ბათუმელები
აღნიშნულმა პირებმა, 18 დეკემბერს თბილისში, ერთ-ერთ რესტორანში, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ანტიკორუფციული სააგენტოს აჭარის მთავარი სამმართველოს უფროსს წინასწარ გადასცეს მოთხოვნილი თანხის 20% – 20 000 აშშ ამერიკული დოლარი.
გამოძიება ქრთამის მიცემის ფაქტზე მიმდინარეობს (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 339-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რაც სასჯელის სახით 4-დან 7 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს).
გამოძიებას შსს-ს ანტიკორუფციული სააგენტო აწარმოებს.
ლაო ჯონ ჯაოს სახლი ჩაქვში“საუფლისწულო ჩაი” – ასე ეწოდებოდა ცარისტული რუსეთის დროს ჩაქვში მოყვანილ ჩაის, რომელიც ლაო ჯონ ჯაოს, ჩინელი მეწარმის სახელს უკავშირდებოდა. 23 წლის ლაო ჯონ ჯაო ჩაქვში 1893 წლის ნოებერში ჩამოვიდა რუსი ვაჭრის, პოპოვის მოწვევით, რომელიც ჩაის მოშენებას აპირებდა. იგი ჩაქვში 30 წელი ცხოვრობდა. მის სახელს უკავშირდება ჩაის ნერგების ორანჟერეისა და ჩაის გადამამუშავებელი პირველი მცირე ფაბრიკის შექმნა. ლაო ჯონ ჯაო იყო პოპოვის მამულების სრულუფლებიანი მმართველი, მოგვიანებით კი საკუთარი ჩაის ქარხანაც გახსნა.
ლაო ჯონ ჯაოს მიერ ჩაქვში მოყვანილი ჩაი საუკეთესოდ ითვლებოდა რუსეთის იმპერიაში, დავით კლდიაშვილი წერს, რომ ჩაი კარგი გემოსა და ფერის იყო და არაფრით ჩამოუვარდებოდა ჩინურ ჩაის. 1900 წელს პარიზში, მსოფლიო გამოფენაზე, ლაო ჯონ ჯაოს მიერ ჩაქვში მოყვანილ ჩაის ოქროს მედალი მიანიჭეს წარწერით – “კავკასიის ჩაი მსოფლიოში საუკეთესოა”.
1926 წელს ლაო ჯონ ჯაო ჩინეთში დაბრუნდა. სახლი, რომელშიც იგი მრავალსულიან ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა, საბჭოთა ხელისუფლებას დარჩა. მიუხედავად იდეისა, რომ აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ბალანსზე არსებულ სახლში ლაო ჯონ ჯაოს მუზეუმი, ან მისი სახელობის ჩაის მუზეუმი უნდა გახსნილიყო, სახლი ახლაც მიტოვებულია. სახლის მახლობლად მცხოვრებნი ამბობენ, რომ სახლი წლების მანძილზე იძარცვებოდა, ისე, რომ საბოლოოდ, კარის, ფანჯრის ჩარჩოებისა და კიბის გარეშეც კი დარჩა. დაბა ჩაქვის გამგებელი, გიორგი ქებულაძე ამბობს, რომ შენობა წლებია უპატრონოდაა მიტოვებული, მუნიციპალიტეტის ბალანსზე არ აღირიცხება და, შესაბამისად, მისი მოვლა-პატრონობისთვის არც თანხაა გათვალისწინებული.
„წლების წინ საუბარი იყო, რომ ამ შენობაში ჩაის მუზეუმი გაიხსნებოდა. აქ რამდენიმე ოჯახი იყო შესახლებული და ამის გამო გამოასახლეს. შენობა ძალიან შეიცვალა. ადრე, მახსოვს, კრამიტის სახურავი ჰქონდა, გარედან ახლა ბათქაში აქვს, ადრე სხვანაირი იყო”, – ამბობს გიორგი ქებულაძე.
ლაო ჯონ ჯაოს სახლი მე-20 საუკუნის 10-იან წლებში. სერგეი პროკუდინ-გორსკის ფოტო
ლაო ჯონ ჯაოს პირადი ნივთების ნაწილი აჭარის ხარიტონ ახვლედიანის სახელწიფო მუზეუმშია დაცული. როგორც მუზეუმის ისტორიის განყოფილების მეცნიერ-მუშაკი, მაყვალა გოგუა ამბობს, მათი ნაწილი ფონდებშია დაცული, ნაწილი კი გამოფენილია: „ეს არის მისი წყვილი ქოში, ქუდი, რომელსაც ჩაიში მუშაობისას იყენებდა, ჩაის სხვადასხვა ნიმუში, ვაზები… ყველაზე ძვირფასია ის, რასთანაც მას ჰქონდა უშუალო შეხება, მისი პირადი ნივთები, რომლებიც ოჯახში ინახებოდა. ადრეც ვამბობდი და სტატიაში – „ჩაის კულტურის განვითარების ისტორიიდან აჭარაში“ (მუზეუმის მაცნე III) – მაქვს მოხსენიებული, რომ კარგი იქნება, თუ ჩაქვში ეს სახლი იქნება მისი სახლ-მუზეუმი, რადგან ამ ადამიანმა ჩაუყარა საფუძველი ჩაის კულტურის განვითარებას აჭარაში და პირველი გადამამუშავებელი ფაბრიკების შექმნას, სადაც გამოდიოდა ხარისხიანი ჩაი, რომელმაც ბევრი პრიზი აიღო საერთაშორისო გამოფენებზე”.
ლაო ჯონ ჯაოს უმცროსი შვილი ქართველ ქალზე იყო დაქორწინებული. ლაოს შვილიშვილი ლიუ ყანდარელი ამჟამად თბილისში ცხოვრობს, მედიის საშუალებით მას არა ერთხელ გამოუთქვამს ლაო ჯონ ჯაოს მუზეუმის გახსნის სურვილი.
ჩაქვში მუზეუმის გახსნის იდეის მომხრეა ბიძინა აფხაზავა, აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს უფროსის მოადგილე. მისი თქმით, ამ იდეის განხორციელების შემთხვევაში აჭარას კიდევ ერთი საინტერესო მუზეუმი შეემატებოდა.
“მზაობას, როგორც მახსოვს, გამოხატავდნენ ოჯახის წევრებიც, თუმცა მუზეუმის გახსნის იდეა კულტურის სამინისტრომ უნდა დააყენოს. თანხაზეა ეს დამოკიდებული, აქვე არის მეორე თემაც – შესაძლებელი იქნება თუ არა ხარიტონ ახვლედიანის მუზეუმიდან ნივთების გადატანა, თუმცა მთავარია კულტურის სამინისტრომ დაძრას ეს საკითხი.”
მუზეუმის შექმნის იდეას საინტერესოდ მიიჩნევს ზვიად ელიზიანიც, საერთაშორისო ბიზნესის განვითარების ცენტრის ხელმძღვანელი. მისი თქმით, მსგავსი მუზეუმი ტურისტული კუთხით საინტერესო იქნება: “შენობას გააჩნია საინტერესო ისტორია, წარმოადგენს ჩინელი მეწარმის სახლს, რომლის სახელსაც უკავშირდება აჭარაში ჩაის წარმოების განვითარება – შესაბამისად, შეიძლება ამ ისტორიის კარგად შეფუთვა და მიწოდება ტურისტებისთვის. შენობას გააჩნია კარგი მდებარეობა – ზღვის სანაპირო, ცენტრალურ გზისპირას, სადაც სეზონის დროს მრავალი ტურისტი გაივლის. თუ მუზეუმის გახსნა დაიგეგმება, გამოყენებული უნდა იქნეს მუზეუმების მოწყობის თანამედროვე მიდგომები. აუცილებელია, რომ მუზეუმში იყოს კაფე, ჩაის სახლი – სადაც როგორც ადგილობრივი, ისე უცხოური ჩაის მრავალფეროვანი ასორტიმენტი იქნება წარმოდგენილი. ზღვისპირას კი შესაძლებელია ტერასის გაკეთება, რომელიც კაფეს გაგრძელება იქნება”.
ტერასა ლაო ჯონ ჯაოს სახლს უკვე აქვს, მართალია, ნახევრად მოშლილი და ბალახით დაფარული, მაგრამ ზღვის ხედით და ბილიკით, რომელიც სახლს ზღვისგან 20 მეტრით თუ აშორებს. ზვიად ელიზიანი ამბობს, რომ მსგავსი მუზეუმი შეიძლება იქცეს ტურისტული კომპანიების მარშრუტების კულტურულ-ისტორიული ტურის ნაწილად: „ტურისტულ კომპანიებს მუზეუმი შეუძლიათ გამოიყენონ როგორც ერთ-ერთი გაჩერება, სადაც გარდა მუზეუმის მონახულებისა, შესაძლებელი იქნება ლანჩის ორგანიზება და სხვადასხვა ტიპის ჩაის დაგემოვნება. მაგალითად, ღვინის სახლებში არის ღვინის დეგუსტაცია, და ჩაის მუზეუმის კაფეში შესაძლებელია ჩაის დეგუსტაცია ან ჩაის მომზადების ტრადიციული რიტუალის ორგანიზება. ესეც დამატებითი შემოსავლის წყარო იქნებოდა მუზეუმისთვის.”
ზვიად ელიზიანის აზრით, ჩაქვში ჩაის მუზეუმი შესაძლოა სახელმწიფო ან კერძო ინვესტიციით გაკეთდეს და შესაბამისი მოლაპარაკების შემთხვევაში, შესაძლებელია ჩინური მხარეც (საელჩოს მეშვეობით) დაინტერესდეს შენობის აღდგენით: „სხვა ქვეყნებში ისტორიულ, სხვადასხვა ცნობილ პიროვნებასთან ან ამბავთან დაკავშერებულ შენობებს, ტურისტული კუთხით ხშირად იყენებენ” – ამბობს ზვიად ელიზიანი.
რუსეთის, უკრაიანისა და საქართველოს თანამშრომლობით შემდგარ საცირკო წარმოდგენებს მაყურებელი დღის 3 საათზე იხილავს.
ბილეთის ფასი 7, 8 და 9 ლარი იქნება.
მისამართი: ბათუმი, ბარათაშვილის 2
ტელეფონი: 599 68 02 23
31 დეკემბერს, ბათუმის ევროპის მოედანზე გრანდიოზული საახალწლო კონცერტი გაიმართება. კონცერტში მონაწილეობას მიიღებენ: ნინო ქათამაძე, ჯგუფი ინსაითი, ნიკოლოზ რაჭველი და სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრი.
გარდა ამისა ახალი წლის დღეებში, აჭარის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი სპეციალურ მარკეტინგულ ღონისძიებას ახორციელებს. პროექტი სახელწოდებით – „უპრეცედენტო ფასდაკლებების სეზონი აჭარაში“ არასეზონურ პერიოდში შიდა ტურისტების მოზიდვასა და კერძო სექტორის სტიმულირებაზეა ორიენტირებული.
25 დეკემბრიდან 1 მარტამდე აჭარაში ჩამოსულ სტუმრებს, რეგიონის ტურისტულ ობიექტებში შეეძლებათ 30%-დან 50%-მდე ფასდაკლებებით სარგებლობა. პროექტი მოიცავს როგორც სასტუმროებს, მათ სერვისსა და პროდუქტს, ასევე სხვადასხვა ტურისტულ ობიექტებში ფასდაკლებებს, უფასო კონცერტებსა და კულტურულ ღონისძიებებს.
ფასდაკლებების სეზონში მონაწილეობის მსურველებს შეუძლიათ იხილონ სპეციალურად შექმნილი ვებ-გვერდი და ინფორმაციის მიღებასთან ერთად ისარგებლონ არსებული შემოთავაზებებით.
აქციის ორგანიზატორებია Sunshine Charity Organization & Dorotea Parkeli Charity Fund. საკონტაქტო პირი: ედიშერ მჟავანაძე (ტელ: 557 725 775)
მსგავსი აქცია ბათუმში ერთი წლის წინაც გაიმართა. აქციის ერთ-ერთი ორიგანიზატორი იყო სტუდენტი ედიშერ მჟავანაძე. 2013 წელს მოხალისეების ჯგუფი ყველაზე ცივ ამინდში, ღამით, გათენებამდე, ბათუმის ქუჩებში დარჩა, რომ უსახლკარო ადამიანებისთვის გაეწიათ დახმარება საჭიროების შემთხვევაში.
“ბათუმელების” სტატია ამ თემაზე იხილეთ ბმულზე: ბათუმში ღამით მოხალისეების ჯგუფი მიუსაფარ ადამიანებს დაეხმარება
ბათუმის უნივერსიტეტში დეკანის არჩევნები დეკემბერში სამ ფაკულტეტზე ჩატარდა. მათგან მხოლოდ ერთ, სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე იყო კონკურენცია, სადაც ორი კანდიდატი, ირაკლი მანველიძე და დეკანის მოვალეობის შემსრულებელი ქეთი ბერიძე იყო.
ფაკულტეტზე არჩევნები ჯერ 12 დეკემბერს, განმეორებით კი 15 დეკემბერს ჩატარდა. პირველ ტურში გამარჯვებული ვერ გამოვლინდა, რადგან ხუთი ბიულეტინი გაბათილდა, ამის გამო ორი კანდიდატიდან ვერც ერთმა ვერ მოიპოვა საჭირო რაოდენობის ხმები, მეორე ტურში კი საფაკულტეტო საბჭოს 15-ვე წევრმა მიიღო არჩევნებში მონაწილეობა და დეკანის არჩევნებში გამარჯვებული რვა ხმით შვიდის წინააღმდეგ ირაკლი მანველიძე გახდა.
დეკანის არჩევნებში სასურველ კანდიდატს ხმას ფაკულტეტის აკადემიური პერსონალი და ფაკულტეტის საბჭოს წევრი სტუდენტები აძლევენ. ერთ-ერთი მათგანია სტუდენტი გიორგი ბოლქვაძე, რომელმაც არჩევნების დასრულების და ირაკლი მანველიძის გამარჯვების შემდეგ განაცხადა, რომ მის მიმართ არჩევნების პროცესში ზეწოლა განხორციელდა ირაკლი მანველიძის მხრიდან და საარჩევნო ბიულეტენის გაუქმება მოითხოვა.
თავად ირაკლი მანველიძე სტუდენტის ბრალდებას აბსურდს უწოდებს.
საარჩევნო კომისიაში საჩივარი დეკანის მოვალეობის შემსრულებელმა, ქეთი ბერიძემაც შეიტანა, თუმცა 19 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, კომისიამ არ დააკმაყოფილა საჩივარში მითითებული მოთხოვნები.
ბსუ-ს საარჩევნო კომისიის გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ საქმის მასალები სათანადო რეაგირებისთვის უნივერსიტეტის ეთიკის კომისიას და საგამოძიებო ორგანოებს გადაეგზავნებათ, დეკანის განმეორებითი არჩევნები კი 22 დეკემბერს გაიმართება.
კონკურსში მონაწილეობისთვის ასამდე მეცხრეკლასელია რეგისტრირებული, რომელთა ბოლო სამი წლის წლიური შეფასებები დამრგვალების გარეშე 10 ქულას შეადგენს.
კონკურსის 12 გამარჯვებული ეყოლება, რომლებიც ტესტირებაში მაქსიმალური 60 ქულიდან საუკეთესო შეფასებებს მიიღებენ.
აჭარის განათლების სამინისტროს ინფორმაციით, თურქეთის სამეცნიერო ბანაკი ერთ-ერთია მსოფლიოს ოთხ სამეცნიერო ბანაკს შორის, დანარჩენი სამი კი აშშ-ში, კანადასა და ბელგიაშია განლაგებული. ბანაკის მიზანია ახალგაზრდების მეცნიერებითა და ტექნოლოგიებით დაინტერესების ხელშეწყობა.
პრევენციის ეროვნული მექანიზმის მიერ სასჯელაღსრულების N3 დაწესებულებაში განხორციელებული მონიტორინგის შედეგად დადგინდა, რომ პატიმართა დისციპლინური პასუხისმგებლობის შემთხვევების რაოდენობა სექტემბერ-ოქტომბრის თვეში მკვეთრად გაიზარდა. “შემთხვევათა აბსოლუტურ უმრავლესობაში დისციპლინური სახდელის სახით გამოყენებულია სამარტოო საკანში მოთავსება. პრევენციის ეროვნული მექანიზმის შეფასებით სამარტოო საკანში არსებული პირობები ლახავს ადამიანის ღირსებას. სამარტოო საკანში არ ფუნქციონირებს ვენტილაცია, არის წყლის მიწოდებისა და შესაბამისად სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობების დაცვის პრობლემა, რის გამოც საკანში დგას აუტანელი სუნი. პატიმრებს არ ეძლევათ ლეიბი და თეთრეული და პირიდაპირ უწევთ ნარებზე წოლა. დაწესებულებაში 16 საკანში ხორციელდება პატიმრების ელექტრონული მეთვალყურეობა. დაწესებულების ადმინისტრაცია ფსიქიკური აშლილობის, თვითდაზიანების ან აგრესიული ქცევის შემთხვევაში პატიმრის მიმართ იყენებს, როგორც თავად უწოდებენ, „ანტივანდალურ საკანს“.
კერძოდ – “დაწესებულებაში არის ვენტილაციის და წყლით მომარაგების პრობლემა, რიგ საკნებში პატიმრებს არ აქვთ ტელევიზორი და რადიო მიმღები, დაწესებულებაში არ მოქმედებს არცერთი სარეაბილიტაციო პროგრამა და დაწესებულების გახსნის დღიდან დღემდე არც რაიმე სპორტული და კულტურული ღონისძიება გამართულა, დაწესებულებაში არსებულ მაღაზიაში გასაყიდი პროდუქციის სიმწირეა. აღმოსავლეთ საქართველოდან გადმოყვანილ პატიმრებს ექმნებათ ოჯახთან და ადვოკატთან კავშირის შენარჩუნების პრობლემა.
მონიტორინგმა ასევე გამოავლინა, რომ დაწესებულებაში არის სამედიცინო მომსახურების მიწოდებასთან, ასევე სამედიცინო პერსონალის დამოუკიდებლობასა და კომპეტენციასთან დაკავშირებული პრობლემები. სამედიცინო პერსონალი არ ახორციელებს პატიმრების სხეულზე არსებული დაზიანებების და დაზიანების წარმოშობის მიზეზების სრულყოფილ დოკუმენტირებას. ხშირ შემთხვევაში დარღვეულია სამედიცინო შემოწმების კონფიდენციალურობა.”
ანგარიშის სრული ვერსიის სანახავად, გადადით ბმულზე.
სოფლად ფოტოკლუბების შექმნის იდეის ავტორი ფოტოხელოვანი ნათელა გრიგალაშვილია, რომელმაც პროექტის განხორციელება ფონდი „ღია საზოგადოება საქართველოს“ მხარდაჭერით, ნინოწმინდის რაიონის სოფელ გორელოვკაში დაიწყო.
პროექტის „სოფლის ფოტოკლუბი – გორელოვკას“ ფარგლებში შეირჩა ფოტომოყვარულები და ჩამოყალიბდა ფოტოკლუბი, რომელშიც გაერთიანდა 15-დან 62-წლამდე ასაკის ქართველი, რუსი და სომეხი ეროვნების 12 ადამიანი. მონაწილეებს დაურიგდათ ფოტოაპარატები.
ფოტოხელოვანებმა, თეა სოსელიამ და ნათელა გრიგალაშვილმა პროექტის მონაწილეებს ვორკშოპები და სემინარები ჩაუტარათ; მოეწყო ფოტოტურები. გადაღებების დროს პროექტის მონაწილე სოფლის მოსახლეობას უწევდა ერთად მოგზაურობა მახლობელ სოფლებში, რომლის დროსაც უკეთ გაიცნეს ერთმანეთი და დაახლოვდნენ.
ფოტოკლუბის წევრების მიერ გადაღებული და შეკრებილი მასალებიდან მომზადდა და დაიბეჭდა ფოტოალბომი და ღია ბარათები ფოტოკლუბის წევრთა საუკეთესო ნამუშევრებით.
ფოტოკლუბის ჩამოყალიბების მთავარი მიზანი მოსახლეობისთვის ფოტოხელოვნების გაცნობა და ამის მეშვეობით აქ მცხოვრები სხვადასხვა ეროვნებისა და სარწმუნოების ადამიანების ერთმანეთთან დაახლოებაა.
არჩილ, როდის დაიწყო თქვენი კარიერა რაგბში?
რაგბში გასული წლის ზაფხულიდან ვარ, მანამდე ვჭიდაობდი. ბავშვობიდან ვჭიდაობ და ერთი წლის განმავლობაში საქართველოს ნაკრებშიც ვიყავი თავისუფალ ჭიდაობაში. ერთხელ ვიყავი კადეტების ჩემპიონი, იქიდან ბაქოში სალიცენზიო ტურნირები ვიჭიდავე. დიდი მიღწევებით ვერ დავიკვეხნი, მაგრამ საერთაშორისო ტურნირებზე მაქვს რაღაც წარმატებები. ხარკოვში საერთაშორისო ტურნირზე ვიჭიდავე, საქართველოს პრიზიორობის შემდეგ პირველი შედეგი საერთაშორისო ტურნირზე იქ მოვიპოვე. იმის მერე მეგობრების რჩევით მოვედი რაგბში. რაგბისადმი ინტერესი ისედაც მქონდა, ვგულშემატკივრობდი ჩვენს ნაკრებს, მაგრამ მორაგბეობაზე არასდროს მიფიქრია. ერთხელ ვითამაშე და დავინტერესდი. რაგბს ახასიათებს მეგობრობა, ერთმანეთის გვერდში დგომა, რამაც შემაყვარა ეს სპორტი. ჭიდაობის გაგრძელებას აღარ ვაპირებ. ისე ჩავერთე რაგბში, ცხოვრების წესად მექცა. ჩემი მიზნები, სამომავლო გეგმები რაგბთან არის დაკავშირებული.
სამომავლოდ როგორ ხედავთ რაგბში თქვენს თავს?
ამ მცირე დროში მივაღწიე იმას, რომ ბათუმის უმაღლესი ლიგის ღირსებას ვიცავ და ბათუმის დროშისა და გერბის ქვეშ ვთამაშობ. უმაღლეს ლიგაში ასპარეზობა რომ დავიწყე, ჯერ წარმოუდგენელი მეგონა, მაგრამ ახლა უფრო მეტი მინდა _ დავიცვა საქართველოს ღირსება ეროვნული ნაკრების გერბისა და დროშის ქვეშ.
21 წლისამ დაიწყეთ „ბათუმში” თამაში, რამდენად შესაძლებელია ამ ასაკში უმაღლეს ლიგაში მოთამაშე კლუბში მოხვედრა?
რაგბის თამაშის სურვილი თუ ვინმეს გაუჩნდა, უნდა მივიდეს მოედანზე და ითამაშოს. მაგრამ ყველა ვერ უძლებს იმ ფიზიკურ დატვირთვას, შეჯახებას უმაღლეს ლიგაში, სადაც ყველა ჩამოყალიბებული და პროფესიონალი მორაგბეა.
სანამ „ბათუმში” მოვიდოდი, მანამდე საზღვაო აკადემიის გუნდ „დელფინებში” ვითამაშე ორი თვე, მერე გუნდი დაიშალა. „ბათუმში” ჯერ დუბლებში დავიწყე თამაში, სადაც თამაშობენ დამწყები მორაგბეები სხვა გუნდების დუბლებთან გამოცდილების მისაღებად. იქ თამაშობენ ასევე ისეთი სპორტსმენები, რომლებიც ტრავმების შემდეგ რეაბილიტაციას გადიან, რადგან პირდაპირ უმაღლეს ლიგაში თამაში ტრავმის მერე ძნელია.
რა სირთულეები შეგხვედრია სპორტულ კარიერაში?
სპორტსმენის ცხოვრებაში ყოველთვის ხდება, როცა იღებ ისეთ ტრავმას, რომ სპორტის გაგრძელებაზე ფიქრიც ზედმეტია. მქონდა ასეთი მომენტი, სპორტისთვის საერთოდ რომ ვაპირებდი თავის დანებებას, მაგრამ შინაგანად გამოვნახე მოტივაცია, დამეხმარნენ მეგობრები, რომლებმაც მირჩიეს სწორი ვარჯიშები. შედეგად დღეს აღარც მახსოვს, თუ მქონდა ტრავმა.
რატომ იფიქრეთ თავის დანებება?
წელის ტრავმა მქონდა, მიჭირდა გადაადგილება, მოძრაობა. ექიმების თქმით, ტვირთის აწევა, ზურგჩანთის მოკიდებაც კი არ შეიძლებოდა. პერიოდში გული აცრუებული მქონდა, აღარ მეგონა, სპორტს სამოყვარულო დონეზეც თუ გავაგრძელებდი. რა თქმა უნდა, პირველ რიგში, ჯანმრთელობაა სპორტსმენისთვის და თუ ჯანმრთელობას არ მოუფრთხილდი, დიდ შედეგზე შეუძლებელია ფიქრი. თუ კარგად ვერ მოემზადე, პასუხისმგებლობას ვერ აიღებ გუნდში მიხვიდე და ითამაშო. ტრავმაც რომ დამალო და არ გამოაჩინო, შეიძლება შუა თამაშში შეგახსენოს თავი, ეს გუნდის დაღუპვაა. მოწინააღმდეგე მცირე შეცდომასაც არ გპატიობს, ამიტომ მზად უნდა იყო ფიზიკურადაც და ფსიქოლოგიურადაც. მწვრთნელების თქმით, მე შემიძლია დიდი რაგბი ვითამაშო. როცა შენი გუნდის მწვრთნელი და თან მაღალი დონის გუნდის მწვრთნელი გეუბნება ამას, ეს უკვე სტიმულს გაძლევს.
ფიზიკურ მომზადებას ერთად გადიხართ გუნდი, თუ ინდივიდუალურადაც ემზადებით?
მე ჯერ კიდევ დამწყები ვარ და არ ვარ იმ დონის პროფესიონალი, რომ მარტო მოედანზე ერთობლივი ვარჯიში მეყოს. ძალიან დამღლელი ვარჯიშები გვაქვს, მაგრამ ვცდილობთ დასვენების დროსაც ვიაროთ ტრენაჟორებზე, რომ არ მოვდუნდეთ. გუნდი ძირითადად ერთად ვვარჯიშობთ. გვაქვს ვარჯიშები ფიტნესკლუბებში, სადაც ფიზიკურ ძალაზე ვმუშაობთ. ტექნიკური მხარის დახვეწისთვის კი ანგისის მოედანზე ვვარჯიშობთ. ვარჯიშების დროს შეიძლება რამე არასწორად გააკეთო და თუ მწვრთნელმა არ შეგისწორა ეს, ვერ შენიშნა, ტრავმას აუცილებლად მიიღებ. ამისგან თავის დაღწევაში მწვრთნელები გვეხმარებიან. ვარჯიშების გეგმას წინასწარ გვაცნობენ. დღეს რომ დაუშვი შეცდომა, გამძლეობა, ძალა არ გეყო, ამ ყველაფერს შენ თვითონაც ხვდები და მწვრთნელისთვისაც არ რჩება შეუმჩნეველი. მთელი თამაშის განმავლობაში გაკვირდება მწვრთნელი და გაძლევს შენიშვნას. შეიძლება თამაშის დროს არაფერი თქვას, მაგრამ ვარჯიშზე ყველაფერი ითქმება.
2013-2014 წლის სეზონში თამაშობდით, „ბათუმს” არ ჰქონდა საკმარისი ქულა და უმაღლესი ლიგიდან გავარდნის წინაშე იდგა. წელს პირველი წრის შემდეგ გუნდი მესამე ადგილზე იმყოფება. “ბათუმმა” ეს როგორ მოახერხა?
ბათუმის უმაღლესი ლიგა შარშან მძიმე მდგომარეობაში იყო. ფლეი ოფში დასარჩენი ორი თამაში „ბაგრატთან~ ძირითად შემადგენლობაში ვითამაშე და უმაღლეს ლიგაში ჩემი პირველი ლელოც დავდე. ბათუმში ვითამაშეთ. ეს ჩემთვის წარმოუდგენელი იყო და დიდი ემოციით შევხვდი. როცა გაიგებ, როგორია ლელოს დადება, მით უმეტეს უმაღლეს ლიგაში, სულ გინდა, რომ იქ იყო და კიდევ არა ერთხელ დადო ლელო, გაახარო ჯერ შენი თავი, მერე შენი გულშემატკივარი, გუნდის წევრები. ამ სეზონის პირველ წრეში „ბათუმი” მყარად დადგა. ზედიზედ ორგზის საქართველოს ჩემპიონი, მეორე ადგილზე მყოფი „ლელო” ახლახან დავამარცხეთ. ვერ ვიტყვით, რომ წელს უმაღლეს ლიგაში „ბათუმზე“ გამორჩეული გუნდია რომელიმე. შარშანდელ ჩემპიონ „არმიას” და პრიზიორ გუნდებს წელს დამაჯერებელი ანგარიშებით მოვუგეთ.
ხელმძღვანელობის ცვლილებამაც დიდი როლი ითამაშა. თან წელს იმ პოზიციებზე, შარშან რომ გვიჭირდა, რამდენიმე გამოცდილი მოთამაშე დავამატეთ, რამაც გუნდი გააძლიერა. თამაშების შემდეგ ბიჭებმაც უფრო გავუგეთ ერთმანეთს. გუნდის შეთამაშებამ, ხელმძღვანელობის მხრიდან სწორმა მიდგომამ, ვარჯიშებმა, ფიზიკური კონდიციების განვითარებამ ეს შედეგი მოიტანა.
პირველი წრის შედეგიდან გამომდინარე რა შეიძლება ვთქვათ, გახდება „ბათუმი~ 2014-2015 წლის სეზონის საქართველოს ჩემპიონი?
რომ გითხრათ ჩემპიონობის ამბიცია გუნდში არ არის, არ იქნება მართალი. რა თქმა უნდა, ამისთვის ვიბრძვით და ვშრომობთ. ჩვენი მიზანია პირველი ადგილია, დანარჩენი კი, ვინც თამაშობს, ის იგებს. გვაქვს იმის შესაძლებლობა, რომ წელს გავხდეთ ჩემპიონები.
ქვეპროგამის “დაავადებათა პრევენცია და პროფილაქტიკა” ფარგლებში საანგარიშო პერიოდში განხორციელდა გადამდებ დაავადებათა 1578 კერის ეპიდკვლევა.
ცხოვრების ჯანსაღი წესის ხელშეწყობის მიზნით, აჭარის საჯარო სკოლებსა და საბავშვო ბაღებში ჩატარდა “ჯანმრთელობის გაკვეთილები” განხორციელდა – 320 ვიზიტი, 500 შეხვედრა, რომლებიც 16 000-მდე მოსწავლემ მოისმინა.
რეგიონის საჯარო და კერძო სკოლებში, საბავშვო ბაღებში, ავადობის აქტიური გამოვლენის მიზნით განხორციელდა – 424 ვიზიტი, სკრინინგი გაიარა 40197-მა ბენეფიციარმა.
C ჰეპატიტის დიაგნოსტირების მიზნით, სწრაფი მარტივი ტესტირება ჩაუტარდა – 2875 ბენეფიციარს.
ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიებზე გამოიკვლიეს – 1070 ადამიანი.
მაღალმთიანი აჭარის მოსახლეობაში კიბოსა და კიბოსწინა დაავადებების ადრეული დიაგნოსტიკა ჩაუტარდა 1619 ბენეფიციარს. განხორციელად 38 ვიზიტი.
აჭარის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის 2015 წლის პროგრამების ფარგლებში, დაგეგმილია სმენის სკრინინგი ახალშობილებში, რომლის მიზანია ახალშობილებში სმენის თანდაყოლილი პათოლოგიების ადრეული გამოვლენა და მართვა.
გადამზადება ორი მიმართულებით ჩატარდება: მზარეულების გადამზადების კურსები (15 ადამიანი), ბარმენების გადამზადების კურსები (10 ადამიანი).
ტრენინგის ჩატარებას უზრუნველყოფს პროფესიული მომზადებისა და განათლების ცენტრი One World.
მოწვეული ტრენერებია: ემილ ილურიძე (მზარეულების ტრენინგი); მაია ბარნოვი (ბარმენების ტრენინგი).
ტრენინგის განმავლობაში გათვალისწინებულია პრაქტიკული მეცადინეობაც.
„ბეჭდების მბრძანებელი“ არ არის მარტივად საკითხავი ფენტეზი. ტოლკინის სამყარო ძალიან რთული, ჩახლართული და მრავალშრიანია. რასები, ამ რასების ისტორია, ლეგენდები, უცნობი სამყარო, უცნობი ენები… აი, „ჰობიტზე“ კი რთული საკითხავი ნამდვილად არ ითქმის, მიუხედავად იმისა, რომ ბეჭდებში მოთხრობილი, დიდი და იდუმალებით მოცული თავგადასავლის დასაწყისი სწორედ „ჰობიტია“. „ჰობიტი“ ყველა ასაკის მკითხველზეა გათვლილი – ბავშვებიც და დიდებიც აუცილებლად იპოვნიან აქ რაღაც, მათთვის საინტერესოს.
„ბეჭდების მბრძანებლის“ დაწყება „ჰობიტის“ წაუკითხავად ალბათ არც ისე გონივრული საქციელია. რასაკვირველია, ჰობიტი მასშტაბურობითა და მრავალფეროვნებით ბეჭდებს ძალიან ჩამოუვარდება, მაგრამ ის არის ყველაფრის დასაწყისი – მშვიდი და კარგი ცხოვრების მოყვარული ჰობიტის, ბილბოს ამბავი, იმ ბილბოს თავგადასავალი, რომელმაც გაბედა და სამყაროს გადასარჩენად საშიშ მოგზაურობაში გაემართა.
„ჰობიტი“ არ არის მხოლოდ სათავგადასავლო წიგნი. აქ ძალიან ბევრია მეგობრობა, თავგანწირვა, ყველაფრის გადადება იმისთვის, რაც გვიყვარს – ახლობლებისთვის, მშვიდობისთვის, ჩვენი პატარა, წყნარი კუთხეებისთვის… ბილბო ხომ თავის დიდ მოგზაურობაში, დრაკონის დასამარცხებლად, მხოლოდ თავგადასავლების წყურვილს არ წაუყვანია – პატარა ჰობიტი, ალბათ, თავისი მხარის უსაფრთხოებამაც წაიყვანა, იმ სურვილმა, რომ ჰობიტონში ყოველთვის ჰყვარებოდათ გემრიელად ჭამა, მხიარული ამბების მოყოლა, მშვიდად ცხოვრება, ყოველთვის ჰქონოდათ ერთმანეთის და გამვლელ-გამომვლელის ნდობა… მთელი წიგნის განმავლობაში ბილბო ჭიანჭველასავითაა – იმაზე ბევრად მეტ ტვირთს ეზიდება, რისი ზიდვაც, ერთი შეხედვით, შეუძლია. თუმცა, საბოლოოდ, არაფერია შეუძლებელი. საბოლოოდ, არსებობს რაღაცები, რასაც ყველაფრის დამარცხება შეუძლია, მათ შორის, უზარმაზარი ურჩხულებისა.
პიტერ ჯექსონის ფილმი ძალიან განსხვავდება წიგნ „ჰობიტისგან“ – აქ ბევრი ამბავია ჩართული, რომელიც მთლიანად რეჟისორის ხედვას ეკუთვნის, ასევე ბევრი ამბავია „ბეჭდებიდან“, რამაც ამ პატარა, მოკრძალებულ წიგნს მასშტაბურობა და ეპიკურობა შესძინა.
თეიმურაზ თოდაძე, რომლის იურიდიული მისამართი საჩხერეა, ხოლო ბათუმში მუშაობს და დროებით ცხოვრობს, ამბობს, რომ პრობლემები 2012 წელს, მას შემდეგ დაეწყო, როცა მის სარგებლობაში არსებული 35 კვადრატული მეტრი მიწის ნაკვეთი მისმა მეზობელმა შემოსაზღვრა. მოქალაქის მტკიცებით, ასე დაიწყო სამეზობლო დავა, რომელშიც პოლიციის თანამშრომლები ჩაერთნენ. თეიმურაზ თოდაძემ სასამართლოში სცადა იმის გარკვევა, თუ ვისი საკუთრება იყო მიწის ნაკვეთი.
„პოლიციასთან შეხება სულ სამჯერ მქონდა, ერთხელ დამიძახა ჩემმა მოდავემ, გადავედი და დამახვედრა პოლიციელები, მათ შორის იყო პოლიციის მაღალჩინოსანი გია ლობჟანიძე, რომელმაც ტანსაცმელი წაიმკლავა, ჩემკენ წამოიწია, თუმცა მაშინ არ შემხებია, ჩემი შვილი – 24 წლის გოგო დაინახა და ეტყობა მოერიდა. მანქანით იყო მოსული.
მეორედ პატრულმა ქუჩაში გამაჩერა, მანქანაში ჩაჯდომა მიბრძანეს, სამმართველოს შენობაში მელაპარაკებოდნენ პოლიციის უფროსი და თანამშრომლები. ერთ-ერთს ხელი წელზე გაჩრილ იარაღზე ედო, ფსიქოლოგიურად მაშინებდნენ…
მესამედ პოლიციის განყოფილებაში გამომძიებელმა დამიბარა. შენობაში რომ შევდიოდი, სამორიგეოს ოთახიდან გამოვიდა პოლიციელი მალხაზ შარვაძე, ორივე ხელი ყელში ჩამავლო. შენ მე გიცნობო, ღრიალებდა… წინააღმდეგობა გავუწიე. სხვები ხედავდნენ ამას, არავინ ჩარეულა, ამ ძალადობის გამო მივმართე პროკურატურას“, – ყვება „ბათუმელებთან“ თეიმურაზ თოდაძე.
პოლიციელი, რომელსაც თოდაძე ძალადობაში ადანაშაულებს, ამბობს, რომ მისი ნათესავია: „დედაჩემი და მამამისი ბიძაშვილები არიან, მაგრამ ის კანონს არღვევს“.
თეიმურაზ თოდაძემ პროკურატურას გამოძიების დაწყება სთხოვა, რადგან მიაჩნია, რომ მის კუთვნილ ქონებას პოლიციის თანამშრომლები ხელყოფენ. თუმცა საჩხერის რაიონული პროკურორის, ილია გელბახიანის გაგზავნილ ოფიციალურ წერილში წერია, რომ სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული დანაშაულის არარსებობის გამო გამოძიების დაწყების გადაწყვეტილება არ მიიღეს.
რატომ მფარველობს პოლიცია მის მოდავეს? -ამ კითხვაზე თეიმურაზ თოდაძე პასუხობს, რომ მისი მოდავე „პოლიციის აგენტია“. ამ არგუმენტის გასამყარებლად კი რამდენიმე ამბავს ყვება: `ჩემმა მოდავემ დათვი მოკლა, როცა პოლიციაში მიიყვანეს, კაბინეტში სულ ოთხი კაცი დახვდა… ერთ-ერთმა პოლიციელმა თქვა, ვაპატიოთ ეს და ინფორმაციებს მოგვიტანსო. მაშინ ოთხი ათასი ლარით დააჯარიმეს, თუმცა ახლაც კლავს დათვებს და არავინ სჯის ამის გამო. სამაგიეროდ, თუ სოფელში ვინმე „სარისთვის“ ან გათბობისთვის შეშას მოჭრის, ამბავი იციან პოლიციაში, ყველაფერს პოლიციელებს უყვება, ხალხს აჭერინებს, ენა მიაქვს პოლიციაში…“
თეიმურაზ თოდაძე ამბობს, რომ წერილები გაუგზავნა ყველას: პარლამენტის თავმჯდომარეს, გუბერნატორს, გამგებელს, სახალხო დამცველს, იუსტიციის სამინისტროს, თუმცა ყველასგან მიღებულ პასუხში წერია, რომ პოლიციის თანამშრომლებისგან სავარაუდო ძალადობისა და მუქარის ფაქტების შესახებ გამოძიების დაწყების თხოვნით მიმართეს პროკურატურას. თოდაძე ამბობს, რომ თითქმის ორი წელია უშედეგოდ ცდილობს მისი მუნიციპალიტეტის დეპუტატთან, მანანა კობახიძესთან შეხვედრას: „ჩვენი დეპუტატი ადრე ადამიანის უფლებებს იცავდა, ხომ შეიძლება მოქალაქეს, რომელმაც ის აირჩია, მოუსმინოს. მინდა მოვუყვე, როგორ არღვევენ ჩემს უფლებებს პოლიციის თანამშრომლები და მაღალჩინოსნები…“
მანანა კობახიძე „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ მას თეიმურაზ თოდაძემ 2013 წელს მიმართა განცხადებით: „შინაარსი იყო საკმაოდ გაურკვეველი, იყო სამეზობლო დავა, რომ მეზობელმა თავისი ღობე გადმოწია და ამით ამ ბატონს მიწის დაკანონებაში ხელი შეეშალა. მე ვურჩიე, რომ სასამართლოსთვის მიემართა. ის იყო ჩემს ბიუროში, საჩხერეში, სადაც ასევე გავუწიეთ კონსულტაცია, პარლამენტშიც მოვიდა და ჩემი აპარატის იურისტს შეხვდა, რომელმაც ასევე გაუწია კონსულტაცია და აუხსნა, რომ თუ დანაშაულს ჰქონდა ადგილი, მიემართა პროკურატურისთვის. მას არ ჰქონდა რაიმე მტკიცებულება, დოკუმენტი, რის საფუძველზეც მოვახერხებდით დეტალების გარკვევას. სამწუხაროდ, შეუძლებელი იყო ეფექტური რეაგირება. პოლიციის უფროსის მხრიდან ძალადობაზე თქვენგან მესმის ახლა. ცხადია, გავარკვევ რა ხდება, პირადად შევხვდები ბატონ თეიმურაზს“.
სახალხო დამცველის პრესსამსახურის ინფორმაციით, თეიმურაზ თოდაძის მიმართ პოლიციის მხრიდან სავარაუდო დანაშაულის შესახებ სახალხო დამცველმა პროკურატურას წერილობით მიმართა. უწყებიდან მიღებულ დოკუმენტში სახალხო დამცველს სწერენ, რომ ამ განცხადებაზე გამოძიების დაწყების საფუძველი არ არსებობს. გამოძიება არც დაწყებულა.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესსამსახურის ცნობით, ისინი მოქალაქე თოდაძის ბრალდებებზე კომენტარს ვერ გააკეთებენ. „პროკურატურამ დაადგინა, რომ ამ საქმეში გამოძიების დაწყების საფუძველი არ არსებობს“, – ეს არის შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიცია.
რაც შეეხება სამეზობლო დავას, პირველი, მეორე და მესამე ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებით, სადავო 35 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთი თეიმურაზ თოდაძის მოდავეს საკუთრებაა. თეიმურაზ თოდაძე კი ირწმუნება, რომ ამ მიწის ნაკვეთით ის 22 წელი სარგებლობდა.
2015 წელს განსახორციელებელ პრიორიტეტებთან დაკავშირებულ კითხვებს მუნიციპალიტეტის გამგებელმა დავით დუმბაძემ და გამგეობის საფინანსო სამსახურის უფროსმა ჯემალ ტაკიძემ უპასუხეს.
საჯაროობის მიუხედავად ბიუჯეტის პროექტის განხილვას ძირითადად მუნიციპალიტეტში მოქმედი აიპებისა და შეპესეების თანამშრომლები, გამგეობისა და საკრებულოს წევრები ესწრებოდნენ. ჯემალ ტაკიძემ დამსწრე საზოგადოებას მომავალ წელს განსახორციელებელი სამუშაოები გააცნო.
ბიუჯეტის პროექტის განხილვის დაწყებიდან რამდენიმე წუთში სხდომათა დარბაზი ნაციონალური მოძრაობის წევრებმა პროტესტის ნიშნად დატოვეს, მიზეზად მომავალი წლის ბიუჯეტში მათი შენიშვნების გაუთვალისწინებლობა დაასახელეს.
ქედის მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი ბიუჯეტის პროექტთან დაკავშირებით შენიშვნები დეპუტატებმა რამდენიმე დღის წინ დააფიქსირეს. სულ 50 შენიშვნა შევიდა, ბიუჯეტის არსებულ გეგმა-პროექტთან დაკავშირებით შენიშვნას არამარტო საკრებულოს ოპოზიცია, უმრავლესობაც გამოთქვამს.
„წარმოდგენილი ბიუჯეტი რაც მუნიციპალიტეტის გამგეობამ მეორედ შემოიტანა, მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებას არ ითვალისწინებს, რის გამოც მხარს ვერ დავუჭერთ. ბიუჯეტის პროექტთან დაკავშირებით შენიშვნები გვქონდა, თუმცა გამგეობამ ჩვენი შენიშვნა არ გაითვალისწინა, ჩვენ ვითხოვდით 2012 წელს მიწის ძვრით დაზარალებულ ოჯახებისთვის, ასევე სოციალურად დაუცველი ოჯახებისთვის სახურავით დახმარებას, მრავალწლოვანი კულტურების, უნიკალური ჯიშების, თხილის, სუბტროპიკული ხურმის, მოცვის ნერგების გადაცემას გლეხებისთვის, მართალია სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ნერგებთან დაკავშირებით მიზნობრივ პროგრამას ახორციელებს 196 000 ლარით, თუმცა მთლიანად ხუთ მუნიციპალიტეტზე და აქედან შესაძლოა ქედის მუნიციპალიტეტს მოუწიოს 1000 ძირი ნერგი, რაც ძალიან მწირია“ – აცხადებს „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ წევრი ვაჟა ბოლქვაძე.
2015 წლის ქედის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის გეგმა-პროექტი 5 მილიონ 857 955 ლარია. აქედან 1 660 185 ლარი წარმომადგენლობით და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსებას, 364 210 ლარი თავდაცვას, საზოგადებრივ წესრიგსა და უსაფრთხოებას, 1 250 340 ლარი ინფრასტრუქტურას, 1 283 630 ლარი განათლებას, 1 304 945 ლარი კულტურასა და სპორტს, 239 000 ლარი კი მოსახლეობის ჯანდაცვასა და სოციალურ უზრუნველყოფას მოხმარდება.
მიუხედავად იმისა, რომ ქედის მოსახლეობის უმრავლეოსობის შემოსავალი სოფლის მეურნეობაზე მოდის, ამ სფეროს განვითარებისთვის მომავალი წლის ბიუჯეტის გეგმაში ერთი თეთრიც კი არ არის გათვალისწინებული, ქედის მუნიციპალიტეტის გამგებელი აცხადებს, რომ სოფლის მეურნეობის კუთხით მიზნობრივ პროგრამებს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ახორციელებს და ის აქვე დასძენს, რომ საფუძვლიან შენიშვნებს ბიუჯეტის კორექტირების დროს გაითვალისწინებს.
„მომავალი წლის ბიუჯეტში პრიორიტეტულია სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება. ყველა შენიშვნა შევისწავლეთ, იყო საყურადღებო ნიუანსები და აბსურდული მოთხოვნებიც, შენიშვნებს, უმრავლესობა ბიუჯეტის პირველი კორექტირების დროს იქნება გათვალისწინებული, რაც შეეხება შენიშვნას სოფლის მეურნეობის კუთხით, არ ვითვალისწინებ, იმდენად რამდენადაც ამ კუთხით მიზნობრივ პროგრამას სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ახორციელებს“, – აცხადებს დავით დუმბაძე.
სოფელ უჩხითში მცხოვრები მანუჩარ კახიძე, რომელიც ბიუჯეტის საჯარო განხილვას ესწრებოდა ამბობს, რომ სოფელი მოსახლეობისგან იცლება, ის სოფლებში არსებულ რთულ ვითარებაზე საუბრობს, მისი თქმით თუ ვითარება არ შეიცვლება, მალე სოფლები დაცარიელდება.
„სოფელს ყურადღების მიქცევა უნდა, არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე მიგრაციას განცდის, 80 კომლიან სოფელში დღეს 30 კომლი ცხოვრობს, ვინც წასასვლელი ნახა წავიდა, ვითარება უკეთესობისკენ თუ არ შეიცვლება ჩვენ არ გვექნება ქართული სოფლები, ინფრასტრუქტურა უნდა განვითარდეს, მიწის რეფორმა უნდა გატარდეს“ – აცხადებს მანუჩარ კახიძე.
ბიუჯეტის დამტკიცებას აჭარის მთავრობიდან აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრი ესწრებოდა. სხდომა უმაღლეს საბჭოში კითხვა-პასუხის რეჟიმში 5 სააათის განმავლობაში მიმდინარეობდა.
როგორც შსს-ს პრესსამსახურის თანამშრომელმა “ბათუმელებს” უთხრა, შველს შესაბამისი გამოკვლევა ჩაუტარდება. მას შემდეგ რაც სპეციალისტები საჭირო სამედიცინო დახმარებას აღმოუჩენენ, გაირკვევა შველის მომავალი ადგილსამყოფელი.
ფეხნატკენი შველი ქედიდან ბათუმში ჩამოიყვანეს ფოტო: მანანა ქველიაშვილი
ფოტო: მანანა ქველიაშვილი
ბათუმის საქალაქო სასამართლოში დღეს 8 თვიანი მოლოდინის დაიწყო საქმის განხილვა, მოსარჩელის ინტერესებს საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოსა და ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის იურისტები იცავენ. აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოდან თანამშრომელი რვა თვის წინ „უღირსი საქციელისა“ და საჯარო სამსახურის მიმართ დისკრედიტაციის განხორციელების ბრალდების გამო გაათავისუფლეს.
ამ გათავისუფლებას წინ უსწრებდა ის ფაქტი, რომ სამსახურიდან გათავისუფლებულმა ქალმა მისი ერთ-ერთი თანამშრომელი სექსუალური ძალადობის მცდელობაში დაადანაშაულა. ამ ფაქტის შესახებ, აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს უფროსს, თანამშრომელმა იანვრის დასაწყისში წერილობით აცნობა. ფაქტი, „ბათუმელებთან“ საუბარში მაშინ სამმართველოს უფროსმა, ვახტანგ წულაძემ დაადასტურა.
„არანაირი კორპორატიული საღამო არ ყოფილა. როგორც ამას ამბობენ. იანვრის დასაწყისში შემოვიდა თანამშრომლის მოხსენებითი ბარათი, ამ გავრცელებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით, ჩვენ არაფერს არ ვმალავთ, ჩვენ იმ დღესვე ეს ინფორმაცია გადავუგზავნეთ შესაბამის სამსახურებს“. როგორც ვახტანგ წულაძემ მაშინ განმარტა, საჯარო მოხელემ, რომლის წინააღმდეგაც შევიდა ახსნა-განმარტებითი ბარათი, თანამდებობა საკუთარი განცხადების საფუძველზე დატოვა.
საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს იურისტი ანი ბერძენიშვილი „ბათუმელებთან“ საუბრისას ამბობს, რომ „დღევანდელი სასამართლო პროცესი ნათელი გამოვლინებაა, იმისა, რომ სახელმწიფოს არ გააჩნია ქალთა დისკრიმინაციის წინააღმდეგ სახელმწიფო პოლიტიკა, არ აქვს გენდერული დისკრიმინაციისა და სამსახურში სექსუალური შევიწროვების ამკრძალავი ეფექტური ნორმები და მექანიზმები. ნაცვლად იმისა, რომ საჯარო სამსახურს გამოეკვლია ორსული ქალის მიმართ ძალადობის ფაქტის არსებობა, მან უკანონო ქმედებით – მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ სრულიად უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი ბრძანების გამოცემით სცადა ამ ფაქტის დამალვა.
სამმართველოს უკანონო ქმედებებს, თავის მხრივ ხელი შეუწყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობამ, რომელმაც ასევე დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობა (აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საქვეუწყებო დაწესებულების – გარემოს დაცვის და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს ადამინისტრაციული სამსახურის საქმისწარმოების და საკადრო რესურსების მართვის განყოფილება) გააუქმა, რათა დავის მოგების შემთხვევაშიც კი მას რეალურად აღარ შეძლებოდა სამსახურში აღდგენა.“
საქმის განხილვა 25 დეკებერს გაგრძელდება.
მამაკაცის ვინაობას ზუსტად ექსპერტები დაადგენენ, თუმცა მაშველების წინასწარი ინფორმაციით, ეს სწორედ ის მამაკაცია, რომელსაც ქედაში უკვე რამდენიმე დღეა ეძებენ.
ფოტოკლუბი „გორელოვკა“ ჯავახეთში, ნინოწმინდის რაიონში, სოფელ გორელოვკაში ფოტოგრაფ ნათელა გრიგალაშვილის ინიციატივით შეიქმნა. პროექტი ფონდმა „ღია საზოგადოება საქართველომ“ დააფინანსა.
სოფელი გორელოვკა, რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორების რელიგიურმა დაჯგუფებამ მე-19 საუკუნის შუა წლებში დააარსა. დღეს გორელოვკაში დუხობორებთან ერთად ცხოვრობენ სომხები და აჭარიდან გადასახლებული ქართველები. ფოტოკლუბის ჩამოყალიბების მთავარი მიზანი ფოტოგრაფიის ხელოვნებასთან მოსახლეობის ზიარება და ამის მეშვეობით გორელოვკაში მცხოვრები სხვადასხვა ეროვნებისა და სარწმუნოების ადამიანების ერთმანეთთან დაახლოება იყო. კლუბში გაერთიანებულია სოფელ გორელოვკის თორმეტი ქართველი, რუსი და სომეხი ფოტომოყვარული.
ბათუმში წარმოდგენილ გამოფენაზე სწორედ გორელოვკას მცხოვრებთა ფოტონამუშევრები იქნება წარმოდგენილი.
ფოტოკლუბის პირველი გამოფენა 2014 წლის აგვისტოში სოფელ გორელოვკაში გაიმართა.
„ვითხოვ, რომ სამხედრო აღრიცხვაზე მხოლოდ ის მამაკაცები აიყვანონ, რომლებიც სამხედრო სპეციალიზაციის მქონე პირები არიან. ეს ასე ხდება ქალების შემთხვევაში, ამიტომაც, ჩემი აზრით, მამაკაცების შემთხვევაში ეს კანონი დისკრიმინაციულია“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ სტუდენტი გიორგი კეკენაძე, საკონსტიტუციო სასამართლოში შეტანილი სარჩელის ავტორი. მისი აზრით, ამ კანონით ირღვევა საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლი, თითოეული ადამიანისთვის გარანტირებული თანასწორობის უფლება.
საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, #580 კონსტიტუციური სარჩელით სადავოა „სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადება, რომელიც სამხედრო-სააღრიცხვო სპეციალობის არ მქონე მამაკაცებს სამხედრო აღრიცხვაზე ყოფნის ვალდებულებას აკისრებს. „სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადება ადგენს, რომ ყოველი მოქალაქე ვალდებულია, იმყოფებოდეს სამხედრო აღრიცხვაზე. ამავე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ~ ქვეპუნქტის მიხედვით, სამხედრო აღრიცხვას არ ექვემდებარება ქალი, რომელსაც არ გააჩნია სამხედრო – სააღრიცხვო სპეციალობა. გიორგი კეკენაძე ამბობს, რომ იგი წარმოადგენს პირს, რომელსაც არ აქვს სამხედრო-სააღრიცხვო სპეციალობა, თუმცა 2009 წლიდან იმყოფება სამხედრო აღრიცხვაზე.
კონსტიტუციური სარჩელის თანახმად, სამხედრო ვალდებულების მოხდა (საქართველოს კონსტიტუციის 101-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები) ლეგიტიმური მიზნის მიღწევას ემსახურება _ ქვეყნის დაცვა საამისო უნარის მქონე ყველა მოქალაქის ვალია, რის გამოც სამხედრო აღრიცხვა და სამხედრო ვალდებულების მოხდის დაკისრება, თუნდაც სამხედრო-სააღრიცხვო სპეციალობის არმქონე პირებისთვის კონსტიტუციურია. თუმცა, გიორგი მიიჩნევს, რომ სქესი არ შეიძლება ჩაითვალოს რაციონალურ საფუძვლად, რომელიც გაამართლებდა სამხედრო-სააღრიცხვო სპეციალობის არმქონე მამაკაცთათვის სამხედრო აღრიცხვაზე ყოფნასა და სამხედრო ვალდებულების მოხდის დაკისრებას იმ პირობებში, როდესაც ამავე კატეგორიის ქალები გათავისუფლებული არიან ამ ვალდებულებისგან.
მოსარჩელე მხარის მტკიცებით, მამაკაცად ყოფნის ფაქტი სამხედრო ვალდებულების არაპროპორციული ძალისხმევის გარეშე შესრულების შესაძლებლობას თავისთავად ვერ განაპირობებს ისევე, როგორც ქალად ყოფნის ფაქტი ამგვარ შესაძლებლობას თავისთავად ვერ გამორიცხავს.
გიორგი კეკენაძე სადავო ნორმის დისკრიმინაციულ ხასიათზე საუბრისას აღნიშნავს, რომ არის სტუდენტი, უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ ეწურება სამხედრო სამსახურის გადავადების ვადა და ექვემდებარება სამხედრო სამსახურში გაწვევას. ამიტომაც განსხვავებით ქალებისაგან, როგორც მოსარჩელე, ისე, ზოგადად, ამავე კატეგორიის მამაკაცები, ერთი წლის განმავლობაში მოკლებულნი იქნებიან პროფესიული კვალიფიკაციის ამაღლებისა და კარიერული წინსვლის შესაძლებლობას.
საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველი კოლეგია მიიჩნევს, რომ #580 კონსტიტუციურ სარჩელზე არსებითად განსახილველად უარის თქმის რაიმე საფუძველი არ არსებობს, ამიტომაც სტუდენტის, გიორგი კეკენაძის სარჩელი განსახილველად მიიღეს.
ამ მიზნით სამინისტრო ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმს გააფორმებს აჭარაში შშმ პირთა საკითხებზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციებთან.
პირველი სამუშაო შეხვედრა უკვე გაიმართა მინისტრის მოადგილე ზურაბ თენიეშვილსა და არასამთავრობო ორგანიზაცია „ცვლილებები თანაბარი უფლებებისათვის“ ხელმძღვანელ თომა კაკაბაძესთან და „შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა უფლებებისთვის“ ორგანიზაციის ხელმძღვანელ თამაზ მჟავანძესთან.
სტაჟირების მსურველები მემორანდუმის მონაწილე მხარეებთან ერთად შეირჩევიან და კვალიფიკაციის გათვალისწინებით სამინისტროს ცენტრალური აპარატის 10 სტრუქტურულ ქვედანაყოფში გადანაწილდებიან.
შშმ პირთა სტაჟირება ჯანდაცვის სამინისტროში 2015 წელს დაიწყება.
LIL BEAT, MAO Z DOOM, Mexicano Muchacho, THE Call, THE Nemo, THE OLD MUSE, THE PICKUPERS, LADO KATASHVILI’S BAND, BABILONI – ეს ფესტივალში მონაწილე ბენდების არასრული ჩამონათვალია.
„ფესტივალზე გამოვლინდება ერთი გამარჯვებული ბენდი, რომელსაც თბილისში სტუდიაში ჩავუწერთ ტრეკებს. სულ 11 ბენდი გამოვა. რაც შეეხება მუსიკალურ ჟანრებს იქნება მრავალფეროვანი. იდეა ამ ფესტივალის არის ის რომ ბენდები საავტორო მუსიკას უნდა ასრულებდნენ. ჩვენი მიზანია აქაურ არტისტებს, მუსიკოსებს დავეხმაროთ და გამოვაცოცხლოთ. არცერთი ფესტივალი არ არსებობდა, რომელიც მათ იმედს გაუჩენდა რომ რამე გაეკეთებინათ,“ – ამბობს „Black Sea Sound”- ის დამფუძნებელი ლევან გელიაშვილი.
მისივე თქმით ფესტივალზე მისულ მსმენელს სიურპრიზი ელოდება, დღემდე უცნობი, ახალგაზრდა მუსიკოსის სახით.
„ფესტივალს ჰყავს თავისი აღმოჩენა. ჯერ აქ მისთვის არავის მოუსმენია. ის თანამშრომლობს სხვადასხვა სტუდიებთან და პროდიუსერებთან საზღვარგარეთ. საქართველოში ჯერ მასზე არ იციან და გავაცნობთ ჩვენ. ასევე გვყავს კიდევ ერთი დებიუტანტი, ახალგაზრდა ბიჭი რომელიც ხარისხიან მუსიკას უკრავს და ორივე იქნება საინტერესო. ფესტივალში მონაწილეებს შეაფასებს ჟიური, რომლის წევრთა ვინაობაც გასაიდუმლოებულია. თვითონ მუსიკოსებმაც არ იციან ვინ არიან ჟიურის წევრები. არ გვინდა რომ მოხდეს არაობიექტურად შეფასება,“ – ამბობს ლევან გელიაშვილი.
ფესტივალის მხარდამჭერი აჭარის სპორტისა და ახალგაზრდობის დეპარტამენტია. ორგანიზატორთა თქმით, რომ არა დეპარტამენტის მხარდაჭერა, პროექტი არ გამოვიდოდა.
ზუზა სასულიერო გიმნაზიის მეთუთე კლასის მოსწავლეა. ამბობს, რომ სამი წლიდან ხატავს. 10 წლის ზუზას გამოფენაზე 40-მდე ნახატი იყო გამოფენილი.
იდეის ავტორის, სასულიერო გიმნაზიის მოსწავლის, ლილე ჯიქიას თქმით, მათ სურთ დაეხმარონ სოციალურად დაუცველ ოჯახებს და აქციის საშუალებით შეგროვებული ტანსაცმლითა და პროდუქტებით ცოტათი გაულამაზონ ახალ წელი.
„სოციალურად დაუცველი ოჯახების რაოდენობა ძალიან ბევრია, ჩვენ გვინდა ყველა მათგანს დავეხმაროთ, მაგრამ ეს დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად აქტიურად ჩაერთვება ამ აქციაში მოსახლეობა. ჩვენ ვითვალისწინებთ იმ ფაქტორს, რომ ყველა მსურველმა დღეს შეიძლება ვერ შეძლოს მოსვლა, ამოტომ ეს საქველმოქმედო აქცია გაგრძელდება ერთი კვირის განმავლობაში და მსურველებს შეუძლიათ ყოველ დღე, 3-დან 5 საათამდე მოვიდნენ აჭარის ტელევზიასთან და შეძლებისდაგვარად მოიტანონ: პროდუქტები, მედიკამენტები სათამაშოები და ტანსაცმელი“ – ამბობს ლილე ჯიქია.
სააქციო საზოგადოება „გომარდულს“ სახელმწიფოს ვალი, 300 ათას ლარზე მეტი აქვს, მათი ქონება დაყადაღებულია. აქციონერები კრედიტს ითხოვენ და სახელმწიფოს დახმარებას სთხოვენ, თუმცა უკვე მეორე თვეა ამაოდ ელიან პასუხს აჭარის მთავრობისგან: „აჭარის მთავრობას დაახლოებით ორი თვის წინ შევხვდით, თუმცა პასუხი მათგან არ მიგვიღია. გვითხრეს, თუ იქნება სიახლე, ჩვენ დაგირეკავთო. ჯერ-ჯერობით ისევ ველოდებით პასუხს“ – აღნიშნა „ბათუმელებთან“ „გომარდულის“ აქციონერმა რამაზ მსახურაძემ.
სააქციო საზოგადოება „გომარდულს“ შვიდი აქციონერი ჰყავს. ეს ტერიტორია მათ 2011 წელს სახელწიფოსგან სიმბოლურ თანხად, 1 ლარად მიიღეს, ვალდებულებების სანაცვლოდ. მიწის ახალ მესაკუთრეებს ერთადერთი ვალდებულება ჰქონდათ: 2013 წლის ბოლომდე ტერიტორიაზე მილიონ-ნახევრის ინვესტიცია უნდა განეხორციელებინათ, ათი კოტეჯის ასაშენებლად. სახელმწიფო მიიჩნევს, რომ ბიზნესმენებმა ვალდებულება ნაწილობრივ შეასრულეს – ტერიტორიაზე ერთსართულიანი ათი კოტეჯის ნაცვლად ხუთი ორსართულიანი კოტეჯი ააშენეს.
სოფელი გომარდული შუახევში, ბათუმიდან 74 კილომეტრის დაშორებით, ზღვის დონიდან 1.250 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს.
აჭარის მთავრობის ცნობით, დადგინდა, რომ 53-ე სატანკო ბატალიონის ყოფილ ტერიტორიაზე ჩადგმულია 970 ხის ფიცრული, ხოლო 25-ე სამხედრო ბატალიონის ყოფილ ტერიტორიაზე – 383 ხის ფიცრული.
მეორე ეტაპზე კომისია აღნიშნულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ოჯახების ინდივიდუალურ შესწავლას დაიწყებს.
აჭარის მთავრობის თავმჯდომარის ბრძანებით შერეული სამთავრობო კომისია 2014 წლის 5 დეკემბერს შეიქმნა, რომლის მიზანია სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების თვითნებურად დაკავების ფაქტების შესწავლა და რეაგირების თაობაზე წინადადებების, დასკვნების და რეკომენდაციების მომზადება.
კომისიას ხელმძღვანელობს აჭარის ა/რ ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილე რამაზ ჯინჭარაძე. კომისია დაკომპლექტებულია აჭარის მთავრობის აპარატის, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს და აჭარის მუნიციპალიტეტების გამგეობების წარმომადგენლებით.
ჩემპიონატში მონაწილეობას მიიღებენ შუახევის ქობულეთის ჩაქვის და ბათუმის 1998-1999, 2000-2001, 2002-2003, 2004-2005 წელს დაბადებული ბავშვების გუნდები.
გამარჯვებული თამაშების შემდეგ დღის მეორე ნახევარში გამოვლინდება.
აჭარის ბავშვთა რაგბის ჩემპიონატის ორგანიზატორია აჭარის რაგბის კავშირის ფედერაცია.
საგრანტო პროგრამა 2013 წელს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ იქნა დაწესებული. გასულ წელს სამინისტრომ პროგრამისთვის ერთი მილიონი ლარი გამოყო, წელს ეს ბიუჯეტი ნახევარი მილიონი ლარით გაიზარდა. ასევე, გაიზარდა პროგრამის ხანგრძლივობაც.
„გასულ წელს პროგრამაში 247 დოქტორანტი მონაწილეობდა საქართველოს სხვადასხვა უნივერსიტეტიდან, დაფინანსება კი 135-მა დოქტორანტმა მოიპოვა. პირველი წელი იყო საპილოტე, ვაკვირდებოდით, გაამართლებდა თუ არა. პროექტმა გაამართლა, შესაბამისად, წელს გამოვაცხადეთ ახალი კონკურსი. კონკურსის კონფიგურაცია შეიცვალა, წელს უკვე შეუძლია დოქტორანტს დაფინანსება მოითხოვოს მთელი სადოქტორო ციკლის მანძილზე, შარშან მხოლოდ ერთწლიანი დაფინანსება იყო. ასევე დავაწესეთ სტიპენდია. თუ ფასიან პროგრამაზე სწავლობს სტუდენტი, შეუძლია მოითხოვოს 1000 ლარი თვეში, თუ უფასოზე – 800 ლარი“, – ამბობს ზურაბ ბრაგვაძე, შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის დოქტორანტურის საგანმანათლებლო პროგრამების კოორდინატორი.
ახალი რეგულაციებით დოქტორანტს წელიწადში ერთხელ შეუძლია ექვსთვიანი სტაჟირებით უცხოეთის რომელიმე სამეცნიერო კვლევით ცენტრში გაემგზავროს, საზღვარგარეთ დაესწროს ვორქშოფებს, სიმპოზიუმებსა და კონფერენციებს; დისერტაციის მიზნებისთვის, დისერტაციის ხელმძღვანელთან შეთანხმებით, დაგეგმოს უცხოეთში კვლევითი ვიზიტი. აპლიკანტს შეუძლია სასწავლო და კვლევითი პროცესისათვის საჭირო კომპიუტერული და სხვა ტექნიკური საშუალებების, ლაბორატორიული სამუშაოებისთვის საჭირო საშუალებების შეძენა ან/და საველე სამუშაოების ხარჯების გაწერა პროგრამაშივე.
საერთო ჯამში, სტიპენდიისა და სხვა ყველა ხარჯი, რომელსაც დოქტორანტი გასწევს, არ უნდა აღემატებოდეს იმ თანხას, რასაც ის მოიპოვებს სემესტრული დაფინანსებისას. სასწავლო-კვლევითი გრანტი, პროექტის მიხედვით, შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს არანაკლებ ორი და არა უმეტეს ექვსი სასწავლო სემესტრისთვის: ექვსსემესტრიანი პროექტისთვის სასწავლო-კვლევითი გრანტის მაქსიმალური ოდენობა 63 000 ლარია, ხუთსემესტრიანი პროექტისათვის – 52 500 ლარი, ოთხსემესტრიანი პროექტისთვის – 42 000 ლარი, სამსემესტრიანი პროექტისათვის – 31 500 ლარი, ორსემესტრიანი პროექტისათვის – 21 000 ლარი.
„რამდენ დოქტორანტს დავაფინანსებთ, ეს დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა პროექტებს მივიღებთ. ვფიქრობთ, რომ შარშანდელზე ნაკლები არ იქნება. გასულ წელს პროექტის მაქსიმალური ბიუჯეტი 21 ათასი ლარი იყო, წელს ერთი პროექტის მაქსიმალური ღირებულება არის 63 ათასი ლარი. პროექტებს ორი ექსპერტი აფასებს – ერთი ადგილობრივი და ერთი უცხოელი. მათი შეფასებების შემდეგ ვადგენთ ერთიან რანჟირებულ სიას, რომელიც იქამდე გრძელდება, სანამ ფული გვეყოფა“, – განმარტავს ზურაბ ბრაგვაძე. მისივე თქმით, პროექტების შემფასებელი ექსპერტების ანაზღაურებაც პროგრამისთვის გამოყოფილი თანხიდან ფინანსდება, რაც მთლიანი თანხის ერთი პროცენტიც არ არის.
„დოქტორანტურაში სწავლის პერიოდი მოჭრილად განსაზღვრული არ არის, ამიტომაც იმის მიხედვით გავცემთ გრანტს, თუ რა ეტაპზეა დოქტორანტი, არ გვაქვს მოთხოვნა „ჯიპიეიზე“, უცხო ენის ცოდნაზე. დოქტორანტმა რომ არ იცოდეს უცხო ენა, ვერ წავა უცხოეთში კონფერენციებზე, ვერ მოაწყობს კვლევით ვიზიტს, თუმცა შეუძლია დაგეგმოს ისეთი აქტივობები, რომლებსაც განახორციელებს საქართველოში. ვფიქრობ, ექსპერტები ამით მაინცდამაინც აღფრთოვანებულები არ დარჩებიან“, – ამბობს ზურაბ ბრაგვაძე.
პროგრამაში მონაწილეობის მიღება შეუძლიათ შარშანდელ გამარჯვებულებსაც, ამის შესახებ თეა ქოიავამ რამდენიმე დღის წინ გაიგო. ის ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოქტორანტია, გასულ წელს მან 20 900 ლარი მიიღო ფონდისგან.
„დოქტორანტისთვის ეს არის ჟანგბადი. გრანტის ფარგლებში გაწერილი გვქონდა კვლევების ჩატარება, კვლევისთვის საჭირო მასალის ყიდვა, საერთაშორისო კონფერენციაზე წასვლა და პისიარით დიაგნოსტირება. ბოლო ეტაპზე ვარ უკვე, დეკემბრის ბოლოს უნდა დავასრულო მუშაობა გრანტის ფარგლებში. საბუნებისმეტყველო მიმართულებით მუშაობა რთულია, დიდ თანხას საჭიროებს, რეაქტივები ძვირი ღირს. კვლევის ჩატარება დიდი ფუფუნებაა, რაც მე რუსთაველის ფონდმა შემიქმნა, მნიშვნელოვანია ეს მხარდაჭერა. ამ გრანტის ფარგლებში ვიყავი ორ საერთაშორისო კონფერენციაზე – ვალენსიასა და ჩიკაგოში, შესაბამისად, ჩემი კვლევის შედეგები საერთაშორისო ასპარეზზე გავიტანე. სხვა შემთხვევაში 16 ათასი ლარი კვლევისთვის შეუძლებელი იყო გამომეყო“, – ამბობს თეა ქოიავა, რომლის კვლევის მიმართულებას მიკრობიოლოგია წარმოადგენს.
საგრანტო პროგრამა 2015 წლის აპრილიდან ამოქმედდება, პროგრამაში მონაწილეობა შეუძლიათ სტატუსშეჩერებულ დოქტორანტებსაც. იმისათვის, რომ ფონდმა გრანტის გამოყოფა შეძლოს, მათ გამარჯვების შემთხვევაში სტატუსი უნდა აღიდგინონ.
პროექტის ელექტრონული რეგისტრაცია შესაძლებელი იქნება 2014 წლის 21 დეკემბრის ჩათვლით. კონკურსში მონაწილეობის შესახებ განაცხადის ფონდში წარდგენის ბოლო ვადა 2014 წლის 23 დეკემბერია. დეტალური ინფორმაცია პროექტის შესახებ განთავსებულია რუსთაველის ეროვნულ სამეცნიერო ცენტრის ვებგვერდზე: rustaveli.org.ge
პირველ ეტაპზე 12 ავტომანქანა ხულოსა და შუახევის მუნიციპალიტეტების პირველად ჯანდაცვის ცენტრებზე გადანაწილდება. წლის ბოლომდე ავტომანქანებს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლის ექიმებიც მიიღებენ.
პროექტი გაეროს მოსახლეობის ფონდის (UNFPA) თანადაფინასებით ხორციელდება, ავტომანქანების შესაძენად აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს ბიუჯეტიდან გამოიყო 190 400 ლარი, თითოეული ავტომანქანის ღირებულება შეადგენს 11 500 დოლარს.
პროექტში გათვალისწინებულია ადგილობრივი თვითთმართველი ორგანოების ჩართულობა, რომლის თანახმად მუნიციპალიტეტები დაფარავენ ავტომანქანების შენახვის, საწვავის ხარჯებს და მძღოლის ხელფასს.
პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების ავტომანქანებით აღჭურვა უზრუნველყოფს მთის რეგიონის სოფლის ექიმების მობილობის გაზრდას და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებას.
სოფლის მოსახლეობისათვის მაღალი ხარისხის პირველადი ჯანდაცვის მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს. ამ მიზნით სამინისტრომ 2014 წელს აამოქმედა ახალი პროგრამა, რომელიც ითვალსწინებს სოფლის ექიმების მატერიალურ სტიმულირებას ხელფასის დანამატის დანიშვნით, მაღალმთიანი მუნიციპალიტეტების სოფლის ექიმებისათვის 300 ლარით, ხელვაჩაურის და ქობულეთის სოფლის ექიმებისათვის 150 ლარით.
მიმდინარე წელს სოფლის ექიმებს ანაზღარება 30 %-ით საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრომაც გაუზარდა. ისინი ასევე მარაგდებიან ფარმაცევტული პროდუქტებით, სამედიცინო დანიშნულების საგნებით, სააღრიცხვო ბარათებით და საკანცელარიო ნივთებით.
პირველად ქართველმა ექიმებმა, ბათუმის რეფერალურ საავადმყოფოში, ღვიძლის გადანერგვის ურთულესი ოპერაცია ჩაატარეს, რომელსაც ინდოეთის წამყვანი ქირურგი, ტრანსპლანტოლოგი ხელმძღვანელობდა.
ოპერაცია 20 საათის განმავლობაში მიმდინარეობდა. 27 წლის ძმამ საკუთარი ღვიძლის ერთი ნაწილი ციროზით დაავადებულ 32 წლის დას მისცა. დაავადებული ქალის გადარჩენის ერთადერთი გზა, ღვიძლის გადანერგვა იყო. ექიმების შეფასებით, მისი სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა ტრანსპლანტაციის გარეშე, მხოლოდ სამიდან ექვს თვეს გასტანდა.
ამ დროისთვის როგორც დონორის, ისე რეციპიენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობა, განხორციელებული რთული ოპერაციის შესაბამისია. პაციენტები უკვე მოხსნილნი არიან ხელოვნური სუნთქვის აპარატებიდან და მათ ერთმანეთთან პირველი გასაუბრების შესაძლებლობა მიეცათ. და-ძმის პოსტოპერაციული მართვა სამედიცინო პროტოკოლებითა და საერთაშორისო გაიდლაინების სრული დაცვით მიმდინარეობს.
ღვიძლის ტრანსპლანტაციისთვის მზადება სამედიცინო კორპორაცია „ევექსმა“ წელიწადნახევრის წინ დაიწყო, ამ დროის განმავლობაში ქართველი ექიმები მსოფლიოს იმ ქვეყნებში გადამზადდნენ, სადაც ღვიძლის ცოცხალი დონორიდან ტრანსპლანტაციები ყველაზე ხშირად კეთდება. ბათუმის რეფერალური ჰოსპიტალი აღიჭურვა ყველა იმ საჭირო სამედიცინო ინვენტარით, რაც ღვიძლის გადანერგვის ოპერაციისთვის არის საჭირო.
ბათუმის რეფერალური ჰოსპიტალი აღიჭურვა ყველა იმ სამედიცინო ინვენტარით, რომელიც ღვიძლის გადანერგვისთვის არის საჭირო. წარმატებით განხორციელებული გადანერგვა, ღვიძლის ქრონიკული დაავადებებით გამოწვეულ სიკვდილიანობას მკვეთრად ამცირებს.
ღვიძლის ტრანსპლანტაციის პროექტის ფარგლებში, რომელსაც სამედიცინო კორპორაცია „ევექსის“ ქსელში არსებული ბათუმის რეფერალური ჰოსპიტალი ახორციელებს, მედიკოსთა თორმეტკაციანი ჯგუფი, ერთი წლის განმავლობაში ღვიძლის ტრანსპლანტაციის ტექნიკას იმ ქვეყნებში ეუფლებოდა, სადაც ღვიძლის ტრანსპლანტაციის ყველაზე კარგი სკოლაა. ჯგუფის ერთ-ერთი წევრია რეფერალური საავადმყოფოს ქირურგიული დეპარტამენტის ხელმძღვანელი კახა ქაშიბაძე, რომელიც ამბობს, რომ ღვიძლის ტრანსპლანტაცია საკმაოდ რთული ოპერაცაა და იგი საშუალოდ 14 საათს გრძელდება: „დონორიდან ვიღებთ ჯანმრთელი ღვიძლის ნახევარს და ვნერგავთ პაციენტში. ეს საკმაოდ რთული ოპერაციაა, მის ჩასატარებლად ექვსი ქირურგი, ოთხი ანესთეზიოლოგი და ექვსი საოპერაციო მედდაა საჭირო“, – ამბობს ის.
ღვიძლის გადანერგვის ოპერაციებს ბათუმში ქართველი ქირურგები, საზღვარგარეთიდან მოწვეული ტრანსპლანტოლოგების სუპერვიზიით (პროფესიული კონსულტირება და ანალიზი) განახორციელებენ.
კახა ქაშიბაძის თქმით, ღვიძლის გადანერგვის ოპერაციას სიკვდილიანობის საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელი აქვს. სტატისტიკის თანახმად, თირკმლის ტრანსპლანტაციისას 3000-დან ერთი შემთხვევა დონორის გარდაცვალებით სრულდება, ღვიძლის ტრანსპლანტაციისას კი ყოველი 1000 შემთხვევიდან ერთი – „ეს ათასში ერთი თითქოს ძალიან იშვიათობაა, მაგრამ ეს გარდაცვალების სტატისტიკაა, იმ გარდაცვლილი დონორისთვის ეს 100%-ია, ამიტომ ეს არ არის ცოტა“, – ამბობს გია თომაძე.
მისივე თქმით, ამ მხრივ ნაკლებ რისკს შეიცავს ღვიძლის გვამური დონაციით გადანერგვა, რომელიც საქართველოში 2000 წლიდან,„ ორგანოთა გადანერგვის შესახებ საქართველოს კანონით“ არის დაშვებული. მიუხედავად ამისა, საქართველოში გვამური დონაციის პრაქტიკა არ არსებობს. საქართველოს ტრანსპლანტოლოგთა ასოციაციის პრეზიდენტი, პროფესორი გია თომაძე ამბობს, რომ გვამური დონაციის ამუშავება ქართულ მედიცინაში გარკვეულ პრობლემებთან არის დაკავშირებული და ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ფსიქოლოგიური ფაქტორია.
„გადასანერგად უკეთესია ისეთი ორგანო, რომელიც თავის ტვინის სიკვდილით გარდაცვლილი ადამიანისგან არის ამოღებული. თავის ტვინის სიკვდილის შემთხვევაში (რომელიც აბსოლუტურად იდენტურია ადამიანის გარდაცვალებისა), ჯერ კიდევ შენარჩუნებულია გულისცემა, ანუ სისხლის მომარაგება ყველა ორგანოში მიმდინარეობს გარდა ტვინისა. აქედან გამომდინარე, თუ ასეთი ორგანო იქნება აღებული, იგი კარგად და დიდ ხანს იფუნქციონირებს, მაგრამ ასეთი პაციენტების ნათესავები არ თანხმდებიან გადანერგვაზე. თუმცა, ორგანოთა დონაციაზე არც გულისცემაგაჩერებული პაციენტის ნათესავები თანხმდებიან. საქართველოს კანონმდებლობით ორივე სახის გვამური გადანერგვა დასაშვები და შესაძლებელია. გაწერილია თავის ტვინის სიკვდილის კრიტერიუმებიც, მაგრამ გარდაცვლილის ოჯახის წევრები არც ერთ შემთხვევაში არ თანხმდებიან დონაციას. ეს წმინდა ფსიქოლოგიური პრობლემაა, რომელიც, ჯერჯერობით, ვერ გადალახა ჩვენმა საზოგადოებამ“, – ამბობს გია თომაძე.
პროფესორი გია თომაძე ამბობს, რომ ორგანოთაგან ღვიძლს რეგენერაციის (აღდგენის) ყველაზე დიდი უნარი გააჩნია, ამიტომ, როცა მათთან აღრიცხვაზე მყოფი დონორები (რომლებმაც საზღვარგარეთ ჩაიტარეს ოპერაცია), ოპერაციიდან 2-3 თვის შემდეგ იკეთებენ ექოსკოპიას, ჩანს, რომ ღვიძლის მთლიანი მოცულობა აღდგენილია. გადანერგილი ორგანოს ფუნქციონირების ხანგრძლივობა განსაზღვრული არ არის, რადგან, გია თოდაძის თქმით, ღვიძლი რეგენერაციის უნარს რეციპიენტის ორგანიზმშიც ინარჩუნებს.
მსოფლიოში ყოველწლიურად ორგანოთა გადანერგვის 100 000-მდე ოპერაცია კეთდება, აქედან 30 000 ღვიძლის ტრანსპლანტაციაა. ზუსტი სტატისტიკა, თუ რამდენ ადამიანს ესაჭიროება საქართველოში ღვიძლის გადანერგვა, არ არსებობს. თუმცა, მსოფლიო სტატისტიკის მიხედვით, ყოველ მილიონ მოსახლეზე ღვიძლის ტრანსპლანტაცია 25 ადამიანს ესაჭიროება. ამ გათვლებით საქართველოში ყოველწლიურად, ასეთი 100 პაციენტია.
საქართველოს კანონმდებლობით პაციენტისთვის ორგანოს ცოცხალი დონორი შეიძლება იყოს მხოლოდ პირველი რიგის ნათესავი, ანუ: დედ-მამა, და-ძმა, ბიძაშვილ-მამიდაშვილი, ბებია-ბაბუა და მეუღლე (თუ მასთან ქორწინების სტაჟი არის მინიმუმ ერთი წელი), ან მეუღლის დედ-მამა ან და-ძმა (თუ ქორწინების სტაჟი არის ორი წელი). „კიდევ არსებობს კანონით დაშვებული, დონაციის განსაკუთრებული ფორმა – „ჯვარედინი დონაცია“, რაც გულისხმობს, რომ თუ ორ ადამიანს ჰყავს ნათესავი დონორები, რომლებიც მათთვის მიუსადეგარია, მაგრამ იმუნოლოგიურად მიესადაგებიან მათ არანათესავ პაციენტებს, შესაძლოა მათ ჯვარედინად გაცვალონ დონორები“, – ამბობს გია თომაძე.
უცხოეთში ღვიძლის ტრანსპლანტაცია საშუალოდ 80000-100000 აშშ დოლარი ჯდება, საქართველოში კი ამ ოპერაციის ღირებულება, სავარაუდოდ, 70 -80 000 ლარი იქნება. კონკრეტულ თარიღს, როდის განხორციელდება ბათუმში პირველად ღვიძლის ტრანსპლანტაცია, „ევექსში“ ვერ ასახელებენ, თუმცა არ გამორიცხავენ, რომ ღვიძლის გადანერგვის პირველი ოპერაცია ბათუმში შესაძლოა 2014 წლის ბოლომდე ჩატარდეს.
საქველმოქმედო აქციის ორგანიზატორები ბათუმელი ახალგაზრდები არიან. ერთ-ერთი მათგანი აჭარის ტელევიზიის გადაცემა „ახალი დილას“ მემონტაჟე ზუკა მგელაძეა, რომლის თქმითაც, აქციაში უკვე ჩართული არიან ადამიანები, რომლებსაც პროდუქტი და ტანსაცმელი მოაქვთ სოციალურად დაუცველი ოჯახებისთვის. იდეის ავტორი სასულიერო გიმნაზიის მოსწავლე ლილე ჯიქიაა.
„გარდა ამისა, დილის გადაცემისთვის ვაკეთებთ სიუჟეტს ამ თემაზე. დღეს აქციაში მონაწილეობის მისაღებად იყვნენ მოსული ბანკის თანამშრომლები, ასევე კერძო ბიზნესმენები“ – ამბობს ზუკა მგელაძე. მისივე თქმით, შეგროვებულ პროდუქტსა და ტანსაცმელს უკვე ჰყავს ადრესატები, ის ოჯახები, ვინც ამ ეტაპზე დახმარებას და საზოგადოებრივ თანადგომას საჭიროებს.
აქციაში მონაწილეობა ნებისმიერ მსურველს შეუძლია. ამისათვის ტანსაცმელი და საკვები პრუდუქტი 17 დეკემბერს, სამიდან ხუთ საათამდე აჭარის ტელევიზისიასთან უნდა მიიტანოთ ან დაუკავშირდეთ ჯგუფს „ბათუმი სიღარიბის გარეშე“ ფეისბუქზე. მეტი ინფორმაციისთვის დარეკეთ ნომერზე: 568 60 20 65
ასლან კახიძე საკრებულოს იმ წევრებს, რომლებმაც მის წინააღმდეგ გადაყენების პროცედურა წამოწყეს, დისკრიმინაციაში ადანაშაულებს.
„წერილში პირდაპირ ეწერა, რომ ჩემი გათავისუფლების მოთხოვნის მიზეზი ოპოზიციაში გადასვლა გახდა, რაც დისკრიმინაციულია. არც ერთ კანონში არ წერია ის, რომ თავმჯდომარის ოპოზიციაში გადასვლა შესაძლოა მისი გათავისუფლების მიზეზი გახდეს“, – აღნიშნა ასლან კახიძემ „ბათუმელებთან“.
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ყოფილი თავმჯდომარის პარტიული ნიშნით გათავისუფლების გამო სარჩელს სასამართლოში არასამთავრობო ორგანიზაცია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო“ შეიტანს:
„ჩვენი ორგანიზაცია დაინტერესებულია შეისწავლოს ხელვაჩაურის ყოფილი საკრებულოს თავმჯდომარის საქმე და თუკი შევჯერდებით ერთიან პოზიციაზე, ვგეგმავთ, რომ გავასაჩივროთ საკრებულოს ეს გადაწყვეტილება სასამართლოში.
ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის თანახმად, საკრებულოს ჰქონდა უფლება გაეთავისუფლებინა თავმჯდომარე თანამდებობიდან, მაგრამ დისკრიმინაციული იყო ჩანაწერი, როცა მას თანამდებობიდან ათავისუფლებენ იმის გამო, რომ ის არის „თავისუფალი დემოკრატების“ წევრი, ხოლო „თავისუფალი დემოკრატები“ ახლა აღარ არის „ქართული ოცნების“ შემადგენლობაში.
ვფიქრობ, ეს ფორმა, რაც წინ უძღოდა მის გათავისუფელებას, იყო დისკრიმინაციული და სწორედ ამ მიმართულებით ვგეგმავთ სასამართლოში საქმის წაღებას.
ხელმძღვანელ თანამდებობაზე შეიძლება იყოს ადამიანი, რომელსაც აქვს სხვა პარტიული კუთვნილება, მისი გათავისუფლება პოლიტიკური ნიშნით არასწორი და დაუშვებელია“, – განმარტა ორგანიზაციის იურისტმა ეკა ბოკუჩავამ.
სხდომაზე საკრებულოს წევრებმა თავმჯდომარის გადაყენების მიზეზად თვითმმართველობის შესახებ კანონის 34-ე მუხლი და საკრებულოს რეგლამენტის 27-ემუხლის მეათე პუნქტი დაასახელეს. ორივე ჩანაწერის მიხედვით, საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობიდან გადაყენების საკითხი საკრებულოს წინაშე შეიძლება წერილობით დასვას საკრებულოს სრული შემადგენლობის არანაკლებ ერთმა მესამედმა. თავმჯდომარის თანამდებობიდან გადაყენების შესახებ გადაწყვეტილება მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს საკრებულოს სიითი შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. არც კოდექსში და არც საკრებულოს რეგლამენტში არ წერია, რომ თავმჯდომარის გადაყენების მიზეზი შეიძლება მისი ოპოზიციაში გადასვლა გახდეს.
საკრებულოს წევრებმა თავმჯდომარის გადაყენების შესახებ წერილობით მოთხოვნაში განმარტეს: „გაცნობებთ, რომ კოალიცია „ქართული ოცნების“ რიგები დატოვეს პარტია „თავისუფალმა დემოკრატებმა“. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე არის პარტია „თავისუფალი დემოკრატების“ წევრი, რომელიც ამ შემთხვევაში გამოდის ოპოზიციის წარმომადგენელი… საკრებულოს უმრავლესობას მიზანშეწონილად მიაჩნია საკრებულოს თავმჯდომარე გადაყენებულ იქნას თანამდებობიდან“.
ამ წერილით საკრებულოს წევრებმა საკრებულოს ყოფილ თავმჯდომარეს ასლან კახიძეს (მისივე გადაყენების თაობაზე) მიმართეს. საკრებულოს თავმჯდომარეს პროცედურა არ შეუფერხებია და საკრებულოს აპარატს საკითხის სხდომისთვის მომზადება დაავალა, რომელ სხდომაზეც ის თხუთმეტი ხმით ხუთის წინააღმდეგ გადააყენეს.
ასლან კახიძის თქმით, მის უფლებებს სასამართლოში არასამთავრობო ორგანიზაცია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო“ დაიცავს.
