კლინიკის მენეჯმენტის ინფორმაციით, ბათუმის რეპროარტში ყველა ის ტექნოლოგია გამოიყენება, რაც მსოფლიოს წამყვან რეპროდუქციულ ცენტრებში არის დანერგილი, მათივე ცნობით ბათუმის ქართულ-ამერიკული კლინიკა რეპროარტი მსოფლიოში არსებული რეპროდუქციული კლინიკების იმ 30%-ში მოხვდა, რომლებიც წარმატებით ახდენენ გაყინული ემბრიონის გადატანას.
ქართულ-ამერიკული კლინიკა რეპროარტის ძირითადი მიმართულება ინვიტრო განაყოფიერებაა, თუმცა ბათუმის კლინიკა მოიცავს ყველა იმ სფეროს რაც ქალის ჯანმრთელობას ეხება: უშვილობის მკურნალობა; ქალისა და მამაკაცის გამოკვლევა; ინ ვიტრო განაყოფიერება; ინსემინაცია; გინეკოლოგია; ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა; ჰორმონალური ანალიზები და ექოსკოპია.
რეპროარტის ბათუმის კლინიკაში 20-მდე ადგილობრივი კადრია დასაქმებული, მათი ნაწილი უკვე გადამზადდა და კლინიკაში მუშაობს. უკვე დასაქმებული კადრების გარდა აქტიურად მიმდინარეობს ახალი კადრების მოძიება მათი შემდგომი დასაქმების მიზნით. კლინიკის ამერიკელი და ევროპელი თანამშრომლები კი აჭარაში მომუშავე ექიმების კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით ტრეინინგებს პერიოდულად ჩაატარებენ.
კლინიკის პრეზენტაციას აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს, აჭარის უმაღლესი საბჭოს, ბათუმის მერიისა და სამედიცინო დაწესებულებების წარმომადგენლები დაესწრებოდნენ, რომლებმაც ლენტის საზეიმო გაჭრის შემდეგ კლინიკის მენეჯმენტთან ერთად კლინიკაც დაათვალიერეს.
თარგმანი თამაზ გოდერძიშვილი. სპექტაკლი ერთ მოქმედებად.
რეჟისორი – თმურ ჩხეიძე. მხატვარი – გიორგი ალექსი-მესხიშვილი.
მონაწილეობენ: ეკა ჩხეიძე, ნიკოლოზ თავაძე, აპოლონ კუბლაშვილი, ალეკო მახარობლიშვილი.
“ბოლო რამოდენიმე წლის მანძილზე არც ერთი თანამედროვე პიესა ისე არ მომწონებია, როგორც გალსერანის “გრონჰოლმის მეთოდი”. დეტექტივის პრინციპით დაწერილი (თუმცა დეტექტივი არ არის) პიესა, იმედი მაქვს ბოლომდე შეინარჩუნებს მაყურებლის ყურადღებას. მე არ შევუდგები იმის მოყოლას, თუ რაზეა ის, ამაზე, ვფიქრობ, თითოეული მაყურებელი საკუთარ დასკვნას გამოიტანს. ძალიან მინდა ყველა ისე შეწუხდეს დასმული პრობლემით, როგორც ეს მე დამემართა პიესის კითხვისას.” – წერს თემურ ჩხეიძე.
პროექტი აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს ინიციატივითა და აჭარის ა.რ განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს მხარდაჭერით ხორციელდება.
სააგენტომ, 14 ნოემბერს, მუნიციპალიტეტებიდან საჯარო სკოლების მოსწავლეები ჩამოიყვანა. ძმები ნობელების სახელობის ბათუმის ტექნოლოგიურ მუზეუმში მათთვის შემეცნებითი გაკვეთილი გაიმართა თემაზე: “2014 წლის ნობელიანტები”.
სტიქიის შედეგად დაზარალებულ ოჯახები, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის გამგებელმა სულხან ევგენიძემ, აჭარის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილემ რამაზ ჯინჭარაძემ და წითელი ჯვრის საზოგადოების კატასტროფის მართვის დეპარტამენტის წარმომადგენლებმა მოინახულეს.
დაზარალებულ ოჯახებს საკვები პროდუქტები, ჰიგიენური საშუალებები, სამზარეულოს 1 ნაკრები და საყოფაცხოვრებო ნივთები გადაეცათ.
პროექტის ფარგლებში ჰუმანატარული დახმარება სექტმებრის თვეში სტიქიის შედეგად დაზარალებულ სოციალურად დაუცველ მრავალშვილიან 100 ოჯახს დაურიგდებათ.
მოსამართლე ნანა ჭიჭილეიშვილმა, 6 ნოემბერს სასამართლოში მისულ “ბათუმელების” ინტერესების დამცველს, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (საია) იურისტს, ეკა ციმაკურიძეს უთხრა, რომ საქმის განხილვა 11 დეკემბრამდე გადადო. მიზეზი – მოუცლელობა. ეს არ იყო პირველი შემთხვევა, როცა თბილისის საქალაქო სასამართლომ გადადო “ბათუმელების” მიერ შს სამინისტროს წინააღმდეგ შეტანილი სარჩელის განხილვა.
სხვადასხვა კვლევის მიხედვით, შს სამინისტრო არის ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე დახურულ უწყება; ასევე დადასტურებულია, რომ სწორედ ამ სამინისტროსგან ჟურნალისტები პრაქტიკულად ვერ იღებენ ინფორმაციას. ამის მიუხედავად, თბილისის საქალაქო სასამართლომ დღემდე მხოლოდ ის მოახერხა, რომ საქმის მოსამართლე ერთხელ გამოცვალა (თავდაპირველად მოსამართლე თამარ ონიანი იყო) და საქმის მოსმენა მრავალგზის გადადო, ამჯერად უკვე 11 დეკემბრამდე.
რამდენად საკმარისი არგუმენტია სასამართლოს მხრიდან საჯარო ინფორმაციის ვერმიღების გამო შეტანილი სარჩელის ვერგანხილვის მოტივად მოუცლელობის დასახელება, მაშინ როცა კანონი ზუსტად განსაზღვრავს ვადებს (2-5 თვეა)? საქმისადმი მსგავსი დამოკიდებულებით ხომ არ ახალისებს სასამართლო შს სამინისტროს ჩაკეტილობას? – ამ კითხვების პასუხად თბილისის საქალაქოს სასამართლოს პრეს სამსახურში შემდეგი განმარტეს:
“ნანა ჭიჭილეიშვილს ამჟამად წარმოებაში აქვს 130-ზე მეტი საქმე, დარბაზი კი კვირაში ორჯერ _ ხუთშაბათს და პარასკევს. გუშინ მთავარ სხდომაზე მოსარჩელის ახსნა-განმარტებები იყო, მოპასუხე მხარის ახსნა-განმარტებისთვის დრო ამოიწურა, სხვა პროცესი იწყებოდა, ამიტომ მოუწიათ გადადება. რეალურად, ორ-სამ თვეზე ახლო პროცესებს ვერ ნიშნავენ მოსამართლეები, რადგან გადატვირთული გრაფიკი აქვთ. ეს მარტო ამ კონკრეტული მოსამართლის პრობლემა არ არის, ეს სასამართლო სისტემის პრობლემაა, საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარე მუდმივად ამბობს, რომ მინიმუმ 10 მოსამართლის დამატებაა საჭირო და ამას ვერც შენობა იტევს”.
“ბათუმელებმა” 2013 წლის ნოემბერში შს სამინისტროსგან შემდეგი კითხვებზე ვერ მიიღო პასუხი: რა თანხა გაიცა პრემიის სახით შს სამინისტროში 2013 წლის განმავლობაში, რას შეადგენდა მაღალი თანამდებობის პირების ყოველთვიური პრემიის ოდენობა? სამინისტროს “ბათუმელებმა” სასამართლოში სწორედ ამ საჯარო ინფორმაციის მოუწოდებლობისთვის უჩივლა. სასამართლოს მხრიდან რეაგირება 11 დეკემბრამდე გადაიდო.
ენმ-ის წევრები აჭარიდან თბილისში დღეს დილით გაემგზავრნენ
“სუს-ის თანამშრომლები მოყვებიან ჩვენს მანქანას, გზაში გვიღებენ ფოტოებს, გვიქნევენ ხელებს, იმყოფებიან შავი ფერის “სედანის” მარკის ავტომობილით, ნომრით 060. ბათუმის მერმა დღეს და ხვალ დანიშნა თათბირები და მერიის დაქვემდებარებაში მყოფ ორგანიზაციების (აიპ. შპს) თანამშრომლები გააფრთხილეს რომ ქალაქიდან არ გასულიყვნენ “- ამბობს გიორგი კირთაძე.
ბათუმის მერი, გიორგი ერმაკოვი კატეგორიულად უარყოფს ენმ-ის მიერ გავრელებულ ამ ინფორმაციას და ამბობს, რომ შაბათ-კვირას თათბირი არ არის დაგეგმილი.
მიყვებიან თუ არა ნამდვილად შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები აქციის მონაწილეებს თბილისში და რატომ, ამ კითხვაზე პასუხს “ბათუმელები” შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან ელოდება.
გიორგი კირთაძისი ინფორმაციით, აჭარიდან თბილისში ათასზე მეტი ადამიანი მიემგზავრება.
დღევანდელ შეხვედრაში ქუთაისის „აიამ“ თბილისის „წიქარა“ 33:0, ხოლო „მერანმა“ აჭარის ნაკრები 27:0 დაამარცხა. ტურნირის პირველობა აიამ მოიპოვა. მეორე ადგილზე გავიდა „მერანი“ მესამეზე კი – აჭარის ნაკრები.
16 წლამდე ჭაბუკ მორაგბეთა ტურნირი საქრთველოში პირველად ჩატარდა.
ტურნირი აჭარის სპორტისა და ახალგაზრდობის დეპარტამენტის ფინანსური მხარდაჭერით ჩატარდა.
გიორგი დიასამიძის თქმით, უნივერსიტეტის აკადემიურ საბჭოს წევრებს ოთხი წლის ვადით ირჩევენ და ისინი აუცილებლად ასოცირებული ან სრული პროფესორები უნდა იყვნენ.
უნივერსიტეტის 9 ფაკულტეტიდან აკადემიურ საბჭოში თითო წარმომადგენელი იქნება. აკადემიური საბჭოს თამჯდომარე კი უნივერსიტეტის რექტორი იქნება.
აკადემიური საბჭოს არჩევნების პირველადი შედეგები ასე გამოიყურება:
ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი – მარინე აროშიძე; საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა და ჯანდაცვის ფაკულტეტი – რუსუდან ხუხუნაიშვილი; ტექნოლოგიური ფაკულტეტი – თეიმურაზ ქიქავა; ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტი – ვაჟა ვერულიძე; იურიდიული ფაკულტეტი – მალხაზ ნაკაშიძე; ფიზიკა-მათემატიკისა და კომპიუტერულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი – შოთა მახარაძე; ტურიზმის ფაკულტეტი – ანზორ დევაძე; განათლების ფაკულტეტზე – გული შერვაშიძე; სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი – გურამ ჩაგანავა.
„უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და რსუ-ს წესდების შესაბამისად, აკადემიური საბჭოს პრეროგატივაში შედის უნივერსიტეტის განვითარების სტრატეგიული გეგმის შემუშავება და დამტკიცება; თავისუფალი და თანასწორი არჩევნების საფუძველზე, ფარული კენჭისყრით, სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით აკადემიური საბჭოს თავმჯდომარის – რექტორის არჩევა და სხვა.
საკრუიზო კომპანია Paradise Cruise & Ferry-ს ექსკლუზიური წარმომადგენელია აჭარაში ტურისტული კომპანია “ჯემინი“. ამ ეტაპზე ბათუმის პორტიდან საკრუიზო ლაინერ “Isabella 1”-ის გასვლა იგეგმება შემდეგ თარიღებში:
14.12.2014-26.12.2014 (20% ფასდაკლებით) 26.12.2014-07.01.2015 (ახალი წლის დღეები) 07.01.2015-19.01.2015 (30% ფასდაკლებით)
ეს იქნება უვიზო რეჟიმით ორგანიზებული სამი საახალწლო კრუიზი, რომლის ფარგლებშიც მოგზაურებს ერთდღიანი გაჩერების საშუალება მიეცემათ სოჩასა და ლიმასოლში. “Isabella 1”-ს მგზავრებს ელით გასართობი შოუ-პროგრამები, კაზინო, კაფე-ბარები, რესტორნები და დუტი ფრის მაღაზია. ბილეთის ფასში შედის დილის საუზმე, ვახშამი და ორ სადღესასწაულო ბანკეტზე დასწრება.
ტურისტული კომპანია ჯემინის დირექტორის, ლიანა რომანაძის თქმით, 12 დღიანი კრუიზის ფასები დამოკიდებულია კიუტებსა და კრუიზის დროზე.
ახალი წლის დღეებში (26 დეკემბერი -7 იანვარი) კრუიზის ფასია:
სუიტი (ოროთახიანი კაიუტა მინიბარითა და ტელევიზორით, ლაინერის საუკეთესო ნაწილში) 2820 ევრო. კვების ფასი კრუიზის მანძილზე, სურვილის შემთხვევაში, 540 ევრო.
დე ლუქსი – 2400 ევრო. კვების ფასი კრუიზის მანძილზე, სურვილის შემთხვევაში, 540 ევრო.
კამადორი (სამადგილიანი, კომფორტული კაიუტა) – 2820 ევრო. კვების ფასი კრუიზის მანძილზე, სურვილის შემთხვევაში, 540 ევრო.
A კაბინა – 1740 ევრო (ორადგილიანი კაიატა ფანჯრით) საფასურში შედის კვება.
B კაბინა – 1500 ევრო (ორადგილიანი, ფანჯრის გარეშე) საფასურში შედის კვება.
ფასი მოცემულია ერთ ადამიანზე.
რაც შეეხება კრუიზს არასაახალწლო დღეებში, მოქმედებს 20 და 30 პროცენტიანი ფასდაკლება.
დე ლუქსი – 1680 ევრო. კვების ფასი კრუიზის მანძილზე, სურვილის შემთხვევაში, 540 ევრო.
კამადორი – 1176 ევრო. კვების ფასი კრუიზის მანძილზე, სურვილის შემთხვევაში, 540 ევრო.
A კაბინა – 1218 ევრო, საფასურში შედის კვება.
B კაბინა – 1150 ევრო, საფასურში შედის კვება.
ლიანა რომანაძის თქმით, საკრუიზო კომპანიასთან კავშირი მხოლოდ მათ ტურისტულ კომპანიას აქვს ბათუმში და შესაძლებელია, ბანკის დახმარებით, საგზურის განვადებით შეძენაც.
გამოფენის ოფიციალურ გახსნას აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე არჩილ ხაბაძე, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრი დავით ბალაძე, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილე დიმიტრი ქუმსიშვილი, ქალაქის მერი გიორგი ერმაკოვი, უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე ავთანდილ ბერიძე და სხვა ოფიციალური პირები ესწრებოდნენ.
გამოფენის ორგანიზატორი წელს უკვე მეოთხედ შპს „GEONET EXPO” -ა. გამოფენა დღეს გაიხსნა და ის 16 ნოემბერს დაიხურება.
დიაბეტის საერთაშორისო ფედერაციის შეფასებით, საქართველოში მუდმივი მედიკამენტოზური დახმარების საჭიროების მქონე დიაბეტით დაავადებულთა რაოდენობა 105 110-ს აღწევს.
დიაბეტით დაავადებულ პირთა დახმარების მიზნით ბათუმის მერია ახორციელებს მედიკამენტებით უზრუნველყოფის პროგრამას მეორე ტიპის დიაბეტით დაავადებულთათვის, რომლის ფარგლებში, ყოველთვიურად ხდება მედიკამენტების მიწოდება 0-დან 100 000 ქულის მქონე ბენეფიციარების, შშმ პირებისა და ასაკით პენსიონერთათვის. მერიის ცნობით, 2015 წლისათვის დაგეგმილია მედიკამენტების პროგრამის გაფართოება და მეორე ტიპის დიაბეტით დაავადებულთათვის მონიტორინგისა და დიაგნოსტიკის პროგრამის ამუშავება, რომლის ფარგლებში ზემოაღნიშნულ პირებს გაეწევათ ექიმ-ენდოკრინოლოგის კონსულტაცია, გლიკოზირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა და ექიმ-ანგიოლოგის კონსულტაცია, საჭიროების მიხედვით.
საქართველოს დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ეროვნული ცენტრის ინფორმაციით, დიაბეტის მსოფლიო დღე ყოველწლიურად 14 ნოემბერს აღინიშნება, იგი დიაბეტის ადვოკატირებასა და დაავადებაზე ინფორმირებულობის ზრდას ეძღვნება. დიაბეტის საერთაშორისო ფედერაცია, დიაბეტის მსოფლიო დღის აღნიშვნის მიზნით, ყოველწლიურად ახალ თემებს გვთავაზობს, რათა გადაიჭრას დაავადებასთან დაკავშირებული გლობალური პრობლემები. 2014-2016 წლებისთვის დიაბეტის მსოფლიო დღის თემატიკას წარმოადგენს„ჯანსაღი ცხოვრება და დიაბეტი“, ხოლო კამპანიის მთავარი გზავნილებია:
ჯანსაღი კვება იწყება საუზმით
გადააქციე ჯანსაღი საკვები იოლ და მარტივ გადაწყვეტილებად
ბათუმის მერიის პრესსამსახურის თქმით, ტაბიძის ქუჩის კეთილმოწყობის სამუშაოები აქტიურ ფაზაშია.
“სანიაღვრე და საკანალიზაციო სისტემების მოწყობა უკვე დასრულდა. მიმდინარეობს ტროტუარებზე ფილების დაგება და ბორდიურების მოწყობა, რის შემდეგაც სანაგვე კონტეინერების მოწყობის სამუშაოები დაიწყება. მოეწყობა მწვანე საფარი. გზის სავალ ნაწილზე დაიგება ასფალტი” – ამბობს ის.
ხელშეკრულების ფარგლებში, გათვალისწინებულია ტაბიძის ქუჩის კეთილმოწყობა ლეონიძიდან აღმაშენებლის ქუჩამდე.
ტაბიძის ქუჩის კეთილმოწყობისთვის 3 მილიონ 200 ათასი ლარია გამოყოფილი.
სარემონტო სამუშაოები მიმდინარე წლის ბოლომდე დასრულდება.
პარკირების წესების დარღვევის შემთხვევაში ავტოსატრანსპორტო საშუალება ექვემდებარება დაჯარიმებას 10 ლარის ოდენობით და სპეციალურ დაცულ სადგომზე გადაყვანას.
„ყოველდღიურად, თანამედროვე ადამიანი ასობით რეკლამას ხედავს თავისი სურვილის მიუხედავად, სარეკლამო ინდუსტრია კი უფრო მეტ რამეს ყიდის, ვიდრე ეს ერთი შეხედვით გვგონია: პროდუქტის გარდა რეკლამა ყიდის ღირებულებებსაც. ის გვკარნახობს, ვინ ვართ და ვინ უნდა ვიყოთ, როგორ უნდა გამოვიყურებოდეთ და რას ვაკეთებდეთ. სწორედ ამიტომ, საინტერესოა განვიხილოთ – რას გვეუბნება თანამედროვე რეკლამა ქართველი ქალების შესახებ? რა გავლენას ახდენს პოპ-კულტურა პატრიარქალური ღირებულებების გამყარებაზე? ლექციის განმავლობაში ვნახავთ და ანალიზს გავუკეთებთ ბოლო წლებში გადაღებულ ქართულ ვიდეო-რგოლებს“ – აღნიშნულია ლექციის შესახებ გამოქვეყნებულ პრესრელიზში.
ეთუნა ნოღაიდელი გენდერის კვლევების მაგისტრია. 2013 წლიდან კითხულობს სამაგისტრო კურსს ი. ჯავახიშვილის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გენდერული კვლევების ფაკულტეტზე. მუშაობს ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდში, გენდერული პროგრამების კოორდინატორის პოზიციაზე.
ლექცია ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდის სამხრეთ კავკასიის რეგიონალური ბიუროს პროექტის ფარგლებში, ლექციების ღია ციკლის – „ვის ეშინია ფემინიზმის?“- ფარგლებში ჩატარდება.
პროექტის მხარდამჭერია აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო.
„გამოფენების ფესტივალს“ გამოფენა, სახელწოდებით – “ამაღელვე”- დაასრულებს. ფსიქიატრიული საავადმყოფოს პაციენტებმა, სპეციალურად “გამოფენების ფესიტივალისთვის” შექმნეს ფერწერული ნამუშევრები. გამოფენა გიორგი სამსონიას მუსიკის თანხლებით გაიმართება.
„გამოფენებების ფესტივალის“ ორგანიზატორები დამთვალიერებლებს, ტრადიციულად, ერას მოედანზე დაელოდებიან, საღამოს შვიდის ნახევრიდან შვიდ საათამდე. ერას მოედნიდან დამთვალიერებლებს ავტობუსი საგამოფენო სივრცემდე მიიყვანს.
გამოფენების ფესტივალი“ აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს თავისუფალი პროექტების კონკურსის გამარჯვებული პროექტია. ყოველი გამოფენა არასაგამოფენო, ალტერნატიულ სივრცეში იმართება. ორგანიზატორთა განმარტებით ეს ხელს შეუწყობს თანამედროვე ხელოვნების პოპულარიზაციას და მის ახლებურად წარმოჩენას.
ოჯახის ექიმი ნათია გრიგალაშვილი ამბობს, რომ ანტიბიოტიკები ინფექციური დაავადებების (პნევმონია, თირკმლის ანთებითი დაავადებები, ტუბეკულოზი, ანგინის ანთება, ყურის ანთება, ოტიტები და ა.შ.) დროს ინიშნება. „ეს არის პრეპარატები, რომლებიც ბაქტერიალური ფლორის გამრავლებისა ან ბაქტერიების ცხოველმყოფელობის დათრგუნვის მიზნით გამოიყენება. ზოგი ანტიბიოტიკი პირდაპირ კლავს ბაქტერიას, ზოგი კი ხელს უშლის მის გამრავლებას“, – ამბობს ის.
ანტიბიოტიკების არამიზანმიმართული გამოყენება და ზოგჯერ პაციენტის მიერ თვითდანიშნული თერაპია ბაქტერიების უფრო მდგრადი შტამების ჩამოყალიბებას იწვევს. „ერთი და იმავე ანტიბიოტიკის ხშირი და არარაციონალური გამოყენების შედეგად ბაქტერია თავად იმუშავებს თავდაცვის უნარს და იმ ჯგუფის ანტიბიოტიკი, რომელსაც ადამიანი ჭარბად იღებდა, არაეფექტური ხდება“, – განმარტავს ნათია გრიგალაშვილი.
ამის მაგალითია ყველასთვის ცნობილი „პენიცილინი“, რომელმაც თავის დროზე გადატრიალება მოახდინა სამედიცინო სფეროში. თუმცა, პენიცილინის ხშირმა და უმიზნო გამოყენებამ პაციენტების მიერ, ხელი შეუწყო უფრო რეზისტენტული შტამების შექმნას, რის შედეგადაც პენიცილინის ჯგუფის პრეპარატები საკმარისი აღარ აღმოჩნდა მათ სამკურნალოდ და საამისოდ ახალი ანტიბიოტიკების გამოგონება ხდება საჭირო, ამიტომაც ანტიბიოტიკების სხვადასხა ჯგუფს I, II, III და IV თაობები აქვთ. „ეს პრეპარატები,წლების მანძილზე იხვეწება და რთულდება იქედან გამომდინარე, რომ ვრცელდება რეზისტენტული შტამები, ანუ ბაქტერიებს მგრძნობელობა უქვეითდებათ ამ მედიკამენტების მიმართ“, – ამბობს ნათია გრიგალაშვილი.
ანტიბიოტიკებით თვითმკურნალობა საგრძნობლად შემცირდა მას შემდეგ, რაც ქვეყანაში რეცეპტის ინსტიტუტი დაბრუნდა, თუმცა ამ და სხვა ძლიერმოქმედი მედიკამენტების შეძენა ზოგიერთ აფთიაქში დღესაც შესაძლებელია რეცეპტის გარეშე.
ოჯახის ექიმი ამბობს, რომ ხშირად სწრაფი ეფექტისთვის მშობლები თავიანთი ინიციატივით, ექიმის დანიშნულების გარეშე, მკურნალობენ ბავშვს ანტიბიოტიკებით, რაც, მისი თქმით, ძალიან საზიანოა. „უმეტეს შემთხვევაში მშობელი ელოდება, რომ ექიმი ბავშვს დაუნიშნავს ანტიბაქტერიულ თერაპიას და იმ შემთხვევაში, როცა არ უნიშნავენ, ის თავისით ცდილობს ნახოს ანტიბიოტიკი და დაალევინოს ბავშვს. ყველა დაავადებას აქვს ბაქტერიის განვითარების, გამწვავებისა და ჩაცხრობის დრო. ეს პერიოდები ყველა მშობელმა უნდა დაიცვას, ბავშვის ერთ დღეში მორჩენა შეუძლებელია, ამას გარკვეული დრო სჭირდება“, – ამბობს ის.
მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე გაიდლაინით ვირუსული დაავადებების მკურნალობა ანტიბიოტიკური თერაპიით არ ხდება, გრიპის დროს ეს მედიკამენტები მაინც ძალიან პოპულარულია პაციენტებში. ინფექციონისტი ლალი საღარაძე „ბათუმელებთან“ აღნიშნავს, რომ ხშირად იმის შიშით, რომ გრიპი არ გაურთულდეთ, ადამიანები გრიპის პირველი დღეებიდანვე იწყებენ ანტიბიოტიკების მიღებას, რაც აქვეითებს იმუნიტეტს და უფრო ხშირად, სწორედ ამ პაციენტებს ურთულდებათ დაავადება. ნათია გრიგალაშვილის თქმით, ასეთ დროს სამდღიანი დალოდების პერიოდი აუცილებელია, რადგან ვირუსი სწორედ ამ დროს იწყებს გააქტიურებას და ანტიბიოტიკი მასზე არ მოქმედებს. ანტიბიოტიკები ექიმის მიერ ინიშნება იმ შემთხვევაში, თუ გრიპი მძიმედ მიმდინარეობს, წინააღმდეგ შემთხვევაში მის მიღებას შესაძლოა სხვადასხვა გართულებები მოჰყვეს.
ექიმები ამბობენ, რომ ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტობის პრობლემის მოგვარებაში დიდ როლს თამაშობს პაციენტის ცნობიერების ამაღლება იმ რისკების შესახებ, რაც ანტიბიოტიკების ირაციონალურ გამოყენებას მოჰყვება. ანტიმიკრობული რეზისტენტობის შესამსუბუქებლად იმავე რეკომენდაციას იძლევა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიცაზია, რომელიც საზოგადოებას მოუწოდებს ანტიბიოტიკები გამოიყენონ მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით; დაასრულონ მკურნალობის სრული კურსი და არასოდეს გაწყვიტონ იგი შუაში, მიუხედავად იმისა, რომ შეიძლება თავს უკეთ გრძნობდნენ; არასოდეს გაუნაწილონ სხვას ანტიბიოტიკები და არ გამოიყენონ მოძველებული რეცეპტი. სამედიცინო პერსონალსა და ფარმაცევტებს კი ჯანმო ურჩევს, რომ გააძლიერონ ინფექციების პროფილაქტიკა და კონტროლი; გამოწერონ და გასცენ ანტიბიოტიკები მხოლოდ მაშინ, როცა ეს მართლა აუცილებელია; კონკრეტული დაავადებისგან განსაკურნად გამოწერონ და გასცენ სწორი ანტიბიოტიკები.
ჯანმო ასევე მოუწოდებს მეცნიერებსა და პოლიტიკოსებს, ხელი შეუწყონ ინოვაციების სტიმულირებას, სამეცნიერო გამოკვლევებსა და ახალი ვაქცინების გამოგონებას, ასევე ინფექციების დიაგნოზირებისა და მკურნალობის ახალი მეთოდებისა და იარაღების შემუშავებას.
წელს მომხდარი საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევების დროს საქართველოში 3251 ადამიანი დაშავდა, 145 კი გარდაიცვალა. მათ შორის დაფიქსირდა ისეთი უბედური შემთხვევები, როდესაც ერთი ოჯახიდან 2-3 და მეტი წევრიც კი გარდაიცვალა.
ავარიის მიზეზებში გამოყოფილია სიჩქარის გადაჭარბება, მანქანის გაუმართაობა, ალკოჰოური სიმთვრალე, მაგრამ არა ძილიანობა. NHTSA -ს ინფორმაციით, მთვლემარე მძღოლის ფაქტორს ავტო-კატასტროფების შემთხვევებში სათანადოდ ვერ აფასებენ, რადგან ხშირად ამ ავარიებს ალკოჰოლურ სიმთვრალეს და სხვა მიზეზებს აწერენ. ავსტრალიის, ინგლისისა და ფინეთის მონაცემებით, რომლებიც სხვა ქვეყნებთან შედარებით ავარიების მიზეზების უფრო ზუსტ აღრიცხვას აწარმოებენ – საჭესთან ჩაძინების მიზეზი, ავარიების მიზეზების 30%-ს შეადგენს.
ფონდის – „პარტნიორობა საგზაო უსაფრთხოებისთვის“პროექტების კოორდინატორი ლიკა მერაბიშვილი ამბობს, რომ საქალაქთაშორისო ტრანსპორტის, იგივე „მარშუტკების“ ავარიების მიზეზი ყველაზე ხშირად მძღოლის დაღლილობა და მანქანის გაუმართაობაა. „მარშუტკის მძღოლი ჩამოდის ერთი ქალაქიდან მეორეში და იგივე დღეს ბრუნდება უკან, ანუ აკეთებს ორ რეისს, რაც ძალიან დამღლელია გზაზე“, – ამბობს ის. მისივე თქმით, საქალაქთაშორისო ტრანსპორტის მძღოლები დიდ გზაზე ერთმანეთს უნდა ენაცვლებოდნენ, რადგან მათ გაცილებით უფრო მეტი პასუხისმგებლობა აკისრიათ: „აუცილებლია შენაცვლება, როგორც ეს ევროპის ქვეყნებშია, სადაც, მიუხედავად მოწესრიგებული გზებისა, ყოველ ოთხ საათში ერთ მძღოლს მეორე მძღოლი ხვდება და ენაცვლება საჭესთან“.
ტარიელ დიასამიძე 16 წელია ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მძღოლად მუშაობს, მანქანის ტარება მე-7 კლასში ისწავლა. იგი ამბობს, რომ სრულფასოვანი ძილი უსაფრთხო მგზავრობის აუცილებელი წინაპირობაა და მძღოლმა მგზავრობამდე, ყველაზე კარგ შემთხვევაში 7-9 საათი უნდა იძინოს. მისივე თქმით, ხშირად, საჭესთან ჩაძინების მიზეზი ისიც არის, რომ ახალგაზრდა მძღოლებს შორი გზის გამოცდილება არ აქვთ.
ნაციონალური ძილის ფონდის პროექტის – „Drowsy Driving“-ის ფარგლებში ჩატარებული კვლევის მიხედვით, საჭესთან ძილით გამოწვეული ავარიების 55 პროცენტი 25 წელზე დაბალი ასაკის, შედარებით გამოუცდელ მძღოლებს მოსდით.
ტარიელ დიასამიძე ამბობს, რომ ასეთ დროს მძღოლმა სასწრაფოდ უნდა გადააყენოს მანქანა და ცოტა ხნით მაინც დაიძინოს: „რა თქმა უნდა უმჯობესია, უკვე გამოძინებული იყოს, მაგრამ როცა სხვა გზა არაა, უნდა შეისვენო. ეს არ არის სირცხვილი. პატიოსანი მძღოლს ყოველთვის ის ურჩევნია მას მოუვიდეს რამე, ვიდრე მგზავრებს“, – ამბობს ის. – „არ ღირს სიჩქარე, ისეთი რა უნდა იყოს, თავს რომ ძალით იკლავენ“.
ძილის ნაციონალური ფონდის რეკომენდაციით, შეჩერება მგზავრობისას აუცილებელია ყოველ 100 მილზე, ანუ ყოველ ორ საათში, ხოლო იმ მძღოლებმა, ვინც ხვდებიან, რომ ძილი ერევათ, მანქანა უნდა გადააყენონ და 15-20 წუთით დაიძინონ. გარდა ამისა, ჩაძინების თავიდან ასაცილებლად, მძღოლებს შეუძლიათ ორი ფინჯანი ყავის ექვივალენტი კოფეინი სხვადასხვა ფორმით მიიღონ, იქნება ეს ჩაი, ენერგეტიკული სასმელები, საღეჭი რეზინი და სხვა. „უკეთესი შედეგისთვის შეეცადეთ მიიღოთ მოკლეხნიანი გამოძინება და კოფეინიც“, – აღნიშნულია რეკომენდაციებში.
ტარიელ დიასამიძის თქმით, ყველაზე კარგი გამოსავალი მოლაპარაკე თანამეგზურია. „ღამით თუ გადაადგილდები, არც მუსიკა შველის და არც ღია ფანჯარა, ყველაზე კარგია გვერდში მოლაპარაკე გყავდეს“, – ამბობს ის. იგივე წერია ძილის ნაციონალური ფონდის რეკომენდაციაშიც – „შორ გზაზე მგზავრობისას, თანამეგზური ერთ-ერთი საუკეთესო საშუალებაა, ოღონდ იმ შემთხვევაში, თუ ისიც ფხიზლად არის და მძღოლს ესაუბრება“.
საჭესთან ძილის ამოცნობისა და პრევენციისთვის, ძილის ნაციონალური ფონდი რამდენიმე რეკომენდაციას ავრცელებს:
„იცით ალბათ ციტრუსის ყუთებისთვის ყოველწლიურად აჭარაში სამერქნე მასალა იჭრება. გადავწყვიტეთ გაგვეშენებინა ენერგეტიკული ტყე, დაგვერგო სწრაფმოზარდი ნერგები. დარგული ვერხვებიდან ხუთიდან ათ წელიწადამდე პერიოდში უკვე ზრდასრულ ხეს მივიღებთ. ხუთი წლის უკვე შეიძლება ტარა მასალად დახერხო. ჩვენი მიზანია ყოველწლიურად მივიღოთ რამდენიმე ათასი კუბური მეტრი მასალა, რომელიც ჩაანაცვლებს ტყიდან სამერქნე მასალის მოპოვებას“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს სატყეო სააგენტოს უფროსის მოადგილე ჯუმბერ აბულაძე.
მისივე თქმით, ის მასალა, რომელიც სამერქნედ არ გამოდგება, საშეშედ გამოიყენებენ.
„პირველ წელს 12 ჰექტარზე 4800 ძირი გავაშენეთ. გარდა ამისა, ათას ძირზე მეტი კალამი გვაქვს, რომლებიც შეიძლება სადედე კალმებად ვაქციოთ და შემდეგ თითოეულისგან ხუთიდან ათამდე კალამი დავამზადოთ თუ გვექნება ფართობი, სადაც გავაშენებთ ტყეს. უკვე გვაქვს შესაბამისი გამოცდილება. ჩვენი გათვლით დაახლოებით 20-25 ათას კუბურ მეტრამდე ხე-ტყეს დავზოგავთ ყოველწლიურად“, – აცხადებს ჯუმბერ აბულაძე.
„რამდენად მეტი ენერგეტიკული ტყე გვექნება, იმდენი ნაკლები ზეწოლა იქნება ბუნებრივ ტყეებზე. ენერგეტიკულ ტყეს კონკრეტულ ვითარებაში შეიძლება მიენიჭოს არამარტო მერქნული და კომერციული ფუნქცია, არამედ სოციალური და ეკოლოგიურიც. იგივე ეროზიის საწინააღმდეგო ფუნქციაც. მთლიანობაში მიზანი არის ის, რომ შევამციროთ ზეწოლა ბუნებრივ ტყეებზე“, – ამბობს რეზო გეთიაშვილი, კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელის გარემოსდაცვითი პროექტების კოორდინატორი.
მისივე თქმით, აჭარაში განხორციელებული პროექტი ერთ-ერთი პირველი მაგალითია.
„პირველადაა, როცა სახელმწიფო აშენებს ენერგეტიკულ ტყეს. თუ არ ჩავთვლით თვითონ მოსახლეობის მიერ სტიქიურად გაშენებულ ენერგეტიკულ ტყეებს. ამ მხრივ გვაქვს დამაიმედებელი სურათი სამეგრელოში, სადაც მოსახლეობამ თვითონ დაიწყო ენერგეტიკული ტყეების გაშენება, ოღონდ არა სატყეო ფონდში, არამედ სასოფლო სამეურნეო მიწებზე. ეს თავისთავად მისასალმებელია. გროვდება გამოცდილება, როგორ უნდა გაშენდეს და იმართოს ენერგეტიკული ტყე. ეს გამოცდილება არც სახელმწიფოს აქვს და არც კერძო სექტორს ჰქონია აქამდე“, – ამბობს რეზო გეთიაშვილი.
მისი თქმით, ერთადერთი საფრთხე, რაც შეიძლება ენერგეტიკულ ტყეს ახასიათებდეს, არის დაავადებების შემოტანა. თუმცა, ის ფაქტი, რომ სახელმწიფოს შემოაქვს ნერგები, რისკებს ამცირებს.
„დაავადების სჭირდება შესაბამისი კონტროლი. როდესაც სახელმწიფო აკეთებს პროექტს, უსაფრთხოება უფრო მეტად არის დაცული. ამას წინასწარი შეფასება, კვლევა და რისკების დადგენა სჭირდება. მნიშვნელოვანია, სად ვაშენებთ ტყეს. აჭარაში პლანტაცია მიბმულია თიკერის სანერგეს. ეს არის სანერგეს განვითარების ძალიან კარგი მიმართულება. აპრობილებული მეთოდია, როდესაც სახელმწიფოს ხელშია ტყეების მართვის ფუნქცია, სატყეო მეურნეობა და შემოსავლები. ეს მეთოდი კარგად მუშაობს, მაგრამ კარგი გამართვა სჭირდება“, – ამბობს რეზო გეთიაშვილი.
როგორც აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს სატყეო სააგენტოში „ბათუმელებს“ განუცხადეს, მას შემდეგ, რაც ენერგეტიკული ტყე ზრდასრული და სამერქნედ გამოსადეგი იქნება, მას კანონმდებლობის შესაბამისად განკარგავენ. მოსახლეობა ისევე შეძლებს მისით სარგებლობას, როგორც დღეს ბუნებრივი ტყით სარგებლობს.
ენერგეტიკული ტყის გასაშენებლად ბიუჯეტიდან 56 ათასი ლარი დაიხარჯა. ნერგები თურქეთიდან შემოიტანეს.
„ჩემი ოჯახი სულ დევნაში იყო. 37 წელში დიდი ბაბუა, ხასან ქოქოლაძე მხოლოდ იმიტომ აითვალწუნეს, რომ კოლმეურნეობა არ მოსწონდა. ქოქოლაძეები შეძლებული ხალხი ვიყავით, საკუთარი წისქვილი, სამლოცველო, სათიბები და ტყე გვქონდა. ხალხი სასოწარკვეთაში ჩავარდა, როცა ამხელა ქონების ჩამორთმევა დაიწყეს. დამსმენები ბევრი ჰყავდათ – მედლები რომ მიეღოთ, აქაოდა ბევრი ანტისახელმწიფოებრივი აზროვნების ხალხი დავიჭირეთო, ყველას სწირავდნენ. დაიჭირეს ბაბუა და დიდ ბებიას შვიდი მცირეწლოვანი შვილი დარჩენია. ბიჭები რომ წამოიზარდნენ, შემდეგ მათ დაუწყეს დევნა. ოთხიდან ორი ბიჭი თურქეთში გაიქცა.
ჩვენი ხალხი ძლიერი იყო ფიზიკურად, სცემდნენ ხოლმე რუს ჯარისკაცებს, ამიტომ ბაბუაჩემი რომ არ გაქცეულიყო, ხელზე „ავჩარკა“ მიაბეს“, – იხსენებს ნერმინე ქოქოლაძე.
საბჭოთა რეპრესიები ქოქოლაძეების ოჯახში არ წყდებოდა. ამჯერად მათი მსხვერპლი, ახმედ ქოქოლაძის საქართველოში დარჩენილი შვილები გახდნენ.
„მამაჩემის ბაბუა ხომ დაიჭირეს და მისი შვილებსაც სდევნიდნენ, შემდეგ ჩემი ბაბუის ოჯახსაც შეეხნენ.
ბაბუას ოთხი ბიჭი ჰყოლია. ერთ-ერთი მამაჩემი იყო. ის პატარა იყო და სკოლაში არ დადიოდა. ორი ძმა სწავლობდა ჩხუტუნეთის ინტერნატში. უფროსი უსუპი, რომელიც 16 წლის იყო და მასზე უმცროსი 13 წლის, გამოუყვანიათ და სახალხოდ გაულანძღიათ. თქვენც მავნებლის შვილები ხართო და სკოლიდან გამოყარეს. თურმე ბავშვებსაც დაჭერას უპირებდნენ. პოლიციაში რომ დაიბარეს, ბიჭები მიხვდნენ, რომ უკან ვეღარ დაბრუნდებოდნენ და თურქეთში გაიქცნენ. მესაზღვრეებს დაუკავებიათ და ციხეში ჩაუსვამთ. იქ პატარა ბიჭი ავად გამხდარა და მომკვდარა.
რამდენიმე წლის შემდეგ, ბიძაჩემი სამშობლოში დაბრუნდა. უნდოდა ჩაბარებულიყო, მაგრამ დაასწრეს, დაასმინეს. დააჭერინეს და როგორც მოღალატე ისე დახვრიტეს.
იმ დროს მამაჩემი ცოცხალი აღარ ყოფილა, 1939 წელს ჯარში წაიყვანეს. ომიდან დაჭრილი დაბრუნდა. ერთი ტყვია ფილტვში ჰქონდა, მეორე ფეხში. ექიმმა უთხრა, რომ დიდხანს ვერ იცოცხლებდა, ამიტომ ცოლის მოყვანაზე თურმე უარს ამბობდა. ბებიაჩემს მაინც დაუჟინია და მერე მოიყვანა დედაჩემი. კოლმეურნეობისთვის ხე-ტყეს ამზადებინებდნენ, ამიტომ მდგომარეობა დაუმძიმდა და მალე გარდაიცვალა“.
ნერმინე ხუთი წლის იყო, მისი ძმა კი ერთის, როცა რეპრესიების ტალღამ ისევ გადაუარა მათ ოჯახს. ამჯერად მათ გადასახლების ჯერი იყო.
„ჯარისკაცების გამოჩენის ყველას გვეშინოდა, მაგრამ მაინც გამოჩნდნენ. ბებიაჩემმა ტირილი და ყვირილი მორთო, როცა სახლთან სამხედროები დაინახა.
დეკემბერი იყო, ალბათ თოვლიანი პერიოდი იმიტომ შეარჩიეს, რომ არსად გავქცეულიყავით. დაგვატოვებინეს ყველაფერი და წაგვიყვანეს. კიდევ კარგი კალოშები მაინც გვქონდა, ფეხი გვისრიალებდა თოვლზე და სულ გაყინულები ვიყავით. ჩემმა ძმამ ტირილი დაიწყო, ერთმა ჯარისკაცმა, ხელაძე იყო გვარად, ხელთათმანი გაიხადა და მისცა. იმდენ სისასტიკეს ვხედავდით ყველგან, რომ ეს პატარა ყურადღება მთელი ცხოვრება გულში ჩაგვრჩა ყველას. ჩემი ძმა დიდხანს ინახავდა ამ ხელთათმანებს“.
ეშელონში გატარებული დღეები ნერმინესთვისაც ისეთივე საზარელი იყო, როგორც ყველა იმ ადამიანისთვის, ვინც გადასახლების ავბედითი დღეები გაიარა.
„მე პატარა ვიყავი და პატარების სიკვდილს უფრო განვიცდიდი. ერთ ხულოელს შვიდი წლის ბიჭი გარდაეცვალა. სიცხე მისცა და წყალს ითხოვდა – „ღმერთმა დაწყევლოს ეს ვაგონი“, იძახდა დედამისი და ტიროდა. მეორე მალაყმაძის ჩვილი იყო, სამი თვის. შვილი გვიან შეეძინათ მშობლებს, ძლივს ეღირსათ და წარმოიდგინეთ რა ტრაგედია იქნებოდა მათთვის, რუსეთის გაყინულ გზებზე რომ უწევდათ მისი ცხედრის დატოვება“.
ნერმინე ქოქოლაძის ოჯახი ყაზახეთში, უზბეკეთის საზღვართან ახლოს დასახლდა. მათაც ისეთივე მძიმე დღეები გამოიარეს, როგორც იქ მოხვედრილმა სხვა ადამიანებმა – შიმშილი, სიცივე და გაჭირვება.
„სანამ აქედან წაღებული მჭადი და ერბო გვქონდა, გაგვქონდა თავი. მერე დავიწყეთ კოლმეურნეობაში მუშაობა. პატარა ვიყავი, მაგრამ ვშრომობდი. პურის კაკალს გვაძლევდნენ, თუმცა წისქვილები არ იყო და ხელის საფქვავს ვიყენებდით. ბიძაჩემმა ბუხარი გაგვიკეთა და იქ ვაცხობდით ხოლმე პურს.
გადასახლებაში ახალნამშობიარევი ბიცოლაც გვახლდა. სამწუხაროდ, ჩვილს ვერ მოვუარეთ და გარდაიცვალა. ამის მერე ბიცოლას ერთი ბიჭი შეეძინა, ოქრო დავარქვით. მან გაუძლო გადასახლებას, მაგრამ ტყუპი ბავშვები რომ შეეძინათ, ისინი დაიღუპნენ“.
ტრაგედიებისა და სიდუხჭირის მიუხედავად, ბავშვები მაინც ცდილობდნენ ყოველდღიურობის შეცვლას:
„უზარმაზარი სარწყავი არხები იყო და იქ ვბანაობდით ხოლმე. მე და ჩემი მეგობარი გოგო ძალიან ანცები ვიყავით. სიმაღლეზე ავიდოდით და არხში აქედან ვხტებოდით. ჩემს ძმას ეშინოდა გადმოხტომა. ერთხელ ვუთხარი – გაბედე-მეთქი და გადავახტუნე. წყალში გადაჭრილი არმატურები იყო, იმაზე ფეხი დაარტყა და დაიზიანა. ერთხელაც, მაწვნიანი ქილის გასარეცხად გაგვიშვა დედამ.
ქილა ჩემს ძმას მივეცი და ვუთხარი გაერეცხა. თურმე წყალი აწეული იყო არხში და შიგ ჩავარდა. მე ავტეხე კივილი, გამოვარდა ბებიაჩემი, რომელიც ხნიერი და საკმაოდ ჭარბწონიანი ქალი იყო, თუმცა თავქუდმოგლეჯილი სდია მდინარეს და მოსახვევში დაიჭირა ჩემი ძმა“.
ნერმინე თავს ვერ იკავებს და ტირის, როცა სამშობლოში დაბრუნების წუთებზე გვიყვება: „როცა მატარებელი სოხუმში შემოვიდა და ხეები, ფერადი სახურავები დავინახეთ, ცრემლებად დავიღვარეთ. „დედა წითელი სახურავები, სახლები“, – ვიძახდით მე და ჩემი ძმა და ვტიროდით. არასოდეს დამავიწყდება ეს ემოცია და არც ის ტკივილი, რაც საბჭოთა რეპრესიებმა მოგვაყენა“.
“ღონისძიება, როგორც დამოუკიდებელი საგანმანათლებლო პროექტი, არაფორმალური განათლების მნიშვნელოვანი ნაწილია და მისი მთავარი მიზანია ხელი შეუწყოს ახალგაზრდებში სოციალურ-პოლიტიკური აზროვნების ჩამოყალიბებას. აღსანიშნავია რომ ფორუმი გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და ევროპის ახალგაზრდული პარლამენტის საერთაშორისო ოფისის მხარდაჭერით იმართება”, – ნათქვამია “ევროპის ახალგაზრდული პარლამენტი – საქართველოს” მიერ გავრცელებულ რელიზში.
სესია 17 ნოემბრის ჩათვლით გაიმართება. მთავარი განსახილველი საკითხებია აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების უსაფრთხოება და მათი ინტეგრაცია ევროკავშირში. ფორუმის ბოლოს შემუშავებული და დოკუმენტირებული იქნება რეზოლუციები და შეფასებები.
ფორუმის მიზანია, ახალგაზრდების მაქსიმალური ჩართულობა ევროპისა და ჩვენი ქვეყნის აქტუალური საკითხების განხილვაში.
ღონისძიებაში მონაწილეობას მიიღებენ: სესიის პრეზიდენტად არჩეული სოფი დებრუნე ჰალი( (ევროპის ახალგაზრდული პარლამენტის წარმომადგენლობიდან) , აჭარის უმაღესი საბჭოს წარმომადგენლები და სხვა ევროპის ქვეყნებიდან სპეციალურად შერჩეული სასესიო კომიტეტის ხელმძღვანელები. სესიის დელეგატებად კონკურსის წესით შერჩეული იქნა 150 როგორც ქართველი ასევე უცხოელი დელეგატი.
კომპანიის მიერ დადგენილი წესების მიხედვით, კონკურსი ჩატარდება 2 ეტაპად.
პირველ ეტაპზე ლოგოს სასურველ ხუთეულს, ხმის მიცემის წესით, შეარჩევს ფართო საზოგადოება. ხმის მიცემა დაიწყება 29 ნოემბრის 14:00 საათიდან და დასრულდება 8 დეკემბრის 20:00 საათზე. მეორე ეტაპზე ხუთი ლოგოდან საბოლო ვარიანტს აარჩევს საკონკურსო ჟიური. ვებ-გვერდზე ლოგოტიპების ატვირთვა დაიწყება 17 ნოემბერს. გამარჯვებული ლოგოტიპის საპრიზო პრემიაა 1200 ლარი.
„ეისითი კონსალტინგის“ მიერ ბათუმის მერიისთვის წარდგენილ ლოგოს აგვისტოში საზოგადოების მხრიდან უარყოფითი შეფასება მოჰყვა. მოქალაქეთა ჯგუფმა პეტიციაც შეიმუშავა, რომლითაც ბათუმის ლოგოს შესარჩევად ახალი კონკურსის ჩატარებას ითხოვდნენ.
„რამდენიმე ადამიანი მივალთ ერას მოედანზე, მოვიწვევთ ჟურნალისტებს. უბრალოდ გვაინტერესებს რას აპროტესტებს ნაციონალური მოძრაობა როცა ხონჩით მიართვა აფხაზეთი და ოსეთი რუსეთს“.
ორგანიზაციის „ახალი დემოკრატები – ირაკლი ღარიბაშვილის მხარდამჭერთა ცენტრის“ ხელმძღვანელის დავით ხიზანიშვილის ინფორმაციით კი აქცია არ იგეგმება: “არც 15 ნოემბერს და არც სხვა დროს ქუჩის აქციებს ჩვენ არ ვგეგმავთ“.
იგივეს აცხადებს აჭარის რეგიონალური ორგანიზაციის ხელმძღვანელი რამაზ ირემაძეც.
გონიოს მოსახლეობამ დღეს აქცია გამართა და პროტესტის ნიშნდ გონიოს ხიდი გადაკეტა. ისინი მოითხოვენ მთავრობამ დროულად შეისწავლოს სადაო მიწების საქმე, რომელიც რამდენიმე წელია გრძელდება.
აქციის მონაწილე რევაზ ფუტკარაძის თქმით, მთავრობა მოსახლეობის მოტყუებას ცდილობს და დაპირებას არ ასრულებს.
„საქმის შესწავლას სპეციალურად ახანგრძლივებენ. მიწის აღიარების კომისიას ერთ თვეში უნდა შეესწავლა და დაენაწილებინა ჩვენთვის მიწები, მაგრამ მას მერე შვიდი თვე გავიდა“.
გონიოს ყოფილი მეურნეობის ტერიტორიაზე სახელმწიფოს აჭარის და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკუთრებაში არსებული სადავო მიწის ნაკეთების შემსწავლელი შერეული კომისია 2014 წლის 17 აპრილს შეიქმნა. კომისიას დაევალა მოსახელობის მოთხოვნების, სადავო მიწების სამართლებრივი მდგომარეობის შესწავლა და შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება.
რევაზ ფუტკარაძე რომელიც ამ კომისიის ერთ-ერთი წევრიცაა ამბობს, რომ კომისიას არ უმუშავია.
მიწები, რომელსაც საკუთრებაში მოიხმარდა გონიოს მოსახლეობა, სახელმწიფომ 2012 წელს ჩამოართვა მათ. ორი წლის მანძილზე ათეულობით ოჯახმა მრავალი აქცია, ხოლო აჭარის მთავრობამ არაერთხელ გამართა მათთან შეხვედრა, თუმცა პრობლემა დღემდე მოუგვარებელია და დღემდე ითხოვს მოსახლეობა სახელმწიფოსგან ჩამორთმეულ მიწების დაბრუნებას.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესსამსახურის ცნობით ამბავი გუშინ მოხდა.
„ბებიამ საპატრულო პოლიციას მიმართა. ბებიის მიერ აღწერილი ტაქსი პატრულ-ინსპექტორმა თბილისი-სარფის საავტომობილო გზაზე გააჩერა. ტაქსის მძღოლმა არ იცოდა, თუ მანქანაში ბავშვს ეძინა. პილიციამ ადგილზე გამოიძახა ბებია და ბავშვი მალევე დაუბრუნა“ – განმარტავენ შინაგან საქმეთა სამინისტროში.
საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ცნობით, მუხაესტატეს საზოგადოებრივ ცენტრში ადგილობრივ მოსახლეობას საშუალება ექნება, სოფლიდან გაუსვლელად ისარგებლოს საჯარო და ყველაზე მოთხოვნადი კერძო სექტორის 200-ზე მეტი სერვისით. დაბადების მოწმობის, პირადობის დამადასტურებელი საბუთის, ქონების რეგისტრაციისა და საბანკო მომსახურებით სარგებლობისათვის ადგილობრივ მცხოვრებთ მუნიციპალურ ცენტრში წასვლა აღარ მოუწევთ, რაც მათ თანხებისა და დროის დაზოგვის საშუალებას მისცემთ. უახლესი ტექნიკით აღჭურვილ შენობაში მუხაესტატეს მცხოვრებთ ადგილობრივი კადრები − თანასოფლელები, მოემსახურებიან. საზოგადოებრივ ცენტრში იმუშავებს თანამედროვე ელექტრონული ბიბლიოთეკა, უფასო ინტერნეტი, კომპიუტერები და ვიდეოკონფერენციის აპარატურა.
საზოგადოებრივი ცენტრები ხელმისაწვდომი იქნება ცენტრალური და ადგილობრივი ხელისუფლების, აგრეთვე, სამოქალაქო სექტორის წარმომადგენლებისათვის. მათ საშუალება ექნებათ, კომფორტულ გარემოში შეხვდნენ მოსახლეობას, მიაწოდონ ინფორმაცია, იმსჯელონ აქტუალურ საკითხებზე, დაგეგმონ და ჩაატარონ სხვადასხვა ღონისძიება. ცენტრში განთავსებულია გამგებლის წარმომადგენლის ოფისიც.
საზოგადოებრივი ცენტრების მიზანი სოფლის მოსახლეობისათვის ხარისხიანი მომსახურების მიწოდება და ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაა, რაც სოფლად მცხოვრებ მოსახლეობას უნარ-ჩვევების განვითარების ახალ შესაძლებლობებს მისცემს. მისი კონცეფცია სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს პროექტის ფარგლებში შეიქმნა, რომელიც ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით ხორციელდება.
2013-2014 წლებში საზოგადოებრივ ცენტრებში 91 133 საჯარო სერვისი გაიცა. დღეისათვის სულ 13 ცენტრი ფუნქციონირებს. ელექტრონული მომსახურების მიღება სოფლიდან გაუსვლელად უკვე შეუძლია ყვარელწყალი/დუისის, შაშიანის, სართიჭალის, გომის, ჭალადიდის, რუისის, ხევის, კოდას, მანგლისის, ნიგოითის, ჯვრის, ფოკის და შორაპნის (ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი) მოსახლეობას. დუისის საზოგადოებრივი ცენტრი 28 ოქტომბერს საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა და იუსტიციის მინისტრმა თეა წულუკიანმა გახსნეს.
წლის ბოლომდე ცენტრები გეგუთში (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი), კაჭრეთსა (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) და მეჯვრისხევში (გორის მუნიციპალიტეტი) გაიხსნება.
გამოფენის მიმდინარეობისას იგეგმება პრეზენტაციები მონაწილეთათვის და ორმხრივი შეხვედრები. მონაწილე ქვეყნები: საქართველო, თურქეთი, აზერბაიჯანი, ირანი, სომხეთი და უკრაინა და სხვა.
გამოფენის ორგანიზატორია: შპს „GEONET EXPO”. თანაორგანიზატორები არიან: აჭარის მთავრობა, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო, ბათუმის მერია და აჭარის სავაჭრო-სამრეწველო პალატა.
შპს „GEONET EXPO“ პირველად საქართველოში, ქ. ბათუმში იწყებს საგამოფენო ცენტრის მშენებლობას, სადაც საერთაშორისო დონის გამოფენები, კონფერენციები და კონცერტები გაიმართება.
როგორ გავარჩიოთ ხარისხიანი, ამ შემთხვევაში თეთრეული, უხარისხოსგან? ამის შესახებ ლუიზა ზოიძემ გვირჩია „სავაჭრო ცენტრ 2000“ -დან:
„მყიდველებს ვურჩევ შეიძინონ თეთრეული, რომელიც არის 100-პროცენტი სატინა. თუმცა მხოლოდ „სატინაზე“ ყურადღების გამახვილება ხარისხის შესარჩევად არ არის გამოსავალი. რადგან შესაძლებელია ზუსტად იმავე სახის, იმავე ფირმისა და მწარმოებელი ქვეყნის უფრო უხარისხო თეთრეულიც შემოგთავაზონ, რომლის ვიზუალურად გარჩევა მაღალხარისხიანი თეთრეულისგან რთულია.
ერთი-ერთი ხერხია – უნდა შევძლოთ შედარება, ანუ თუ მოგვიხმარია ხარისხიანი და შედარებით უხარისხო თეთრეულიც, შემდეგ ადვილია შედარება.
საყურადღებოა ფასიც, ხარისხიანი სატინის თეთრეული ძვირია, მისი მინიმალური ფასი 120 ლარია.
ამ შემთხვევაში გამოსავალი არის ნდობის ფაქტორი, ანუ თუ გვინდა რომ არ მოგვატყუონ და ნამდვილად ხარისხიანი თეთრეული შევიძინოთ, უნდა მივმართოთ ისეთ ადამიანს, ვინც ნამდვილად ხარისხიან თეთრეულს შემოგვთავაზებს.
მე თამამად ვუწევ რეკომენდაციას დუბაიდან, პეკინიდან შემოტანილ საექსპორტო საქონელს. მომხმარებელს, ვისაც სურს ნამდვილი ხარისხიანი თეთრეული შეიძინოს, ვურჩევ არჩევანი გააკეთოს „მენგის“ ფირმის სატინის თეთრეულზე“.
თეთრეულის შეძენისას სპეციალისტები ქსოვილის რამდენიმე მახასიათებელის გათვალისწინებას გვირჩევენ:
სატინა – ძალიან პრაქტიკულია. ეს ქსოვილი მჭიდროა და მბზინავი. აქვს გლუვი ზედაპირი. სატინი დამზადებულია ბამბის ნაერთის ორმაგი ხვეულისგან – გრეხილი ძაფის სტრუქტურა უზრუნველყოფს ქსოვილის ნათელ და გლუვ ზედაპირს. სატინში ასევე გამოარჩევენ Mაკო-სატინს რომელიც მზადდება მხოლოდ ბამბისგან, ზედმეტი მინარევების გარეშე. არის ბევრად უფრო გლუვი და ბრწყინვალებას ინარჩუნებს დიდი ხნის განმავლობაში. სატინი ეს არის ქსოვილი, რომელიც იაფია ვიდრე აბრეშუმი, მაგრამ უფრო ძვირი ვიდრე სხვა ბამბის ქსოვილები. შეუძლია გაუძლოს დიდი რაოდენობით გარეცხვას.
აბრეშუმი – ეს არის რბილი ქსოვილი, დამზადებული აბრეშუმის პარკისგან ე.წ აბრეშუმხვევიასგან. ქსოვილის სტრუქტურული შემადგენლობა არის სამკუთხა ფორმის, პრიზმის ეფექტით, რაც უზრუნველყოფს მის სირბილესა და ბზინვარებას. ირეკლავს სინათლეს, რომელიც ლამაზად აისახება ქსოვილის ზედაპირზე და აქვს პრიალა ეფექტი.
ბატისტის თეთრეული – მსუბუქია და გამჭვირვალე, მაგრამ ამავე დროს არაპრაქტიკული. მისგან ისეთი კომპლექტის შეძენა სჯობს, რომელიც ყოველდღიური მოხმარებისთვის განკუთნილი არ არის, მაგალითად, საქორწინო გარნიტური ან განსაკუთრებული სასაჩუქრე ეგზემპლარი.
ბიაზის თეთრეული – ეკონომიკური თვალსაზრისით მომგებიანია, ლამაზიცაა და პრაქტიკულიც. მდგრადობისა და გამძლეობის გამო ის ბევრ ქვეყანაშია პოპულარული.
ჩითი – ეკონომიკურად ყველაზე მისაღებია, გრილი და სასიამოვნოა ზაფხულში და ძალიან პრაქტიკულია გამოყენებისას.
წერილით, რომელსაც ხელს 114 მოქალაქე აწერს ხელს და რომელიც “ბათუმელების” რედაქციაში ინახება, ხელისუფლების ყურადღების მიქცევას სოფელ ველეს მოსახლეობა ცდილობს. ამ ხალხის მოთხოვნის შესრულება ორ სახელმწიფო უწყებას – ბათუმის მერიასა ან ქობულეთი მუნიციალიტეტს შეუძლია.
“უკვე ორი წელია, რაც ველში მიკროავტობუსი არ დადის. მოსახლეობას სამი კილომეტრის გავლა ფეხით უწევს”, – წერენ ველეს მცხოვრებლები თავიანთ წერილში.
სოფელში 45 ოჯახი ცხოვრობს, მიკროვტობუსმა მას შემდეგ შეწყვიტა მოძრაობა, რაც სოფლის მაცხოვრებელთა განცხადებით, ბათუმის მერიის მიერ დანიშნულმა 40 ნომერმა მიკროავტობუსმა ველის უბნამდე დაიწყო სიარული. „მიკროავტობუსი ჩვენ სოფელში არ ამოდის, მხოლოდ სოფლის დასაწყისამდე მოძრაობს, ამის გამო „მარშრუტკის“ მძღოლებმა, რომლებიც ადრე სოფელს ემსახურებოდნენ, მგზავრთა გადაყვანაზე უარი თქვეს, 45 ოჯახის გამო ვერ ვივლითო. ჩვენი ინფორმაციით, მერიის 40 ნომერ მიკროავტობუსს სოფლამდე მოსვლის უფლება არ აქვს, თვითნებურად მოდის აქამდე, რაც საბოლოოდ ჩვენ გვაზარალებს. ან სოფელში მოვიდეს, რომ ჩვენც ვისარგებლოთ, ან შეწყვიტოს „ქვის ხიდამდე“ სიარული“ – გვეუბნება ამავე სოფლის მაცხოვრებელი ვარდო მაკარაძე.
რესპონდენტი ამბობს, რომ ტრანსპორტის არარსებობა მათ ყოველდღიურ პრობლემებს უქმნის: „ადამიანებს ტვირთი მიაქვთ ზურგით, ხალხი მუშაობს, სწავლობენ, ყოველ დღე სამი კილომეტრის ჩავლა და ამოსვლა არ არის ადვილი. გზები ისედაც მოუწესრიგებელია, ფეხი სად დადგა იმაზეც უნდა იფიქრო რომ მიდიხარ, ასეთ მდგომარეობაში ვართ და ახლა ეს პრობლემაც დაგვემატა. გამგეობა მხოლოდ გვპირდება, მაგრამ შედეგი არ გვაქვს. წინასაარჩევნოდ გამოჩდნენ მარტო, მიასწორ-მოასწორეს გზები და სულ ეს იყო. მოგვიგვარებენ თუ არა პრობლემას, ამაზე პასუხი არ აქვთ. „რაღაცას ვიზამთ“, – მარტო ამას იძახიან“, – ამბობს ვარდო მაკარაძე.
ბათუმის მერიამ 40 ნომერ მარშრუტთან დაკავშირებით ველის მაცხოვრებლებს ოფიციალური პასუხი მაისშივე გაუგზავნა და მიკროავტობუსის ხაზის შეცვლაზე უარი უთხრა.
„ბათუმის მერიამ 2013 წლის 27 სექტემბრის განკარგულების საფუძველზე გააგრძელა #40 სამარშრუტო ხაზის მოძრაობის სქემა ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაისუბნის „ქვის ხიდის“ დასახლებამდე, გოგოლიშვილის ქუჩის გავლით. მიმდინარე ეტაპზე, ამ განკარგულებაში ცვლილების შეტანა და მარშრუტის სქემის გაგრძელება სოფელ ველამდე მიზანშეწონილად არ მიგვაჩნია“, – წერია ოფიციალურ წერილში, რომელსაც ხელს მერის მოადგილე რუსლან ქორიძე აწერს.
ამავე წერილის მიხედვით, მერია ამბობს, რომ მას დაგეგმილი აქვს სამგზავრო სატრანსპორტო სისტემის რეფორმა, რის ფარგლებშიც გათვალსიწინებულია არსებული საქალაქო სამარშრუტო ხაზების ოპტიმიზაცია და შემცირება.
მერიის წერილის მიხედვით, რეფორმა შეეხება მუნიციპალიტეტებიდან შემოსულ სამარშრუტო ხაზებსაც. „მათ ქალაქის ტერიტორიაზე გადაადგილების სპეციალური მარშრუტები განესაზღვრებათ“, – ნათქვამია წერილში.
ქობულეთის მინიციპალიტეტის გამგებელი სულხან ევგენიძე ამბობს, რომ ველის მაცხოვრებელთა პრობლემებზე სმენია: „სექტემბერში დამიკავშირდა ვიღაც მაგ საკითხთან დაკავშირებით, მაგრამ შემდეგ აღარ შემხმიანებიან და არ ვიცი მოაგვარეს თუ არა პრობლემა. დავინტერესდები ამ საკითხით“, „ გვეუბნება გამგებელი. რაც შეეხება გზებს, გამგებელი ამბობს, რომ ამ მიმართულებით მუნიციპალიტეტში ცუდი მდგომარეობაა: „მეწყერებმა ახალი გზებიც დააზიანა. გზების დეპარტამენტი ელოდება გარემოს დაცვისგან ნებართვებს, რომ ინერტული მასალები მოიპოვოს – გზების მოხრეშვა და გასწორება გვინდა რომ დავიწყოთ“.
ამჟამად მანდარინის ბაღების მესაკუთრეებისთვის ყველაზე დიდი რისკფაქტორი საშემოდგომო ყინვაა. თუმცა ფერმერს „ალდაგის“ მეშვეობით შეუძლია დააზღვიოს თავის სარგებლობაში ან საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთზე მოწეული მოსავალი ბუნებრივი მოვლენებით გამოწვეული ზარალისგან. კომპანია „ალდაგი“, ამ სეზონზე, ფერმერებს აჭარაში, ციტრუსის ყველა სახეობის დაზღვევას სთავაზობს.
გასულ კვირას „ალდაგის“ წარმომადგენლებმა ქობულეთსა და ხელვაჩაურში ფერმერებთან და სოფლის რწმუნებულებთან შეხვედრა გამართეს. მოსახლეობას კომპანიის წარმომადგენლებმა ციტრუსის დაზღვევის პირობები გააცნეს.
ფერმერმა ჯემალ მეგრელიძემ საკუთარი მოსავლის „ალდაგში“ დაზღვევა ხელმისაწვდომი მომსახურების გამო აირჩია.
„პირველად ვაზღვევ მოსავალს. „ალდაგმა“ მიმზიდველი პირობებით დამაინტერესა. ამ სადაზღვეო კომპანიის მომსახურების გაიოლებული ფორმა ფერმერისთვის უფრო ხელმისაწვდომია. მომყავს ციტრუსი სამ ჰექტარზე და მაქვს თხილის პლანტაცია 30 ჰექტარზე. წელიწადში საშუალოდ ხუთ ტონამდე თხილი და ციტრუსი მომყავს. მთლიანი მოსავლის დაზღვევას ვფიქრობ“, – ამბობს ჯემალ მეგრელიძე.
ქობულეთშის სოფელ ლეღვას მკვიდრის, ვიტალი რომანაძის თქმით კი, ის იცნობს სხვა სადაზღვეო კომპანიების სადაზღვეო შემოთავაზებას, მაგრამ „ალდაგი“ გაცილებით უკეთესს პირობებს სთავაზობს ფერმერებს. მის აზრით, „ალდაგი“ ფერმერის ინტერესებს ყველაზე მეტად ითვალისწინებს.
„ალდაგი“ 25-წლიანი გამოცდილების მქონე, ფინანსურად ძლიერი და სტაბილური კომპანიაა, რომელიც ბოლო სამი წელია აგრო პროდუქტების დაზღვევაზე აქტიურად მუშაობს.
„2012 წელს კატასტროფული წელი იყო მოსავლის ზარალის კუთხით, განსაკუთრებით კახეთისთვის. ამ წელს ჩვენ ორი მილიონი ლარის ზარალი ავუნაზღაურეთ ფერმერს“ , – ამბობს „ალდაგის“ აგრარული რისკების მენეჯერი ივანე ბუჯიაშვილი.
„ალდაგის“ გამოცდილება მომხმარებლის ნდობის გარანტიაა. სხვა კომპანიებისგან განსხვავებით, „ალდაგს“ვალდებულების შესრულებაზე აქვს მეტი გარანტია და პასუხისმგებლობა. ციტრუსის დაზღვევის შემთხვევაში, კომპანიის ვალდებულებაა ზარალის ანაზღაურება. მისი წარმომადგენლები, ასევე სხვა კომპანიებისგან განსხვავებით, სადაზღვეო ხელშეკრულების გასაფორმებლად, ზარალის შესასწავლად თუ მის ასანაზღაურებლად ადგილზე მიდიან ფერმერთან. შექმნილი სპეციალური ჯგუფი ოპერატიულად ითვლის და აფასებს ზარალს.
„გვყავს ბენეფიციარები, რომლებსაც სეტყვამ მოსავალი ნოემბერში დაუზიანა. ჩვენი სპეციალური ჯგუფები ადგილზე მუშაობენ. ამჟამად მიმდინარეობს ზარალის დათვლა. შემდეგ კი ფერმერს შესაბამისად აუნაზღაურდება დაზღვეული ციტრუსის საფასური“, – აღნიშნავს ივანე ბუჯიაშვილი.
აგროდაზღვევის სახელმწიფო პროგრამა, სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ინიციატივით წელს პირველი სექტემბრიდან ამოქმედდა და მას სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვის სააგენტო ახორციელებს. პროგრამის ფარგლებში, აგროდაზღვევის სტიმულირების მიზნით, სახელმწიფო აფინანსებს დაზღვევის ღირებულების 90 პროცენტს, ფერმერი კი მხოლოდ დარჩენილი მცირე პროცენტის საფასურს იხდის. მაგალითისთვის, თუკი ფერმერის მოსავალი 12.5 ტონაა, რომლის ღირებულება შეადგენს 6000 ლარს, ფერმერს მინიმუმ 30 ლარის გადახდა მოუწევს _ დანარჩენ ნაწილს 480 ლარს სახელმწიფო აანაზღაურებს. ერთი ტონა ციტრუსის დაზღვევისთვის ფერმერს მაქსიმუმ 2 ლარი და 40 თეთრის გადახდა მოუწევს.
„ართროზი ქრონიკული დაავადებაა. იგი ყველაზე გავრცელებულ საყრდენ – მამოძრავებელ დაავადებებს შორისაა. ამ დროს სახსარში ხრტილები თანდათანობით იშლება და ცვდება.
ართროზის გამომწვევი მთავარი მიზეზებია: ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა, დიდი ფიზიკური დატვირთვა, ზედმეტი წონა, ნაკლებმოძრავი ცხოვრების წესი, სახსრის ხრტილის სისტემური მიკროტრავმები, ჩონჩხის თანდაყოლილი დისპლაზიები, სქოლიოზი, ბრტყელტერფიანობა და სხვა.
ართროზის მკურნალობისას უპირატესად საჭიროა დაზიანებული სახსრების დასვენება, ფიზიკური დატვირთვის შემცირება, ყოველდღიური სპეციალური ვარჯიშები და რა თქმა უნდა, მედიკამენტური მკურნალობა.
მოსახლეობის უმრავლესობა ართროზს უბრალო ტერმინით – „მარილების დაგროვება“ მოიხსენიებს, რაც არ არის მართებული. ართროზის დროს ხრტილის ნივთიერებათა ცვლა იშლება, დროთა განმავლობაში მცირდება მოძრაობის ამპლიტუდა და აღმოცენდება ტკივილი, განსაკუთრებით მოძრაობისას.
დაზიანებული სახსრები უნდა დავიცვათ ზედმეტი დატვირთვისაგან.
ქვედა კიდურების სახსრების ართროზის დროს რეკომენდებულია ისეთი აქტივობების შეზღუდვა, როგორიცაა: სირბილი, ხტომა, ჩაბუქნვები, ტკივილს აძლიერებს სწრაფი და ხანგრძლივი სიარული;
უნდა მოვერიდოთ მძიმე საგნების აწევას და გადატანას. ასევე უნდა მოვერიდოთ ხანგრძლივი დროის მანძილზე ერთი და იმავე მდგომარეობაში ყოფნას. ნებისმიერ შემთხვევაში საჭიროა მოძრაობის აქტივობის ისეთი რიტმის შემუშავება, რომ დატვირთვის პერიოდები მონაცვლეობდეს დასვენების პერიოდებთან.
აუცილებელია ყოველდღიურად გარკვეული ვარჯიშების შესრულება. ვარჯიში ხელს უწყობს სასახსრე ხრტილის გამაგრებას.
ართროზის სამკურნალო ვარჯიში უნდა ჩატარდეს დამჯდარ ან დაწოლილ მდგომარეობაში. ასაკობრივი შეზღუდვა ფიზიკური ვარჯიშის დროს არ არსებობს. ვარჯიშისას მოძრაობების რაოდენობა უნდა გავზარდოთ თანდათან, ერიდეთ ენერგიულ ვარჯიშს.
ვარჯიში საჭიროა ყოველდღე, არანაკლებ 30-40 წუთის ხანგრძლივობით. უკეთესი იქნება, თუ ამ დროს გავანაწილებთ მთელი დღის განმავლობაში 3 ჯერზე და ყოველი ჯერი 10-15 წუთის ხანგრძლივობის იქნება.
ართროზის დროს ყურადღება უნდა მივაქციოთ ფეხსაცმლის ფორმასაც. მნიშვნელოვანია, რომ ფეხსაცმელი იყოს საკმარისად განიერი, ხოლო მისი ზედაპირი – რბილი. სპორტული ფეხსაცმლის უმრავლესობა შეესაბამება სწორედ ამ მოთხოვნებს.
ასევე სახსრებზე დატვირთვას ზრდის ჭარბი წონა. წონის ნორმალიზება ამცირებს ართროზის განვითარების რისკს და პროგრესირებას.
საყრდენ მამოძრავებელი სისტემის დაავადების დროს ყველაზე ოპტიმალური სპორტის სახეობა არის ცურვა. წყალში შესაძლებელია სახსარში მოძრაობის მაქსიმალური მოცულობის მიღწევა წონით დატვირთვის გარეშე, რაც მეტად ხელსაყრელია სასახსრე ხრტილისთვის.
სწორი მკურნალობის შესარჩევად ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ დიაგნოზი დასვას ექიმმა. რადგან არსებობს სახსრების მრავალი დაავადება, რომლებიც გამოვლინებებით ართროზის მსგავსია, მაგრამ მათი მკურნალობა პრინციპულად განსხვავებულია“.
ლია მგელაძე პროფესიონალი მძღოლია. ის საჭესთან 18 წლიდან ზის. მას რბოლაში საქართველოს ჩემპიონატი თხუთმეტჯერ აქვს მოგებული. ლია მიიჩნევს, რომ იყო კარგი ან ცუდი მძღოლი, ეს არ არის სქესზე დამოკიდებული, ყველაფერს პროფესიონალიზმი განსაზღვრავს.
„ქალი ცუდი მძღოლია – ამ სტერეოტიპებს ქალები ჩვენი პროფესიონალიზმით ვანგრევთ. დიდი ხანია საჭესთან ვზივარ და ამ ხნის მანძილზე არაერთხელ შემხვედრია ცუდი კაცი მძღოლებიც. თუ რაღაც არ იცი, ან ცუდად იცი, ეს არ არის იმის ბრალი, რომ ქალი ხარ, ან კაცი. არაპროფესიონალი ან პროფესიონალი შეიძლება იყოს კაციც და ქალიც“, – ამბობს ლია.
ლია მგელაძე საქართველოს საავტომობილო ფედერაციისგან პროფესიონალი მძღოლის ლიცენციას რამდენიმე დღეში ოფიციალურად მიიღებს. ის ერთ-ერთი წარმატებული მრბოლელი ქალია და არაერთხელ დაუკავებია საპრიზო ადგილები.
„ყველა ტიპის ტრანსპორტის ტარების ლიცენზია მაქვს, გარდა ტრაილერისა. ამიტომ, ვერ დავეთანხმები იმ მოსაზრებას, რომ ქალებს კაცებზე ნაკლებად შეუძლიათ მანქანის მართვა. პირიქით, ბევრი ქალი კაცზე კარგად მართავს ავტომანქანას“, – ამბობს ლია მგელაძე. მისი აზრით, მსგავსი სტერეოტიპების გამყარებას ხშირად ქალებიც უწყობენ ხელს: „არ მომწონს, როცა ქალები მანქანაზე ქუსლიან ფეხსაცმელს ახატავენ. ამით თითქოს ამბობ, რომ სუსტი არსება ხარ, სათანადოდ ვერ დადიხარ და უნდა მოგერიდონ.“
რა აღიზიანებთ კაცებს ქალ მძღოლში? – „დღემდე ავტომანქანის ფლობა გარკვეულ სტატუსთან, ძალაუფლებასთან იყო ასოცირებული. თუ მანქანა გყავს, ესე იგი ეკონომიკურად ძლიერი ხარ და, შესაბამისად, საქმიანიც. ქალი მძღოლების მოჭარბება, ბუნებრივია, აჩენს იმის განცდასაც, რომ კაცსა და ქალს შორის ძალაუფლების გადანაწილება დაიწყო. თუ ქალი უკეთეს მანქანაზე ზის, ვიდრე კაცი, ეს კიდევ დამატებითი მიზეზია იმისთვის, რომ ქალი მძღოლი აითვალწუნონ. კაცი ქალ მძღოლში ხედავს კონკურენტს და ცდილობს ამ სტერეოტიპებით დაამსხვრიოს ქალი მძღოლის იმიჯი“ – ამბობს ლია.
მისი აზრით, ქალებიც ექცევიან ამ სტერეოტიპების გავლენის ქვეშ, ითრგუნებიან და არ აძლევენ თავს საკუთარი შესაძლებლობებს განვითარებას: „ქალი მძღოლების ზრდა, ოჯახური ვალდებულებების არათანაბარმა გადანაწილებემაც განაპირობა. თუ აქამდე მამა იყო ვალდებული წაეყვანა შვილები სკოლაში ან სხვადასხვა საჭიროება უზრუნველეყო, ქალის საჭესთან დაჯდომამ მას ეს ტვირთიც შეუმსუბუქა. ახლა ქალს დაჰყავს ბავშვები სკოლაში, სხვადასხვა წრეზე, ფაქტობრივად, მამას ეს პასუხისმგებლობა აღარ აკისრია. კაცს მოაკლდა კიდევ ერთი პასუხისმგებლობა, ქალმა, უბრალოდ, შეუმსუბუქა მდგომარეობა. ამიტომ, კაცი ცოლს იტანს საჭესთან საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე, ოღონდ ის არ შეაწუხონ და ა.შ. მაგრამ ქუჩაში, სხვა ქალი მძღოლი აღიზიანებს“.
ეთერ სამველიძე
ფინანსისტი ეთერ სამველიძე ავტომანქანას უკვე ათი წელია მართავს. ის არ ეთანხმება ქალ მძღოლებთან დაკავშირებულ სტერეოტიპებს და ამბობს, რომ საჭეს კარგად მართვა: „სქესს ნამდვილად არ აქვს აქ მნიშვნელობა. მთავარია, ორიენტაციის უნარი და სინქრონული მუშაობა. ბევრი რამ დამოკიდებულია შინაგან კულტურაზეც. როგორც არსებობს საზოგადოებაში ქცევის წესები, ასევეა მოძრაობის წესებიც, ამიტომ ამ კულტურის ფლობა კონკრეტულ ადამიანზეა დამოკიდებული და სქესი არაფერ შუაშია“.
ეთერ სამველიძეს მიაჩნია, რომ სტერეოტიპების ჩამოყალიბებას კაცების ეგოიზმი უწყობს ხელს: „არის შეჯიბრებითობის მომენტიც, ადრე მიჩვეული იყო კაცი, რომ მანქანა მხოლოდ მისი საკუთრება იყო, ახლა აღარ არის დომინანტი. ამიტომ, სიტყვიერად ცდილობენ დააკნინონ ქალის შესაძლებლობები, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ბევრად უხეშები არიან და გაცილებით მძიმე შეცდომებს უშვებენ საჭესთან. ქალ მძღოლებს ხშირად აკრიტიკებენ იმის გამო, რომ საჭესთან პომადას ისვამენ. მაგრამ კაცებიც ხომ არღვევენ წესებს, ეწევიან სიგარეტს, საუბრობენ მობილურზე და ა.შ. ასე რომ, უპასუხიმსგებლო მძღოლი, შეიძლება იყოს ქალიც და კაციც, ადამიანის შინაგან კულტურაზეა ეს ყველაფერი დამოკიდებული და არა კონკრეტულ სქესზე“.
იური ლომთათიძე აჭარის რეგიონალური საავტომობილო ფედერაციის პრეზიდენტია. როგორც მასწავლებელი, ამბობს, რომ მძღოლი ქალები გაცილებით პასუხისმგებლიანები არიან, ვიდრე კაცები:
„კაცები, უბრალოდ, უფრო აზარტულები არიან. ჰგონიათ, რომ უფრო მეტი იციან, მაგრამ სინამდვილეში არაფერი იციან. ქალები კი იმას აკეთებენ, რაც იციან. ეს არის განსხვავება“.
მისი აზრით, სწორედ ეს აზარტი აქცევს კაცს უპასუხისმგებლო მძღოლად: „ამიტომ არის ამდენი ავარია და მოძრაობის წესების დარღვევა. მე ვისაც ვასწავლი, იმ ქალებიდან გამომდინარე შემიძლია ვთქვა, რომ ქალები ძალიან ფრთხილები და ყურადღებიანები არიან საჭესთან. ქუჩაში რომ დავდივარ, ვაკვირდები ხოლმე ამ დეტალებს. იქ, სადაც ქალები უმნიშვნელო შეცდომას უშვებენ, კაცები სერიოზულ საფრთხეს ქმნიან“.
მწვრთნელი ამბობს, რომ მანქანის მართვის კარგად ცოდნა პრაქტიკაზეა დამოკიდებული:
„არის შემთხვევები, როცა ადამიანები (ქალი იქნება ეს თუ კაცი) მოდიან და მეუბნებიან, რომ მათ არ აქვთ დრო, ამიტომ ის, რაც 20-30 გაკვეთილში უნდა გაიარონ, უნდათ რომ ხუთ გაკვეთილში ასწავლო. დაიზეპირებენ რაღაც ნიშნებს და მიდიან. ეს არის პრობლემა“.
მძღოლების გენდერული დინამიკა ყოველწლიურად იცვლება. შს სამინისტროს, ბოლო ორი წლის მონაცემები ჯერ არ გამოუქვეყნებია, თუმცა 2008-2012 წლების მონაცემებით, ქალი მძღოლების რიცხვი ქვეყანაში მნიშვნელოვნად გაზრდილია. ყველაზე მზარდი დინამიკა 2012 წელს დაფიქსირდა. ამ წელს, ქალების ცხრამეტმა პროცენტმა აიღო მართვის პირველადი მოწმობა, მაშინ როცა, წინა წლებში ეს მაჩვენებელი ათ-თორმეტ პროცენტს არ ასცილებია.
პირველადი მართვის მოწმობები 2012 წელს 21-31 წლამდე ქალებმა აიღეს. ამავე წელს, თეორიული გამოცდა ერთ ცდაზე ქალების სამოცდაექვსმა პროცენტმა ჩააბარა, კაცები კი ოთხი პროცენტით ჩამორჩებიან. პრაქტიკულ გამოცდაში კი კაცები ლიდერობენ რამდენიმე პროცენტით. 2012 წელს ორ ქალს აღებული აქვს ტრაქტორის (თ) მართვის კატეგორიაც.
2012 წლისთვის, თბილისში მძღოლების გენდერული ბალანსი ასე გამოიყურება – 44 პროცენტი ქალი, 55 პროცენტი კაცი.
ნიკა აბჟანდაძე, ირინა ხაჟალია და ETI 2000-ის მოსწავლეები
„კონკურსში რეგისტრაციის შემდეგ ონლაინტესტი დავწერეთ, ნაშრომებს ინგლისელები ამოწმებენ. ამის მერე მოგვიწია სკოლის დირექტორებთან (ფსიქოლოგებთან) გასაუბრება, სადაც უნდა გამოგვევლინა ადაპტაციის უნარი და ლიდერობის პოტენციალი. ცოდნაში დარწმუნებული ვიყავი, მაგრამ არ მქონია გამარჯვების მოლოდინი, ეს დიდი წარმატებაა ჩემთვის, პასუხები აპრილში მოვიდა. ძალიან დავიბენი, როცა გავიგე, რომ ლონდონის სკოლაში ერთი წლით სასწავლებლად მიმიწვიეს. ვიცოდი, რომ ჩემი ცხოვრება საინტერესოდ შეიცვლებოდა“, – ამბობს ნიკა.
HMC საქველმოქმედო პროექტია, რომელიც ბრიტანული სკოლის დირექტორების ასოციაციის მიერ არის დაარსებული. პროექტის ფარგლებში წარჩინებული მოსწავლეები პოსტსაბჭოთა და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებიდან სასწავლებლად ერთი წლით მიემგზავრებიან ბრიტანულ სკოლებში. პროექტში მონაწილეობა შეუძლია მოსწავლეს, რომელსაც უკვე შეუსრულდა 16 წელი, ამას გარდა პროექტში ჩართული მოსწავლის ოჯახის წლიური შემოსავალი არ უნდა აღემატებოდეს 25,000 ფუნტის ექვივალენტს ლარებში. ნიკა აბჟანდაძე ამ მოთხოვნებს აკმაყოფილებდა. ტესტირების წარმატებით გავლის შემდეგ ის 29 აგვისტოს გაემგზავრა ლონდონში სასწავლებლად. ამბობს, რომ იქ არსებულმა რეალობამ მის ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა, New Hall -ის კამპუსში ნიკა მსოფლიოს თითქმის ყველა ქვეყნის წარმომადგენელთან ერთად ცხოვრობს. სკოლაში 2000-ზე მეტი მოსწავლე სწავლობს.
„სკოლა ქალაქგარეთ მდებარეობს. ყველაზე მეტად გამაკვირვა დისციპლინამ და ამავდროულად მეგობრულმა დამოკიდებულებამ. ინგლისელები მზად არიან ნებისმიერ დროს დაგეხმარონ“, – ამბობს ნიკა, რომელიც გვიყვება, თუ როგორი შეშინებული იყო ლონდონის უზარმაზარ სკოლაში, სადაც ის ერთადერთი ქართველი მოსწავლეა. „არავის ვიცნობდი. პირველი კვირა გამიჭირდა, ყველაზე მეტად ურთიერთობა მიჭირდა. ჩქარა გელაპარაკებიან, არ ფიქრობენ იმაზე, რომ შენ ისე კარგად არ იცი ენა, როგორც მათ. ინგლისელებს ნეიტრალურ თემებზე უყვართ საუბარი, საკუთარ თავს არ ეხებიან, ქართველები ხომ მუდმივად პირად საკითხებზე ვსაუბრობთ, როცა მე ველაპარაკებოდი ჩემს თავზე, ვამჩნევდი, რომ არ აინტერესებდათ ეს. კარგად რომ გამიცნეს, მხოლოდ ამის შემდეგ მკითხეს პირად თემებზე“, – ამბობს ნიკა.
ნიკა ახლა „New Hall“-ში ოთხ საგანს სწავლობს – ეკონომიკას, ბიზნესს, პოლიტიკასა და კომპიუტერულ მეცნიერებებს: „ოთხი საგანი ავირჩიე. სამწუხაროდ, აქ ვერ ირჩევ იმას, თუ რისი სწავლა გინდა, იქ სკოლებშიც ისეთი მიდგომები აქვთ, როგორც უნივერსიტეტებში. ასე უფრო ღრმად სწავლობ იმ საგანს, რაც გჭირდება. ნებისმიერ დროს შეგიძლია მიმართო მასწავლებელს თუ დახმარება გჭირდება, მაგალითებით ხსნიან ყველაფერს, აკეთებენ პრეზენტაციებს, გვინიშნავენ იმას, რაც არის მთავარი.
ყველაზე მეტ დროს სკოლის მოსწავლეები ბიბლიოთეკაში ატარებენ. აქ ბევრი რესურსია იმისთვის, რომ ყველა კითხვაზე პასუხი მიიღო. მთელ სკოლაში არის ინტერნეტი, გვაქვს კომპიუტერების ოთახი ყველა სართულზე. რთულია ბალანსის დაცვა სწავლასა და ურთიერთობებს შორის, მხოლოდ სწავლას თუ დაუთმე დრო, მაღალი ნიშნები გექნება, მაგრამ ურთიერთობები – აღარ. თუ სოციალურ საკითხებს დაუთმობ მეტ დროს, მაშინ პირიქით. ამ ბალანსის დაცვას მუდმივი მუშაობა სჭირდება, უნდა იყო აქტიურიც. ამის მიუხედავად, მე ყველაზე დიდ დროს იქ მაინც სწავლას ვუთმობ, დღეში ხუთი საათი ვსწავლობდი ერთ საგანს, სულ უნდა იმეორო განვლილი მასალა, რადგან არ იცი ტესტი როდის იქნება, ამიტომ სულ მეცადინეობაში ვარ. გართობის საშუალებებიც გვაქვს სკოლაში, მაგრამ საღამოს შვიდი საათიდან 10 საათამდე მთელს კამპუსში ამოწმებენ ვმეცადინეობთ თუ არა“, – გვიყვება ნიკა.
ნიკა აბჟანდაძე სემესტრულ არდადეგებს ბათუმში ატარებს. სხვა მოსწავლეებისგან განსხვავებით მან ექსკურსიაზე წასვლას სახლში დაბრუნება არჩია, მგზავრობის ხარჯები სკოლამ გაიღო: „ორკვირიანი დასვენებაა სემესტრში, მე ბათუმში წამოსვლა მერჩივნა. მალე ისევ გავემგზავრები, ახლა სკოლაში ტრადიციული დღეები უნდა მოვაწყოთ, მე ქართული ჩოხა მიმაქვს, საქართველო რომ წარმოვადგინო.“
სემესტრის დახურვის შემდეგ ნიკამ ბრიტანეთში სწავლისთვის კიდევ ერთი წელი მოიპოვა, მისი შემდგომი წლის სწავლა „New Hall“-მა დააფინანსა: „სკოლას მოეწონა ჩემი შედეგები, გადაწყვიტეს, რომ დამტოვონ. შესაბამისად სკოლას ბრიტანეთში დავამთავრებ, მერე სწავლის გაგრძელებაც ისევ იქ მინდა, ჯერ ზუსტად არ ვიცი, რა მიმართულებას ავირჩევ. სკოლა მეხმარება, რომ ეს გზა წარმატებით გავიარო.“
ნიკა ინგლისური ენის ცენტრ „ETI 2000“-ში სწავლობდა. სწორედ ეს ცენტრი თანამშრომლობს HMC საგრანტო პროექტთან. ცენტრმა 2015 სასწავლო წლისთვის მოსწავლეების შერჩევა წლის 20 ოქტომბრიდან დაიწყო. შერჩევა 20 ნოემბრამდე გაგრძელდება. მოსწავლე დაბადებული უნდა იყოს 01.03.1998-01.09.1999 პერიოდში და წარმატებით გაიაროს საგრანტო კონკურსი, ამით ის მოიპოვებს საგზურს ბრიტანეთის სკოლაში ერთი ან ორი წლით სასწავლებლად. წარმატებული კანდიდატი ფინანსდება 30000–40000 ფუნტის სტიპენდიით. კანდიდატის ოჯახი იხდის მხოლოდ ინტერვიუს (50 ლარს) და მგზავრობის ხარჯებს.
„ ETI 2000“-ის დამფუძნებელი ირინა ხაჟალია, დაინტერესებულ პირებს ურჩევს ცენტრს მიმართონ: „თუ გინდა კარგი განათლება, ეს არის საუკეთესო შანსი. მთავარია, მოსწავლეებმა ეს შანსი გამოიყენონ. ყველა ქვეყანას ეძლევა 25 ადგილი, მაგრამ თუ მეტი მოიპოვებს გრანტს, მაშინ ამატებს ადგილებს ბრიტანული მხარე. შარშან, სამწუხაროდ, აჭარიდან ბრიტანეთში მხოლოდ სამი მოსწავლე გაემგზავრა. ჩვენ ვეხმარებით მხოლოდ ამ საგრანტო პროგრამის ინფორმაციის გავრცელებაში, აპლიკანტებს რეგისტრაციაში, არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, არის თუ არა ჩემი ცენტრის მოსწავლე. მთავარია, აკმაყოფილებდეს მოთხოვნებს. ტესტირება თბილისში ტარდება“.
ბათუმის მერიის ვებგვერდზე გამოქვეყნებული ინფორმაციის თანახმად, კანდიდატს უფლება აქვს ერთი კონკრეტული უწყების მიერ გამოცხადებულ კონკურსში მონაწილეობის თაობაზე განცხადება წარადგინოს ერთდროულად არაუმეტეს ხუთ ვაკანსიაზე. კონკურსანტი, რომელიც განაცხადს წარადგენს ერთდროულად ხუთზე მეტ პოზიციაზე, ავტომატურად მოიხსნება კონკურსიდან ყველა პოზიციაზე.
მერიის საჯარო მოხელეთა საკონკურსო-საატესტაციო კომისიის 2014 წლის 04 ნოემბრის სხდომის ოქმი N 1-ის შესაბამისად, კონკურსანტის განაცხადი არ განიხილება და მოიხსნება კონკურსიდან, თუკი საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ ადმინისტრირებულ ვებ გვერდზე www.hr.gov.ge არასრულყოფილად ატვირთავს სავალდებულოდ ასატვირთ დოკუმენტს, კერძოდ:
შესაბამისი უმაღლესი განათლების/კვალიფიკაციის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლს;
პირადობის მოწმობის ასლს;
შრომის წიგნაკის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) ან სხვა სამუშაო გამოცდილების დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლს (იმ ვაკანტურ თანამდებობებზე, სადაც საკვალიფიკაციო მოთხოვნად განსაზღვრულია სამუშაო გამოცდილება).
საკრუიზო კომპანია Paradise Cruise & Ferry-ს ექსკლუზიური წარმომადგენელია აჭარაში ტურისტული კომპანია “
დიაბეტის საერთაშორისო ფედერაციის შეფასებით, საქართველოში მუდმივი მედიკამენტოზური დახმარების საჭიროების მქონე დიაბეტით დაავადებულთა რაოდენობა 105 110-ს აღწევს.
„გამოფენების ფესტივალს“ გამოფენა, სახელწოდებით – “ამაღელვე”- დაასრულებს. ფსიქიატრიული საავადმყოფოს პაციენტებმა, სპეციალურად “გამოფენების ფესიტივალისთვის” შექმნეს ფერწერული ნამუშევრები. გამოფენა გიორგი სამსონიას მუსიკის თანხლებით გაიმართება. 
წელს მომხდარი საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევების დროს საქართველოში 3251 ადამიანი დაშავდა, 145 კი გარდაიცვალა. მათ შორის დაფიქსირდა ისეთი უბედური შემთხვევები, როდესაც ერთი ოჯახიდან 2-3 და მეტი წევრიც კი გარდაიცვალა.
„იცით ალბათ ციტრუსის ყუთებისთვის ყოველწლიურად აჭარაში სამერქნე მასალა იჭრება. გადავწყვიტეთ გაგვეშენებინა ენერგეტიკული ტყე, დაგვერგო სწრაფმოზარდი ნერგები. დარგული ვერხვებიდან ხუთიდან ათ წელიწადამდე პერიოდში უკვე ზრდასრულ ხეს მივიღებთ. ხუთი წლის უკვე შეიძლება ტარა მასალად დახერხო. ჩვენი მიზანია ყოველწლიურად მივიღოთ რამდენიმე ათასი კუბური მეტრი მასალა, რომელიც ჩაანაცვლებს ტყიდან სამერქნე მასალის მოპოვებას“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს სატყეო სააგენტოს უფროსის მოადგილე ჯუმბერ აბულაძე.
„ნახატებზე გადმოტანილი მაქვს ის, რაც არის ჩემი ოცნება, მინდოდა ჩემი პირადი ცხოვრება დამეხატა, მხოლოდ შავ-თეთრ ფერებში,“- განაცხადა ფრიდონ იჯარეთელმა.
