წავლენ სახლიდან. ეს უფრო ხშირად დიასახლისებს ემართებათ, თითქოს უფუნქციოდ რჩებიან, შვილებზე ყოველდღიური ზრუნვა იყო მათი ცხოვრების საზრისი  და ამის გარეშე ცხოვრება თითქოს ცარიელდება. ასეთ ადამიანს მეტი შანსი აქვს, დაემართოს დეპრესია, ვიდრე მას, ვისაც სამსახური აქვს.

ჩვეულებრივ, ჩვენ გვინდა ყველაფერში წარმატებულნი ვიყოთ, ოჯახშიც, სამსახურშიც – ეს ყველაფერი ერთად ძალიან ძნელია, დიდ ენერგიას ითხოვს. თუ ადამიანი ხედავს, რომ ოჯახშიც და სამსახურშიც ვერ არის წარმატებული, ესეც შეიძლება გახდეს დეპრესიის მიზეზი. სხვათა შორის, კვლევებით დადგენილია, რომ დიასახლისები უფრო დეპრესიულები არიან, ვიდრე – დასაქმებული ქალები. გამოდის, რომ ქალი, რომელიც მუშაობს, ორმაგი დატვირთვა აქვს, ზოგადად უფრო კარგად გრძნობს თავს. და რატომ ხდება ეს – თუ დასაქმებულმა ქალმა, მაგალითად, ვერ შეძლო კარგი სადილის მომზადება, ის კონპენსირდება სამსახურში, ანუ სხვაგან აღწევს წარმატებას.”

  • რამდენად სწორია მოსაზრება, რომ საშუალო ასაკის კრიზისის გამო ახალ პარტნიორს ირჩევენ ადამიანები?

ამ ასაკში მამაკაცი ხედავს, რომ ჭაღარა შეეპარა, ფიზიკური შესაძლებლობებიც ისეთი არ არის, ცვლილებები ხდება სექსუალურ ცხოვრებაშიც, ჰორმონებიც მცირდება, მაგრამ მას არაფრით უნდა შეეგუოს აზრს, რომ შევიდა სოლიდურ ასაკში და ეძებს ახალგაზრდა პარტნიორს, რომ საზოგადოებას აჩვენოს, ჯერ კიდევ ახალგაზრდაა. იგივე შეიძლება მოხდეს ქალის შემთხვევაშიც. თუმცა არ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მხოლოდ ასაკის კრიზისი შეიძლება გახდეს ოჯახის დაშლის მიზეზი. თუ მეუღლეებს შორის არ არის ემოციური სიცივე და პრობლემები, ეს არ ხდება.

  •  ბოლო პერიოდში ხშირად საუბრობენ იმაზე, რომ ასაკი ნელ-ნელა ხდება პირობითი ცნება და ადამიანს სულ უფრო მეტ ხანს შეუძლია თავი იგრძნოს ახალგაზრდად. ეთანხმებით ამ მოსაზრებას? 

დაბარების პროცესი გარდაუვალია, ეს ბიოლოგიური პროცესია, მაგრამ ის, თუ რა ასაკში დაბერდები, დამოკიდებულია ადამიანზე. როცა ახალგაზრდა ხარ, არ ფიქრობ იმაზე, რომ დაბერდები და უყურადღებოდ ექცევი შენს სხეულს. მინდა გიამბოთ კვლევის შესახებ, რომელიც ჩაატარეს ორ, 90 წელს გადაცილებული ადამიანების ჯგუფზე. ერთმა ჯგუფმა დაიწყო ვარჯიში, მეორემ – არა. გარკვეული პერიოდის შემდეგ იმ ადამიანების მდგომარეობა, რომლებიც ვარჯიშობდნენ, იყო უკეთესი, ვიდრე დანარჩენის. ნებისმიერ ასაკში ამას ეფექტი აქვს. რაც უფრო ადრე დაიწყებს ადამიანი ზრუნვას საკუთარ ჯანმრთელობაზე, მით უფრო გვიან მოვა სიბერე. ყოველთვის შეიძლება დროის გამონახვა საკუთარი თავისთვის.

„მოდერნიზებული” მატარებელი თბილისი-ბათუმი

ხშირად გამიგია, დღეს როგორც დაიწყებ, ისეთი იქნება საღამომდეო. ზუსტად ამ განწყობით წავედით ბილეთების ასაღებად. სამწუხაროდ, როცა გვქონდა დაგეგმილი, იმ დროს ვერ წავედით, ბილეთები აღარ იყო. სხვა დღის ბილეთების აღება მოგვიხდა. ამის გამო შეგვექმნა პრობლემა ბინასთან დაკავშირებით. ჩვენი წასვლა გადაიდო რამდენიმე დღით, მაგრამ იმდენად გვიხაროდა წასვლა, ბევრი არ გვინერვიულია.

 

დადგა გამგზავრების დღეც. ბაქანზე მისულებს დაგვხვდა მატარებელი, რომელსაც ნამდვილად ვერ დაარქმევდი მოდერნიზებულს. ვაგონში იდგა საშინელი სუნი. კუპეში შესულებმა არა მოდერნიზებული გარემო, არამედ პირიქით, არაკომფორტული გარემო აღმოვაჩინეთ, კონდიციონერის გამო ძალიან ციოდა. იძულებულები გავხდით, ბარგი ამოგველაგებინა და ჩაგვეცვა. თავზეც კი პირსახოცი გვქონდა ოთხივეს შემოხვეული. რამდენჯერაც გაჩერდა მატარებელი, იმდენჯერ ლამის თავი მივარტყით რაღაცას. მატარებლის მკვეთრი გაჩერების გამო დაძინება შეუძლებელი იყო.

ცოტა უხერხულია ამაზე ლაპარაკი, მაგრამ მე მგონი, ბუნებრივია, რომ რამდენიმესაათიანი მგზავრობის დროს ადამიანს მოუნდება ტუალეტში შესვლა, მაგრამ ჩვენი დროის მატარებელში შეუძლებელია ამ ოთახით სარგებლობა. ძალიან სიბინძურეა, ხელის ხლება შეგეზიზღება ყველაფერზე, ისეა.

 

ასე რომ, ჩვენი მგზავრობა „მოდერნიზებული“ მატარებლით დამღლელი აღმოჩნდა. ბათუმში ჩამოსულები, გამოძინებულების მაგივრად, ვიყავით ნატანჯები, ოთხივეს თავი გვტკიოდა.

 

 

მოსაზრებების შინაარსი შესაძლოა არ გამოხატავდეს batumelebi.ge -ს პოზიციას. 

 

ბათუმის მერის ხუთი წელი და მასთან დაკავშირებული სკანდალები

ბათუმის მერი რობერტ ჩხაიძე
ბათუმის მერი რობერტ ჩხაიძე

ბათუმის ყოფილი მერი, რობერტ ჩხაიძე, 2010 წელშიც გადადგა, რადგან ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში „ნაციონალური მოძრაობის“ სიის პირველი ნომერი იყო. რობერტ ჩხაიძე მაშინ საარჩევნო კამპანიის ჩასატარებლად უახლოესი მეგობრის, ირაკლი ანანიძის მანქანით სარგებლობდა (შავი ფერის „კოროლა“NIT 004). 

 

მეორედ გამერება რობერტ ჩხაიძეს არ გასჭირვებია. შესაბამისად, არც ირაკლი ანანიძის მანქანა დასჭირვებია, რადგან მის განკარგულებაში ორი მანქანა იყო (ამ მანქანებიდან ერთ-ერთი – VMV 070 „ბათუმელებმა„ მერიის ავტოსადგომზე აღმოაჩინა. მეორე მანქანა – XTX 079 კი, ავტოსადგომზე არ იდგა). 

 

რობერტ ჩხაიძის სახელს რამდენიმე სკანდალი უკავშირდება. მერი დიდ სკანდალში კომპანია „ნიაკასა“ და მისი დამფუძნებლის, ირაკლი ანანიძის დაპატიმრების დროს გაეხვა. ირაკლი ანანიძე _ მერის მეგობარი და მის დაქვემდებარებაში მყოფი ერთ-ერთი სამსახურის ხელმძღვანელი ალეკო მიქელაძე პროკურატურამ მძიმე ბრალდებით დააპატიმრა. „ბათუმელების“ წყაროს ინფორმაციით, ამ ორ პირთან ერთად რამდენიმე საათით რობერტ ჩხაიძეც დააკავეს. 

 

 

ალეკო მიქელაძე ამ დღეებში გაათავისუფლეს, ანანიძის გათავისუფლების შესახებ ინფორმაცია კი არ გავრცელებულა.
დოკუმენტებით მტკიცდება, რომ „ნიაკამ“ რობერტ ჩხაიძის მერობის პერიოდში მერიისგან 4 მილიონი ლარის დაკვეთა მიიღო, ასევე მიწის ნაკვეთი ბათუმში, სადაც ირაკლი ანანიძემ ხუთსართულიანი სახლი აიშენა.

რობერტ ჩხაიძესა და შპს `აჭარგანათების~ დამფუძნებელს შორის ნათესაურმა კავშირმაც არაერთხელ მიიპყრო ქართული მედიის ყურადღება. ამ კომპანიამ რობერტ ჩხაიძის მერობის პერიოდში მერიისგან 24 მილიონამდე ლარის დაკვეთა მიიღო.

 

რობერტ ჩხაიძის სახელს კიდევ ერთი – სამეზობლო სკანდალი უკავშირდება. მის ოჯახს კონფლიქტი ჰქონდა მეზობელ პოღოსიანების ოჯახთან. მერი მეზობელს უსამართლოდ გამდიდრებას ედავებოდა. ხანგრძლივი სასამართლო პროცესების შემდეგ რობერტ ჩხაიძისა და მისი ნათესავების სასარგებლოდ სასამართლომ სიღარიბის ზღვარს მიღმა მყოფ პოღოსიანებს 13 ათასი დოლარის გადახდა დააკისრა. გადაწყვეტილების აღსრულების შემთხვევაში პოღოსიანები უსახლკაროდ დარჩებიან.

 

ინფორმაცია, რომ ბათუმის მერი ყოველ ახალაშენებულ კორპუსში თითო ბინას ფლობს, ოფიციალურად არ დასტურდება. რობერტ ჩხაიძეს საჯარო რეესტრის მონაცემით მხოლოდ ერთი ბინა აქვს. ვახტანგ გორგასალისა და ჰაიდარ აბაშიძის ქუჩების კვეთაში მდებარე 107 კვადრატული მეტრი საცხოვრებელი ბინა რობერტ ჩხაიძის საკუთრებაში, მეგობარ ირაკლი ანანიძესთან გარიგების შემდეგ გადავიდა.

 

ბათუმის საკრებულო ყოფილ მერზე

საკრებულოს თავმჯდომარე, გიორგი კირთაძე, რობერტ ჩხაიძის მერობის პერიოდს „ძალიან ნაყოფიერად“ აფასებს. „ნაკლი ყველას აქვს, თუმცა დადებითი მის მოღვაწეობაში იმდენად ბევრი იყო, რომ ნაკლის გახსენება რთულია“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ საკრებულოს თავმჯდომარე. 
მერის უნაკლო მოღვაწეობის მაგალითად კი ბათუმის ბიუჯეტის ზრდა მოჰყავს: „ზრდაში არ ვგულისხმობ მხოლოდ ტრანსფერებს, ადგილობრივი შემოსავლებიც გაიზარდა, მოწესრიგდა საგზაო ინფრასტრუქტურა. ყველა გადაწყვეტილების მიღებაში ქალაქის მერი მონაწილეობდა“.

 

საკრებულოს თავმჯდომარე, კულტურული მემკვიდრეობის იერ-სახის ცვლილებაზე ოპოზიციის კრიტიკას არ იღებს. მისი განცხადებით, ბათუმი უფრო ლამაზი რომ გახდა, ამას მთელი საქართველო აღიარებს: „ისტორიულ უბნებს რაც შეეხება, ამდენი არასდროს გაკეთებულა ამ უბანში, ამიტომ უზნეობაა იმის თქმა, რომ კულტურული მემკვიდრეობა დავამახინჯეთ“.

 

„მე მაინც მეჩვენება, რომ ის პენსიაზე გაუშვეს“, – ასეთ შეფასებას ყოფილ მერთან დაკავშირებით საკრებულოს „რესპუბლიკელი“ წევრი, ირაკლი ჩავლეიშვილი აკეთებს. 

 

„ის მხოლოდ ბიუროკრატიის პატარა ჭანჭიკი იყო, ამიტომ წლების გასვლის შემდეგ, არავინ იტყვის, რომ ეს რაღაც რობერტ ჩხაიძის მერობის დროს გაკეთდა“, – ამბობს ჩავლეიშვილი. 
ირაკლი ჩავლეიშვილი საუბრობს იმ ნაკლზე, რაც მერის საქმიანობაში შეუმჩნევია: „ყველაზე მნიშვნელოვანი, რაც ამ წლებში გაკეთდა, ქალაქის მიწისქვეშა სისტემა და ინფრასტრუქტურაა, მაგრამ ეს ყველაფერი გერმანული გრანტით გაკეთდა. ამ ვალს მოსახლეობა მრავალი წელი გადაიხდის“.

 

ყველაზე უარესი კი, რაც საკრებულოს წევრის აზრით, ბოლო წლებში მოხდა, ქალაქის იერ-სახის დამახინჯება და კულტურული მემკვიდრეობის ხელყოფაა.

 

საკრებულოს კიდევ ერთი ოპოზიციონერის, „კონსერვატორ“ მამული ჟღენტისთვის, „ყველაზე დიდი კითხვის ნიშანი რობერტის მერობის დროს ჩატარებულ ტენდერებზე მოდის.“

 

მამული ჟღენტი ყოფილი მერის პიროვნულ შტრიხებსაც ეხება: „კაი ბიჭი მეგონა, მაგრამ რომ გავიგე თავის სოციალურად დაუცველ მეზობელს ოთახის გამო უჩივლა, სასამართლომ კი 20 000 დოლარის გადახდა დააკისრა რობერტის სასარგებლოდ, ამის შემდეგ მასზე წარმოდგენა რადიკალურად შემეცვალა“.

 

საკრებულოს „ქრისტიან-დემოკრატი“ წევრი ვაჟა ვერულიძე, რობერტ ჩხაიძის მერობის მხოლოდ ორწლიან პერიოდს აფასებს: „ცენტრალური ხელისუფლების მხრიდან ასეთი ფინანსური მხარდაჭერის ფონზე ბევრად უფრო ეფექტიანად შეიძლებოდა ფულადი სახსრების მართვა და ბიუჯეტის პრიორიტეტების განსაზღვრა“.

 

ვაჟა ვერულიძის თქმით, მერიის საქმიანობას ნეგატივურ ფონად გასდევს „კომისიისა და საკრებულოს სხდომებზე განსახილველად პროექტების მოუმზადებელი წარდგენა, რომელსაც ხშირად არ გააჩნდა მკაფიოდ ჩამოყალიბებული განმარტებითი ბარათი და ხარჯთაღრიცხვა“. 

უმაღლესი საბჭოს არჩევნები – ვის აირჩევს აჭარა

 სამი საარჩევნო სუბიექტის მიერ უსკოსთვის წარდგენილი სიების პირველი ათეული 

 

„ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“: რობერტ ჩხაიძე –  ბათუმის მერი, ასმათ დიასამიძე – მოქმედი დეპუტატი, ირაკლი კვერღელიძე – კომპანია `ორბი ჯგუფის~ დირექტორი, ფრიდონ სირაბიძე – ქედის საავადმყოფოს დირექტორი, პეტრე ზამბახიძე – მოქმედი დეპუტატი, ეკა თარგამაძე – ბათუმის საკრებულოს მოქმედი დეპუტატი, მურმან ბერიძე – მოქმედი დეპუტატი, გელა დეკანაძე – მოქმედი დეპუტატი, ვაჟა ბოლქვაძე  მოქმედი დეპუტატი, გიორგი შარაშიძე – არასაუწყებო დაცვის ყოფილი ხელმძღვანელი. 

 

 

„ქართული ოცნება“: ავთო ბერიძე – ხელვაჩაურის საკრებულოს დეპუტატი, გია მასალკინი – ბათუმის უნივერსიტეტის რექტორი, მედეა ვასაძე – ადვოკატი, სულხან ღლონტი -საზოგადოებრივ ურთიერთობათა სპეციალისტი, ჯემალ ფუტკარაძე – ფარმაცევტი, დავით ბაციკაძე – ყოფილი დეპუტატი, ალექსანდრე ჩიტიშვილი – ინჟინერი, ირაკლი (მაილო) ჯაში –  ბიზნესმენი, სვეტა კუდბა – წმინდა ნინასა და ფრანჩესკას საქველმოქმედო ფონდის თავმჯდომარე, მერაბ აბაშიძე – ფილოსოფოსი.

 

„ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობა“: ნიაზ ზოსიძე – მოქმედი დეპუტატი, ნუგზარ ფუტკარაძე – მოქმედი დეპუტატი, მურმან დავითაძე – უმაღლეს საბჭოში სამდივნოს უფროსი, ზაზა შაშიკაძე – მოქმედი დეპუტატი, გიორგი მახარაშვილი –  ხელვაჩაურის ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, რუსლან ბარამიძე – უმაღლეს საბჭოში ფრაქციის კოორდინატორი, ნინო მელქაძე – პარტიის პრესცენტრის ხელმძღვანელი, ნადეჟდა ჯაბნიძე – პედაგოგი, ნუგზარ ბაჯელიძე –  პარტიის ქობულეთის ორგანიზაციის კოორდინატორი, რობერტ ხოზრევანიძე – პარტიის ხულოს ორგანიზაციის კოორდინატორი.

 

მეკობრეების პირისპირ

ბადრი ბერიძე და უფროსი მექანიკოსი თამაზ ლომინეიშვილი
ბადრი ბერიძე და უფროსი მექანიკოსი თამაზ ლომინეიშვილი

-1975 წელს დავამთავრე ბათუმის საზღვაო სასწავლებელი და სამუშაოდ გამანაწილეს ვლადივოსტოკის სათევზაო-სარეფრეჟატორო გემების ბაზაზე. ბათუმიდან ვლადივოსტოკში 10 კაცი გაგვგზავნეს. ჩავედით და თავი ლამის საქართველოში გვეგონა. თვითონ განსაჯეთ: სარეფრეჟერატორო გემების ბაზა  დაარსებული იყო ქართველი კაცის, შალვა ნადიბაიძის მიერ და მისივე სახელს ატარებდა. ვცხოვრობდით  შალვა ნადიბაიძის ქუჩაზე და პირველ გემს, რომელზეც მოვხვდი სამუშაოდ, `შალვა ნადიბაიძე“ ერქვა. აქ 6 თვე ვიმუშავე. შემდეგ სხვა სარეწაო გემებზე გადამიყვანეს. ვმუშაობდით ბერინგის ზღვაში, ოხოტის ზღვაში, კურილიის კუნძულებთან,იაპონიის ნაპირებთან, ალიასკასთან ბრისტოლის ყურეში. ძალიან კარგი  საზღვაო პრაქტიკა მივიღე, კაპიტნის უფროსი თანაშემწეც გავხდი.

 

– 1978 წლის ბოლოს საქართველოში ჩამოვედი შვებულებით, ოჯახს ძალიან უნდოდა, რომ იმ „დასაკარგავიდან“ სადმე ახლოს გადმოვსულიყავი. იმ პერიოდში ჩვენში სარეწაო თევზჭერას სათავეში ჩაუდგა ბატონი ბორის ლომთაძე, რომელმაც მოკლე დროში ააღორძინა ეს დარგი. ბიძაჩემი ისრაფილ ცინცაძე მასთან მუშაობდა და მეგობრობდა კიდეც. ერთხელაც, როცა ბატონმა ბორისმა ბრძანა, სატრალერო ფლოტი მინდა გავზარდო, მაგრამ კვალიფიციური კადრები მაკლიაო, ბიძაჩემმა უთხრა, ერთ ასეთ კაცს ვიცნობ, შორეული აღმოსავლეთიდან შვებულებით არის ჩამოსული და თუ გინდა, შეგახვედრებო. ასე გავიცანი ბატონი ბორისი. დიდხანს ვისაუბრეთ, ბოლოს მითხრა, თუ  თანახმა ხარ, შენ გადმოყვანას მე მოვახერხებო. პირდაპირ რომ მიმეტოვებინა ვლადივოსტოკი და ისე ჩამოვსულიყავი, საზღვარგარეთის ვიზა დამეხურებოდა და თავიდან მომიწევდა ახალი ვიზის ლოდინი. ბატონმა ბორისმა თავისთავზე აიღო ყველაფერი. მეც მინდოდა აქეთ გადმოსვლა, რადგან დაოჯახებას ვაპირებდი. 1979 წლის მარტში ცოლი შევირთე და ვლადივოსტოკში წავედი  მუშაობის გასაგრძელებლად. ამასობაში ბატონმა ბორისმა ყველაფერი მომიგვარა საკავშირო თევზჭერის სამინისტროშიც, შორეულ აღმოსავლეთშიც და აგვისტოში უკვე აჭარის თევზჭერის სანაოსნოში გადმომიყვანეს. ვლადივოსტოკში მიღებული გამოცდილება ჩვენთან ძალიან გამომადგა. მალე კაპიტანიც გავხდი.

 

 

– 1990 წელს ესპანურმა ფირმამ ჩვენი სანაოსნოს 4 გემი აიყვანა ფრახტით, მათ შორის „ცისკარა“-ც, რომლის კაპიტანიც მე ვიყავი. რვაფეხები უნდა დაგვეჭირა ატლანტის ოკეანეში, მაროკოდან 200 მილის დაშორებით. ყოველ დღე, თითო გემს 300 კგ რვაფეხა უნდა ჩაებარებინა მტრალავ-რეფრეჟერატორისთვის, რომელიც ჩვენთან ერთად მოცურავდა. ჩემი გემის ეკიპაჟი ამ საქმეში გამოცდილი მეზღვაურებისგან შედგებოდა და პირველ 15 დღეში 20 ტონამდე რვაფეხა დავიჭირეთ. საკმაოდ რთული იყო ხუთბალიან შტორმში გემის მტრალავ-რეფრეჟერატორთან მიყენება და ნადავლის გადაცემა, ამის გაკეთება კი ყოველდღიურად გვიხდებოდა. სამწუხაროდ, ეს ესპანური კომპანია ჩავარდა და კონტრაქტი შეწყდა. ოთხი გემის შენახვა საქართველოს თევზჭერის სამმართველოს ემძიმა და ახალი კონტრაქტით, გვინეის ნაპირებთან, კონაკრისთან გადაგვიყვანეს სამუშაოდ. მომსახურებისთვის ტრალერი „საქართველოც“ გამოგვაყოლეს. სამწუხაროდ, იქ საქმე ცუდად წავიდა, რადგან ჩვენს გემებს არ ჰქონდათ სათანადო სიმძლავრე, იქ კი ძალიან ძლიერი დინებაა.

 

1991 წლის დეკემბერში, როცა საქართველოში სამოქალაქო ომი დაიწყო, საერთოდ უპატრონოდ დავრჩით, თავი თვითონვე უნდა გაგვეტანა. თუ ჩვენი დიდი გემები შემოდიოდნენ კონაკრიში, ნაცნობობით და ხათრით ვშოულობდით პროდუქტებს და სასმელ წყალს. ამასობაში პორტის წინაშე დავალიანებაც იზრდებოდა. უპატრონო რომ გვნახეს, გვინეელი ბიზნესმენები დაინტერესდნენ, ერთ მილიონ დოლარს გვთავაზობდნენ, რომ გემი დაგვეტოვებინა და წამოვსულიყავით, სულერთია, ვალების გამო მაინც ჩამოგართმევენო. მართლაც, იმ დროს გემი დაპატიმრებული იყო ჩვენი სანაოსნოს დავალიანების გამო. ჩვენ ერთი პრინციპი გვქონდა, გემი საქართველოს ეკუთვნოდა, ამიტომაც უარი ვუთხარი, არადა ვალი ყოველდღიურად იზრდებოდა და ასე რომ გაგრძელებულიყო, გემი კანონიერადაც დაიკარგებოდა. გადავწყვიტეთ გაქცევა, მაგრამ როგორ? – საწვავი არ გვქონდა. ეს გვინეელებმაც იცოდნენ და მშვიდად იყვნენ. მხსნელად ქართული ბალკერის კაპიტანი დურსუნ ფარსელაძე მოგვევლინა. მან მოგვცა 15 ტონა საწვავი, ჩვენც მაშინვე დავტოვეთ კონაკრის რეიდი და გამოვიპარეთ. ჩვენთან ერთად წამოვიდა „მალთაყვაც“ , რომელსაც კაპიტანი ბუკია მეთაურობდა. მისი  ნაწყალობევი საწვავით ჩამოვაღწიეთ ლას-პალმასამდე. იქ კიდევ ექვსი თვე ამაოდ ველოდით ჩვენი სანაოსნოსგან შეწევნას, თანაც ლას-პალმასშიც ჰქონია ჩვენს სანაოსნოს ვალები დაგროვილი და ახლა იქ აღმოვჩნდით დაპატიმრებულნი.

 

საქართველოდან ჩვენს დასახმარებლად ჩამოვიდა სამმართველოს მთავარი ინჟინერი ბატონი ტარიელ კუცია, მაგრამ მანაც ვერაფერი გააწყო. მაშინ, მას შევთავაზე, რომ დავკავშირებოდით ჩემს თანაკურსელს, სლავა გალადიაჟნის, რომელიც საქართველოს სანაოსნოს წარმომადგენელი იყო ინგლისში, რათა გვეთხოვა, რომ გადმოერიცხა თანხა ჩვენი გემის გადასაჩენად და ეს თანხა სესხად მიეცა საქართველოს თევზჭერის სანაოსნოსთვის. ორკვირიანი მოლაპარაკების შემდეგ საკითხი გადაიჭრა, მაგრამ, საქართველოს სანაოსნოს სხვა ვალების გამო მაინც პატიმრობაში და ისევ საწვავის გარეშე დავრჩით.

 

ეკიპაჟმა ჩვენი საკუთარი ფული შევკრიბეთ და რუსული გემისგან ვიყიდეთ 15 ტონა საწვავი. ლას-პალმასში საწვავით სავსე კასრები გემიდან გემამდე პორტში ღამით ვათრიეთ და ერთ მშვენიერ ღამეს, ორმა გემმა, „ცისკარამ“ და „მალთაყვამ“, ჩუმად დავტოვეთ ლას-პალმასი, გამოვიპარეთ. არავისთან კავშირზე არ გავდიოდით, ღამით სინათლეები გვქონდა ჩამქრალი, მშვიდობიანად გავიარეთ ატლანტის ოკეანე, ჰიბრალტარის სრუტე და ხმელთაშუა ზღვაში შევცურეთ.

 

 გამოპარულები მალტასთან ახლოს დაგვიჭირა… შტორმმა. კურსის გაგრძელება შეუძლებელი იყო და იძულებულები გავხდით ცხვირით ტალღაზე გვევლო, ანუ ტალღის საწინააღმდეგო მიმართულება გვქონოდა. აფრიკისკენ წავედით და ველოდით გამოდარებას. სამი დღის შემდეგ ამინდიც დაწყნარდა და გეზი საბერძნეთისკენ ავიღეთ. როცა ლაკონისის სრუტეს მივაღწიეთ, საწვავიც გამოგველია. რადისტი დავსვი რადიოკავშირზე, რომ ჩვენი სანაოსნოს გემებს დაკავშირებოდა. ერთდღიანი ძებნის შემდეგ მან კავშირი დაამყარა ტანკერ „ფოთთან“, რომლის კაპიტანმა, ბატონმა იაშა გოგიტიძემ, ჩვენთან დალაპარაკების შემდეგ შეცვალა კურსი, მოვიდა ლაკონისის ბუხტაში, დადგა ღუზაზე და მოგვცა საწვავი, საკვები და წყალიც და უკვე თამამად წამოვედით საქართველოში.

 

კურიოზი ის არის, რომ როცა ჩამოვედით, ერთხანს ბათუმის თევზჭერის ნავმისადგომში არ გვიშვებდნენ, მოიმიზეზეს საბაჟო პროცედურები, საომარი მდგომარეობა და სხვა. ვუთხარი, არ მაინტერესებს თქვენი მიზეზები, გემი დაკარგვას გადავარჩინე, მოგიყვანეთ, თვითნებურად დავაყენებ გემს მისადგომთან და შინ წავალ, წელიწადნახევარია ზღვაში ვართ და ოჯახში როგორ არ გვიშვებთ-მეთქი. ღუზა რომ ამოვიღეთ და ნაპირისკენ წამოვედით, მაშინვე დარეკეს, გაჩერდით, ხუთ წუთში ყველაფერი მოგვარდებაო. ასე დამთავრდა ეს ხანგრძლივი მოგზაურობა: 1991 წლის ოქტომბერში გავედით ბათუმიდან და 1993 წლის თებერვალში დავბრუნდით. აი, ამ ხანგრძლივი ცურვის მონაწილენი: მე – ბადრი ბერიძე, უფროსი თანაშემწე – ნუგზარ კონცელიძე, მეორე თანაშემწე – ავთანდილ გიორგაძე, უფროსი მექანიკოსი – ისმაილ შოთაძე, მეორე მექანიკოსი – ბადრი ვერძაძე, მოტორისტი – ჯუმბერ კირკიტაძე, სტალმაისტერი – ფრიდონ მოსიძე, მატროსები: ზურაბ მაისაია, გელა დოლიაშვილი, მზარეული – როსტომ ბაჯელიძე. კიდევ ერთი – ესპანელი მეზღვაური გვყავდა გემზე, რომელიც ჩვენთან ერთად, ბუნებრივია, არ გამოპარულა, მაგრამ თანაგვიგრძნობდა.

 

– 1998 წლის თებერვალი იყო. მაშინ უკრაინული, პატარა, მშრალი ტვირთის მზიდველის, სამასტონიანი `სნეჟინკას“ კაპიტანი ვიყავი. ფეოდოსიაში ციტრუსი ჩავიტანეთ და ბათუმისკენ ცარიელი მოვდიოდით. გელენჯიკთან ახლოს, ჩვენი სანაოსნოს გემს, „კარგო- Pთჩ“ -ს მთავარი ძრავა გაფუჭებოდა და საშინელ შტორმში 2,5 -3 მილში დრეიფობდა. ძლიერი ნორდვესტი ქროდა და გემს ყოველ წუთს ნაპირზე გაგდება და დაღუპვა ელოდა. სწორედ ამ დროს ვუახლოვდებოდით იმ ადგილს. „კარგოს“ კაპიტანმა რადიოკავშირით გვამცნო ამ გასაჭირის შესახებ და მაშინვე გავემართეთ მისაშველებლად. მალე მივუახლოვდით, მაგრამ იმ შტორმში, პირველი მიახლოებისას ვერ მივაწოდეთ ბაგირი. ამაო აღმოჩნდა მეორე ცდაც, მხოლოდ მესამე მისვლაზე მივაღწიეთ შედეგს. ამის შემდეგ ბაგირებით გავაკეთეთ ბუქსირი, და წამოვედით სამხრეთისკენ.

 

შტორმი კი სულ უფრო ძლიერდებოდა. ასეთი საშინელი ნორდვესტი, მართალი რომ ვთქვა, არ მახსოვს. სწორედ იმ დღეს ფოთთან მშრალი ტვირთის მზიდველი „ბეგი“ გამოირიყა ბრეკვოტერზე, რამდენიმე მეზღვაურიც დაიღუპა. გზის გაგრძელება თითქმის შეუძლებელი გახდა, თან ხომ ბუქსირით მეორე გემიც მოგვყავდა. გადავწყვიტეთ, ბიჭვინთასთან ახლოს, ბუხტაში შეგვეფარებინა თავი. ასეც მოვიქეცით, იქ ჩავუშვით ღუზა, რადგან, ბუხტა ნორდვესტისგან დაფარული იყო. დავდექით თუ არა, რუსი სამხედროები რადიოთი დაგვიკავშირდნენ და მოგვთხოვეს ბუხტიდან გასვლა, რადგანაც  ქართულ გემებს ეკრძალებოდათ იქ შესვლა. მართალია, „სნეჟინკაზე“ უკრაინული დროშა ფრიალებდა, მაგრამ `კარგო“ ხომ საქართველოს გემი იყო. ვცდილობდი, ამეხსნა, რომ ქარიშხლის წინაშე პოლიტიკა არ უნდა არსებობდეს, მაგრამ ამაოდ. ისიც გვითხრეს, ორი სამხედრო კატერი უკვე ემზადება თქვენკენ წამოსასვლელადო. ტყვეობას ისევ სიცოცხლის და გემების საფრთხეში ჩაგდება ვამჯობინეთ და კვლავ აბობოქრებულ ზღვაში გავედით.

 

როგორც იქნა, მივაღწიეთ ფოთის პორტს, მაგრამ, არ დაგვრთეს შესვლის ნება, ამნაირ შტორმში აქ ახლახან ,,ბეგი“ დაიღუპა და თქვენც იგივე გემუქრებათო. მე კიდევ იმიტომ ვითხოვდი პორტში შესვლას, რომ მეშინოდა, შტორმს ბუქსირი არ გაეწყვიტა და „კარგო“ არ დაღუპულიყო. რა გვექნა? ისევ ბათუმისკენ წამოვედით. სასწაული მოხდა, სუფსას გამოვცდით თუ არა, შტორმი შეწყდა და მგზავრობაც უხიფათო გახდა. ბათუმს რომ მოვადექით, ლამის მთელი ქალაქი გვეგებებოდა, გაუგიათ, ბუქსირით მეორე გემიც რომ მოგვყავდა. შეხვედრა თბილი იყო: ოჯახის წევრები, მეგობრები, ჟურნალისტები. ყველანი გვაამბობინებდნენ, თუ რას და როგორ გადავურჩით.

 

–  2010 წელს, „როროს“ ტიპის გემის „კორალ მუნის“ კაპიტანი ვიყავი. 10000 – ტონიანი გემი ბერძნულ კომპანიას ეკუთვნოდა და ეკიპაჟიც ძირითადად ბერძნებისგან შედგებოდა, ქართველები კი ოთხნი ვიყავით: მე, ელექტრომექანიკოსი როლანდ თებიძე, მოტორისტი ზაზა თურმანიძე და მატროსი მალხაზ სურმანიძე.

 

სუეციდან  ინდოეთში მივდიოდით. ბაბელმანდების სრუტის გავლის მერე ჩემი ყურადღება მიიქცია სათევზაო გემების ჯგუფმა. ისინი ჩვენგან 4-5 მილის დაშორებით მუშაობდნენ. მე უნდა გადამეჭრა ფარვატერი და გავსულიყავი იემენის ნაპირებისკენ. უცებ შევამჩნიე, რომ მეთევზეთა ჯგუფს ერთი გემი გამოეყო და სწრაფი სვლით ჩვენ შორის მანძილის შემცირება დაიწყო. გადავკვეთე ფარვატერი და ადენის მიმართულებით გავაგრძელე გზა. მეთევზემაც იგივე მანევრი გაიმეორა, თავისი სიჩქარე 14 კვანძამდე გაზარდა და შეეცადა ქარის საწინააღმდეგო ბორტის მხრიდან შემოსვლას. უკვე 3 მილამდე შემცირდა დისტანცია. დაახლოების თავიდან აცილების მიზნით, კურსი 90 გრადუსით გადავხარე მარჯვნივ და ჩვენი გემიც მისთვის მაქსიმალური სიჩქარით – 14 კვანძით წავიყვანე. ორწუთიანი დაკვირვების შედეგად კარგად გამოჩნდა, რომ ამ გემმაც გაიმეორა იგივე მანევრი და ცდილობდა მარცხენა ბორტიდან მოგვახლოებოდა.

 

ცხადი გახდა, რომ ადენის ყურის მეკობრეებთან გვქონდა საქმე.  გამოვაცხადე განგაში, ხალხი პერიმეტრზე დავაყენე, სახანძრო მაგისტრალში გავზარდე წყლის წნევა, რომ საჭიროების შემთხვევაში ძლიერი ჭავლით მოგვეგერიებინა მომხვდური, თუ აბორდაჟზე წამოსვლას გადაწყვეტდნენ (რა უმწეო საშუალებაა წყლის ჭავლი შეიარაღებული მეკობრეების წინააღმდეგ, მაგრამ როცა თავდაცვის სხვა საშუალება არ გაქვს, რა უნდა ქნა?). მდევარი უკვე ნახევარ მილში იყო. აშკარა იყო, რომ ვეღარ გავასწრებდით. ბრძანება გავეცი, საჭე მარჯვნივ გადაგვეწია და ცირკულაცია დაგვეწყო, რათა მდევრისთვის უშუალოდ მოდგომის საშუალება არ მიგვეცა. ისიც აგვყვა და ერთხან ასე ვიტრიალეთ.

 

ბოლოს მოთმინების ფიალა ამევსო, სანამდე უნდა გვეტრიალა ასე?! გადავწყვიტე, მესარგებლა იმით, რომ ჩვენი გემი მომხვდურთან შედარებით საკმაოდ დიდი იყო და თავად გადავსულიყავით შეტევაზე. მესაჭეს ვუბრძანე, საჭე ბოლომდე გადაეწია მარცხნივ და წავსულიყავით ტარანზე, რათა კვერცხივით დაგველეწა მოძალადე. როცა მეკობრეებმა იხილეს, რომ მათი მანევრები და გამოცანები ამოხსნილი იყო და თავად ვაპირებდით მათ ჩაძირვას, სასწრაფოდ შეცვალეს კურსი და 20 კვანძის სიჩქარით მოცოცხეს სომალის ნაპირებისკენ.

რა ელის არასერთიფიცირებულ მასწავლებელს

„ვთქვათ მაქვს საათების გარკვეული რაოდენობა კონკრეტულ საგანში და მყავს ამ საგნის სამი სერტიფიცირებული და ორი არასერტიფიცირებული მასწავლებელი. ამ შემთხვევაში ვალდებული ვარ, პირველ რიგში სრული განაკვეთით დავაკმაყოფილო სერტიფიცირებული მასწავლებელი, რომელსაც უნდა მივცე 18 საათი, რომ მან მიიღოს სერტიფიკატის დანამატი. ამიტომ, როცა საათებს სამ სერტიფიცირებულ მასწავლებელს გადავუნაწილებ, აღმოჩნდება, რომ საათები აღარ არის, რის შედეგადაც არასერტიფიცირებული მასწავლებელი საათების გარეშე, ანუ უმუშევარი დარჩება.“ – ასე  განუმარტა XI სკოლის დირექტორმა თამთა კვარაცხელიამ „ბათუმელებს“ მოსალოდნელი პრობლემები, რაც შესაძლოა მომავალში არასერტიფიცირებულ პედაგოგებს შეექმნათ. 

 

მოქმედი კანონმდებლობით სერტიფიცირების პროცესი ნებაყოფლობითია და მასწავლებლებს, რომლებმაც სერტიფიკატის მისაღებად საჭირო ბარიერი ვერ გადალახეს ან სასერტიფიკატო პროცესში საერთოდ არ მიუღიათ მონაწილეობა, სამსახურის დაკარგვის საფრთხე არ ემუქრება – ამ ინფორმაციას „ბათუმელებთან„ განათლების სამინისტროს სრესსამსახურის ხელმძღვანელიც ადასტურებს.

 

არასერტიფიცირებულ მასწავლებელთა შეზღუდვას არც კანონი „ზოგადი განათლების შესახებ“ ითვალისწინებს. თუმცა არსებობს 2008 წელს დამტკიცებული სტანდარტი, რომელიც განსაზღვრავს, რა ცოდნასა და უნარ-ჩვევებს უნდა ფლობდეს მასწავლებელი, რომელსაც განათლების სამინისტრო საჯარო სკოლაში დაასაქმებს. განათლების საკითხებზე მომუშავე ექსპერტების მოსაზრებით მასწავლებელმა, რომელმაც წარმატებით გაიარა სერტიფიცირების პროცესი, სახელმწიფოს დაუმტკიცა, რომ ის კვალიფიციურია და პროფესიულ სტანდარტებს აკმაყოფილებს, „შესაბამისად სკოლის ადმინისტრაციის გადაწყვეტილება, რომ მან დაასაქმოს სერტიფიცირებული მასწავლებელი ლოგიკურია, რადგან ნათელ ინდიკატორს ემყარება. მაგრამ როდესაც სკოლაში არის ორი მასწავლებელი და ორიდან ერთის უფრო მეტად დატვირთვა უნდა დირექტორს, აქ სირთულეებთან გვაქვს საქმე, რადგან ამ შემთხვევაში დირექტორი სრულ განაკვეთს მისცემს იმ მასწავლებელს, რომელსაც ჩაბარებული აქვს სასერტიფიკატო გამოცდები“-  ამბობს თამარ მოსიაშვილი, სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის განათლების პროგრამის მენეჯერი. 

 

რას სთავაზობს განათლების სამინისტრო ჯერ კიდევ დაუსაქმებელ პედაგოგებს, რომლებმაც სერტიფიცირება წარმატებით გაიარეს და შესაძლებელია თუ არა მათ ჩაანაცვლონ სკოლაში მომუშავე არასერტიფიცირებული პედაგოგები? – ამ კითხვაზე აჭარის განათლების სამინისტროში პასუხობენ, რომ პედაგოგის მიღება-არმიღების საკითხს სკოლის დირექტორები თავად წყვეტენ. თამთა კვარაცხელიას თქმით კი ეს იქნებოდა ძალიან არაპოპულარული გადაწყვეტილება, რომელიც ბევრ პედაგოგს გაანაწყენებდა, თუმცა გამორიცხული არ არის, რომ 2015 წელს ასეც მოხდეს: „მე მაგალითად, მაქვს ორი არაჩვეულებრივი ჩV და ვერ ვიღებ ახალ პედაგოგს სამსახურში იმიტომ, რომ ვუფრთხილდები ჩემს კადრს და მინდა 2015 წლამდე მივიყვანო. მაგრამ თუ ის 2015 წლამდე არ ჩააბარებს გამოცდებს, მივიღებ ახალს. ახალგაზრდა 25 წლის გოგო, რომელმაც დაამთავრა ერთი უნივერსიტეტი, ამთავრებს მეორე ინსტიტუტს, არის დაწყებითის სპეციალისტი, გაიარა სერტიფიცირება, ჩააბარა ინგლისური და კომპიუტერი და უნდა სამუშაო -1000-ლარიანი პედაგოგია, ამ დროს მე მის გვერდით მყავს ჩემი კოლეგა, გამოცდილი პედაგოგი, რომელსაც ადამიანურად პატივს ვცემ და ვერ ვუშვებ სამსახურიდან. თუმცა რეალისტურად რომ შეხედო, ეს ახალგაზრდა გაცილებით მეტ საქმეს გააკეთებს, ვიდრე ის.“ 

 

განათლების საკითხებზე მომუშავე ექსპერტები კიდევ ერთ საკითხზე ამახვილებენ ყურადღებას: „იმ შემთხვევაში, თუ გასულ წლებში სასერტიფიკატო გამოცდებზე დაფიქსირებული დაბალი პროცენტული მაჩვენებლები მიმდინარე წელს მკვეთრად მოიმატებს, ეს იმის მანიშნებელი იქნება, რომ სახელმწიფომ სერტიფიკატები დაარიგა წინასაარჩევნოდ„. თამარ მოსიაშვილი იმასაც ვარაუდობს, რომ შესაძლოა მოსალოდნელი არჩევნების ფაქტორიდან გამომდინარე დირექტორებს ურჩიონ, რომ ჯერჯერობით თავი შეიკავონ „არაპოპულარული გადაწყვეტილებებისგან“. 

 

 

სერტიფიცირებული მასწავლებლის სახელფასო დანამატი თვეში 75 ლარია, დამატებით ინგლისური ენისა და კომპიუტერის გამოცდის ჩაბარების შემთხვევაში ის 200 ლარს მიიღებს. საუკეთესო შედეგების მქონე 25 პროცენტში მოხვედრილებს კი ხელფასი 1000 ლარამდე ეზრდებათ.
აჭარაში სულ 6 427 პედაგოგია დასაქმებული, მათ შორის სერტიფიცირების გავლა ამ დრომდე მხოლოდ 353-მა მოახერხა, რომელთა შორისაც 8 საუკეთესო შედეგის მქონე 25 პროცენტში მოხვდა, ანუ მათი ხელფასი 1000 ლარს აღწევს. 2012 წლის სასერტიფიკატო გამოცდებზე კი აჭარიდან 4488 პედაგოგი დარეგისტრირდა, ისინი გამოცდების შედეგების გამოქვეყნებას ჯერ კიდევ ელოდებიან.

სახლი ხის პალოებზე

გარეთ უკვე მზეა, მაგრამ ნაზიკო საფარიძის საძინებელ ოთახს ემჩნევა, რომ რამდენიმე წუთის წინ კოკისპირულად წვიმდა. იატაკზე წყლით სავსე ჭურჭელი დევს, ჭერი კი ნახევრად ჩამონგრეული და სისველისგან ობმოკიდებულია.

 

 

ორ ოთახში, სადაც იატაკი და კედლები მორყეულია, ნაზიკო თავის სამ შვილთან ერთად 26 წელია ცხოვრობს. ოჯახში არავინ მუშაობს, მათი შემოსავალი მხოლოდ სოციალური შემწეობა – ასი ლარია. „სამი ბიჭი მყავს, სამივე დასაქორწინებელი, ქმარი გარდამეცვალა. წვიმის დროს წყალი შენობაში ჩამოდის, თავზე მაწვიმს, განა რამე მაქვს? არაფერი გამაჩნია და რაც მაქვს, ისიც წვიმის წყალმა გამიფუჭა. სახლის კედლები ისეა დახეთქილი, რომ გეივლი იხსნება. არავინ ყურადღებას არ გვაქცევს, ჩემი ოჯახის შემოსავალი სოციალური შემწეობაა, პენსიაც არ მაქვს, 52 წლის ვარ, პენსიამდე თუ მივაღწიე…. თავს ირჩენ 100 ლარით?“  

 

 

ნიკოლოზ საფარიძე ოჯახთან ერთად ძველი სკოლის შენობაში 30 წელია ცხოვრობს. მას საცხოვრებელი სახლი დაეწვა და იმდროინდელმა ხელისუფლებამ შენობაში ცხოვრების უფლებაც ამის გამო დართო: „ადრე აქვე სოფლის ზევით ვცხოვრობდი ოჯახთან ერთად, ჩემი ცოლი მასწავლებელი იყო. სახლი რომ დამეწვა, იმდროინდელმა ხელისუფლებამ ნება დამრთო, აქ მეცხოვრა, ჩამოვიბარგე და სამი შვილიც აქ გავზარდე. ცოლი გარდამეცვალა და შვილებთან ერთად ვარ. სახლი, სადაც ოთხი ოჯახი ვცხოვრობთ, თავზე გვენგრევა, ჯერ კიდევ კომუნისტების დროს თქვეს არ გარემონტდებაო.“ 

 

 

ნიკოლოზ საფარიძე იხსენებს, გასულ წელს უცხოელი ტურისტი მათი პირობებით გაკვირვებული რომ დარჩა და სახლს ფოტოც კი გადაუღო: „ჯერ სახლს გაკვირვებული უყურებდა, შემდეგ ახლოს მოვიდა და ათვალიერებდა, ფოტო გადაიღო და მძღოლს რაღაც გადასძახა. ინგლისური ჩვენ არ ვიცოდით, რომ დავლაპარაკებოდით, მძღოლი ქართველი იყო, ვკითხე, ვინ არის და ფოტო რატომ გადაიღო-მეთქი. რატომ გადაიღო და დააინტერესა, პალოებზე ამხელა სახლი როგორ დგასო, გვითხრამძღოლმა.“

 

 

აქ მცხოვრები ოჯახები ამბობენ, რომ მათი პრობლემის შესახებ ყველამ იცის, მაგრამ დამხმარე არავინაა.

 

„სკოლას არემონტებენ, ვთხოვეთ ძველი სახურავი მოეცათ და ისიც არ მოგვცეს“-  ამბობს ნიკოლოზ საფარიძე.  

 

წინ, შუა საუკუნეებისაკენ!

ჩვენ კი ამ ,,უმნიშვნელო” პრობლემის გარდა ,,კიდევ ბევრი გვაქვს გასაკეთებელი”!  ტურისტული სეზონია, ბათუმი სრულ მზადმყოფაშია! თუმც  ქალაქის ქუჩების გადათხრა-აღდგენა, ჯერ კიდევ არ დასრულებულა. განახლებულ ქუჩებში საჩრდილობელი ხეებიც არ დატოვეს, ევროსტანდარტებს არ შეესაბამებაო. აბაშიძის გამზირის აღდგენისას ჯერ მოჭრეს უნიკალური ხეები, დააგეს ძვირადღირებული ქვაფენილი, დადგეს ქოთნით ყვავილები. მერე ეტყობა ვიღაცის მაინც დაიჯერეს, აყარეს ქვაფენილები, ამოთხარეს ორმოები და დარგეს პალმები.

ამას წინათ, აჭარის ტელევიზიით აჩვენეს სიუჟეტი ბათუმის ბოტანიკურ ბაღზე, სადაც ინახავენ და ამრავლებენ უნიკალურ მცენარეებს. მათი ნახვით ქალაქის სტუმრები ნაღდად აღფრთოვანებაში მოდიან. იცით რა დაჯდა ამ ნაჩუქარიპალმების განბაჟება? – 76.000 ლარი (ტრანსპორტირების ხარჯებზე არას ვამბობ). ამ თანხის საფასურად ბოტანიკური ბაღის კოლექტივი, რომელთა წლიური დაფინანსება 250.000 ლარია, ბათუმს მართლა წალკოტად გადააქცევდა. თვითონაც სულს მოითქვამდნენ. ამაზეა ნათქვამი: ,,თურაშაულის პატრონი, ტყეში ეძებდა პანტასაო”!

ბატონებო, ბათუმი არც ქაირო და არც დუბაია, პალმის გარდა სხვა რომ არა ხარობდეს. ამ წოწოლა პალმებს არც ჩრდილი აქვთ, რომ გაზაფხულის ხვატში თავი შეაფარო და არც ნაყოფი, რომ პირი ჩაიტკბარუნო. ქოქოსის ან ფინიკის პალმები მაინც ჩამოეტანათ, რომ სეზონზე ეგზოტიკური ხილის მოსავალი აგვეღო. ამით მათ ექსპორტსაც შევამცირებდით! ეტყობა ვერ მუშაობენ კოორდინირებულად ბუნების დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროები. არა უშავს. ან ორივე მინისტრს გამოვცვლით, ან სამინისტროებს შევუცვლით სახელს. ამის გამოცდილება ნაღდად გვაქვს. ამ საქმეს არა ეშველება, მაგრამ გთავაზობთ გამოსავალს.

დავუბრუნოთ არაბებს მათ მიერ ნაჩუქარი პალმის ნაწილი და მაგივრად გამოგვიგზავნონ აქლემები. ქალაქის პალმების ფონზე აქლემები ძალიან მიმზიდველნი იქნებიან. ტურისტებსაც მოვიზიდავთ. მათზე გასეირნებაც დიდ დამატებით სავალუტო შემოსავალს მისცემს ქალაქის ბიუჯეტს. საკურორტო სეზონის შემდეგ ბათუმის მოსახლეობას გაბარიტიანი საოჯახო ტექნიკის გადატანაში დავეხმარებით, ბენზინი და დიზელის საწვავი ხომ დღითიდღე ძვირდება. რაც მთავარია აქლემები თურმე თვეში ერთჯერ ჭამენ. რაც შეეხება წყალს, რამდენიც უნდათ იმდენი სვან.  სამი-ოთხი წლის შემდეგ (როგორც გვპირდებიან), ქალაქში ყველა ქუჩას (და არა მხოლოდ ცენტრალურს) რომ აღადგენენ, ეს აქლემები სვანებს ვაჩუქოთ, იქაური ტურისტების სატარებლად. ფეხები გრძელი აქვთ და თოვლსაც ადვილად გაჭრიან. თუ არა და დავკლათ და შევჭამოთ.

მიუხედავად ყველაფრისა, მტრის ჯინაზე,  გიგანტური  ნაბიჯებით ვუახლოვდებით ევროპას.  XXI  საუკუნის სასწაულია შუა საუკუნეების, ევროპული ქალაქების, მიკრო, რატუშის მოედნის აპლიკაცია, ე.წ. ბათუმის პიაცა, თავისი კოშკითა თუ მასში ჩამონტაჟებული საათებით. ადრეული ევროპული კოშკები მთელი ქალაქიდან  ჩანდა და იქედან ხანძრის გაჩენასაც უთვალთვალებდნენ. რაც შეეხება საათებს, მაშინ  საათები ერთეულებს თუ ჰქონდათ და მთელი მოსახლეობა მათზე ასწორებდა შრომით გრაფიკს. ახლა მშენებარე კოშკს ბათუმის მთიდან ან სასტუმრო შერატონიდან (რომელშიც საკუთარი საათია ჩამონტაჟებული) თუ არ გადმოხედავთ, სანამ ცხვირს არ მიადებთ, მხოლოდ კოშკის წვერი ჩანს. თუ მაგალითად,  ლონდონის ბიგ-ბენს მოვიშველიებთ, ის ძველი ქალაქის ყველა წერტილიდან ჩანს, თანაც არ დაგვავიწყდეთ, რომ იგი 1858 წელსაა აშენებული. ლონდონი კი მერე განვითარდა!

ისე არა მგონი უცხო სტუმრები გავაკვირვოთ ჩვენი ,,პიაცათი”, რადგან ამაზე დიდი, ლამაზი და მართლა ისტორიული მოედნები, თითქმის ყველა ძველ ევროპულ ქალაქშია. მაგრამ აქაც არის გამოსავალი. იმ შავბნელ შუა საუკუნეებში, ასეთ მოედნებზე, დამნაშავეებს სიკვდილით სჯიდნენ. სივდილით დასჯას, თუნდაც ტურისტების მოსაზიდად, ნაღდად ვერ დავუშვებთ, მაგრამ  მაქვს წინადადება: დავამთხვიოთ  ტურისტულ სეზონს და მოვაწყოთ პიაცაზე ოპოაიციის, ხალხის მტრებისა და ხელისუფლების მოწინააღმდეგეთა გაროზგვა. აბა პოზიცია განა ამას იმსახურებს?! მაშინ ნახეთ ტურისტული ბუმი, ახალი კოლიზეუმი, უცხოელთა  ცერა თითების ზემოთ-ქვემოთ ტრიალი. ვინაა პოზიცია თუ ოპოზიცია, დამნაშავე თუ მართალი, დღევანდელი თემიდის ხელში, ჩამოსულები კი არა, ჩვენც ვერ ვარკვევთ. აი მაშინ სრულად შევგრიალდებით შუა საუკუნეებში.

ამბობენ გემოვნებაზე არ დაობენო, მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ, რომ ყველა ეს მშენებლობა ქალაქის ბიუჯეტიდან ფინანსდება (რაც დღევანდელი კანონითაც კი სასტიკად აკრძალულია), თანაც რა თანხად,  მაშინ ზოგიერთი ,,ინტრიგანი” იკითხავს, თუ ფული მე ჩამადებინეს (თუნდაც დაუკითხავად), ქონება და მოგების წილი ვისაო? პასუხი კი ერთი ქართული ფილმის გამოძახილი იქნება – ,,გოგიას რაო?  რაო და ვირის თავფეხიო”  გოგიას რა– გასაგებია, მაგრამ ესპანელი არქიტექტორები რომ ამ ბოლო დროს ძალიან კმაყოფილები არიან, ამ ,,სამშენებლო ბუმით”, ეს ფაქტია. ბოლო ინფორმაციით ესპანეთში უმუშევრობამ 20% მიაღწიაო. ჩვენს 70% რომ არაფერი ეშველება ფაქტია. იმათ მაინც ეშველოთ რამე, თანაც კარგად თუ გადავუხდით.

მეოცე საუკუნის დასაწყისში ევროპას გრიპმა ,,ესპანკამ” გადაუარა და რამდენიმე მილიონი ადამიანი გაიყოლია. დღეს საქართველოში არქიტექტურული ,,ესპანკა” ბობოქრობს, მისი მინა-ბროლის ესტაკადებით, ხიდებით, შადრევნებითა თუ აბსტრაქტული ნაგებობებით. იმედია ეს ,,ესპანკაც” გაივლის, მაგრამ შემდგომში ამ შედევრების  დაშლა რა დაგვიჯდება ნაღდად არ ვიცი. ეს მრავლადნაქები პიაცა სახელმწიფო ბიუჯეტს 18 მილიონი დაუჯდა და ………11,5-ად მიყიდეს კერძო პირს! მაგარი ბიზნესია ღმერთმანი! ვის მიყიდეს?  ეს თქვენ გაარკვიეთ!

ეს მხოლოდ დასაწყისი იყო. ამას მოყვა საათი ბარათაშვილის ქუჩის დასაწყისში (რომელიც დროდადრო მუშაობს), „უძვირფასესი“ საათი ყოფილი სახელმწიფო  ბანკის შენობის თავზე, რომელზეც  დროის ამოცნობას, მინიმუმ კონსილიუმი სჭირდება. „მომავალი“ საათები გორგილაძის ქუჩაზე,  „ჭაჭის კოშკზე„, რათა მუქთი ჭაჭის ჩამოსხმის დრო არ გამორჩეთ, ჩვენს დიდადდასაქმებულ თანამოქალაქეებს! ერთი რამ ვერ გამიგია. ქალაქში ზრდასრული მოსახლეობის 65%-მდე უსაქმურია, საათი არად სჭირდებათ. მგონი ვიღაც ჩვენზე „ღადაობს„ და ჩვენ კი ვერაფერს ვხდებით! ვითომ წინასაარჩევნო, დიდად გააზრებული  ქრთამია?!

თავის დროზე,  ცნობილმა ინგლისელმა კაპიტანმა კუკმა, ჰავაის კუნძულების მოსახლეობის მოქრთამვა სცადა ზიზილ-პიპილოებით, მინის მძივებითა და სარკის ნატეხებით. აბორიგენებმა ერთ ხანს უყურეს, მერე რაღაცა დაიღრიალეს საკუთარ ენაზე და კაპიტანი კუკი შეჭამეს. და  იცით რატომ?  სრულიად ბანალური მიზეზის გამო. ძალიან შიოდათ. ნუთუ ეს არაფერს გვასწავლის? არადა ქართველ აბორიგენებშიც იცით იმდენს შია?!

მოსაზრებების შინაარსი შესაძლოა არ გამოხატავდეს batumelebi.ge -ს პოზიციას.

შავფაროსნები – დაცემა სიკვდილის ტოლფასია

– 2007 წელს დავაფუძნეთ ჩვენი კავშირი, 2008 წლიდან კი უკვე სისტემატურად ვმონაწილეობთ სხვადასხვა შეჯიბრებებში. ამჯერად კი „შავფაროსნებად“ ვიწოდებით. ქართული საბრძოლო ხელოვნების სხვადასხვა სახეა ცნობილი, ეგ არი კრივი, ჭიდაობა, ფარიკაობა და ასე შემდეგ. საქართველოს ყველა კუთხეს თავისთვის დამახასიათებელი სტილი აქვს. ამ ეტაპზე ჩვენთან ძირითადად ჭიდაობის სახეობაში, კრივსა და შერეულ კრივში ვავარჯიშებთ. სამწუხაროდ, სათანადო იარაღი არ გვაქვს რომ წვრთნა ამ მიმართულებითაც გავაგრძელოთ, თუმცა ბათუმის მერია დაგვპირდა, რომ საჭირო აღჭურვილობას შეგვიძენდა. რაც შეეხება შერეულ კრივს, ეგ არი ჭიდაობისა და კრივის სინთეზი, საიდანაც ამოვიღეთ გარკვეული  ილეთები და ეს უპირველესად ბავშვებისათვის გავაკეთეთ, რათა ნაკლებტრამვიანი ყოფილიყო. ამ ეტაპზე ჩვენთან 50-მდე მსურველი ვარჯიშობს, აქედან 30 კი შეჯიბრებებშიც მონაწილეობს და გარკვეული შედეგებიც გვაქვს.

 

– კონკრეტულად რას ემსახურება თქვენი საქმიანობა?

– ქართული საბრძოლო ხელოვნება, როგორც მოგეხსენებათ, ქართული კულტურის განუყოფელი ნაწილია. ერთგვარი ტრადიციაც კია და ჩვენ ამ უძველესი და თითქმის მივიწყებული ტრადიციების აღდგენას ვცდილობთ. გვინდა მომავალ თაობაში ქართული სული განვამტკიცოთ და გავაცნოთ ხალხს ქართული საბრძოლო ხელოვნება. ოქტომბერ-ნოემბერში ვატარებთ საქართველოს ღია ჩემპიონატს, რომელშიც საქართველოს ყველა კუთხის წარმომადგენელი მიიღებს მონაწილეობას. გვყავს ერთი მებრძოლი, ილო ქათამაძე, რომელიც არტ-გენის ფესტივალზე მიიწვიეს და `შავფაროსნებთან~ ერთად მართავს საჩვენებელ გამოსვლებს.

 

– „შავფაროსნები“ ხშირად მართავენ თეატრალიზირებულ წარმოდგენებს… ახლახან რომშიც იყვნენ მიწვეულნი, სადაც მსოფლიოს საბრძოლო ხელოვნებათა ფესტივალზე მიიღებს მონაწილეობა…

– დიახ და ძალიან კარგი შთაბეჭდილებაც დატოვეს. რაც შეეხება თეატრალურ დადგმებს, მასეთი წარმოდგენების გამართვა ჩვენს შეგვიძლია, ეგაა ჯერ სათანადო იარაღები არ გვაქვს, თუმცა, როგორც უკვე გითხარით, დახმარებას დაგვპირდნენ და უახლოს მომავალში ალბათ მივიღებთ დაპირებულს.

 

–  რა იარაღს ანიჭებთ უპირატესობას?

– პირველ რიგში ტრადიციულად ხმალი და ფარი, აგრეთვე შუბი, ნაჯახი, კოლხური ხელცულები, სატევარი, მათრახი, შურდული, ტაბარი (ორპირა ნაჯახი), ღაჯია (სათითე)…

 

– ყველა კუთხეს თავისთვის დამახასიათებელი სტილი აქვს, აჭარა თუ გამოირჩევა ამ მხრივ და რითი?!

– აღნიშნული საკითხის შესასწავლად ჩვენი კავშირის წევრები საქართველოს მასშტაბით ხშირად მართავენ ექსპედიციებს. ჩვენ მხოლოდ ერთი ექსპედიცია გვქონდა სარფში და იქ შევხვდი ერთ პიროვნებას, სამწუხაროდ სახელი და გვარი არ მახსოვს, რომელმაც აგვიხსნა, რომ უძველესი დროიდან იარაღის საკმაოდ გავრცელებული სახეობა იყო შურდული. დარწმუნებული ვარ, აჭარა საკმაოდ მდიდარი იქნება საბრძოლო ხელოვნებათა ტრადიციებით, მაგრამ ამის გამოსაკვლევად, როგორც აღვნიშნეთ ექსპედიციების მოწყობაა საჭირო, ეს კი თანხებთანაა დაკავშირებული, რომლის სიმცირესაც განვიცდით.

 

– ტურნირებს გიფინანსებენ თუ საკუთარი ხარჯებით დადიხართ?

– სპორტის დეპარტამენტის კალენდარულ გეგმაში 2 ტურნირი გვაქვს დაფინანსებული, ერთი აჭარის შიდა და ერთიც ღია პირველობა. დანარჩენზე კი საკუთარი ხარჯებით დავდივართ.

 

– ის სპორტსმენები, რომლებიც თქვენთან ვარჯიშობენ, სხვა სახეობებში გამართულ შეჯიბრებებში თუ ღებულობენ მონაწილეობას?

– რა თქმა უნდა. ჩვენ შეგვიძლია ნებისმიერ სახეობაში გავიყვანოთ ჩვენი მებრძოლი, კარატე, კიკ-ბოქსინგი და ასე შემდეგ. პირადად მე შარშან მსოფლიო ჩემპიონატის პრიზიორი გავხდი კონტაქტურ კარატეში. ჩვენთან აპრობირებულია აგრეთვე ე.წ. ქალაქური კრივი. რომელიც ჭიდაობისა და კრივის ნაზავს წარმოადგენს და ერთი მთავარი წესი  მოქმედებს – ბრძოლა მაშინ წყდება, როდესაც ერთ-ერთი მეტოქე დაეცემა ანუ დაცემა სიკვდილის ტოლფასია.18 წლის ზემოთ ნებისმიერ მსურველს შეუძლია მონაწილეობის მიღება და არც წონით კატეგორიაშია შეზღუდვა. ანალოგიურ ტურნირში მივიღე შარშან მონაწილეობა. ფინალში გავედი, იქ კი ყაზბეგელ გიორგი საბაურთან დავმარცხდი.

 

– ვიცი რომ „შავფაროსნები“ იარაღს თავად ამზადებენ…

– დიახ. უმეტესწილად ყველა ორგანიზაციას საკუთარი სამჭედლო აქვს და იარაღსაც თავად ამზადებენ. იმედია, მალე ჩვენს გვექნება ჩვენი სახელოსნო, სადაც შევძლებთ სხვადასხვა იარაღის დამზადებას. გეგმაში გვაქვს საკუთარი თეატრის გაკეთებაც და შემდეგ ჩვენი ვარჯიშებიც გაცილებით საინტერესო და სანახაობრივადაც დატვირთული იქნება.

მუჰაჯირების ფოლკლორი

 


 

 

პოეზია

                                               ***

                        ზეცას ვიყავ, ზეცა ვნახე,

                        მასკვლავებსაც დევენახვე.

                        თვარემ კაცი მიმიგზავნა:

                        – მაქ თუ იყავ, რეიზა არ მნახე?

                                                           (მთქმელი ხასან იელდრიმი (ნიჟარაძე),

                                                           87 წლის, მცხ. სოფ. ჩაქალფინარში)

 

                                               ნადური

 

 

                        ჰოო ჰო, აბა დელი დელა!

                        გედევიარე ბაღჩაში და…

                        ჰოი ჰო, აბა დელი დელა!

                        ქალი ქათამს აგინებდა,

                        ნანინაა, ნანინაბ და… …

                        – შე ქორის საჭმელეო,

                        ნანინაა, ნანინაბ და… …

                        – შე ტურის საჭმელეო,

                        ნანინაბ და… …                              

                                                           (მთქმელი ისლამ თამაზოღლი,

                                                           87 წლის, მცხ. სოფ. ჩაქალფინარში)

                                               ***

                        გინცარ გინცარ გინცარა,

                        გინც იყოს და გინც არა.

                        ახლანდელი სახლის გელინი

                        გინც იყოს და გინც არა.

                        წამოჯდება კერიასა,

                        ატირტილებს ენასა.

                        ეზოს დახვეტავს, სახლს – არა,

                        ჯამს მორეცხს, ჭურჭელს – არა,

                        გამუაცხობს ნაცრი კვერას,

                        წაამწარებს ყველასა.

                                                           (მთქმელი ფატმა დირილი (მუთლი),

                                                            70 წლის, მცხ. სოფ. ქუშჩაში)

                                  

                                               ***

                        ღელესავო გადმომდგარა

                        თავჭუჭულაბ თეთრი ქალი,

                        ხელსა მიქნევს: – აქ ამოი,

                        შინ არ არის ჩემი ქმარი.

                        აუყევი და ქი ევედი,

                        ამოვკოცნე თვალებიო.

                        – იგერ მუა ჩემი ქმარი,

                        რაფერ დუუღლურზავს თვალებიო.

                        ღმერთო, იგი მომიკალი,

                        დაგიკლავ უღლად ხარი!

                                                           (მთქმელი ჯელალ ქარასუ (შავარდენიძე),

                                                           60 წლის, მცხ. სოფ. თაჰთაბაშში)

 

                                               ***

                        ეწერს ცეხლი ეკიდება,

                        მუხასაც ებრიალება.

                        მე რა ლამაზი გოგო მინდა,

                        შენაც ხომ     არ გეპრიანება?

                                                           (მთქმელი აჰმედ ქუთლუ (საფელიძე),

                                                           80 წლის, მცხ. სოფ. ჩაქალფინარში)

 

                                               ***

                        ახორს უკან მინარე,

                        გოგო დამხდა ძინარე,

                        ჰემ უკბინე, ჰემ ვაკოცე,

                        შინ გავაგზაბ ტირალი.

                                                           (მთქმელი იაშარ აილდიზი (ბოლქვაძე),

                                                           80 წლის, მცხ. სოფ. ქუშჩაში)

 

                                   ***

                        ნენემ კაბა შიმიკერა,

                        ზედ კოპჭები მიმიკერა.

                        დამასახლე რუმ უთხარო,

                        კიბილები ჩამატეხა.

 

                                   ***

                        ნენემ კაბა შიმიკერა

                        წელზეც გამოჭირებული.

                        ნენევ, ადრე გამათხუვე,

                        ძალვან ვარ გაჭირებული!          

                                                           (მთქმელი ჯემალ ანანიძე, 

                                                           50 წლის, მცხ. სოფ. სარალიჩში)

                                  

                                   ***

                        ეგერ მიღმა თიკნებიო,

                        ვიტირებ და ვიქნებიო.

                        წეხვალ, გეგებუტებიო,

                        მოხვალ, ჩეგეხუტებიო.

                                                           (მთქმელი ემინე შილვანი, 

                                                           70 წლის, მცხ. სოფ. დივანში)

 

                                   ***

                        ქარიშხალი მოსულა,

                        ნისლი აღარ ადგება.

                        თუკი მე არ მომყვები,

                        დარი აღარ დადგება.

                                                           (მთქმელი მელიქე ათეში (დევაძე), 

                                                           11 წლის, მცხ. სოფ. ბაშქოიში)

 

                                   ***

                        მე ნალიაში ვერ ევალ

                        კიბეს მუუყუდებელი.

                        მე ასკერში ვერ წევალ

                        გოგოს ჩუუხუტებელი.

                                                           (მთქმელი ჯემალ ყაზანჩი (სალაძე), 

                                                           მცხ. სოფ. ბიჩმექოიში)

 

 

                                   ***

                        კალთაში მაქ მურგვებიო,

                        ფენჯერაზე _ გოგვებიო.

                        ფენჯერაზე კრაჭი-კრუჭი,

                        გოგვებ უნდებიან ბიჭი.

                                                           (მთქმელი დერმუდე ბაიარი, 

                                                           50 წლის,  მცხ. სოფ. დეირმანბაშში)

 

                                   ***

                        იგერ გაღმა ბალებივო,

                        ზედ მიხვევლან ქალებივო.

                        ერთი მაქედან ჩამოი, – ვუთხარი,

                        დიმიყლიპენ თვალებიო.

                                                           (მთქმელი შაბან ბაშარი (ლომანოღლი), 

                                                           44 წლის, მცხ. სოფ. ფუნარქოიში)

 

 

 

                                               ***

                        ხოჯავ, ხოჯავ, გერგეცაო,

                        ქალი რაფერ გეგქცაო?!

                        შენ გგონიოდა ლოგინშიო,

                        ქალი გესულა გაღმაშიო.

                                                           (მთქმელი ბილალი ელიუიგუნი (ბაჯელიძე), 

                                                           მცხ. სოფ. დუაიერში)

 

 

შელოცვები

 

                                  

                       თვალისა

                        ალილისა, მალილისა,

                        ცხრა ათასი ფერისა

                        ქალისა, კაცისა, დიდისა, წვიტისა,

                        მოვდოდა შავი წყალი,

                        მას მოქონდა შავი გველი,

                        ჩავკარ ჩემი კარაჭინაბ,

                        მივხკიდე ღობესა.

                        ქარდებოდა, ნიავდებოდა.

                        ავაის თვალმა ავი თვალით შენ შამოგხედა,

                        ასკილი, ბელა, ყეზა

                        მის თვალებში მოხდა!

                        ჩემი პირით შენალოცაბ

                        ხეირათ, სიკეთეთ მიგერგებოდა!

                                                           (მთქმელი ფატმა დირილი (მუთლი),                                                                                             70 წლის, მცხ. სოფ. ქუშჩაში)

                                                          

                                               შაკიკისა

                        ჩემი დალოცვილისა.

                        რაცხამფრად მოხველ,

                        იმფრად წედი!

                        ჰაიდან მოხველ?

                        სოფლიდან მოხველ თუ?

                        გარედან მოხველ თუ?

                        დემენახვე მე, წეხველ შენ!

                        გილოცავ შენ.

                        აღარ დემენახვო მე.

                        გეიარე, წეი!

                        თავდაღმართიდან მოხვალ თუ?

                        თავაღმართიდან მოხვალ თუ?

                        გეიარე, წედი!

                        შეჰერიდან მოხვალ, კარჩხალიდან წახვალ!

                        არ დემენახვო მე,

                        წედი შენ გზაზე!

                                                           (მთქმელი ოსმან ყარაყაში (ლომანოღლი),                                                                                               65 წლის, მცხ. სოფ. ექინჯუღში)

                                              

 

                                   შაკიკისა                                          

                       

                        შაკიკი მოვდა

                        სათაოსა ბოლოსა.

                        რავარ ჭამდა კინასა,

                        ისე ცხავი თივასა.

                        გეიარა წვინდა გორგი,

                        გეიპარა დილასა.

                                                           (მთქმელი ზულბიე აქარსუ (მუსტაფოღლი),                                                                                     მცხ. სოფ. ექინჯუღში)

 

 

 

            დაბეჩებულისა (შეშინებულისა)

 

                        აშინა, მაშინა რამ შაგაშინა?

                        ხემ შაგაშინა, ქვამ შაგაშინა,

                        კაცმა შაგაშინა, ქალმა შაგაშინა,

                        ძაღლმა შაგაშინა, კატამ შაგაშინა?

                        წედი, შეშინებულო,

                        მოდი, სულო-გულო!

                                                           (მთქმელი ზულბიე აქარსუ (მუსტაფოღლი),                                                                                    მცხ. სოფ. ექინჯუღში)

                                              

 

 

                                    მატავრისა

 

                        – ატაურო, მატაურო,

                        ჰაიდან მოხვალ?

                        – ასკალაკელიდან.

                        – ჩემ შავტარიან დანით.

                        დაგჭრი, დაგშიშხავ!

                        დაგჭრი, დაგშიშხავ!

                        დაგჭრი, დაგშიშხავ!

                        ჩაგყრი ქოთანში,

                        გადუღებ, გაფერმანებ,

                        გიგიყვან ქედზე,

                        ნიავ და ქარ მიგცემ.

                        იელის კუკული,

                        სელისა ზეთი,

                        ჩახველი დუმა. 

                                                           (მთქმელი ჰავა ფიდანი (ლომანოღლი),                                                                                        80 წლის, მცხ. სოფ. ესენთეფეში)

                                              

 

                                   დატკეცნილისა

                        ალა ვკეცე, მალა ვკეცე,

                        გადავტრიალდი, ხე მოვკვეცე.

                        – რა არის იმის ხმალი?

                        – გულწითელი მამალი.

 

                                               ალისა

 

                        ალი ალი ალსა,

                        საჩეჩელი სართუმასა,

                        ბადე კისერსა.

                        ვაი ალი ალსა,

                        საჩეჩელი სართუმასა,

                        ბადე კისერსა.

                        ტყემლი ტალი ნაგვზალსა,

                        ალი გავაგდე კარსა. 

                                                           (მთქმელი უმიან ქალაი,                                                                                                                      70 წლის, მცხ. სოფ. ჯიჰადში)

 

ანეკდოტები

 

***

 

ნასრეთლი ხოჯა ვირზე უკნიდან შემჟდარა. ოზდათერთმეტი ვირი ყოლია. ვირიდიან ჩამუა, ვირს ითლის _ ოზდათერთმეტია, ვირზე შეჟდება, ვირს ითლის, ოზდაათი გამუა; ერთი ვირი ვერ ნახა.

            (მთქმელი ბილალი ელიუიგუნი

 (ბაჯელიძე, 75 წლის, მცხ. სოფ. ბაშქიოში)

***

            ნასრეთინ ხოჯას ქვაბი უურთუმია, დიდი ქვაბი მოზობელზე. მიცემიხან ერთი პაწაი ქვაბი ჩადვა შით და ისე მიცა. კაცმა უთხრა:

            – აი რა არიო?

            – შენმა ქვაბმა იშვაო.

            მემრე გეიარა პაწაი და კიდე ქვაბი აართვა მოზობელს, მიცემა დააგვიანა. კაცმა მოჰკითხვა:

            – რა იქნა ჩემი ქვაბიო?

            ნასრეთინ ხოჯამ უთხრა:

            – შენი ქვაბი მოკდაო.

            მოზობელმა უთხრა:

            – ქვაბი მოკდებაო?

            – დაბადება რომ დეიჯერე, მოკდენა რეიზა არ დეიჯერეო?

                          (მთქმელი ჯელალ ქარასუ (შავარდენიძე),

                     60 წლის, მცხ. სოფ. თაჰთაბაშში)

***

            ერთ დედაბერსა უთხრობია ქი, გამათხუეთო. შვილებსა უთხრობიათ ქი:

            – ნენი, შენ დაბერდი, ვინღა გითხოვსო?

            ღამეში, წოლაში, მოსულან ტურები, დედაბერს დუუწიკენ და წეიყვანენ; ტურებს მიყავან და დედაბერს გონია, გელინათ მივყავანო და უთხრობია:

            ” – ნელი-ნელა გამაყოლეთ, ჩემი ნეფის მაყრებოო!”

            ჩეიყვანენ ღელეში ტურებმა და დაფრიწენ.

                                   (მთქმელი ფატმა დირილი,

70 წლის, მცხ. სოფ. ქუშჩაში)

 

 

ანდაზები:

 

            1. ათჯერ დაზომო, ერთჯერნა დაჭრა;

            2. ამოსულ თვარეს საღამოს დეეტყობა;

            3. დათვ ბოკრები მოწრია, წტე წყალი ვერ უსმია;

            4. ერთი ენა ერთი კაცია;

            5. ევფურტუნე, ბუიღას მოხვდა, დევფურტნე – წვერსაო;

            6. ვირ ყურ ხევენ და – ე რა ეხახუნებაო;

            7. იყბალიან ქალი მუუკტება, უიყბალიან ცხენი მუუკტება;

            8. კოცნას ცხვირი არ დუუშლისო;

            9. მგელი რომ დაბერდება, ძაღლების სათამაშო გახდება;

            10. რაცხას დათესავ, იმას მოჭრი;

            11. საღამოს საქმეს დილის საქმე ჯობს;           

            12. სოფელი ვნახე უძაღლო, შიან ვიარები უგარგნო;

            13. სხვის ვირზე რომ შეჯდები, მალე ჩამოხვალო;

            14. ურგობლობის ზღვა დუულევია;

            15. შავი მურგვი სუნყველას კუჩხეში მიგორდება;

            16. შიერის თვალი ნალიაზე იქნება;

            17. შიერი ფუში მალე გაძღება, თვალი – არა;

            18. ძაღლს ძაღლის კბილი არ აწყენს;

            19. წაბლი ბუჯგიდან გამოვა, მის ბუჯგ აღარ კადრულობსო;

            20. ჭინჭრის ძირ ჭინჭარი ამუა;

 

წყევლები:

 

            – ანწლი ამოვდეს შენ კალოზე!

            –  ეზრაელი ჭამე!

            –  მიწასაჭმელებო! 

            – ჟამი შენ ბუკში!

            – ქოქი გიგიხმა!      

            – ღმერთმა ბუკი დიგიტეხოს!

            –  ღმერთმა ბუკი გიგიბრუდოს!

            – ღმერთმა გამჩენელმა შავ იაზმით დაგაჟდუმლოს!

            – ღმერთმა შენი თავი სიბირიას გადაკარქოს!

            – ღმერთმა შენ კალოზე ლეღვი დიგირგოს!

            – ღმერთმა გვერდები დიგიტეხოს!

            – ღმერთმა ჩენგე მუუგრიხა!

            – ჩემზე ბეთერი გაგხადოს!

                                  

დალოცვები:

 

            – გზა-შარაში შიგიბრალოს ღმერთმა!

            – დიდი ომრი მოგცონ ღმერთმა!

            – კაი შვილები მოგცა ღმერთმა!

            – კაი ჩოლუხ-ჩუჩუღი მოგცა ღმერთმა!

            – ღმერთმა დიგინახოს!

            – ღმერთმა კარქობა მოგცეს!

            – ღმერთმა კაი ბედი მოგცეს!

            –  ღმერთმა კარქობით დაგაბერა!

            – ღმერთმა კარქობით დაგალაგოს!

            – ღმერთმა ჯენნეთის კარები გაგაღებიოს!

            – ღმერთმა ბევრი დღე მოგცა!

            – ღმერთმა ჰერამი არ მოგცა!

            – ღმერთმა ბედი გიგიღოს!

            – ყაზაებიდან, ბელაებიდან ღმერთმა დიგიფაროს!

გაყალბებული არჩევნებიდან დაბრუნებულები – ამბის გაგრძელება

რევაზ ძნელაძე 2012 წლის პირველი ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებზე ბათუმის #101-ე უბნის კომისიის წევრი იქნება. ის ამბობს, რომ „შეიძლება უბნის თავმჯდომარეობაც ჩააბარონ“, ოღონდ ამის შესახებ დაზუსტებულ ინფორმაციას, ჯერჯერობით, არ ფლობს – „ეს უახლოეს დღეებში გაირკვევა“. 

 

2008 წლის 3 ნოემბრის აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რევაზ ძნელაძე ხელვაჩაურის #1 „ჩაის ფაბრიკის“ საარჩევნო უბანზე თავმჯდომარის მოადგილე იყო. ის მაშინ კომისიიდან სწორედ მნიშვნელოვანი დარღვევების გამო, ხელვაჩაურის ოლქის შედეგების ბათილად გამოცხადების შემდეგ, სხვებთან ერთად დაითხოვეს. 

 

მაშინ ხელვაჩაურის #83 საარჩევნო ოლქი 64 საარჩევნო უბანს და 832 საარჩევნო მოხელეს აერთიანებდა. განმეორებითი არჩევნების ჩატარებისას ისინი კომისიებში აღარ გამოჩენილან. უსკოს 2008 წლის 4 ნოემბრის #93 განკარგულებით გადაწყდა, რომ ორივე არჩევნებს ახალი ადამიანებით დაკომპლექტებული საუბნო კომისიები ჩაატარებდა.

 

 

ხელახალი არჩევნებისთვის კომისიების დასაკომპლექტებლად კონკურსის გამოცხადება ხელვაჩაურის საოლქო კომისიას დაევალა. პარალელურად, ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ხელვაჩაურის საოლქო კომისიის თავმჯდომარეს ილია ცხადაძეს უფლებამოსილება ვადაზე ადრე, 5 ნოემბერს შეუწყვიტა. ოლქის თავმჯდომარის ვაკანტურ თანამდებობაზე კონკურსი იმავე დღეს გამოცხადდა, რომელიც ცესკოს 7 ნოემბრის განკარგულებით ომარ ვარშანიძემ დაიკავა.

ადამიანები, ვინც 2008 წელს ხელვაჩაურში არჩევნების შედეგების გაბათილების გამო დაითხოვეს, 2010 წლის თვითმმართველობის არჩევნებზე ისევ საუბნო საარჩევნო კომისიებში დააბრუნეს. ამ დროისათვის ხელვაჩაურის ოლქში გახსნილი 63 უბნიდან 50-ში მეტწილად კომისიების თავმჯდომარეებად და მდივნებად სწორედ ის ადამიანები შეარჩიეს, რომლებიც 2008 წლის 3 ნოემბრის არჩევნებზეც ამ თანამდებობებზე მუშაობდნენ, სულ 37 ყოფილი თავმჯდომარე და 27 ყოფილი მდივანი. საარჩევნო საქმიანობას ჩამოაშორეს მხოლოდ ოლქის თავმჯდომარე ილია ცხადაძე, რომელიც მთავრობამ მოგვიანებით აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოში დაასაქმა. მაშინ არც ერთი საარჩევნო მოხელის პასუხისმგებლობის საკითხი არ დამდგარა. მათგან უმრავლესობა ამჯერად 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე ბათუმის #79 და ხელვაჩაურის #83 საუბნო კომისიებში ისევ იმუშავებენ.

 

#79-ე ოლქის თავმჯდომარის კახა ჯაიანის განმარტებით, „მათ კომისიაში არ შეუყვანიათ არც ერთი ადამიანი, ვისაც რაიმე აქტით, ან გაფრთხილებით საარჩევნო კომისიაში მუშაობა ეკრძალებოდა“.

 

იმავეს ამბობს ხელვაჩაურის ოლქის თავმჯდომარე ომარ ვარშანიძეც. შერჩეულთაგან რამდენიმემ „ბათუმელებთან“ სატელეფონო საუბარში აღნიშნა, რომ საუბნო საარჩევნო კომისიაში მოსახვედრად კონკურსში მიიღო მონაწილეობა, გავლილი აქვს სპეციალური ტრენინგი და აქვს საარჩევნო მოხელის სერტიფიკატიც. მათივე ინფორმაციით, საარჩევნო საკითხებზე მათი დატრენინგება საოლქო კომისიამ უზრუნველყო. 
საქართველოს იურისტთა ასოციაციის აჭარის ორგანიზაციის თავმჯდომარის პაატა ჯალაღონიას თქმით, „საარჩევნო კომისიის წევრად არ შეიძლება დაინიშნოს პირი, რომელიც საოლქო კომისიამ ან სასამართლომ დაკავებული თანამდებობიდან გაათავისუფლა. ასევე, პირი, რომლის მიერაც საარჩევნო კანონმდებლობის დარღვევა დადასტურებულია. ახალი საუბნო საარჩევნო კომისიების ფორმირებისას თუკი კომისიაში აღმოჩნდება პირი, რომელიც ადრე იყო გათავისუფლებული დაკავებული თანამდებობიდან, ცალსახად სამართალდარღვევაა. რაც შეეხება 2008 წლის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე ხელვაჩაურის ოლქის გაბათილებას, მას აუცილებლად უნდა მოჰყოლოდა იმ პირებისთვის შესაბამისი სანქციების დაკისრება, რომლებმაც ასე თუ ისე გააყალბეს არჩევნები, ან კანონი დაარღვიეს“. 

ხელვაჩაურში არჩევნების შედეგების გამო დისციპლინარულ სახდელებსა და კონკრეტული პირების პასუხისმგებლობაზე არაფერია ნათქვამი უსკოს მიერ „ბათუმელებისთვის“ მოწოდებულ ინფორმაციაში. მასში მხოლოდ „კანონის მოთხოვნათა უხეშად დარღვევის“ ფაქტებია ჩამოთვლილი:

 

„უბნებზე დაფიქსირდა სხვის მაგივრად ხმის მიცემის ფაქტები; არჩევნებში მონაწილეობა მიიღეს 18 წელს მიუღწეველმა პირებმა; ერთმა და იმავე პირებმა რამდენჯერმე მიიღეს მონაწილეობა კენჭისყრაში; გადასატანი საარჩევნო ყუთით ხმა მისცა იმაზე მეტმა ამომრჩეველმა, ვიდრე სიის დანართში იყო შეყვანილი, უბანში დაბრუნდა ერთით მეტი საარჩევნო ბიულეტენი, ვიდრე გადასატანი საარჩევნო ყუთის მხლებლებს გადაეცათ; გარდა ამისა, ამომრჩევლის მიერ საარჩევნო ყუთში მოთავსებულ იქნა იმაზე მეტი ბიულეტენი, ვიდრე კანონითაა გათვალისწინებული; დაფიქსირდა პირადობის მოწმობის გარეშე და ვადაგასული დოკუმენტით ხმის მიცემის ფაქტები; თითქმის ყველა უბანზე სიის დანართში შეყვანილ ამომრჩევლებს მიეცათ საშუალება, ხმა მიეცათ განმეორებით; სიის დანართში შეყვანილი იყვნენ ის ამომრჩევლები, რომლებიც არ იყვნენ რეგისტრირებული ამომრჩეველთა ერთიან სიაში… მსგავსი დარღვევები დაფიქსირდა თითქმის ყველა საარჩევნო უბანზე; რამდენიმე საარჩევნო უბანი კი განთავსებული იყო პოლიციის შენობაში“. 

 

წერილში ასევე განმარტებულია, რომ საოლქო კომისიამ არჩევნების ჩატარების მეორე დღეს შემაჯამებელი ოქმი ამ დარღვევებთან დაკავშირებით შეტანილი საჩივრების განუხილველად შეადგინა. მაშინ, როდესაც კანონის მიხედვით, შემაჯამებელი ოქმი საჩივრების განხილვის შემდგომ უნდა შედგეს. არც ერთი საარჩევნო მოხელის პასუხისმგებლობის საკითხი ამ „უხეშ დარღვევებზეც“ არ დასმულა. 

 

3 ნოემბრის გაუქმებული არჩევნები განმეორებით 16 ნოემბერს ჩატარდა. მასში „ნაციონალური მოძრაობის“ კანდიდატს – ვაჟა ბოლქვაძეს მონაწილეობა საერთოდ აღარ მიუღია. არჩევნებში გამარჯვებულად ქრისტიან-დემოკრატი ზაზა შაშიკაძე გამოცხადდა. 

 

„ბათუმელების“ კითხვას, რატომ უცხადებს ოლქი ნდობას უკვე მეორედ იმ ადამიანებს, რომლებმაც 2008 წლის 3 ნოემბრის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები კანონდარღვევით ჩაატარეს? – ცენტრალური საარჩევნო კომისიის პრესსამსახურის ხელმძღვანელმა ეკა აზარაშვილმა უპასუხა: „2008 წლის 3 ნოემბრის არჩევნები გაუქმდა უსკოს გადაწყვეტილებით. ამისთვის უსკოს, ალბათ, ბევრი მიზეზი ჰქონდა. რაც შეეხება ახალი კომისიების დაკომპლექტებას, რამდენადაც ვიცი, 2010 წლის თვითმმართველობის არჩევნების დროსაც დაახლოებით იგივე შემადგენლობა იყო კომისიებში, რომელ არჩევნებზეც პრეტენზიები მათ მუშაობასთან დაკავშირებით არ ყოფილა“.

 

ამ საკითხზე უსკოს თავმჯდომარის არჩილ მიქელაძის განმარტებით კი, რომელიც მისგან „ბათუმელებმა“ 2010 წელს მიიღო, უსკოს არ ჰქონდა პირთა პასუხისმგებლობის დაყენების უფლებამოსილება. „ჩვენ მხოლოდ საჩივრები განვიხილეთ. რამდენადაც ვიცი, საოლქო საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარემ, ილია ცხადაძემ დაწერა განცხადება ცესკოში და გადადგა. ჩვენ მის განცხადებას ვერც განვიხილავდით, ოლქები უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე მხოლოდ დროებით გვექვემდებარებიან, მათი ზემდგომი ცესკოა“, – უთხრა მიქელაძემ „ბათუმელებს“.
2008 წლის 3 ნოემბრის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში მონაწილე ოპოზიციური პარტიები ხელვაჩაურის ოლქის შედეგების გაბათილებას სხვა გარემოებით ხსნიდნენ. 3 ნოემბრის არჩევნების შემდეგ, წინასწარ გავრცელებული მონაცემებით, მმართველმა პარტიამ ხმათა 78,83 პროცენტით გაიმარჯვა და 10 პროპორციული მანდატი მოიპოვა. „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ მოიგო არჩევნები ექვსივე მაჟორიტარულ ოლქშიც. 14,75 პროცენტის მხარდაჭერა მოიპოვა.

 

 

ამ არჩევნებში 5-პროცენტიანი ბარიერი ოპოზიციური პარტიებიდან მხოლოდ „ქრისტიან-დემოკრატიულმა მოძრაობამ“ გადალახა. მათ პროპორციულად ერთზე მეტი მანდატის მოპოვება ვერ შეძლეს. შესაბამისად, უმაღლეს საბჭოში მხოლოდ 2 მანდატით შესული „ქრისტიან-დემოკრატები“ უმაღლეს საბჭოში ვერც ფრაქციას ქმნიდნენ. ხელისუფლებამ ხელვაჩაურის ოლქის სხვადასხვა უბანზე დაფიქსირებული დარღვევები გამოიყენა და შედეგები გააუქმა. 

 

ამ ეჭვის საფუძვლიანობას ოპოზიციური პარტიების წარმომადგენლები იმითაც ხსნიდნენ, რომ განმეორებით არჩევნებში მონაწილეობა აღარ მიუღია „ნაციონალური მოძრაობის“ ხელვაჩაურის მაჟორიტარობის კანდიდატს ვაჟა ბოლქვაძეს. ის სამუშაოდ ისევ აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროში დაბრუნდა. განმეორებითი არჩევნები ხელვაჩაურის ოლქში ქრისტიან-დემოკრატმა ზაზა შაშიკაძემ მოიგო. 

2008 წლის 5 ნოემბერს უსკომ ხელვაჩაურის ოლქში 3 ნოემბრის პროპორციული და მაჟორიტარული არჩევნების შედეგები ბათილად სცნო (განკარგულება #90) და ხელახალი არჩევნები, პროპორციული 16 ნოემბრისთვის, ხოლო მაჟორიტაული 14 დეკემბრისთვის დანიშნა.
უსკომ ხელვაჩაურის ოლქში შედეგების გაბათილების ერთ-ერთ მიზეზად „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს შესახებ“ კანონის 63 მუხლის მე-11 პუნქტიც მიუთითა, რომლის თანახმად ოლქის შედეგები იმ შემთხვევაში უქმდება, თუ ამ ოლქის გარკვეულ უბნებზე კანონის მოთხოვნათა უხეშად დარღვევის გამო ბათილად იქნა ცნობილი კენჭისყრის შედეგები“.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

სტატია მომზადებულია გაეროს დემოკრატიის ფონდის მხარდაჭერით. სტატიის შინაარსზე პასუხისმგებელია სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტი და მასში გამოთქმული მოსაზრებები, შესაძლოა, არ ასახავდეს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციისა და გაერთიანებული ერების დემოკრატიის ფონდის შეხედულებებს.

საავტორო კინოს სექტემბერი ბათუმში

კინოფესტივალის საპატიო სტუმრები იქნებიან ქართველი რეჟისორი ელდარ შენგელაია, პოლონელი რეჟისორი იერჟი ჰოფმანი, რომელთაც გადაეცემათ BIAFF ყოველწლიური პრიზი მსოფლიო კინემატოგრაფიაში შეტანილი წვლილისათვის (ე.წ. Lifetime Achievement Award) და, ასევე, თურქი რეჟისორი, კანის საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზიორი ნური ბილჯე ჩეილანი, რომელსაც გადაეცემა სპეციალური პრიზი გამომსახველობითი ოსტატობისთვის კინოში.

კინოფესტივალის ძირითად პროგრამაში  წარმოდგენილი იქნება 40-მდე სრულმეტრაჟიანი და 40-მდე მოკლემეტრაჟიანი  ფილმი 20-22 ქვეყნიდან.

საერთაშორისო საკონკურსო პროგრამა შედგება სამი სექციისგან: მხატვრული, დოკუმენტური და მოკლემეტრაჟიანი ფილმების სექცია. თითოეულ კონკურსს აფასებს ხუთკაციანი საერთაშორისო ჟიური.

მხატვრული ფილმების კონკურსის ჟიურის ელდარ შენგელაი უხელმძღვანელებს. ჟიურის წევრები არიან: სერგეი ლავრენტიევი რუსეთიდან, ნიკ ჰოლდსვორზი დიდი ბრიტანეთიდან, გიორგი პალფი უნგრეთიდან და პიოტრ ზელენკა ჩეხეთიდან. რაც შეეხება ამ სექციაში დაწესებულ პრიზებს, ესენია: გრან პრი, საუკეთესო რეჟისურა, საუკეთესო მამაკაცის როლის შემსრულებელი, საუკეთესო ქალის როლის შემსრულებელი და ჟიურის სპეციალური პრიზი.

დოკუმენტური ფილმების კონკურსის ჟიურის რადოსლავ პივოვარსკი (პოლონეთი) უხელმძღვანელებს. ჟიურის წევრები იქნებიან: ფარდინ საჰებზამანი ირანიდან, გუნერ გულერი თურქეთიდან, სერგეი ბუკოვსკი უკრაინიდან და ნინო ორჯონიკიძე საქართველოდან. ამ სექციაში გამარჯვებულებისთვის დაწესებული პრიზებია: საუკეთესო დოკუმენტური ფილმი და ჟიურის სპეციალური პრიზი.

მოკლემეტრაჟიანი ფილმების კონკურსის ჟიურის თავმჯდომარე კი  სიტორა ალიევა (რუსეთი) იქნება. ჟიურის შემადგენლობა ასეთია: კრზისზტოფ კოპცზინსკი პოლონეთიდან, ირინა რომანჩენკო უკრაინაიდან, მიხაელ კილმკიევიჩი პოლონეთიდან და დათო ჯანელიძე საქართველოდან. რაც შეეხება ამ სექციის პრიზებს, ესენია: საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი ფილმი და ჟიურის სპეციალური პრიზი.

არასაკონკურსო პროგრამაშიც 3 სექცია იქნება: „აბრეშუმის გზის ქვეყნების კინო“ (SILK ROAD), რომელშიც გაერთიანებულია  არასაკონკურსო ჩვენებით ახალი ფილმები კავკასიის ქვეყნებიდან, ირანი, თურქეთი, ცენტრალური აზია და ა.შ. მეორე სექცია იქნება დიდოსტატთა კოლექცია, სადაც ცნობილი რეჟისორების რამდენიმე ბოლო ფილმი იქნება წარმოდგენილი და  კინოფესტივალის შემადგენელი მესამე ნაწილი იქნება მასტერკლასები და ვორქშოფები.

კინოფესტივალის ყოველწლიური პრიზი მსოფლიო კინემატოგრაფიაში შეტანილი წვლილისათვის (ე.წ. Lifetime Achievement Award) ქართველ და უცხოელ კინომოღვაწეებს გადაეცემა.

როგორც კინოფესტივალის მენეჯერმა, ზვიად ელიზიანმა განაცხადა,  ფესტივალზე დასწრება აკრედიტებული სტუმრებისთვის (ოფიციალური სტუმრები, ჟურნალისტები, ბლოგერები, კინოს სექტორის წარმომადგენლები) უფასო იქნება, ხოლო აკრედიტაციის არმქონე პირებს დასწრება რეგისტრაციის საშუალებით შეუძლათ. „იქნება უფასო სტუდენტებისთვის, ახალგაზრდებისთვის, მაგრამ მათთვის, ვისაც უნდა რომ ჰქონდეს გარანტირებული ადგილი,  დავაწესებთ სიმბოლურ ფასს. ეს შეიძლება იყოს 1-2 ლარი. ვისაც აინტერესებს, მისთვის 1 ლარის გადახდა, რომ გარანტირებული ადგილი ჰქონდეს, არ იქნება პრობლემა.  ჩვენ ამით არანაირად შემოსავალს არ ვიღებთ, ძალიან მიზერული თანხაა. უბრალოდ ჩვენ მივცემთ საშუალებას ყველას, რომ ჰქონდეთ რეგისტრაციის და დაჯავშნის საშუალება.  ამ სიმბოლური ფასის ერთადერთი იდეა ეს იქნება“, – აღნიშნა ზვიად ელიზიანმა.

კინოფესტივალზე დამსწრეთა  რაოდენობის შეზღუდვას  ზვიად ელიზიანი კინოთეატრ „აპოლოსა“ და სასტუმრო „რედისონის“ დარბაზების სიმცირით ხნის.

კინოფესტივალზე, კინოჩვენების გარდა, შემდეგი ღონისძიებები გაიმართება: ორდღიანი ინდუსტრიული შეხვედრების სექცია, დოკუმენტური კინოს ვორქშოფი და ბლოგერების კონკურსი.

ზვიად ელიზიანის თქმით, BIAFF კინოფესტივალს წელს სამი სარეკლამო კლიპი ექნება: „ერთში მონაწილეობს ელდარ შენგელაია, მიხეილ კობახიძე, რომელიც, ასევე, ჩვენი კინოფესტივალის საპატიო სტუმარი იყო და საშა რეხვიაშვილი. შესაბამისად ამ კლიპების თემატიკაც მათი ფილმებიდან არის“ – აღნიშნა ზვიად ელიზიანმა.

BIAFF კინოფესტივალის ორგანიზატორია ბათუმის ხელოვანთა სახლი „არგანი“, ხოლო ოფიციალური პარტნიორი ქ. ბათუმის მერიაა.

batumelebi.ge ფესტივალის პროგრამას რამდენიმე დღეში გამოქვეყნებს.

ქეთი ჟვანია, ქეთი არჯევანიძე  

დისკუსია ეკოლოგიურ პრობლემებზე არ შედგა

დისკუსია პრესკაფეში

„ … ნაციონალურმა მოძრაობამ ბოდიში მოგვიხადა, ამ დისკუსიაში ვერ შემოგიერთდებით და შემდეგისთვის მოვალთო; ქრისტიან-დემოკრატიულმა მოძრაობამ კი იმ კანდიდატის ოჯახური პრობლემები მოიმიზეზა, ვინც დღეს აქ  უნდა მოსულიყო; ახალი მემარჯვენეებისა და ლეიბორისტული პარტიის პასუხი იყო ერთნაირი, მათი წარმომადგენლები გზაში არიან და აუცილებლად შემოგვიერთდებიან. “ –  ასე დაიწყო დღეს მოდერატორმა ზვიად ქორიძემ დისკუსია თემაზე „ეკოლოგიური პრობლემები და ეკომიგრაცია.“

დისკუსია „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლის“ ორგანიზებითა და საერთაშორისო ორგანიზაცია „ნედ“ის დაფინანსებით პროექტის – „დემოკრატიული იდეების განვითარებისთვის“ ფარგლებში შედგა. საბოლოო ჯამში კი დისკუსიაში მონაწილეობა მხოლოდ ორი პოლიტიკური სუბიექტის წარმომადგენელებმა, კოალიცია „ქართული ოცნებიდან“ რომან ბოლქვაძემ და „თავისუფალი საქართველოს“ წევრმა ბადრი ცინცქილაძემ მიიღეს. შესაბამისად, ვერ შედგა დებატებიც.

მოდერატორის კითხვებზე პასუხების გაცემის შემდეგ დისკუსიის მონაწილეებმა განაცხადეს, რომ გარემოსდაცვით პრობლემებზე მათი მოსაზრებები ხშირ შემთხვევაში ერთმანეთის მსგავსია და მათ უფრო მეტი კითხვა მმართველი პარტიის წარმომადგენელთან ჰქონდათ.

მათივე თქმით, მათ გასაკუთრებით აჭარაში დაგეგმილი ჰიდროპროეტების განხორცილების შემთხვევაში მოსალოდნელი პრობლემები და ეკომიგრანტების რაოდენობის  კიდევ გაზრდის შესაძლებლობა აწუხებთ.

ცაგო კახაბერიძე

ამავე თემაზე:  საარჩევნო პროგრამები გარემოსდაცვითი პოლიტიკის გარეშე

ხელვაჩაურის გამგებელი გადადგა

გავრცელებულ ინფორმაციას, რომ „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ თემურ დუმბაძის საქართველოს პარლამენტის არჩევნებზე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მაჟორიტარობის კანდიდატად წარდგენას აპირებს, პარტიის აჭარის ორგანიზაციის თავმჯდომარე არ ადასტურებს. გელა დეკანაძის თქმით ეს საკითხი ჯერ კიდევ გადასაწყვეტია, „ხელვაჩაურის მაჟორიტარობის კანდიდატის ვინაობა „ნაციონალურ მოძრაობას“ დაზუსტებული ჯერ კიდევ არ აქვს. განილიხილება თემურ დუმბაძის კანდიდატურა და სხვაც“ – უთხრა „ბათუმელებს“ გელა დეკანეძემ. ვინ არის ეს „სხვა“, რომელიც ასევე ხელვაჩაურის მაჟორიტარობის კანდიდატად განიხილება მმართველი პარტიის მიერ, მან არ დააკონკრეტა.  

 

 

ინფორმაცია მაჟორიტარ კანდიდატად წარდგენის შესახებ, არც თავად თემურ დუმბაძემ დაადასტურა: „ეს ჯერ გადაწყვეტილი არ არის“. კითხვაზე კი, რატომ წავიდა დაკავებული თანამდებობიდან, მან უპასუხა, რომ „ეს მხოლოდ და მხოლოდ მისი საქმეა“. 

 

 

ბოლო პერიოდში განსაკუთრებული პოლიტიკური აქტიურობით თემურ დუმბაძე კურორტ ბეშუმში ბიძინა ივანიშვილის სტუმრობისას გამოირჩეოდა, მას „ნაციონალური მოძრაობის“ მაისური წარწერით  – „მე მიყვარს საქართველო“ ეცვა და ამავე წარწერით კეპი, რომელიც გამგებელს თან ქონდა, ივანიშვილს დაახურა, მოგვიანებით მან ჟურნალისტებთან ასეთი კომენტარი გააკეთა:  „იმათთვის, ვინც ხალხის დაპირისპირებას დააპირებს, ვიქნებით ზონდერიც და ის ადამიანებიც, რომლებიც ხელს შევუშლით ამაში. არ დავუშვებთ რაიმე პროვოკაციას არამარტო ბეშუმში, არამედ მთელ საქართველოში.“   

 

 

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ყოფილი გამგებელი თემურ დუმბაძე დაიბადა 1960 წელს, დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1995 წელს კი ქალაქ ოდესის ინსტიტუტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი. ის 2008 წლიდან ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის გამგებელია, მანამდე კი ამავე მუნიციპალიტეტის კახაბრის თემის რწმუნებულად მუშაობდა. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ საიტზე გამოქვეყნებული ინფორმაციით თემურ დუმბაძე 2007-2008 წლებში საადვოკატო საქმიანობასაც ეწეოდა. უფრო ადრე, 2000 წლიდან კი ის იყო შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხელვაჩაურის რაიონული განყოფილების უფრისის მოადგილე კრიმინალურ დარგში. 

 

 

სხვადასხვა დროს მას ნამუშევარი აქვს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხელვაჩაურის რაიონული განყოფილების მოადგილედ კადრებისა და პირადი შემადგენლობის დარგში, ამავე სამსახურის უფროსის მოადგილედ. იყო კომკავშირის რაიკომის მეორე მდივანი, რაიკომის ინსტრუქტორი და სოფელ ჩხუტუნეთის კოლმეურნეობის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ბათუმის მერმა თანამდებობა დატოვა

რობერტ ჩხაიძე
რობერტ ჩხაიძე

უფლებამოსილების შეწყვეტის მიზეზად აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები სახელდება. რობერტ ჩხაიძე უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში ბათუმის მაჟორიტარობის კანდიდატობას აპირებს.   

 

საკრებულოს თავმჯდომარემ გიორგი კირთაძემ რობერტ ჩხაიძის მუშაობა მერის პოსტზე დადებითად შეაფასა და მას „ყველაზე ნაყოფიერი“ უწოდა.

 

 

პროფესიით ინჟინერი რობერტ ჩხაიძე ბათუმის მერის თანამდებობაზე 2007 წლიდან დღემდე მუშაობდა.  

 

უფლებამოსილება შეუჩერდა საკრებულოს უმრავლესობის ორ წევრს, ეკა თარგამაძეს და ნოდარ ფუტკარაძესაც, რომელიც საკრებულოს წევრობის გარდა, აჭარის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებულ ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტის ხელმძღვანელიც იყო.

 

აღნიშნული პირები „ნაციონალური მოძრაობის“ პროპორციული სიით იყრიან კენჭს. 

 

საკრებულოს პრესსამსახურის ცნობით, ბათუმის მერის მოვალეობას  სავარაუდოდ მერის მოადგილე, ჯემალ ანანიძე შეასრულებს. 

 

ლელა დუმბაძე 

პეტრას ციხეზე მოიჯარემ უარი თქვა

Georgien Invest International Companiy პეტრას ციხის იჯარის წესით მიღებაზე უარს ამბობს. ამის შესახებ „ბათუმელებთან“ კომპანიის დირექტორმა გიორგი ქვრივიშვილმა განაცხადა, უარის თქმის მიზეზებზე კი საუბარი არ ისურვა. კითხვას, ხომ არ გახდა ამის მიზეზი ეკლესიის, როგორც მესაკუთრის დამოკიდებულების დაფიქსირება ციხის იჯარით გაცემასთან დაკავშირებით, მან არ უპასუხა.

საქართველოს ყოფილი პრემიერის ნიკა გილაურის მიერ 2011 წლის 21 დეკემბერს გამოცემული განკარგულებით Georgien Invest International Companiy-ს პეტრას ციხე 45 წლის ვადით იჯარის წესით, სიმბოლურად ფასად, 1 ლარად უნდა გადასცემოდა.

კომპანიას იჯარის წესით უნდა მიეღო ასევე პეტრას ციხესთან არსებული 32 179 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი. ამავე განკარგულებით განსაზღვრული იყო ასევე ვალდებულებები, რომლის თანახმადაც მოიჯარეს ციხის ჩრდილოეთის კედლის აღდგენა, ისტორიულ ობიექტებთან მისასვლელი ბილიკის მშენებლობა, ძეგლის დაზიანებული ნაწილების გამაგრება, მისასვლელი ადგილის მშენებლობა, სალარო გაყიდვის ჯიხურის მოწყობა, განათების სისტემისა და პარკინგის მოწყობა ევალებოდა. ამ ვალდებულებების შესრულების მიზნით კომპანიას არანაკლებ 500 000 ლარის ინვესტიციის განხორციელება ევალებოდა.

მიტოვებული კაფე „რვაფეხა”

ორი თვის წინ აჭარის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს ახალგაზრდული დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ნოდარ ფუტკარაძე „ბათუმელებთან“ საუბარში აცხადებდა, რომ კაფე უნდა მოეწყოთ და სამართავად სტუდენტებისთვის გადაეცათ. „აქ დასაქმდებიან სტუდენტები მიმტანებად, ბარმენებად. გარდა იმისა, რომ იმუშავებენ, სტუდენტებს შესაძლებლობა ექნებათ დალიონ ყავა, კოკა-კოლა და მიირთვან ბურგერები საბაზრო ღირებულებაზე ბევრად ნაკლებ ფასად“.

ნოდარ ფუტკარაძის თქმით, კაფე უნდა გამხდარიყო ადგილი, სადაც მხატვრები, მუსიკოსები და სხვა შემოქმედებითი ჯგუფები საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზებას შეძლებდნენ.

ზაფხული სულ რამდენიმე დღეში მიილევა, თუმცა კაფეში არაფერი შეცვლილა.

რატომ გადაიფიქრა ახალგაზრდულმა დეპარტამენტმა სტუდენტებისთვის საჩუქრის გაკეთება, ამის გადამოწმება ნოდარ ფუტკარაძესთან ვცადეთ: „ვეღარ მოვახერხეთ, გვერდით რეაბილიტაცია მიდის და ჯობია გავაკეთოთ მომავალში და იყოს უკეთესი ხარისხის, ვიდრე ნაჩქარევი და არა ისეთი, როგორც ჩვენ გვსურს“.

როგორც ნოდარ ფუტკარაძე „ბათუმელებში“ გამოქვეყნებულ სტატიაში – „რვაფეხა – დროებითი საჩუქარი სტუდენტებს“, აცხადებდა, ახალგაზრდულ დეპარტამენტს სტუდენტური პროექტებისთვის 25 000 ლარი ჰქონდა ბიუჯეტში გათვალისწინებული, საიდანაც მინიმუმ 15 000 ლარი სწორედ ამ კაფეს რეაბილიტაციაზე უნდა დახარჯულიყო. კითხვაზე – რაზე დაიხარჯება თანხა, რომელიც ამ პროექტისთვის იყო გათვლილი? – ნოდარ ფუტკარაძე პასუხობს: „თანხა არ გვქონდა ამისთვის გათვლილი, უბრალოდ, ჩვენ გვაქვს თანხები გაუთვალისწინებელი ხარჯებისთვის და წელს აღარ ვაპირებთ კაფეზე დახარჯვას“.

ახალგაზრდული დეპარტამენტის ორი თვისწინანდელი ინიციატივა, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ იურისტების განცხადებით, წინასაარჩევნო მოსყიდვის ეჭვს ბადებდა, რადგან სტუდენტებისთვის საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად მომსახურების შეთავაზება საარჩევნო წელს, არსებული კანონმდებლობის მიხედვით, მოსყიდვის კატეგორიაში გადის. თუმცა, ნოდარ ფუტკარაძე ამ მოტივს გამორიცხავს: „კაფეს გაკეთება იურისტების შეფასების გამო არ გადაგვიფიქრებია. ასეთი განცხადებების ნამდვილად არ გვეშინია, რადგან ვაკეთებთ სამართლებრივად. კანონი არ კრძალავს, ახალგაზრდული ორგანიზებული კაფე გვქონდეს“.

თუმცა, როგორც აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროში აცხადებენ, „რვაფეხა“ მათ ბალანსზეა, რადგან განათლებისა და კულტურის სამინისტროს კომერციული საქმიანობის უფლება კანონით აქვს აკრძალული.

 

ლეიბორისტები აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებისთვის ემზადებიან

27 აგვისტოს ლეიბორისტულმა მოძრაობამ  აჭარის უმაღლესი საბჭოს  არჩევნებზე დეპუტატობის კანდიდატები წარადგინა.  პარტიული სია შემდეგი კანდიდატებით არის დაკომპლექტებული: ქედის მუნიციპალიტეტში „ლეიბორისტებს” ზაირა ძნელაძე წარმაოდგენს, ქობულეთში – ბელა ბერაძე, შუახევში – თამარ მიქელაძე, ხელვაჩაურში – ბიძინა დუმბაძე, ხულოში – ზაურ დეკანაძე, ბათუმში კი დავით რობაქიძე იყრის კენჭს.

ლეიბორისტული მოძრაობის წევრმა, სოსო შატბერაშვილმა აღნიშნა, რომ მათ სიაში გენდერული თანასწორობა დაცულია. მისი განცხადებით „ლეიბორისტული მოძრაობა დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს  ქალების პოლიტიკაში მოსვლას  და ღირსეული ადგილის დაკავებას, როგორც საკრებულოებში, ასევე პარლამენტში“.

რამდენიმე დღეში ლებორისტული პარტიის თავმჯომარემ, შალვა ნათელაშვილმა საქართველოს პარლამენტის დეპუტატობის მაჟორიტარობის კანდიდატები  და პარტიის სია უნდა წარადგინოს.

 ქეთი არჯევანიძე

ხანძარი ჯორჯიაშვილის ქუჩაზე

ამ წუთებში ჯორჯიაშვილის ქუჩაზე ხანძარი ლოკალიზებულია. მოსახლეობის განმარტებით, ხანძრის მიზეზი სახლის სხვენზე არსებული ელექტროგაყვანილობა გახდა, თუმცა სახანძრო სამსახურის თანამშრომლები ამას არ ადასტურებენ.

ადგილზე მობილიზებულია სახანძრო სამაშველო სამსახური და საპატრულო პოლიცია. მოსახლეობისა და პოლიციის ინფორმაციით ხანძრის შედეგად არავინ დაშავებულა.

მოსახლეობა ამბობს, რომ სახანძრო სამსახური ადგილზე 20 წუთის დაგვიანებით მოვიდა.

მითომანის საათი

ბავშვური სისასტიკით ჩადენილი ეს “დანაშაული” მკითხველებს სხვადასხვაგვარად განაწყობს. მწერლის ფსევდო-ეგზოტიკურ სამყაროში მოხვედრილს ორი გზა აქვს: ან წიგნი უნდა დახუროს და თქვას, რომ ეს საერთოდ არ არის ლიტერატურა (თავის დროზე ფილიპ სოლერსმა უარი თქვა “მკვლელის ჰიგიენის” გამოქვეყნებაზე გამომცემლობა “გალიმარში”), ან მსხვერპლის როლს უპირობოდ დათანხმდეს. ეს უკანასკნელი თითქმის ტყვეა ტირანი ავტორისა, რომელიც მონოტონურად წერს სამ წიგნს წელიწადში და მათგან მხოლოდ ერთს მიუგდებს ხოლმე დამშეულ პუბლიკას. თაყვანისმცემლები კი მართლაც მრავლად ჰყავს. მისი რომანი “კრძალვით და ცახცახით” გამოსვლისთანავე ბესტსელერი გახდა და ნახევარმილიონიანი ტირაჟით გაიყიდა (ტკბილია მსხვერპლად ყოფნა, პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლებს, გამშვიდებს).

ამელი ნოტომი ამბობს, რომ ფროიდი არ წაუკითხავს. მისი ასექსუალური პერსონაჟები კი სიკვდილსა და სიცოცხლეს ისეთი ვნებით ეთამაშებიან, როგორც მხოლოდ საკუთარი წარმოსახვის მძევლებს სჩვევიათ – უმთავრესად, ბავშვებს. მითები თითქოს თავისით ჩნდებიან, თვალს და ხელს შუა, არაფრიდან იბადებიან… ის არ თამაშობს მათით. ის თავად არის საკუთარი ამბების ვოლიერში გამომწყვდეული მითიური ქმნილება (თვალი გადაავლეთ ავტობიოგრაფიულ რომანებს: “სასიყვარულო საბოტაჟი”, “ტუბების მეტაფიზიკა”, “შიმშილის ბიოგრაფია”).

 

მისი რომანების კითხვისას შთაბეჭდილება გრჩებათ, რომ ის ლიტერატურული კონტექსტიდან ამოვარდნილი, სრულიად არათანამედროვე ავტორია – მითომანების მაჯის საათი სხვა დროს აჩვენებს. წესით, ამ წიგნებს ერთადერთი ნამდვილი მკითხველი უნდა ჰყავდეს – ამელი ნოტომი, მაგრამ პარადოქსია: მათ მაღაზიების თაროებიდან იტაცებენ, უამრავ ენაზე თარგმნიან, ადაპტაციის შემდეგ სცენაზე დგამენ (“მტრის ნიღაბი” – რუსთაველის თეატრის რეპერტუარში), ფილმებად იღებენ… ავტორს კი არა აქვს კომპიუტერი, ტელევიზორი, მობილური ტელეფონი, რაც არა მგონია, მხოლოდ მისი მორიგი ახირება იყოს – სავარაუდოდ, ამ ექსცენტრულ ქალს მართლაც არ სჭირდება ეს ჩვეულებრივი ნივთები. სამაგიეროდ, სხვა გასართობები აქვს: ექსტრავაგანტური ქუდების კოლექცია, მკვეთრი მაკიაჟი, ალისფრად შეღებილი ტუჩები… და რას აკეთებენ ოთახში მარტო დარჩენილი პატარა გოგოები სარკის წინ? განა არ ცდილობენ, რომ რაღაც უცნაური და ამაღელვებელი მოიხელთონ?

 

ამელი ცნობილი ბელგიელი დიპლომატის ოჯახში დაიბადა. დიპლომატებს დიდი საქმეები აქვთ მოსაგვარებელი – დიდი მითები უნდა მოიფიქრონ. ცივილიზაციების შეჯახების ადგილები, უმრავლეს შემთხვევაში, ცხელ წერტილებად ანთია მსოფლიოს პოლიტიკურ რუკაზე. იაპონიის ქალაქ კობეში დაბადებული გოგონა, რომელიც 5 წლის ასაკში თავს იაპონელად აღიქვამდა, ბოლომდე ევროპელი ვერასდროს გახდება, ვერც ფროიდის წასაკითხად მოიცლის. მთავარია, რომ თავბრუდამხვევ წარმატებას უძლებს, წარმოსახვის უშრეტი წყარო აქვს… მკითხველებისთვის კი მესამე გზაც არსებობს: მისი წიგნებით ერთსაათიანი თავშექცევა.

 

გაზეთ „ბათუმელების“ არქივიდან, 2009 წელი. 

 

„ოსტატი და მარგარიტა“ ბათუმის თეატრში

დღეს, საღამოს 8  საათზე ბათუმის ილია ჭავჭავაძის დრამატულ თეატრში მოსკოვის დამუკიდებელი თეატრის სპეკტაკლი, „ოსტატი და მარგარიტა” გაიმართება. ბილეთის ფასი 50-100 ლარია. როგორც თეატრში აცხადებენ, ამ დროისათვის ბილეთების უმრავლესობა გაყიდულია. 

 

 

მოსკოვის დამოუკიდებელი თეატრმა მუშაობა 2003 წელს ბულგაკოვის „ოსტატი და მარგარიტას” ჩვენებით დაიწყო. 2003 წლიდან დღემდე სპექტაკლი 700-ჯერაა ნაჩვენები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში – აღნიშნულია თეატრის ვებგვერდზე.

 

 

ვოლანდის როლს სპექტაკლში რუსეთის სახალხო არტისტი, ვიქტორ ავილოვი ასრულებს, მარგარიტას კი ოლგა კაბო, რუსეთის დამსახურებული არტისტი. სპეკტაკლის დამდგმელი რეჟისორია ვალერი ბელიაკოვიჩი.

საავტორო კინოს ფესტივალი 15 სექტემბრიდან

ბათუმის საავტორო ფილმების მე-7 საერთაშორისო კინოფესტივალი 2012 წლის 16-23 სექტემბერს გაიმართება. ძირითად პროგრამაში წელს სხვადასხვა სექციებში წარმოდგენილი იქნება 40-მდე სრულმეტრაჟიანი ფილმი და 40-მდე მოკლემეტრაჟიანი ფილმი დაახლოებით 20-22 ქვეყნიდან.

  

 

კინოფესტივალის მენეჯმენტმა უკვე დაასრულა კინოფესტივალის მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო კონკურსის ჟიურის და მოკლემეტრჟიანი ფილმების შერჩევა. ცნობილია, რომ მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო კონკურსის ჟიურის თავმჯდომარე სიტორა ალიევა იქნება, რუსეთში არსებული კინოფესტივალის, „კინოტავრის” პროგრამების დირექტორი. ჟიურის წევრები არიან: ქშიშტოფ კოპჟინსკი, პოლონელ რეჟისორი, პოლონური კინოს ინსტიტუტის ექსპერტი, ირინა რომანჩენკო, თეატრმცოდნე  უკრაინიდან, მიხაილ კლიმკიევიჩი – პოლონელი რეჟისორი და დათო ჯანელიძე, ქართველი კინორეჟისორი.

 

ბათუმის საერთაშორისო კინოფესტივალი 2006 წელს დაარსდა. კინოფესტივალის ორგანიზატორია ბათუმის ხელოვანთა სახლი „არგანი”, ოფიციალური პარტნიორი ბათუმის მერია.

კინოფესტივალის მხარდამჭერები არიან: „ფონდი ღია საზოგადოება  – საქართველო“, პოლონეთის ფილმების ინსტიტუტი, British Council, კომპანია „აირზენა”, ბათუმის საერთაშორისო საკონტეინერო ტერმინალი. 

 

ქირავდება „ბინა“

„ქირავდება იზოლირებული სახლი ბათუმის ცენტრში, პიაცასთან“ – თბილისელმა გოგონებმა ეს განცხადება ინტერნეტში ნახეს, დაათვალიერეს სურათებიც და ფიქრობდნენ, რომ 2 კვირიანი დასვენებისთვის მათთვის მისაღები ფასი და პირობებიც  დახვდებოდათ. პირველი შთაბეჭდილება აღფრთოვანება იყო, ასეთ კარგ სახლსაც არ ელოდნენ, ეიფორია წამიერად დასრულდა,  როცა მეპატრონე გასცდა კომფორტულ სახლს და გოგონებს ერთსართულიან შენობაზე მიუთითა -„ აი, ამას ვაქირავებ.“ შენობაში რამდენიმე ოთახი აღმოჩნდა, ძველი რემონტით,  6  ძველი საწოლით, სველი წერტილითა და სამზარეულოში დაცლილი გაზის ბალონით.

 „სურათებში საერთოდ სხვანაირად ჩანდა ეს სახლი.  რადგან 2 გოგო ვიყავით, 20 ლარად მოგცემთ თითოსო მეპატრონემ, ისე 90 ლარად ვაქირავებო მთელს სახლსო. უკანმოუხედავად გამოვედით იმ სახლიდან, სახლსაც ვერ დავარქმევ, ბოსელს უფრო გავდა“, – ამბობს ანი ახვლედიანი, ბინის ქირაობის მსურველი ერთ-ერთი გოგონა.

 ბათუმში ჩამოსული დამსვენებლები ბინის შოვნის რამდენიმე საშუალებას იყენებენ. ესენია: ინტერნეტი, ახლობლების რეკომენდაცია, მაკლერების დახმარება და  კონსულტაციები ბათუმის მაღაზიის გამყიდველებსა და ტაქსის მძღოლებთან. საშუალო დონის ერთოთახიანი იზოლირებული ბინა ბათუმში ორმა ადამიანმა რომ იქირაოს, 100 ლარი უნდა გადაიხადონ დღეში,  ანუ 1400 ლარი 2 კვირაში.  დამსვენებლები ჩივიან, რომ ბათუმში ძალიან მაღალია ბინის ფასები და, თან სერვისი ელემენტარულ პირობებს ვერ აკმაყოფილებს.

 ანი ახვლედიანის თქმით,  მან და მისმა მეგობარმა ბინების ძებნაში მთელი დღე დაკარგეს: „ერთი სახლი ვნახეთ, უფრო სწორად პატარა ოთახი იყო და სახლად აქირავებდნენ. აბაზანა-ტუალეტთან მისასვლელად აივანი უნდა გაგევლო და თან ძალიან სიბინძურე იყო შიგნით. ესეც 40 ლარად გვაძლევდა, რადგან 2 გოგონა ხართო.

 შემდეგ ზედა სართულზე აგვიყვანა, ოღონდ აქ  უფრო ძვირად იქნებაო. აი, ოდნავ უკეთესი პირობები იყო, იქაც ტუალეტი იქით იყო, თან  რაღაც რკინის მაღალი კიბეებით უნდა ასულიყავი ეზოდან.  ეს 40 ლარში ვერ იქნებაო,  უკეთესი პირობებიაო. არადა, ოდნავ სუფთა იყო იმაზე“. 

 მარი მაჭავარიანმა წელს დაამთავრა სკოლა და 1 წლიანი ინტენსიური  საგამოცდო მეცადინეობის შემდეგ გადაწყვიტა მეგობრებთან ერთად ბათუმში დასვენება. ბინა ნაცნობობით იშოვა, ცენტრიდან ცოტა მოშორებით და ზღვიდან 15 წუთის ფეხით სავალზე.

 „თავიდან ვიყავით სამი გოგო, თითო ვიხდიდით 10 ლარს. შემდეგ დაგვემატა კიდევ ერთი. სულ დგას 3 საწოლი, მაგრამ გვახდევინებენ ოთხისას, რადგან ის ერთი შემოგვიერთდა. ვუთხარით საწოლი დაემატებინა, მაგრამ უარი გვითხრა. ისე, საწოლებში იგულისხმება: ერთი „ლეჟანკა“, ერთი გასაშლელი ტახტი და ერთი ნამდვილი საწოლი. სააბაზანო  არის თეთრი კარკასი. დუში არ ეხსნება და უნდა იტრიალო, რომ წესიერად იბანაო.

 ჰო, კიდევ, მორიელი გვყავდა სახლში, ონკანში იყო. მერე ჩემმა მეგობარმა მოკლა ძლივს. იმ ქალს მერე დავუძახეთ და, უი, მეც მყავდა, არ არის შხამიანი, არ არის ბათუმში შხამიანი მორიელებიო. ეს არის და ეს. მეტი რაღა პრობლემა უნდა გვქონდეს”, – ამბობს მარი მაჭავარიანი.

 როგორც ბინების გამქირავებლები ამბობენ, ბათუმს წელს მეტი ტურისტი ჰყავს შარშანდელთან შედარებით. შოთა ყურშუბაძემ ბინების ფასები გააძვირა, რადგან, როგორც თავად ამბობს, პირობები გააუმჯობესა და ეხლა ოთახნახევრიან ბინას 50 ლარად აქირავებს. ლილი დიასამიძის ბინას კი წელს უფრო იაფად იქირავებთ  ვიდრე შარშან იქირავებდით. დიასამიძე გაიაფებას სასტუმროების რაოდენობის გაზრდით ხსნის.  

 ბინების მეპატრონეების განცხადებით, ისინი წლიდან წლამდე არემონტებენ ხოლმე სახლებს და თვლიან, რომ აქვთ ყველა პირობა, რაც ოჯახს სჭირდება.

სუზანა ცინცაძის, ერთ-ერთი გამქირავებლის თქმით, დამსვენებლები ძალიან წუწუნებენ ბათუმის სიძვირესთან დაკავშირებით. 

 „ჩვენთან, ხიმშიაშვილის ქუჩაზე, აკვაპარკის მიდამოები რაც არის, ძალიან სიბინძურე იყო, შემდეგ უწყლობა იყო  დიდხანს. მე, მაგალითად, წყლის მატორი მაქვს და ამით გადავდიოდი, თორემ გარბოდა დამსვენებელები. ალბათ, თანდათან განვვითარდებით, არა უშავს, მომავლისთვის გვეცოდინება“, – ამბობს სუზანა ცინცაძე. 

 ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტურიზმის ფაკულტეტის დეკანი როსტომ ბერიძე  იმ საცხოვრებელ პირობებს საუბრობს, რომელიც ბათუმში ჩასულ ტურისტს სჭირდება: „არც თუ ისე მაღალი ხარისხის ევროპული რემონტი, სველი წერტილი, შემდგომ კომუნიკაცია, დასვენების საშუალება და ასე შემდეგ. აი, ეს რომ იყოს მოწესრიგებული. ანუ როგორც ჩვეულებრივი, საშუალო ოჯახი ცხოვრობს, ეს პირობები უნდა ტურისტს. ეს ძალიან ბევრს არა აქვს და უბრალოდ პატიჟებს ხალხს. ისინი თვლიან ევრორემონტს, მაგრამ არ არის“.

 როსტომ ბერიძის განცხადებით, რამდენიმე წლის წინ გერმანულ ფონდები ბათუმში ატარებდნენ  გამოკვლევებს სველი წერტილების მოწესრიგების, წყლისა  და გათბობის შესახებ.

 „აღმოჩნდა, რომ სულ მცირედი ინვესტიციებია საჭირო. აქ საუბარია  დაახლოებით  2000-3000 ლარზე (ოჯახზე). შემდგომში შეიძლება ეს სასტუმრო სახლი გახდეს, თუ უფრო მეტ ინვესტიციებს განახორციელებს ოჯახი და ექნება ყველა ის პირობა, რომელიც საჭიროა ტურისტის მასპინძლობისათვის.

 გერმანიის ტექნიკური განვითარების საზოგადოებამ (Gთძ) კერძო მეწარმეობის ხელშეწყობის პროექტის ფარგლებში, წლების წინ გააკეთა გამოკვლევა და აღმოჩნდა, რომ  თუ სველი წერტილები და კომუნიკაცია მოწესრიგდებოდა, მაშინ ეს მნიშვნელოვანწილად გაზრდიდა მასპინძლობის ხარისხს. რაღაც ნაწილმა მოახერხა და არის ასეთი ტიპის კერძო სახლები, მაგრამ მკვეთრად გამოხატული არ არის“, – აღნიშნა როსტომ ბერიძემ. 

 მისი თქმით, როგორც უცხოელი ტურისტები, ისე შიდა ტურისტები, მაღალ ფასის მიუხედავად, ხშირად სასტუმროებს არჩევენ კარგი საცხოვრებელი პირობების გამო.

 როგორც როსტომ ბერიძე ამბობს, კერძო სექტორს  სახელმწიფო მხარდაჭერა სჭირდება ტურიზმის დეპარტამენტის სახით, ასევე, სხვადასხვა ფონდების ჩრთულობა იმ კუთხით, რომ ჩატარდეს კვლევები და ზუსტად შეირჩეს ის პირობები, რაც აუცილებელია ტურისტების მასპინძლობისათვის. მისი თქმით, შესაძლებელია ამ პროცესში იმ უცხოური ორგანიზაციების ჩართვა, რომლებიც მსგავს პროექტებს ადრე ახორცილებდნენ.

 როსტომ ბერიძის თქმით, ფასს საბაზრო ეკონომიკა განსაზღვრავს და თუ ბინების მეპატრონეები არაშესაბამის ფასს დააწესებენ, მომხმარებელი ნაკლები ეყოლებათ და მათთის ტურსტულ ისეზონი შემოსავლიანი არ იქნება. 

 „აქ ვერ ჩავერევით ჩვენ. მათ შესაბამისი პირობები უნდა შექმნან და თუ არ შექმნიან, არც ეყოლებათ დამსვენებელი. ვინც შექმნა,  მათ ბევრ დამსვენებლები ჰყავთ. ბათუმში 5-6 შეიძლება იყოს ასეთი“, – აღნიშნა ბერიძემ. 

კოლხური ბზის ტყეები გადაშენების პირას

წითელ წიგნში შეტანილი ამ ძვირფასმერქნიანი სახეობის გადასარჩენად ღონისძიებების ჩატარების აუცილებლობაზე მეცნიერები გასულ წელს ალაპარაკდნენ, თუმცა, მათივე ინფორმაციით, წითელ ნუსხაში შეტანილმა კოლხურმა ბზამ ხმობა გაცილებით ადრე დაიწყო. მარადმწვანე ხეებს ფოთლები შეუყვითლდა და დასცვივდა, თანდათანობით კი ეს პროცესი უფრო ინტენსიური გახდა და კოლხური ბზის ტყეებმა მთელი საქართველოს მასშტაბით ხმობა მასობრივად დაიწყო. მონაცემების გადაგზავნიდან ერთ თვეში კანადაში მოქმედი სპეციალური ლაბორატორიიდან ქართველმა მეცნიერებმა მიიღეს დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ირკვევა, რომ კოლხურ ბზას დაავადება  – „ბზის დამწვრობა“ ანადგურებს.

 

„წინასწარი გამოკვლევებით დადგინდა, რომ საქართველოში გავრცელებულია და თანდათანობით ფართო ხასიათს იღებს აქამდე უცნობი დაავადება – ბზის ფოთლების სიდამწვრე. ამჟამად ბუნებრივი ბზის, როგორც ხეების, ასევე ბუჩქების, ინტენსიური ხმობა აღინიშნება წალენჯიხისა და მარტვილის რაიონებში, კოლხეთის ეროვნულ პარკში, კინტრიშის დაცულ ლანდშაფტში და მტირალას ეროვნულ პარკში: წინასწარმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ საქმე გვაქვს საქართველოს ენდემური სახეობის – კოლხური ბზის გადაშენებასთან. კოლხური ბზა შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში და მის გადასარჩენად საჭიროა ფართომასშტაბიანი სატყეო-პათოლოგიური გამოკვლევების ჩატარება ხმობის ინტენსივობის დასადგენად“ – ეს არის ამონარიდი მოხსენებიდან, რომელიც პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტს სამთო მეტყევეობის კვლევითი ინსტიტუტის ხელმძღვანელმა, მეცნიერმა არჩილ სუპატაშვილმა 2012 წლის 25 აპრილს წარუდგინა. ამავე სხდომის ოქმში ნათქვამია, რომ პარლამენტის აგრარულმა კომიტეტმა მისი ინფორმაცია კოლხური ბზის მდგომარეობის შესახებ ცნობად მიიღო და გადაწყვიტა, მიმართოს საქართველოს მთავრობას პრობლემის შესწავლისა და გადაჭრის ღონისძიებების დასახვის მიზნით.

 

გადაწყვეტილებიდან ოთხი თვის შემდეგ დაავადების წინააღმდეგ შემუშავებული გეგმების შესახებ კითხვებით გარემოს დაცვის სამინისტროს მივმართეთ, საიდანაც ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროში გადაგვამისამართეს. ამ სამინისტროს პრესსამსახურის ხელმძღვანელმა ნინო კიკაჩეიშვილმა განგვიმარტა, რომ „გავრცელებული დაავადების მეტი წილი დაცულ ტერიტორიებზე მოდის“, სწორედ ამიტომ ჩვენს კითხვებზე პასუხები გარემოს დაცვის სამინისტროში, კონკრეტულად კი ბიომრავალფეროვნების სამსახურში, უნდა ჰქონოდათ. `ბათუმელები~ დაცული ტერიტორიების სააგენტოსაც დაუკავშირდა, სადაც ისევ ბუნებრივი რესურსებისა და ენერგეტიკის სამინისტროზე მიგვითითეს. საბოლოოდ კი დაავადების წინააღმდეგ მთავრობის გეგმების შესახებ ინფორმაცია ვერც ერთი ოფიციალური გარემოსდაცვითი სტრუქტურიდან ვერ მივიღეთ.

 

„ბათუმელები“ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარეს მალხაზ ფარტენაძესაც დაუკავშირდა, რომელიც ამ პროცესში ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯოჭოში არსებული ბზის ტყეების მასიური ხმობის გამო ჩაერთო. გასულ ზაფხულს ის ჩვენთან საუბარში აცხადებდა, რომ ლაბორატორიული დასკვნის გამოქვეყნების შემდეგ შეიქმნებოდა სამთავრობო კომისია, რომელიც დაავადების წინააღმდეგ საბრძოლველად პრევენციულ ღონისძიებებს შეიმუშავებდა: `ეს არის ძალიან მძიმე დაავადება და „მის წინააღმდეგ მთავრობა ხელფეხშეკრულია. მე ამ საკითხებში ფაქტობრივად დილეტანტი ვარ, მაგრამ მაქსიმალურად ვიყავი ჩართული, რადგან ხელვაჩაურის ერთ-ერთი სოფლის, ჯოჭოს ძირითადი ფასეულობა იყო ბზა, რომელმაც ხმობა დაიწყო“.

 

მალხაზ ფარტენაძის ინფორმაციით „კოლხური ბზის პრობლემებთან დაკავშირებით მთავრობა საქმის კურსშია, თუმცა, რეკომენდაციები, რომლებსაც სპეციალისტები ბზის დამწვრობის წინააღმდეგ გამოსაყენებლად გასცემენ, დიდ სირთულეებთანაა დაკავშირებული, ამიტომ ამ დროისათვის დაავადების წინააღმდეგ მთავრობა ხელფეხშეკრულია“.

 

რეკომენდაციების მიხედვით: აუცილებელია მცენარის დაავადებული ნაწილების მოშორება, ჩამოცვენილ ფოთლებთან ერთად დაწვა და ნიადაგში ღრმად ჩამარხვა. საჭიროა ნიადაგის ზედა ფენის მოცილება. დაავადებულ მცენარეებთან მუშაობის

პრეზიდენტი ქართველი კლასიკოსების გვერდით

მიხეილ სააკაშვილის ფოტო ქართველი კლასიკოსების ფოტოების გვერდით ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყოროლისთავის საჯარო სკოლაში ამ დრომდე ეკიდა. კლასიკოსების გარდა სააკაშვილს სხვა სახელმწიფო სიმბოლოები –  გერბი, დროშა და ჰიმნიც უმშვენებს გვერდს. ფოტო თავდაპირველად სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის ვებგვერდზე გამოჩნდა და საზოგადოების დისკუსიაც გამოიწვია. ამავე ვებგვერდზეა განთავსებული მეორე ფოტოც, რომელიც ასევე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის, სოფელ წინსვლის საჯარო სკოლაშია განთავსებული, სადაც მიხეილ სააკაშვილი „ნაციონალური მოძრაობის“ საარჩევნო პლაკატზეა გამოსახული. სურათზე აღბეჭდილია მმართველი პარტიის საარჩევნო ნიშანი „5“. საარჩევნო პერიოდში, კანონმდებლობით აკრძალულია საჯარო დაწესებულებებში რომელიმე პოლიტიკური სუბიექტის რეკლამირება.

 

რატომ მოათავსეს მიხეილ სააკაშვილის ფოტო რუსთაველისა და გალაკტიონის გვერდით? ეს კითხვა ყოროლისთავის სკოლის დირექტორს, სოსო ბაკურიძეს დავუსვით. სკოლის დირექტორმა სააკაშვილის ფოტოს კლასიკოსების გვერდით გამოფენა უარყო და განაცხადა: „ეგ ფოტო ვინც გადაიღო, ჩემი შანტაჟი უნდოდა ალბათ. მე სააკაშვილის ფოტო გერბისა და ჰიმნის გვერდით ცალკე კედელზე მქონდა გაკრული, მწერლების კი – ცალკე, მაგრამ იმან, ვინც ეგ გამოაქვეყნა, ფოტოები დაამონტაჟა. ვინც ეგ გადაიღო, ოპოზიციაა და არ მინდა ახლა მკაცრი განცხადებები ვაკეთო“.

 

 

როგორც სოსო ბაკურიძე ამბობს, სააკაშვილის ფოტო კედლიდან უკვე ჩამოხსნა, ოღონდ დროებით: „იმიტომ ჩამოვხსენი, რომ ხვალიდან საარჩევნო უბანი იხსნება. ჩემს კაბინეტში კი მაქვს. ამ კაცმა, რომელმაც იმდენი კარგი გააკეთა, ვფიქრობ, რომ ყველა სახელმწიფო შენობაში უნდა იყოს მისი ფოტო“.

 

 

მიუხედავად ამისა, დირექტორი ამბობს, რომ თუკი განათლების სამინისტრო დაავალდებულებს, ფოტოს ჩამოხსნის. „საარჩევნოდ მითხრეს და ჩამოვხსენი. და საერთოდ, რა არის იმაში ცუდი, თუ სახელმწიფო სიმბოლოების გვერდით პრეზიდენტის ფოტო იქნება.“ და დასძენს: „საერთოდ გაფრთხილებული ვარ, რომ ბევრი არ ვილაპარაკო, ყველა ადამიანი პოლიტიკოსი ხომ ვერ იქნება“. კითხვა, თუ ვინ იძლევა ამ გაფრთხილებებს, დირექტორმა უპასუხოდ დატოვა. 

 

 

ალექსი ბოლქვაძე წინსვლის საჯარო სკოლის დირექტორია. ის „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ საიტზე განთავსებული პრეზიდენტის ფოტოები სკოლის დერეფანში გამოკრული არ იყო: „ეგ ფოტო ყარაულის გასახდელშია გადაღებული. უკითხავად გადაიღეს, მითხრეს კანონდარღვევააო და ჩამოვგლიჯე კიდეც“. 

 

ბატონი ალექსი, ისევე როგორც მისი კოლეგა, სკოლის კედლებზე გამოფენილ პრეზიდენტის ფოტოებში პრობლემას ვერ ხედავს: „დირექტორის კაბინეტში საქართველოს პრეზიდენტის ფოტო უნდა იყოს. მაგრამ რადგან ახლა არჩევნებია, მე რესურსცენტრს დავურეკე, შევუთანხმდი და დროებით ჩამოვხსენი“. 

 

დირექტორების მსგავსად ფიქრობს აჭარის განათლების მინისტრი გია აბულაძეც. იგი ამბობს, რომ პრეზიდენტის სურათი კაბინეტში უკიდია და ამით ამაყობს კიდეც: „ქვეყნის სიმბოლოა და ამაში პრობლემას ვერ ვხედავ. ადრეც მომისმენია ამაზე კითხვები, რატომ არის კაბინეტში, საკონფერენციო დარბაზში, ახლა კიდევ თვალსაჩინოებების გვერდით რატომ ჰკიდიაო, ყველა ადამიანს თავისი აზრი აქვს“ -ამბობს მინისტრი.

 

 

რაც შეეხება ფოტოებს ნაცმოძრაობის საარჩევნო ნომრით, გია აბულაძე ამბობს: „ამაზე ყველა სკოლა კატეგორიულად გაფრთხილებულია, რომ საარჩევნო პერიოდში არც ერთი საარჩევნო სუბიექტის რეკლამირება არ მოხდეს სკოლის შენობაში“. 

 

ის, რაშიც პრობლემას ვერ ხედავენ განათლების მინისტრი და სკოლის დირექტორები, სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის განათლების პროგრამების კოორდინატორი თამარ მოსიაშვილის აზრით, სწორედაც რომ პრობლემაა. მისი აზრით, სკოლებში რელიგიური და პოლიტიკური ლიდერების ფოტოების არსებობა, განათლების სისტემის შეფასების სერიოზული ინდიკატორია. „ის ფაქტი, რომ ძალიან ბევრ სკოლაში არის პოლიტიკური ლიდერის, კონკრეტულად მიხეილ სააკაშვილის ფოტო, მნიშვნელობა არ აქვს ის ილიას გვერდით იქნება თუ ილიასა და რუსთაველს შორის, მიგვანიშნებს იმაზე, რომ პრეზიდენტის ძალაუფლება გაცილებით დიდია ქვეყანაში, ვიდრე სხვა სახელმწიფო ინსტიტუტების“. 

 

თამარ მოსიაშვილი ამბობს, რომ გაუგებარია, რა დანიშნულება აქვს საგანმანათლებლო სივრცეში პრეზიდენტის ფოტოს: „თუკი ამბობენ, რომ ეს სახელმწიფო სიმბოლიკის ნაწილია, მაშინ იგივე სახელმწიფო სიმბოლოებია პარლამენტი და დამოუკიდებელი სასამართლო. მაშინ ამათი ფოტოებიც უნდა ჰქონდეთ გამოკრული. ვფიქრობ, ეს ფოტოები გარკვეული პროექტის ფარგლებში იბეჭდება და რიგდება სკოლებში, რაშიც იხარჯება ფული“. 

 

კითხვაზე –  არის თუ არა ეს ტენდენცია საბჭოთა ეპოქის გამოძახილი, თამარ მოსიაშვილი ამბობს: „მე თვითონ საბჭოთა კავშირის დროს მაქვს სკოლა დამთავრებული და მახსოვს სკოლებში გამოკრული საბჭოთა ბელადების: ლენინის, სტალინის, მარქსის, ბრეჟნევის და ანდროპოვის სურათები. რაც შეეხება ევროპას, შარშან, დეკემბერში ვიყავი ავსტრიის რამდენიმე საჯარო სკოლაში და არც ერთი პოლიტიკური და არც რელიგიური ლიდერის ფოტო იქ არ მინახავს“. 

 

 

 

მდგომარეობა აზერბაიჯანში მაგალითებით

ამ დროისთვის დაპატიმრებულია დამოუკიდებელი და კრიტიკულად განწყობილი  გაზეთის Хурал-ის მთავარი რედაქტორი ავაზ ზეინალი. საქმის წარმოება ამ პიროვნებაზე გრძელდება, მას ბრალი ედება ფულის გამოძალვა მმართველი პარტიის დეპუტატ გიულიარ ახმედოვისგან.მაგრამ ახმედოვი არის არა როგორც მოსარჩელე, არამედ როგორც მოწმე.

ბრალდებები Хурал-ის წინააღმდეგ მხოლოდ ამით არ ამოიწურება, ის დახურეს ჯარიმების შედეგად, რაც საკმაოდ დიდი თანხასშეადგენდა. ის, რომ ეს პოლიტიკური დაკვეთა იყო, ჩანს იქედანაც, რომგაზეთის ბეჭდვა აკრძალეს.

აღსანიშნავია მეორე ფაქტიც_ გაზეთ Айна-ს ჟურნალისტი იდრაკ აბასოვი ცემეს აზერბაიჯანის ნავთობის კომპანიების სპეციალურმა ჯგუფებმა. ამის გამო დღემდე არავინ დაუსჯიათ. მედიის სამართლის ინსტიტუტის მონაცემებით, 2010 წლის პირველ ნახევარში ჩინოვნიკებმა სასამართლოს 26-ჯერ მიმართესკრიტიკულად განწყობილი გაზეთების წინააღმდეგ. 29-ჯერ იქნა მოთხოვნილი მკაცრი სასჯელი ჟურნალისტებისთვის. 14-ჯერ დაისაჯნენ ჟურნალისტები სისხლის სამართლის წესით. ავტორიტეტის დაცვის ნიღბის ქვეშ მედიის წინააღმდეგ შეტანილ იქნა 36 სამოქალაქოსარჩელი. მოსარჩელეები, რომლებიც არიან პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწეები, ითხოვდნენ მორალური ზიანის ანაზღაურებას 680 000 მანათის ოდენობით. 30 სამოქალაქო სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

ნათიქ ჯავადლი

ბოლო 6 თვის განმავლობაში მედიაკრიტიკოსები 57-ჯერ გახდნენ ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლნი. ჩვენს კითხვებს ნათიქ ჯავდლი, აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი, ცაიტისა და ბუცერიუსის ფონდების პრიზის მფლობელი პასუხობს.

  • ნათიქ, როგორ აფასებენ ამ მდგომარეობას დასავლეთში? 

აზერბაიჯანი დასავლეთისთვის, პირველ რიგში, წარმოადგენს ინტერესს გეოპოლიტიკის, უსაფრთხოებისა და ენერგეტიკის კუთხით და მხოლოდ ამის შემდეგ დემოკრატიის თვალსაზრისით. მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი აკრიტიკებს საშინელ მდგომარეობას ადამიანის უფლებათა კუთხით, არჩევნების გაყალბებას, თავისუფალ პრესაზე ზეწოლას, გეოპოლიტიკის, უსაფრთხოებისა და ენერგეტიკის ინტერესები მას არ აძლევს შესაძლებლობას აზერბაიჯანის მთავრობაზე ზეწოლის საკითხებში გასცდეს განცხადების ფარგლებს. მიუხედავად იმისა, რომ ალიევის რეჟიმსა და არაბ დიქტატორებს შორის  არსობრივი სხვაობა არ არსებობს, დასავლეთის შეხედულება ამ რეჟიმების მიმართ განსხვავებულია. დასავლეთი, რომელმაც დააწესა სანქციები ბელორუსის წინააღმდეგ, იმავეს არა აკეთებს აზერბაიჯანის მიმართ.

  • როგორ ცხოვრობენ რიგითი აზერბაიჯანელები?

იმისათვის, რომ გავიგოთ თუ როგორ ცხოვრობს რიგითი აზერბაიჯანელი, არ არის აუცილებელი დაზვერვის წარმოება, მოვიყვან სტატისტიკურ მონაცემებს და ყველაფერი ნათელი გახდება. 2012 წლის პირველ მეოთხედში ქვეყანაში აღინიშნა ინფლაციის 1,11 პროცენტი, მათ შორის ბაქოში 1.54 და რეგიონებში 0, 69 პროცენტი. ამავე დროს კვების პროდუქტები გაძვირდა 2,34 პროცენტით, მომსახურება  – 0,95 პროცენტით, ფასებმა არასამომხმარებლო საქონელზე მოიმატა 1,29 პროცენტით. გასული წლის იმავე პერიოდთან შედარებით რეგისტრირებულია 7,25 პროცენტიანი გაძვირება. ამ პერიოდისთვის ფასები ბაქოში გაიზარდა 10,23 პროცენტით, ხოლო რეგიონებში – 4,33 პროცენტით. ყველაზე მაღალი ინფლაცია აღინიშნა კვების პროდუქტებზე (11,43 პროცენტი). წელს აზერბაიჯანში მოსალოდნელია 12.5-პროცენტიანი ინფლაცია, რაც საკმაოდ დიდი ციფრია. ინფლაციის მაღალი მაჩვენებელი რიგითი აზერბაიჯანული ოჯახის ბიუჯეტის შეზღუდვას ნიშნავს. სინამდვილეში შესაძლებელია აზერბაიჯანში ინფლაციის 3-5 პროცენტის ფარგლებში შეკავება, ამისათვის კი აუცილებელია თავისუფალი ეკონომიკა, მეწარმეთა დამოუკიდებლობა, მეწარმეების საქმიანობაში სახელმწიფოს ჩაურევლობა.

მდგომარეობის გაუარესების გამო მეწარმეებიიძულებული არიანსაკუთარი ბიზნესი გადაიტანონ სხვა ქვეყნებში, კონკრეტულად თურქეთში. აზერბაიჯანულ ინვესტიციას  თურქული ეკონომიკისდიდი ნაწილი უკავია. ესეც კი ცხადყოფს, რომ აზერბაიჯანში თავისუფალი მეწარმეობა სხვა ქვეყნებთან შედარებით ცუდ დღეშია. ქვეყანაში, რომელიც აღიქმება ნავთობისა და გაზის ქვეყნად, მოსახლეობა საჭიროებს შუქსა და გაზს. მოსახლეობის ნახევარი რუსეთში მცხოვრები 2 მილიონი აზერბაიჯანელის ხარჯზე არსებობს.

  • როგორ მოსჩანს აქედან საქართველო?

მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში არის პრობლემები, ის უსწრებს აზერბაიჯანს ადამიანის უფლებების, დემოკრატიისა და კანონმორჩილების საკითხებში. ეს რიგითმა აზერბაიჯანელებმა იციან, – ათასობით ადამიანი ჩამოდის თქვენს ქვეყანაში ტურისტული მიზნით. თქვენი ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მიღებას აადვილებს საქართველოში მცხოვრები 500 ათასზე მეტი აზერბაიჯანელიც.

რეფორმები, რომლებიც საქართველოში ტარდება, არჩევნებს უფრო დემოკრატიულს ხდის, იზრდება მედიის თავისუფლება, ვითარდება დემოკრატიული ინსტიტუტები. ეს აზერბაიჯანის ინტერესებში იქედან გამომდინარე შედის, რომ საქართველო ჩვენთვის არის კარი დასავლეთში. საქართველოს გაძლიერებული ინტეგრაცია დასავლეთთან, ევროპული ფასეულობები უქმნის საფრთხეს ალიევის ავტორიტარიზმს აზერბაიჯანში.

აზერბაიჯანელი ტურისტების რაოდენობა ბათუში ყოველწლიურად მატულობს. მიზეზი იმაშია, რომ ოლიგარქი ჩინოვნიკების კონტროლქვეშ აზერბაიჯანის ტურისტულ რეგიონებში დასვენების ფასები ბევრად მაღალია, ვიდრე საქართველოს ტურისტულ რეგიონებში. ანუ ქართულ-აზერბაიჯანული ურთიერთობების ამ ფორმით თქვენ იღებთ ეკონომიკურ სარგებელს, ჩვენ კი _ დემოკრატიულ ღირებულებებთან ინტეგრაციას.

  • უყვართ თუ არა ალიევების  ოჯახი აზერბაიჯანში?

ჩემ მიერ ზემოთ მოყვანილი ფაქტების შემდეგ ალიევის რეჟიმისადმი სიყვარულზე საუბარი სასაცილოა. უბრალოდ, ქვეყანაში არსებობს შიში პოლიციური რეჟიმის მიმართ.და კიდევ, სახელმწიფო მოხელეთა იძულებითი გაწევრიანება მმართველ პარტიაში ქმნის ე.წ. „სიყვარულს”.

 

 

Exit mobile version