Batumelebi

მეათეკლასელი მარიამ შერვაშიძე, პირველი საჯარო სკოლის თვითმმართველობის ახლადარჩეული თავმჯდომარეა. ის წინა წელს სკოლის თვითმმართველობის წევრიც იყო. ის ჯერ კლასის რჩეული გახდა, შემდეგ კი სკოლის. თვითმმართველობის თავმჯდომარეობისთვის პირველ სკოლაში სულ ოთხი მოსწავლე იბრძოდა.

„წინა თვითმმართველობის მუშაობით კმაყოფილი არ ვარ. კოორდინაციას ხშირად ვერ ვახერხებდით და ზოგჯერ დაბნეულებიც ვიყავით. ყოველთვის ვერ გამქონდა ჩემი იდეები, ამიტომაც მინდოდა თავმჯდომარე გავმხდარიყავი, რადგან საკუთარი იდეების განხორციელების მეტი შანსი მაქვს“-გვეუბნება მარიამი. მისი, როგორც თვითმმართველობის თავმჯდომარის პრიორიტეტები, სკოლაში სპორტული აქტივობების გაზრდა იქნება.

„ჯანსაღი ცხოვრების წესი, ვფიქრობ გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე ისეთი პროექტები, რომელსაც წინა წლებში უფრო დიდი დრო ეთმობოდა. წინა წელს სკოლამ 15 პროექტი მოიპოვა, მაგრამ მე გაცილებით მეტის მიღწევას ვაპირებ. მინდა სამოქალაქო საკითხებზე მეტი დისკუსია გავმართოთ, უფრო მეტად უნდა გააქტიურდნენ სასკოლო კლუბებიც“.

ანა პერტაიაც მეათეკლასელია. იგი ამბობს, რომ ახალი თვითმმართველობა ჯერ კიდევ არ არის გარკვეულ საკითხებზე ჩამოყალიბებული: „ამისთვის ერთი კვირა კიდევ გვაქვს. იდეების შემოტანა თვითმმართველობაში სკოლის ყველა მოსწავლის ვალდებულებაა. ყოველ შემთხვევაში ჩვენ შევეცდებით რომ მოსწავლეები გავააქტიუროთ“.

გივი ბიბილეიშვილი მარიამ შერვაშიძის კონკურენტი იყო არჩევნებში. მართალია ის თავმჯდომარე ვერ გახდა, თუმცა მიიჩნევს რომ იდეები არ არის მხოლოდ თავმჯდომარის საფიქრალი: „პირველი რის გაკეთებასაც ვაპირებ, საქველმოქედო კონცერტია. შემოსული თანხა კი მოხუცთა სახლს ან მზრუნველობამოკლებულ ბავშვებს უნდა გადავცეთ“.

მოსწავლეები ამბობენ, რომ არჩევანში თავისუფალი იყვნენ, თუმცა სკოლის კოორდინატორი სისუსტეებსაც ამხელს: „შეიძლება ამით წესები დავარღვიეთ, მაგრამ მოსწავლეებს ვურჩევდით აქტიური ბავშვებისთვის მიეცათ ხმა“-გვეუბნება ნონა ჩხაიძე.

ის რასაც მოსწავლეები თვითმმართველობის აქტიურობად და წარმატებად ასახელებენ, ძირითადად კონკრეტულ თარიღებთან დაკავშირებული ღონისძიებებია. „ყოველწლიურად აღვნიშნავთ დავითის ხსენების დღეს და ვაწყობთ ინტელექტუალურ თამაშებს, გარემოს დაცვის ავღნიშნეთ, საქველმოქმედო კონცერტებს ვაწყობთ და კიდევ სპორტულ ღონისძიებებს ვაკეთებთ“-გვეუბნებიან მოსწავლეები. ეს აქტივობები თითქმის ყველა სკოლაში ტრადიციულია.

„განსხვავებული რაც შეგვიძლია რომ გავაკეთოთ, ეს არის უფრო მეტი დისკუსია ისეთ საკითხებზე, რაც მოზარდების აზრის პატივისცემას გაზრდის“-ამბობს ანა პერტაია. მისი თქმით, დღეს სკოლაში მოზარდების აზრის გათვალისწინება სკოლის ადმინისტრაციის მხრიდან, ნაკლებად ხდება. „შარშან პრიორიტეტიული იყო ბავშვთა უფლებებზე დისკუსიები, ეს უნდა გაგრძელდეს, ამასთან, მოსწავლეებმა უფრო მეტი დრო უნდა დაუთმონ დემოკრატიულ ღირებულებებზე მსჯელობას, რომ საფუძველშივე ჰქონდეთ სწორი წარმოედგენა, ამ ღირებულებებზე. მე პირადად სწორედ ამ კუთხით ველოდები თვითმმართველობისგან აქტივობებს“.

„ჩემთვის სიახლეა თუნდაც ის, რომ დაწყებითი კლასის ბავშვებს ოკუპაციაზე ვესაუბრებით. ვცდილობთ არ მივცეთ ამ თემას პროპაგანდის სახე, ისე შევძლოთ იმ გმირებზე საუბარი, რომლებიც ჩვენთვის მაგალითია“-გვეუბნება ანა.

ელენე დავითაძე მეცხრე კლასელია. იგი ამბობს, რომ თვითმმართველობის არჩევნებში წელს პირველად მიიღო მონაწილეობა: „აქამდე უფრო ზედაპირული წარმოდგენა მქონდა მათ საქმიანობაზე და ნაკლებადა მაინტერესებდა. ველოდები რომ ახალი თვითმმართველობა თითოეულ მოსწავლემდე მივა და მათ გააქტიურებას მოახერხებს“.

თავმჯდომარე და წევრებიც, თანხმდებიან იმაზე, რომ კიდევ ერთი სიახლე, რაზეც ახალი თვითმმართველობა დისკუსიას დაიწყებს, ეს დაუწერელი აკრძალვებია, რომელსაც სკოლის შიდაგანაწესი არ ითვალისწინებს: „მაინტერესებს, რატომ არ შეიძლება მაღალი კლასის მოსწავლემ თმები შეიღებოს მაგალითად წითლად, ან სხვა ფერებში? არსად წერია რომ თმის შეღებვა აკრძალულია, მაგრამ მასწავლებლები მაინც გვიშლიან“. თმის ფერის გარდა, მოსწავლეები აპირებენ მეტი დისკუსია გამართონ იმაზე, თუ რატომ აღარ სცემენ მოსწავლეები პატივს მასწავლებლებს ისე როგორც ადრე.

მე-18 საჯარო სკოლის თვითმმართველობის თავმჯდომარე, რუსუდან სარხანიძე გახდა, ის სკოლის თვითმმართველობის თავმჯდომარე გასულ წელსაც იყო. მისი პრიორიტეტები ქალთა და ბავშვთა უფლებებზე დისკუსიები იქნება: „ბოლო პერიოდში სკოლიდან ბევრი გოგონა თხოვდება. გასულ წელს ორმა შექმნა ოჯახი, წელსაც ორი წავიდა. ბიჭებსაც ადრეულ ასაკში მოჰყვათ ცოლი და ისინი სრულფასოვანი განათლების მიღებას ვერ ახერხებენ, ვფიქრობ ეს პრობლემაა რომელზეც სკოლამ ხშირად უნდა ისაუბროს“.

მე-18 საჯარო სკოლის თვითმმართველობა

რუსუდანი ამბობს, რომ გოგონების საკმაოდ დიდი ნაწილი, თავის მომავალს განათლებაში ვერ ხედავს: „მათ მიაჩნიათ რომ საბოლოოდ მაინც ოჯახის შექმნა და სახლში ყოფნა მოუწევთ, ვერ აცნობიერებენ იმას რა სირთულეების წინაშე შეუძლება დადგნენ ისინი მომავალში. გვინდა რომ რაც შეიძლება ბევმა ბიჭმა მიიღოს დისკუსიაში მონაწილეობა, რადგან ისინი გახდებიან ოჯახის ფუძე“.

კიდევ ერთი პრობლემა რაზეც რუსუდანი საუბრობს, ბიჭების აქტივობაა. „მათ ეუხერხულებათ ღონისძიებებში მონაწილეობა. ურჩევნიათ სკოლის გარეთ იყონ აქტიური. შევეცდები რომ მათთან მეტი კომუნიკაცია მქონდეს“.

მაგდა მიქაბერიძე მე-12 კლასელია. ის პირველად გახდა თვითმმართველობის წევრი. ამბობს, რომ ჯერ წინასწარ განსაზღვრული პრიორიტეტები ჯერ არ აქვს ჩამოყალიბებული „ახლა ვფიქრობ და კვირის ბოლომდე ჩამოვაყალიბებ“. მეთორმეტეკლასელი ანა შერვაშიძე, იმედოვნებს რომ ახალი თვითმმართველობა უფრო ქმედითი იქნება: „ჩვენ წინა წლების მოუგვარებელ პრობლემებზეც მოგვიწევს ფიქრი. ეს სკოლის ბუფეტია. არ მოგვწონს რომ პატარა და დასვენების დრო იმდენად მცირეა, ჭამას ვერ ვასწრებთ“.

პრობლემების გამოსწორების იმედი აქვს, მეათეკლასელ ლუსინა პაპიკიანს: „თვითმმართველობის წევრი ვიყავი გასულ წელსაც, მაგრამ უკმაყოფილო ვარ მუშაობით. ბავშვები გაბნეული ვიყავით და კომუნიკაცია ცუდი გვქონდა. ეს შეცდომები უნდა გამოვასწოროთ“.

ახალი თვითმმართველობა ბათუმის მეშვიდე სკოლაშიც აირჩიეს. მოსწავლეებმა არჩევანი ნინო ქათამაძეზე შეაჩერეს. ახალი თავმჯდომარე მიიჩნევს რომ სკოლაში აუცილებელია სამოქალაქო კლუბების გააქტიურება.

მე-7 საჯარო სკოლის თვითმმართველობა

გოგი დავითაძე ახალი თვითმმართველობის წევრია. მისი თქმით, სკოლის ბუფეტი თითქმია ყველა სკოლის სუსტი წერტილია. „უფრო დიდი უნდა იყოს და კომფორტული“. ვალერი გოგოძე ამ პრობლემის მოგვარებით იწყებს თვითმმართველობაში აქტიურობას. „აუცილებლად გვექნება კარგი ბუფეტი, სკამები, მაგიდები ყველაფერი შესაცვლელია. ჩვენი წინამორბედებიც ცდილობდნენ სიტუაციის გამოსწორებას, მაგრამ ვერ შეძლეს, ჩვენ გავაკეთებთ“.

ვალერი გოგოძე და სხვა წევრები მიიჩნევენ რომ სკოლაში სხვა პრაქტიკული საკითხებიცაა მოსაგვარებელი. მაგალითად წყლის საკითხი. ასევე, სპორტული დარბაზები და მათი აღჭურვილობა. „მე სპორტულ სფეროში ვარ აქტიური. შარშან რამდენიმე ტურნირი ჩავატარე და გამოფენებიც მოვაწყე ისტორიაში, ვფიქრობ ამ მიმართულებით ვიმუშავებ“-გვეუბნება ლუკა მალაყმაძე.

სამივე სკოლა განსაკუთრებული ხაზგასმით გამოყოფს სკოლის ლაბორატორიების მუშაობის საკითხს.
„ვფიქრობ სკოლაში ნაკლებად ფიქრობენ ისეთ საკითხებზე, რომელიც უშუალოდ ჩვენს განათლებას ეხება. ქიმიისა და ფიზიკის სწავლა ლაბორატორიების გარეშე შეუძლებელია. თვითმმართველობისგან სწორედ ამ პრობლემის მოგვარებას ველოდები“-ამბობს ანა შერვაშიძე.

„მე ჯერ პატარა ვარ და თვითმმართველობაში მუშაობას პირველად ვიწყებ, მაგრამ ცდების საკითხი სკოლაში აუცილებლად უნდა მოგვარდეს“-გვეუბენა მეშვიდეკლასელი მარიამ კონცელიძე.

მოსწავლეთა თვითმმართველობა სკოლის სტრუქტურული ერთეულია. მისი ფუნქციებია შეიმუშაოს რეკომენდაციები სკოლის შინაგანაწესის შესახებ, სამეურვეო საბჭოს წარუდგინოს წინადადებები სკოლისათვის მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებით და მონაწილეობა მიიღოს მოპოვებული გრანტის განკარგვაში.

სკოლის თვითმმართველი რგოლების საქმიანობის შესახებ არსებულ პრობლემებს სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტი სწავლობს. ამავე ინსტიტუტის განათლების სპეციალისტი თამარ მოსიაშვილი ამბობს, რომ სკოლის თვითმმართველობის არჩევნები მნიშვნელოვანია სკოლის მართვაში მოსწავლეთა თანამონაწილეობის უზრუნველყოფის მიზნით: „მოსწავლეთა თვითმმართველობის ქმედუნარიანობის შეფასება შეიძლება შემდეგი მახასიათებლებით: როგორია მოსწავლეთა თვითმმართველობისა და სამეურვეო საბჭოს, ადმინისტრაციის თანამშრომლობა, ხდება თუ არა მოსწავლეების მიერ შემუშავებული პროექტების მხარდაჭერა სკოლის ადმინისტრაციის მიერ და რა რესურსებს ფლობს ადმინისტრაცია ამ მიმართულებით“.

სტატია მომზადებულია პროექტის – ,,საქართველოს მასწავლებლები ბავშვზე ორიენტირებული სკოლისათვის“, – ფარგლებში. პროექტს ახორციელებს სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტი აღმოსავლეთ–დასავლეთის მართვის ინსტიტუტისა (EWMI) და ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) მხარდაჭერით. სტატიაში გამოთქმული მოსაზრებები შეიძლება არ ემთხვეოდეს აღმოსავლეთ–დასავლეთის მართვის ინსტიტუტისა და ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს თვალსაზრისს.

დირექტორთა შესარჩევ ტესტირებას განათლების ხარისხის ეროვნული ცენტრი ატარებს. ტესტირებაში მონაწილეობა ბათუმის თითქმის ყველა სკოლის მოქმედმა დირექტორმა მიიღო. მათი დიდი ნაწილი იმედოვნებს რომ დირექტორად იმავე სკოლაში გააგრძელებს მუშაობას, სადაც ამჟამად არიან. გარკვეული ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ კანდიდატებს შორის უნდა იყოს კონკურენცია, სამეურვეო საბჭოები კი გაცილებით პრინციპულები.

მარიზა აბაშიძე, ბათუმის მეორე საჯარო სკოლის დირექტორია. მან ტესტირება 2011 წელს გაიარა, წელს კი დირექტორების არჩევნებში მონაწილეობას აპირებს. ის დღეს დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელია. „იქნება თუ არა კონკურენცია ჯერ არ ვიცით, რადგან ჯერ გასაუბრების მეორე ეტაპია გასავლელი. როგორც ვიცი ბათუმიდან 70-მდე მსურველი იყო ტესტირებაზე გასული, არიან ისეთებით, რომლებმაც ჩემს მსგავსად წინა წლებში აიღო სერტიფიკატი, ამიტომ რეალური სურათის დადება ჯერ ნაადრევია. თუმცა მე ვაპირებ რომ ჩემი სკოლისთვის ვიბრძოლო“. მარიზა აბაშიძეს იმედი აქვს რომ ახლადარჩეული სამეურვეო საბჭო, მის მიერ წარდგენილ სკოლის განვითარების კონცეფციას მხარს დაუჭერს. „ისინი საკმაოდ მოტივირებულები არიან“-აცხადებს იგი.

არჩევნებში მონაწილეობის მიღებას აპირებს მეოთხე საჯარო სკოლის მოქმედი დირექტორი, მანანა თავართქილაძეც. „წინა კონკურსი გავლილი მაქვს და ვაპირებ ჩემი კანდიდატურა შევთავაზო სამეურვეო საბჭოს“.

მერვე საჯარო სკოლის დირექტორმა გივი ხალვაშმა, ტესტირების პირველი ეტაპი წელს გაიარა და ელოდება გასაუბრების შედეგებს. მისი აზრით, კანდიდატების სიჭარბე არჩევნებში მოსალოდნელია: „გამოჩნდებიან ალბათ მსურველები, სამუშაოს ეძებენ ადამიანები“-ამბობს იგი.

ოპტიმისტური მოლოდინები აქვს მეცხრე სკოლის დირექტორსაც. ნუგზარ სურმანიძე ამ დროისთვის გასაუბრებას ელოდება და ბარიერის გადალახვის შემთხვევაში, არჩევნებში მონაწილეობასაც აპირებს. „ჩემი სკოლიდან არ მყავს კონკურენტები, ერთმა პედაგოგმა მიიღო მონაწილეობა, მაგრამ ქულები დააკლდა. თუმცა ახალი კადრებიც მოსალოდნელია“. მას იმედი აქვს რომ სამეურვეო საბჭო მხარდს დაუჭერს: „ყველაფერს მაინც არჩევნების დღე გადაწყვეტს“.

„ბათუმელების“ მიერ გამოკითხულ მოქმედი დირექტორებიდან, მეცამეტე სკოლის დირექტორი გულიკო ჯიჯავაძე ერთადერთია, რომელსაც ტესტირება არ გაუვლია. „ძველ სერტიფიკატს ვადა გაუვიდა, ახალ არჩევნებში კი არ ვაპირებ მონაწილეობას. ვერც იმას გეტყვით, რამდენს კანდიდატს შეიძლება ჰქონდეს ამ სკოლაში მუშაობის სურვილი“.

თემურ სირაბიძე მეთოთხმეტე სკოლის დირექტორია, თუმცა, ახალი სერტიფიკატი არ აქვს: „თუ ტესტირება ისევ იქნება, მომავალში გავივლი. ამ არჩევნებზე რას გადავწყვეტ არ ვიცი, არ მიფიქრია ამ თემაზე“. მეთვრამეტე სკოლაში კი ორი პედაგოგია სერტიფიცირებული, აქედან ერთი, რამაზ ადაძე უკვე მართავს სკოლას და მომავალ არჩევნებში მონაწილეობასაც აპირებს.

როგორც გამოკითხვებმა აჩვენა, ფაქტობრივად დირექტორობის მსურველებს სკოლის შეცვლის სურვილი არ აქვთ. გამონაკლისია მეთექვსმეტე სკოლის დირექტორი თამთა კვარაცხელია, რომელიც არჩეული დირექტორია და ექვსი წელი რაც სკოლას მართავს. გასულ წელს რესტირება გაიარა, წელს კი მეორე ეტაპს, ანუ გასაუბრებაზე გასვლას ელოდება.

„ამ სკოლამ ძალიან ბევრი მომცა. თუმცა, უარს არ ვიტყოდი სხვა სკოლაში მუშაობაზე“. მისი აზრით, ერთსა და იმავე სკოლაში დიდი ხნით მუშაობას ორი მხარე აქვს. „დადებითი მხარეა ის რომ კარგად იცნობ კოლექტივს და იცი ყველას შესაძლებლობები. უარყოფითია კი ის, რომ ეჩვევი მათ და შეიძლება რაღაცაზე თვალი დახუჭო“. ის მომხრეა იმის, რომ ერთსა და იმავე სკოლაში, დირექტორმა 12 წელზე დიდხანს აღარ იმუშაოს.

დირექტორების არჩევნებამდე სკოლებმა ორი თვის წინ, სამი წლით ახალი სამეურვეო საბჭოებიც აირჩიეს. თამთა კვარაცხელია ახლადარჩეული სამეურვე საბჭოების პასუხისმგებლობის გარდა, განათლების სისტემაში არსებულ პრობლემებზეც ამახვილებს ყურადღებას. იგი ამბობს, რომ ყველაზე ეფექტური პირველი სამეურვეო საბჭოები იყო, სამეურვეო საბჭოებში წელსაც არიან ნაკლებად კვალიფიცირებული და ინდიფერენტული წევრები. „ეს საბჭოებიც იმ დირექტორების მუშაობისას აირჩა, რომლებსაც იმავე სკოლებში აქვთ დირექტორობის გაგრძელების სურვილი. ამიტომ, ისინი ერთმანეთის წინაშე რაღაც ანგარიშვალდებულებას გრძნობენ და ეს ადამიანურია. ამასთან, მშობლების დიდი ნაწილიც ინდიფერენტულია მოვლენების მიმართ და ისეთივე სუსტია, როგორც ზოგადად, საზოგადოებაში სამოქალაქო პოზიცია“.

თამთა კვარაცხელია აზრით, დღეს დირექტორების არჩევნები პოლიტიკური ინტერესებისგან თავისუფალია, თუმცა სამეურვეო საბჭო ისევ რჩება სუსტ რგოლად. „სკოლის ბედი რეალურად დამოკიდებულია არა სამეურვეო საბჭოზე, არამედ განათლების სისტემაზე რომელიც დღეს სავალალო მდგომარეობაშია, რადგან განათლების პოლიტიკა დღემდე შეუმუშავებელია და იმდენჯერ იცვლება მიდგომა ძირითადი საკვანძო საკითხების მიმართ, რამდენი ახალი მინისტრიც მოვა“.

აჭარის განათლების მინისტრის პირველი მოადგილის, სულიკო თებიძის აზრით, კვალიფიციური დირექტორის არჩევა მთლიანად სამეურვეო საბჭოზეა დამოკიდებული: „უნდა გაიზარდოს მათი პასუხისმგებლობა, რადგან მე ბევრ კანდიდატს ვიცნობ ვისაც იდეების კარგი ბანკი აქვს და ამის გამოყენება უნდა შეძლონ“.

„ბათუმელები“ სკოლებში ახლადარჩეული სამეურვეო საბჭოს, რამდენიმე წევრ მშობელსაც გაესაუბრა. ნატალია გეგეჭკორი მეორე საჯარო სკოლის სამეურვეო საბჭოს წევრია, იგი ამბობს, რომ ამ ეტაპზე რაიმე პრინციპული მოთხოვნები არ აქვს: „მოქმედი დირექტორის კმაყოფილი ვარ, თუმცა არჩევნების დროს სხვა კანდიდატების პროგრამებსაც გადავხედავ“.

მოქმედი დირექტორის მიმართ კმაყოფილებას გამოხატავს პირველი საჯარო სკოლის სამეურვეო საბჭოს წევრი მაია ქოჩიაშვილიც. „არჩევნებზე ჯერ არ მიფიქრია, თუმცა მე პირადად, ჩვენი დირექტორის მუშაობით კმაყოფილი ვარ. არ მაქვს არანაირი პრეტენზია. სხვა საკითხებს ახლა ვეცნობი“.

სტატია მომზადებულია პროექტის – ,,საქართველოს მასწავლებლები ბავშვზე ორიენტირებული სკოლისათვის“, – ფარგლებში. პროექტს ახორციელებს სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტი აღმოსავლეთ–დასავლეთის მართვის ინსტიტუტისა (EWMI) და ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) მხარდაჭერით. სტატიაში გამოთქმული მოსაზრებები შეიძლება არ ემთხვეოდეს აღმოსავლეთ–დასავლეთის მართვის ინსტიტუტისა და ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს თვალსაზრისს.