Batumelebi

ტრაგედია ახლო ხედით – ინტერვიუ ფსიქოლოგთან

მარიკა, ითქვა, რომ ქობულეთში მომხდარი ტრაგედიის მსგავის კადრების დიდი დოზით ჩვენება, სადიზმის გაღვივებისთვის ნოყიერ გარემოს ქმნის. თქვენი შეფასებით, რა კვალს ტოვებს პანიკურ მდგომარეობაში მყოფი ადამიანების კადრების უწყვეტად ჩვენება სხვა ადამიანებში ?

რა თქმა უნდა, მედია დიდ ზემოქმედებას ახდენს ადამიანის, განსაკუთრებით ბავშვის, ფსიქიკაზე. მსგავსი კადრების ჩვენება ადამიანში სტრესულ რეაქციას იწვევს. ძლიერი სტრესი უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ჯანმრთელობაზე: ადამიანები კარგავენ ძილს, აწუხებთ თავის ტკივილი და სხვა. შედეგები კიდევ უფრო მძიმეა ნევროზული ტიპის ფსიქიკური აშლილობის მქონე ბავშვებისა და ზრდასრულებისთვის.

მსგავსი კადრების ყურება შემთხვევის მონაწილე ადამიანებში, დაზარალებულებში იწვევს რეტრავმატიზაციას. გადატანილი განცდები ხელახლა ცოცხლდება და იჭრება მათ ცნობიერებაში კონკრეტულ სურათებად. ზოგადად კი მაყურებელი მსგავს სიუჟეტს აღიქვამს როგორც მის მიერ გადატანილ ტრავმას. პიროვნების არაცნობიერი იღებს სიგნალს, რომ ჯანმრთელობას საფრთხე ემუქრება, ორგანიზმი სტრესის გამომწვევ ნივთიერებებს გამოიმუშავებს და თავდაცვით პასუხობს. მათი დაგროვების შედეგად შესაძლოა ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევა, შფოთვის მომატება, წინა ნევროზული დარღვევების განვითარება და სხვა. ბავშვებმა შესაძლოა შეიძინონ სხვადასხვა სახის შიშები, რომელიც შინაარსობრიბად დაკავშირებულია ნანახთან.

სამი ბავშვის დაღუპვა ხანძრის შედეგად საზოგადოებრივად ძალიან მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა და ის არ უნდა მიიჩქმალოს. მაგრამ, რა დოზით და რა რაკურსით მიწოდებული კადრები არ არის სახიფათო ადამიანისთვის, ანუ ინფორმაციაც რომ მიიღოს და ფსიქიკაც რომ არ შეერყეს?

რთულია ცალსახად ჩამოვაყალიბოთ, რა სახის ინფორმაცია არ მოახდენს გავლენას ადამიანის ფსიქიკაზე. ყველა შემთხვევა ინდივიდუალურია, დამოკიდებულია პიროვნების მახასიათებლებზე და გამოცდილებაზე. ბავშვები მასმედიის საშუალებით სოციალურ ღირებულებებს იძენენ, გარესამყაროს შეიმეცნებენ. ეს კიდევ უფრო დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს მისაღები ინფორმაციის დოზირებას და შინაარსის შემოსაზღვრის აუცილებლობას.

ნეგატიური მოვლენების ხშირი ყურება ბავშვებში მგრძნობელობის შემცირებას იწვევს, ანუ ემპათიურობა, სხვისი თანაგრძნობის უნარი სუსტდება და აგრესია ჩვეულებრივ მოვლენად იქცევა. დიდი დოზით მსგავსი თემების გაშუქება მათში იწვევს მიმღებლობას ასეთი ფაქტების მიმართ. ეს შეიძლება მათი მხრიდან ასოციალური, დესტრუქციული ქცევის გამოწვევის საფუძველიც გახდეს მომავალში.

რა შეიძლება გაკეთდეს? – მნიშვნელოვანია ჟურნალისტებმა იცოდნენ რა გავლენას ახდენს მსგავსი ფორმისა და შინაარსის ინფორმაცია ადამიანების ფსიქიკაზე. მათი მიზანი ამ ინფორმაციის გაშუქების დროს მხოლოდ ტირაჟისა და ეფექტის გაზრდაზე არ უნდა იყოს გათვლილი. ვინაიდან ადამიანებს უფრო მეტი მოთხოვნილება აქვთ ნეგატიური ინფორმაციის მიღების, მნიშვნელოვანია ასეთი საკითხები ნაკლები ემოციონალური ელფერით გაშუქდეს.

თავად მაყურებელიც უნდა შეეცადოს შეიზღუდოს ამ ტიპის ინფორმაციის დიდი დოზით მიღება და სწორად განსაზღვროს მისი გაცნობის პერიოდი. დილით ადამიანი ბოლომდე არ არის გაღვიძებული და ნეგატიური ინფორმაცია მის არაცნობიერზე ილექება, რაც მნიშვნელოვან კვალს ტოვებს სამომავლოდ. მსგავსი ეფექტი აქვს ძილის წინ გაცნობილ ინფორმაციასაც.

ახლახან გერმანულმა თვითმფრინავმა განიცადა კატასტროფა და 150 ადამიანი, მათ შორის ბავშვებიც დაიღუპნენ. ამ ტრაგედიის გაშუქების დროს ევროპულ მედიას არ უჩვენებია არც ერთი მსგავსი კადრი, რაც ორი დღის წინ ქობულეთში მომხდარი ტრაგედიის შემდეგ ვნახეთ. ვთქვათ, ქართულმა მედიამ დაუშვა ფაქტის ამ სახით გაშუქება – ბევრი სისხლი და ცრემლი აჩვენა, მაგრამ, მეორე მხრივ, პრაქტიკულად ერთსა და იმავე კადრებს, ამბავს, ადამიანები არხიდან არხზე ადევნებდნენ თვალყურს. რატომ არის მსგავს ინფორმაციაზე დიდი მოთხოვნა ჩვენს საზოგადოებაში?

ზოგადად, კვლევებით დასტურდება, რომ სიკვდილთან დაკავშირებული მოვლენები ძალიან დიდ მოთხოვნილებას ჰპოვებს. ადამიანები უფრო მეტად იმახსოვრებენ ამ სახის ინფორმაციას. ამიტომ სიკვდილთან დაკავშირებული ფაქტები რეკლამისთვისაც ხშირად გამოიყენება.

რაც შეეხება საქართველოს, აქ ცხოვრობს ტრავმების არაერთხელ გადამტანი საზოგადოება – იძულებით გადაადგილებული პირები, ომ გამოვლილი საზოგადოება. ტრავმას აქვს თავისი მახასიათებელი ფაზები, რომელმაც დასრულება უნდა ჰპოვოს. მსგავსი სიუჟეტებით გაჯერებული საინფორმაციო წყაროები კი მუდმივად იწვევენ ტრავმების გაცოცხლებას და დაუსრულებელს ხდიან მას.

ბავშვებმა რა დოზით უნდა მიიღონ მსგავის ინფორმაცია?

მნიშვნელოვანია მშობლის ძალისხმევა მიმართული იყოს იმისკენ, რომ ბავშვება რაც შეიძლება მცირე დრო დაჰყოს საინფორმაციო საშუალებებთან. მოზარდებისთვის ეს დრო დღეში ორ საათს უნდა შეადგენდეს. აუცილებელია ერთობლივად მოხდეს ნანახის ყურება და მისი განხილვა. საუბარი ისეთ მოვლენებზე, როგორიც არის გარდაცვალება, კატასტროფა, ეს უნდა იყოს მიწოდებული მისთვის გასაგები ენით, რათა არ გამოიწვიოს მძიმე გავლენა მის ფსიქიკური ჯანმრთელობაზე. მსგავსი კადრების ჩვენება ერთმნიშვნელოვნად ვერ ამართლებს ინფორმაციის მიღების მიზანს, ბავშვის მიერ უსაფრთოხების წესების დაცვას და სხვა.

იმდენად რამდენადაც ბავშვი სწავლობს მშობლის ქცევაზე დაკვირვებით, მშობელმა თვითონვე უნდა შეამციროს საინფორმაციო საშუალებებთან გატარებული დროის მონაკვეთი და ეცადოს მისი ჩანაცვლება სხვა სასარგებლო აქტივობებით.

ბათუმის ქუჩები წვიმის შემდეგ

სელიმ ხიმშიაშვილი ქუჩა, წვიმის შემდეგ:

შუახევის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის ფარგლებში ტენდერი გამოაცხადა

შესყიდვების სახელმწიფო ვებგვერდის მიხედვით, შუახევის მუნიციპალიტეტის გამგეობას გამარტივებული შესყიდვა სულ 69 პროექტზე აქვს გამოცხადებული.

გამარჯვებულმა კომპანიამ სანიაღვრე არხების, სასმელი წყლის სათავე ნაგებობების, გზაზე რკინაბეტონის საფარის, გარე განათების, მინისპორტული მოედნების მოსაწყობად და გზის რეაბილიტაციასა თუ სველი წერტილების, წისქვილების, მოსაცდელებისა და ხიდების მშენებლობაზე პროექტი უნდა შეიმუშაოს და მათი შესაბამისი ხარჯთაღრიცხვა წარუდგინოს გამგეობას.

საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო სამუშაოებზე გამოცხადებული გამარტივებული ტენდერი 18 მაისს დასრულდება.

შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება 18 733 ლარია. ტენდერი 18 მაისს დასრულდება.

ლაშა ბაქრაძე: „დასავლეთი არის საქართველოს ბუნებრივი მომავალი“

ბატონო ლაშა, საქართველოს რუსეთთან ურთიერთობის მთავარი საფუძველი, თავის დროზე, იყო სწორედ ერთმორწმუნეობა, რადგან საქართველო მიიჩნევდა, რომ ერთმორწმუნე ქვეყანასთან ურთიერთობა, ქართულ იდენტობას საფრთხეს არ შეუქმნიდა. იყო თუ არა ეს მცდარი არგუმენტი და რატომ?

საქართველომ ერთმორწმუნეობის ნიშნითაც დადო ტრაქტატი რუსეთთან, მაგრამ უნდა ითქვას, რომ ამის მიზეზი მარტო ერთმორწმუნეობა არ ყოფილა, ამას ჰქონდა გარკვეული პრაგმატული მოსაზრებებიც. საქართველო მართლაც შევიწროვებულ იქნა ისლამური სახელმწიფოების მიერ, ძალიან რთული სიტუაცია იყო ერეკლეს, ანუ აღმოსავლეთ საქართველოში, ამიტომ გეორგიევსკის ტრაქტატი გაფორმდა იმის გამოც, რომ ევროპული სახელმწიფოები, რომლის მიმართაც იყო დიდი ხნის განმავლობაში მცდელობა, რომ საქართველოს რაიმენაირად გვერდში დადგომოდნენ, ევროპის მხრიდან ასეთი ინტერესი არ აღმოჩნდა. მაშინ საქართველომ გადაწყვიტა, რომ ევროპა საქართველოში, რუსეთის, ანუ მეორე ხელის მეშვეობით შემოსულიყო და შემოვიდნენ კიდეც რუსები, მაგრამ მათ ეს საკმაოდ დამამცირებელი ტრაქტატიც კი უარყვეს და საქართველო პირდაპირ შეუერთეს რუსეთს, ამ ტრაქტატის პარაგრაფების საწინააღმდეგოდ. შემდგომში კი, საქართველოს მართმადიდებელი ეკლესია, რაც არ მომხდარა საუკუნეების განმავლობაში, გააუქმეს და შეუერთეს რუსეთის ეკლესიას, როგორც ერთ-ერთი ეპარქია. ასე, რომ ერთმორწმუნეობის ხაზგასმული არგუმენტი, არის სწორედ რომ ანტიარგუმენტი იმისი, რომ რუსეთთან ღირდა ერთმორწმუნეობის გამო შეერთება.

რუსებმა ეს ყველაფერი უარყვეს და შეიძლება ითქვას ქართველები გაგვაცურეს. მიუხედავად ამისა, ერთმორწმუნეობის არგუმენტით ზეწოლა საქართველოზე, წლების განმავლობაში ხდებოდა და გრძელდება დღესაც. თითქოს არის რაღაც გახრწნილი დასავლეთი და კარგი რუსეთი, რომელთა შორისაც არჩევანი უნდა კეთდებოდეს. ეს არ არის საერთოდ დასაშვები არგუმენტი, რადგან ჩვენ ვხედავთ ერთის მხრივ, კულტურულად, ეკონომიკურად, პოლიტიკურად ჩამორჩენილ ქვეყანას და მეორეს მხრივ, ძალიან წინ წასულ ცივილიზაციას, რომელსაც დასავლური ცივილიზაცია ჰქვია. დასავლეთი არის საქართველოს ბუნებრივი მომავალი და არა რომელიმე ჩამორჩენილი ქვეყანა, როგორიცაა რუსეთი. ამიტომ, ერთმორწმუნეობას არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, რადგან ეს არის თავსმოხვეული არგუმენტი, რომელიც მხოლოდ და მხოლოდ საქართველოს წინააღმდეგ მოქმედებს. საქართველოს მომავალი არ შეიძლება ნორმალურმა ადამიანმა დაინახოს რუსეთთან ურთიერთობაში, ეს არის მე-19 საუკუნის იმპერიალისტურ აზროვნებაში ჩარჩენილი და მართლაც ჩამორჩენილი ქვეყანა. რუსეთი არაფერს არ მოგვცემს, თუ არ შეგვჭამა თავიდან ბოლომდე, ამიტომ იგივე აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის თემებით სპეკულაცია არის პირდაპირი მავნებლობა ქართულ პოლიტიკურ აზროვნებაში და ეს უშლის საქართველოს ხელს მომავალ განვითარებაში.

როგორ შეიძლება ავხსნათ ის გარემოება, რომ რუსეთმა აღიარა კონფლიქტური რეგიონები დამოუკიდებელ სახელმწიფო ერთეულებად, მაგრამ არ უარყოფს ქართული ეკლესიის იურისდიქციას იქ არსებულ ეკლესიებზე. რას ნიშნავს ეს?

საეკლესიო კანონების მიხედვით, არ შეიძლება ერთი მართლმადიდებლური ეკლესიის ტერიტორია, ასე რომ ვთქვათ, იმპერიალისტურად გაიზარდოს, რადგან სხვა მართლმადიდებლურ ეკლესიებს ამის აღიარება გაუჭირდებათ. მეორეა ისევ პრაგმატული ამბავი, თუკი რუსეთი აფხაზეთის ეკლესიას აღიარებს, როგორც საქართველოსგან დამოუკიდებლი, რასაკვირველია საქართველოსაც შეუძლია აღიაროს მოსკოვისგან გამოყოფილი კიევის საპატრიარქო და ამის დიდი შიში არსებობს. შეიძლება საქართველო, როგორც ქვეყანა, ერთი შეხედვით სუსტად გამოიყურებოდეს, მაგრამ მართლმადიდებლური ეკლესიები ავტოკეფალური ეკლესიებია და მეტ-ნაკლებად ამას მაინც აქვს გავლენა ეკლესიებს შორის. რუსეთის მხრიდან აფხაზეთის ეკლესიის აღიარება თუ თავისი იურისდიქციის გავრცელება ე.წ. სამხრეთ ოსეთზე, არ იქნება მისთვის მომგებიანი, ამიტომ ჯერ კიდევ გადაუწყვეტელ საკითხს წარმოადგენს რუსეთისთვის. სინამდვილეში რუსეთმა იცის, რომ ეს არაფერს არ წყვეტს და ისიც იცის, რომ საქართველო თავის იურისდიქციას ვერ ავრცელებს ამ ტერიტორიებზე, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს პატრიარქი არის ამავე დროს ცხუმ-აფხაზეთის ეპისკოპოსიც. იყო საუბრები, რომ პატრიარქი უნდა ჩასულიყო სოხუმში და მას იმედი ჰქონდა, რომ რუსები ამას ხელს შეუწყობდნენ, თუმცა, ჩვენ დავინახეთ, რომ არაფერი მსგავსი არ მოხდა და არც მოხდება, რადგან ეს არ შედის რუსული იმპერიალიზმის მიზნებში. რამდენადაც არ უნდა თავი მოვიტყუოთ, რუსეთი არასდროს არაფერში არ დაგვეხმარება, არც ამ კონფლიქტების მოგვარებაში, რადგან ეს კონფლიქტები სწორედ რუსეთის მიერ არის შექმნილი და რომ არა რუსეთი, ეს ტერიტორიები სხვანაირად ვერ მოახერხებდნენ საქართველოსგან სეპარირებას.

მხოლოდ ამის გამო ინარჩუნებს ქართული ეკლესია ლოიალურ ენას რუსეთის ხელისუფლების მიმართ? ღირს კი ამის გამო დათმობა?

რასაკვირველია არ ღირს, რადგან დე ფაქტო საქართველოს ეკლესიას არანაირი გავლენა არ აქვს არც ე.წ. სამხრეთ ოსეთის ტერიტორიაზე, არც აფხაზეთის ტერიტორიაზე და არც ექნება, სანამ ეს ტერიტორიები არის რუსების მიერ ოკუპირებული.

ანუ, ერთმორწმუნეობის არგუმენტი საკმაოდ სუსტია, როცა მთავარი ხაზი გეოპოლიტიკურ ინტერესებზე გადის?

ცხადია. თუმცა, ქართულ წარმოდგენებში იქამდეც კი მივიდა საქმე, რომ ქართველ მონარქისტებს ჰგონიათ თუ საქართველოში სამეფო აღსდგება და მეფე იქნება საქართველოს სახელმწიფოში, ეს აფხაზს ან ოსს მოეწონება და ამის გამო ჩვენთან უფრო უკეთესი ურთიერთობა ექნება. ასეთი აბსურდული, არაპრაგმატული, არარეალისტური, არათანამედროვე აზროვნება, სამწუხაროდ, არის ქართული პოლიტიკის ნაწილისთვის დამახასიათებელი. ამის გამოც არის, რომ ვერანაირი რეალური ნაბიჯების გადადგმა საქართველომ ვერ შეძლო ამ კონფლიქტების მოგვარების საკითხში. ერთის მხრივ ესეც არის და მეორე მხრივ, ძირითადი ფაქტორი რასაკვირველია არის რუსეთი, რომელიც ამ კონფლიქტების მოგვარებას არ დაუშვებს, რადგან საბოლოო მიზანი არის საქართველოს გადაყლაპვა. სამწუხაროდ, არიან ქართველი პოლიტიკოსები, რომლებიც დაქირავებული თუ ისე, თავიანთი იდეების გამო თვლიან, რომ შესაძლებელია რუსეთთან უკეთესი ურთიერთობის დამყარება და სპეკულირებენ სხვადასხვა იდეით, მათ შორის ერთმორმუნეობის იდეითაც.

პუტინთან დალაპარაკების თემა აქტუალურია დღესაც, რამდენად ღირს რუსეთთან საუბარი?

რუსეთთან საუბარი ღირს, მაგრამ არა ყმის პოზიციიდან, არამედ თანასწორის პოზიციიდან. მაგრამ, დღესდღეობით ასეთი თანასწორი პოზიცია ძალიან ძნელი წარმოსადგენია პუტინისა და საერთოდ, რუსული იმპერიალისტური პოლიტიკის გამო. რასაკვირველია, ჩვენ იძულებული ვიქნებით რუსეთს ველაპარაკოთ, მაგრამ ჩვენ, ჩვენი კონკრეტული მოთხოვნები უნდა გვქონდეს და როდესაც რუსეთი შეძლებს, რომ ეს კონკრეტული მოთხოვნები დააკმაყოფილოს, მაშინ შესაძლებელია რაიმე სერიოზულზე საუბარი. ყოველგვარი ზედმეტი ეკონომიკური ურთიერთობები რუსეთთან, ყოველგვარი გზების გაყვანა რუსეთის მიმართულებით, ჩვენი ბუნებრივი კედლის, კავკასიონის გავლით, ისევე როგორც თავის დროზე, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ოსეთს შორის დამაკავშირებელი გზის გაყვანა, არის საქართველოსთვის დამღუპველი და ყოველგვარი საუბარი ამასთან დაკავშირებით, ჩემი აზრით, არის სამშობლოს ღალატის ტოლფასი.

საქართველოს პოლიტიკური კურსი თითქოს გარკვეულია, ევროპასთან ასოცირების დოკუმენტსაც მოვაწერეთ ხელი და იმედიც არსებობს, რომ გახდება ქვეყანა ევროკავშირის წევრიც. მაგრამ მუდმივად არის შეძახილები რომ ევროკავშირი „ვერ დაგვიბრუნებს დაკარგულ ტერიტორიებს“. ცნობილია რუსეთის გეოპოლიტიკური ინტერესებიც. ამ შემთხვევაში რა გამოსავალი რჩება საქართველოს?

საქართველოსთვის გამოსავალი მართლაც არის ევროპულ სტრუქტურებში ინტეგრაცია, რაც გააუმჯობესებს საქართველოში როგორც სოციალურ, ასევე ეკონომიკურ და პოლიტიკურ მდგომარეობას და როდესაც საქართველო უკეთესი იქნება, რასაკვირველია არსებობს შანსი იმისა, რომ შეუძლებლებელია ნორმალურმა აფხაზამა არ დაინახოს ის, რომ რუსებმა ისინი გააცურეს, მოატყუეს და სინმადვილეში არანაირი დამოუკიდებლობა მათ არ მიუღიათ. ერთის მხრივ ისინი დაინახავენ რეალობაში, თუ სად ჯობია. ამის მცირედი იმედი უნდა გვქონდეს. რასაკვირველია, ვერც ნატო და ვერც ევროპის კავშირი ვერ დაგვეხმარება ამ კონფლიქტების მოგვარებაში. სანამ რუსეთის იმპერია არსებობს, მანამდე შანსი ამ ტერიტორიების და ლტოლვილთა დაბრუნების არის აბსოლუტურად მიზერული. არის ორი გზა, არის მონობის გზა და არის მეორე, საქართველოს თავისუფლების და დემოკრატიული განვითარების გზა. მეც და საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობა ვირჩევთ თავისუფალ, დემოკრატიულ განვითარებას, იმ პერსპექტივით, რომ მომავალში ეს კონფლიქტებიც მოგვარდება დემოკრატიულად, თავისუფალი საქართველოს ფარგლებში.

რუსეთის მიერ აფხაზეთთან გაფორმებული ურთიერთობის ხელშეკრულება რამდენად ამძიმებს კონფლიქტის მოგვარებას?

ვიტყოდი, რომ არც ამძიმებს და არც აადვილებს, რადგან ფაქტობრივი მდგომარეობა უბრალოდ ფურცელზე იქნა გადატანილი და ეს საშუალებას მისცემს საღად მოაზროვნე აფხაზებს, რომ დაინახონ, რომ მათი ე.წ. დამოუკიდებლობა არის ფარატინა ქაღალდი, რომელსაც რუსი, როცა მოინდომებს მაშინ შეცვლის ისე, როგორც მას უნდა. ის, რომ აფზახეთში სახალხო გამოსვლები მოეწყო, რომელმაც დაამხო არჩეული პრეზიდენტი და მოიყვანა აბსოლუტურად კაგებეშნიკური, პრორუსული ძალა, იმას ნიშნავს, თუ რამდენად მანიპულირებადია აფზახური საზოგადოება რუსეთის მხრიდან. ერთ მშვენიერ დღეს რომ არ დაინახონ ეს აფხაზებმა, შეუძლებელი იქნება.

პ.ს ინტერვიუ ჩაწერილია 2014 წლის დეკემბერში

ვარდების ბაღი ხულოდან

ხულოში მცხოვრები რეზო ქედელიძე უკვე რვა წელია ყოველ დილას ჰოლანდიური ვარდების ბაღში ხვდება. მიწაზე, სადაც ხულოში ძირითადად კარტოფილი და სიმინდი მოჰყავდა, ჰოლანდიური ვარდების გაშენება და მცირე ბიზნესის წამოწყება მეზობელ ქვეყანაში მცხოვრებმა ნათესავმა ურჩია. რეზოს იდეა მოეწონა და სესხის მისაღებად სახელმწიფოს ბიზნესიდეა წარუდგინა.

„ჰოლანდიური ვარდები ბიძაჩემს რუსეთში გამოჰყავდა, იდეაც სწორად მისგან წამოვიდა, მირჩია ჰოლანდიური ვარდის ძირები მეყიდა, ჩამომეტანა, აქ, ჩვენთან, სოფელში გამომეყვანა და საოჯახო ბიზნესად მექცია. მაშინ იაფი სესხის პროგრამა მოქმედებდა, სესხის მისაღებად წარდგენილი ჩემი ბიზნესგეგმა მოიწონეს და ბანკიდან 9%-იანი სესხი, 60 000 ლარი გამოვიტანე“, – გვიამბობს რეზო.

ბიზნესიდეის განხორციელება 2008 წლის აგვისტოს ომს დაემთხვა. რეზო ამბობს, რომ კრედიტით ნაყიდი, გემზე დატვირთული ვარდის ძირები სოჭის საზღვაო ნავსადგურში გადაუყარეს და იძულებული გახდა სესხი ხელმეორედ აეღო, რისთვისაც მამაპაპისეული სახლი იპოთეკით დატვირთა, ჰოლანდიური ვარდის ძირები შეიძინა და ვარდები ბათუმსა და ხულოში, მამაპაპისეულ მიწაზე მაინც მოაშენა.

„8 000 ძირი ვარდი გადამიყარეს სოჭში, თითოში 3 დოლარი მქონდა გადახდილი. ბანკის ვალი მქონდა დასაფარი, რომელსაც არც კი ვიცოდი როგორ ან რანაირად დავფარავდი, ამას ისიც ემატებოდა, რომ სახელმწიფოს წინაშე აღებული ვალდებულება უნდა შემესრულებინა. სესხს დაბალ პროცენტად აღარავინ მომცემდა, ამიტომ იდეის განსახორციელებლად ხელმეორედ ავიღე სესხი, ოღონდ კერძო პირისგან და მამაპაპისეული სახლი იპოთეკაში ჩავდე. ყოველდღე ველოდებოდი გამოსახლებას, თუმცა გამოსახლებასაც გადავურჩით და მიზანიც განვახორციელე, ამ ყველაფერში ჩემი ძმა დამეხმარა, მეზღვაურია და თითქმის ოთხ წელზე მეტი ჩემი ვალების დასაფარად იმუშავა. ოჯახის ყველა წევრი ვმუშაობდით და საბოლოოდ გავაკეთე ის, რაც მინდოდა, მაგრამ 120 000 ლარი ვალით. ბათუმში რკინის კონსტრუქციითა და წვეთოვანი სარწყავი სისტემით მოვაწყე სათბური, ვარდები დავრგე ბათუმშიც და ხულოშიც, ბათუმში არსებულ სათბურს მამაჩემი უვლიდა, მე – აქ. მამაჩემის გარდაცვალების შემდეგ კი, ბათუმში სათბური გავაუქმე“, – ამბობს რეზო ქედელიძე.

იგი ამბობს, რომ ვარდის გამოყვანა რთულია, მაგრამ დროთა განმავლობაში სირთულეებსაც შეეჩვია: „საკმაოდ რთული და შრომატევადია ვარდების გამოყვანა, ხულოში სირთულეებს თოვლი და ყინვაც ქმნის. ვარდი რომ არ გაიყინოს, მცენარის მთავარ ღეროს დაზამთრებამდე მიწით ვფარავთ, რომ არ შეფუთო, გაიყინება, გაზაფხულზე კი მიწისგან ვათავისუფლებ, რის შემდეგაც მცენარე ტოტების გამოღებას იწყებს და ამ დროს ბალახისგან გასუფთავებაც სჭირდება, ამას მოყვება შეწამვლა – ყოველკვირეულად უნდა შეწამლო. ყველაზე ძნელი ხარისხიანი წამლის ნახვაა, ფაქტობრივად, აქ ვერც ნახავ, ინტერნეტით ვიწერ ამერიკიდან და ევროპის ქვეყნებიდან. მართალია ძვირი მიჯდება, მაგრამ თუ ხარისხიანად არ შევწამლავ, ვიცი, რომ ვერანაირ მოსავალს ვერ მივიღებ და დავზარალდები, ამიტომაც მირჩევნია ძვირი გადავიხადო და ვარდი გადავარჩინო დაავადებისა და მწერებისგან.“

ვარდების დიდი ნაწილი მიწის ღია ნაკვეთზე აქვს გაშენებული, მცირე ნაწილი კი სათბურშია მოქცეული. რეზო ამბობს, რომ კარგია ყველა სათბურში იყოს, რადგან სათბურში გამოყვანილი ვარდი ხარისხიანია და თანაც ნაკლებად ავადდება, თუმცა მთლიანი მეურნეობის გადახურვისთვის ფერმერს დიდი თანხა სჭირდება.

„ძვირი ჯდება, გაზაფხულზე ვხურავ და ზამთარში ვხსნი, რადგან აქ სამი მეტრი თოვლი მოდის და ვერანაირი სათბური ვერ გაუძლებს ამხელა თოვლს“.
ხულოში გამოყვანილი ჰოლანდიური ვარდი მეწარმეს ბათუმში ჩააქვს და ადგილობრივ ბაზარზე ბითუმად ყიდის. რეზოს თქმით, ვარდის გადატანისას აუცილებელია ტემპერატურის კონტროლი, რადგან მაღალ ტემპერატურაზე ვარდი ფუჭდება.

„ვარდი აყვავებას რომ დაიწყებს, აქაურობა სამოთხეს ემსგავსება, ულამაზესია. მაისში გამოიღებს ვარდს და გათოვებამდე ყვავის. თოვლი რომ არ იყოს, გააგრძელებს ყვავილობას, მაგრამ უთოვლო ზამთარი ხულოში არავის ახსოვს, უფრო მეტიც, ნაადრევადაც კი მოდის ნალექი, შარშან შემოდგომაზე გათოვდა და ვარდი დამიზიანა.

ერთი ძირი სამ-ხუთ ვარდს ისხამს, მაგრამ სარეალიზაციოდ შეიძლება მხოლოდ ერთი გამოდგეს, ასე ვერ გათვლი, მოსავლის მაქსიმუმ 10%-ს ვიყენებთ სარეალიზაციოდ. ჩემთვის მთავარი ის არ არის რამდენს დავკრეფ, მთავარია რამდენს გამოვიყენებ სარეალიზაციოდ. კვირის განმავლობაში ვკრეფთ, ვახარისხებთ, სპეციალურ, გრილ ოთახში ვათავსებთ, 10 გრადუსამდე უნდა იყოს ტემპერატურა, რომ არ დაჭკნეს, დაფასოებული ვარდები კი ბათუმში ჩამაქვს გასაყიდად. ფასი ვარდის ღეროს სიგრძეზეა დამოკიდებული, რაც უფრო გრძელია ღერო, მით უფრო მაღალია მისი სარეალიზაციო ფასი“, – ამბობს მეწარმე.

ცხოვრება მაგისტრალზე

ციცო გოგიტიძე 32 წლისაა. პროფესიით ბებიაქალია, თუმცა არასდროს უმუშავია. ციხისძირის ცენტრალურ მაგისტრალზე ათი წელი მისი დედამთილი ვაჭრობდა, ახლა კი თვითონ ცდილობს ოჯახის რჩენას. „ხუთი წელია ვვაჭრობ. ვყიდი ბამბუკის ავეჯს, ცოცხებსა და სხვადასხვა ნაკეთობებს. ყვავილებსაც, თუმცა იშვიათად იყიდება. ეს არის ჩემი ოჯახის შემოსავალი“.

ციცოს მაგისტრალთან მოსვლამდე სამასი მეტრის გამოვლა უწევს. საღამოს, გაუყიდავ ნივთებს პატარა ფარდულში ინახავს და ისევ ოჯახში ბრუნდება.
„ძალიან მიჭირს მთელი დღე აქ დგომა. ვიღლები, მაგრამ არსებობის სხვა წყარო არ გვაქვს. ლარის ინფლაციის შემდეგ ვაჭრობაც შემცირდა“.
ციცო ამბობს, რომ სხვა ქვეყანაში წასვლას საკუთარ ქვეყანაში, თუნდაც ასეთ პირობებში მუშაობა ურჩევნია.

ციცოს გარდა გზის გაყოლებაზე კიდევ რამდენიმე ქალი ვაჭრობს. ისინიც ბამბუკისგან დამზადებულ ნივთებს ყიდიან.
ჟუჟუნა ჯოხაძე-მაისურაძე – ასე გვაცნობს თავს 63 წლის ქალი. ის 20 წელია ამ მაგისტრალზე დგას: „ზამთარში ციტრუსს ვყიდი, ზაფხულში – ცოცხებს, საფერფლეებს. ოროთახიან ბინაში ცხრა სული ვცხოვრობთ. შვილიშვილები, შვილები, რძლები… რჩენა ხომ გვინდა. ზოგჯერ ისე გავა ოთხი დღე, შეიძლება არაფერი გაიყიდოს. ახლა, როცა ეკონომიკურად ჩავარდა ქვეყანა, ამასაც აღარ ყიდულობენ. უჭირს ხალხს. ოცნებით ვიყავით, ცხოვრება გამოსწორდებაო, მაგრამ ახლა ეს ოცნებაც დავკარგეთ“ – ამბობს ის.

55 წლის ნინელის ოჯახიც მაგისტრალზე ვაჭრობით ირჩენს თავს. წლების წინ რკინიგზაში მუშაობდა, იქედან წამოსვლის შემდეგ კი ამ მაგისტრალზე დგას. „ოცი წელია უკვე ვვაჭრობ. ცოტაა შემოსავალი, მაგრამ რა ვქნათ“ – ამბობს ნინელი.

საუბარში ჟუჟუნა ჯოხაძე გვერთვება: „ჩვენი საშველი არ არის, პურს ვყიდულობთ და ეგ არის, ჩაცმაზე ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია“.
„მთავრობის იმედი ნამდვილად არ გვაქვს. შეხედეთ ჩვენს ხელებს“ – ამბობს ნინელი და შრომისგან დაკოჟრილ ხელებს გვაჩვენებს: „ბამბუკებს ჯერ ვასუფთავებთ, შემდეგ მავთულებს ვჭრით, ვახვევთ და ვკერავთ. ასეა ყველა დღე“.

ლარის გაუფასურებისა და ეკონომიკური ჩავარდნის გამო ქალები ხელისუფლებას აკრიტიკებენ: „ხელისუფლება მხოლოდ საკუთარ ჯიბეზე, პრემიებზე ზრუნავს. ახლა ავტობანი დასრულდება და მოძრაობა იქეთ გადავა. ამ მაგისტრალზე ავტომანქანების ნაკადი რომ შემცირდება, მყიდველიც აღარ გვეყოლება.“

რუსიკო მესხიძეც ციხისძირელია. ათი წელია ყვავილებითა და სხვადასხვა მცენარეებით ვაჭრობს. ზოგიერთი მცენარე თვითონ გამოჰყავს, ზოგიერთსაც ყიდულობს. „ჩვენთან აივნებისა და ეზოების ყვავილებით გალამაზების კულტურა ნაკლები იყო, თუმცა ბოლო წლებია უფრო მეტი მოთხოვნა გაჩნდა. მთელი წელი რომ ყვავის, ისეთ ყვავილებზეა უფრო მოთხოვნა“ – ამბობს ის.

ყვავილები რუსიკოს ოჯახური ბიზნესია და დილის ცხრა საათიდან თითქმის მთელი ოჯახი გზის ნაპირზე დგას. „ვისაც ეყვავილება, ყიდულობს, ვისაცა არა, ის ყიდის“- გვეუბნება რუსიკოს ოჯახის ერთ-ერთი წევრი.

გულნაზ აბუსელიძეც მაგისტრალზე ვაჭრობს. ის დიასახლისია. დახლზე მასაც ბამბუკის ნაკეთობები უწყვია: კიბეები, ცოცხები, საფერფლეები. ყველაზე მეტად, როგორც გულნაზი გვეუბნება, ბამბუკის ნაკეთობებით თურქი და აზერბაიჯანელი ტურისტები ინტერესდებიან: „აზერბაიჯანელები უფრო. ზოგჯერ შეკვეთებსაც კი გვაძლევენ“.

პეტრას ციხესთან მისვლამდე, 500 მეტრში, ბამბუკს თაბაშირი ენაცვლება. გზაზე ფერადი ნაკეთობები რამდენიმე მეტრზეა გაფენილი: მეყვავილე გოგონები, არწივები, პატარა თიკნები და სხვადასხვა აქსესუარები. თვალში საცემია ნიჟარისგან გაკეთებული ნივთები. ამ ნაკეთობებით ჯუმბერ დუმბაძე ვაჭრობს. „დილიდან დილამდე ვმუშაობ. ძალიან ძნელია. ჩემი შვილი მეხმარება მათ დამზადებაში. იცით ახლა რამხელა მტვერში მუშაობს? ორგანიზმისთვის ძალიან მავნებელია. ცალკე საკითხია მაგისტრალი, მთელი დღე ავტომანქანების გამონაბოლქვი უნდა ისუნთქო. ნახევარ სიცოცხლეს ვკარგავთ, მაგრამ სხვა გამოსავალი არ არის“ – ამბობს ჯუმბერი.

ჯუმბერ დუმბაძე მძიმე ცხოვრების გამო ხელისუფლებას აკრიტიკებს: „ევროკავშირში შესვლა უნდათ, მაგრამ იქ უმუშევარი ადამიანს იმდენს უხდიან თვეში, რომ თავი ირჩინოს, აქ კი შვიდ კაპიკად არ უღირხარ არავის. ინფარქტი სამჯერ მივიღე, მაგრამ რა ვქნა, მაინც უნდა ვიშრომო. ახლა ლარიც გაუფასურდა და ამასაც არავინ ყიდულობს. მთავრობას კი მარტო ის აინტერესებს, იქნებ რამე დააშავო, რომ დაგიჭირონ ან დაგაჯარიმონ. აშენებაზე და სამუშაო ადგილის შექმნაზე არავინ ფიქრობს“.

ჯუმბერ დუმბაძე ამბობს, რომ კრიმინალიც გახშირდა: „ამათი გაყიდვა კინაღამ სიცოცხლის ფასადაც დამიჯდა. ხან ვინ მოდის, ხან ვინ. გადმოვლენ მანქანებიდან და „მე იცი ვინ ვარ? მაჩუქე“ – გეუბნებიან. ასეთი გიჟი კვირაში რამდენჯერმე მოდის. თითქოს ის არ მეყოფა, რომ მთელი დღე ამ გზაზე მიწევს დგომა“.

„სწავლა მაინც იყოს უფასო, ყველაფერს როგორ გავწვდე“ – ამბობს მოვაჭრე და თავის ნახელავს უბრუნდება.
ციხისძირის მიმოხვეულ მაგისტრალზე კი, მსუბუქი ავტომანქანები და ტრაილერები დაუსრულებლად მოძრაობენ.

პროსტიტუციისთვის ადგილის გადაცემის ბრალდებით თურქეთის მოქალაქე დააკავეს

შს სამინისტროს ინფორმაციით, დაკავებული ბათუმში, აეროპორტის გზატკეცილზე, დროებით მფლობელობაში არსებული სასტუმრო „დენიზი“-ს და აღნიშნული სასტუმროს მეორე სართულზე მდებარე რესტორნის ფართობებს გარკვეული თანხის სანაცვლოდ ქალბატონებს პროსტიტუციისათვის გადასცემდა.

„ასევე დადგინდა, რომ სავაშ ე-ს სხვადასხვა ეროვნებისა და ასაკის ქალბატონები პროსტიტუციისთვის საზღვარგარეთიდან ჩამოჰყავდა. სამართალდამცავებმა სასტუმროსა და რესტორანში მომსახურე პერსონალი და ქალბატონები მოწმის სახით დაკითხეს“- ნათქვამია სამინისტროს ოფიციალურ განცხადებაში.

გამოძიება პროსტიტუციისათვის ადგილის გადაცემის ფაქტზე მიმდინარეობს (საქართველოს სსკ-ის 254-ე მუხლით).

სასჯელი განაჩენის შეუსრულებლობისთვის

მოქალაქე ზ.ს. ადრე ნარკოტიკთან დაკავშირებული ერთ-ერთი მუხლით არის გასამართლებული. ის პირობით სასჯელით იყო გათავისუფლებული. შესაბამისად, მას ავტომანქანის მართვის უფლება ჩამორთმეული ჰქონდა.

მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა ბრალდებულს ჯარიმა – 1500 ლარის ოდენობით და პატიმრობა 6 თვის ვადით მიუსაჯა. მოსამართლემ ეს გადაწყვეტილება განმარტა კიდეც. მისი თქმით, ბრალდებულისთვის ცნობილი იყო, რომ სასამართლო მას სავარაუდოდ დააკავებდა, მაგრამ, ამის მიუხედავად მაინც გამოცხადდა პროცესზე და თავი არ აარიდა გამოძიებასთან თანამშრომლობას, მოსალოდნელ სასჯელს. „ეს ჩემთვის დიდი შემამსუბუქებელი გარემოებაა“, – თქვა მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა სასამართლო პროცესის დასრულებისას.

ბრალდებული სასამართლო დარბაზშივე დააპატიმრეს.

სასჯელი განაჩენის შეუსრულებლობისთვის

მოქალაქე ზ.ს. აქმდე ნარკოტიკთან დაკავშირებული ერთ-ერთი მუხლით არის გასამართლებული. ის პირობით სასჯელით იყო გათავისუფლებული. შესაბამისად, ავტომანქანის მართვის უფლება ჩამორთმეული ჰქონდა.

მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა ბრალდებულს ჯარიმა 1500 ლარს ოდენობით და პატიმრობა 6 თვის ვადით მიუსაჯა. მოსამართლემ ეს გადაწყვეტილება განმარტა კიდეც. მისი თქმით, ბრალდებულისთვის ცნობილი იყო, რომ სასამართლო მას სავარაუდოდ დააკავებდა, მაგრამ, ამის მიუხედავად მაინც გამოცხადდა პროცესზე და თავი არ აარიდა გამოძიებასთან თანამშრომლობას, მოსალოდნელ სასჯელს. „ეს ჩემთვის დიდი შემამსუბუქებელი გარემოებაა“, – თქვა მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა სასამართლო პროცესის დასრულებისას.

ბრალდებული სასამართლო დარბაზშვე დააპატიმრეს.

დაბომბილ გემზე მყოფი ქართველი მეზღვაურები უვნებლად არიან

საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს თანამშრომლის ანანო გომართელის ინფორმაციით, დაბომბილი გემი ამ წუთებში ლიბიასთან ახლოს იმყოფება.

სააგენტოს ინფორმაციით, საქართველოს მოქალაქეების სიცოცხლეს საფრთხე არ ემუქრება. გემზე მყოფებს ცოტა ხნის წინ ანანო გომართელი ესაუბრა ბათუმიდან.

ამ თავდასხმის შედეგად ერთი ადამიანი გარდაიცვალა – გემის კაპიტნის მესამე თანაშემწე, რომელიც თურქეთის მოქალაქეა. გემი თურქეთის დროშის ქვეშ დაცურავდა.

ექთნების გადამზადების უფასო კურსები „ევექსისგან“

„ევექსის“ სასწავლო ცენტრის დირექტორი გიორგი ბერია

– ბატონო გიორგი, რატომ გადაწყვიტა „ევექსმა“ საქართველოს მასშტაბით ექთნების უფასოდ გადამზადება?

– ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გაიდლაინით ექიმისა და ექთნის შეფარდება ასეთია: 1 ექიმზე უნდა მოდიოდეს 4 ექთანი. საქართველოში არსებული მონაცემებით, ერთ ექიმზე 0.8 ექთანი მოდის და აქედან დაახლოებით 40 პროცენტი საპენსიო ასაკისაა. საქართველოში ექთნების დიდი დეფიციტია, ეს იგრძნობა ყველგან და ეხება ყველა კლინიკასა და საავადმყოფოს. მაგალითად, სამედიცინო სასწავლებლებმა 2014 წლისთვის 1800-მდე ექიმი გამოუშვეს, ექთანი კი მხოლოდ – 200, როცა ექთნების რაოდენობა უნდა ყოფილიყო 7200. სწორედ ამიტომ, სამედიცინო კორპორაცია „ევექსი“ ცდილობს წაახალისოს საექთნო პროფესია და უზრუნველყოს საქართველოს მასშტაბით ექთნების კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით თეორიული და პრაქტიკული სწავლება. სამედიცინო კორპორაცია „ევექსი“ თითოეულ კონკურსანტზე თვეში 200 ლარის ოდენობის გრანტს გასცემს, ანუ კონკურსანტებისთვის ლექციები უფასოა.

– რას ითვალისწინებს ექთნების გადამზადების პროგრამა?

– კორპორაციის ქსელის კლინიკების თანამშრომლებისთვის გადამზადება შიდა ტრენინგების სახით უწყვეტად მიმდინარეობს. ეს კონკრეტული პროგრამა კი გარე კადრების, ანუ იმ ადამიანების გადამზადებას გულისხმობს, რომლებიც ჩვენი კლინიკების თანამშრომლები არ არიან, მაგრამ აქვთ ექთნად მუშაობის უფლება – გააჩნიათ საექთნო დიპლომი ან არიან სამედიცინო სასწავლებლის დამამთავრებელი კურსის სტუდენტები. ამ ადამიანებს სამედიცინო კორპორაცია „ევექსი“ სთავაზობს უფასო გადამზადებას გრანტის სახით. ჩვენ არ ვაძლევთ დიპლომებს მათ, პირიქით, ჩვენ გვჭირდება დიპლომირებული კადრები, ვისაც უკვე აქვს ექთნად მუშაობის უფლება. ჩვენ მათ მივცემთ ინტენსიურ პროფესიულ გადამზადებას, ავამაღლებთ მათ კვალიფიკაციას ინტენსიური სწავლების კურსით, რომელიც ითვალისწინებს როგორც თეორიულ ლექციებს, ისე ჩვენს კლინიკებში მორიგეობებით -პრაქტიკულ სწავლებასაც. იმათ, ვინც წარმატებით გადალახავს საკვალიფიკაციო ზღვარს, შევთავაზებთ კონტრაქტებსა და სამსახურს. ჩვენ მათ ბევრ შუალედურ გამოცდას ჩავუტარებთ, მივცემთ არაერთ შანსს – შესაბამისად კონკურსანტების გაცხრილვა სწავლის პერიოდში მოხდება.

აჭარის რეგიონში სამედიცინო კორპორაცია „ევექსის“ შემადგენლობაში არის ბათუმის რეფერალური საავადმყოფო, ბათუმის დედათა და ბავშვთა კლინიკა, ხულოს, ქედის, შუახევის, ქობულეთისა და ჩაქვის კლინიკები. სურვილის მიხედვით ჩვენ შეგვიძლია მსურველები საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით დავასაქმოთ.

– არის თუ არა განსაზღვრული ასაკობრივი ზღვარი? რა მოთხოვნებს უნდა აკმაყოფილებდეს ექთანი, რომ ჩაერთოს კვალიფიკაციის ასამაღლებელ კურსებში?

– ასაკობრივი ზღვარი ვრცელდება მხოლოდ საპენსიო ასაკთან მიახლოებულ ექთნებზე, რადგან ისინი უკვე ამთავრებენ სამსახურებრივ კარიერას. ასევე, სახელმწიფო რეგულაციით, ჩვენ არ შეგვიძლია ექთნად დავნიშნოთ ადამიანები ექთნის დამხმარეს დიპლომით, შესაბამისად, ექთნის დამხმარეს დიპლომის მქონე ადამიანი ვერ მიიღებს მონაწილეობას პროგრამაში.

– რამდენ ხანს გაგრძელდება კვალიფიკაციის ასამაღლებელი კურსები?

– კურსის ხანგრძლივობა 6-დან 9 თვემდე გაგრძელდება. ეს დამოკიდებულია სატრენინგო ჯგუფის ეფექტურობასა და ჯგუფის სიდიდეზე. ეფექტურობაში იგულისხმება მათი მიმღეობა – ზოგჯერ ისინი საკვალიფიკაციო გამოცდას წარმატებით ვერ აბარებენ და რამდენჯერმე უწევთ გადაბარება (მცირე მოდულებთან მიმართებაში), რაც გარკვეულ დროს მოითხოვს და ახანგრძლივებს ამ პროცესს. ასევე ბევრია დამოკიდებული მათ მზაობაზე პრაქტიკასთან მიმართებაში. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია ისიც, თუ რამდენად ბევრი განაცხადი შემოვა, რადგან დიდი ჯგუფების შემთხვევაში მეტი დრო დაიხარჯება სალექციო საათების გადანაწილებასა და განრიგების შედგენაზე. კოლეჯებიდან თუ სხვა სამედიცინო სასწავლებლებიდან მოსულ ადამიანებსა თუ სხვაგან დასაქმებულ ექთნებს თავიანთი გრაფიკი აქვთ, ამიტომ ჩვენ მაქსიმალურად შევეცდებით მათზე მორგებული სასწავლო გრაფიკი შევთავაზოთ მათ.

– რამდენი ექთანი გადამზადდება ამ პროგრამის ფარგლებში აჭარაში?

– რაოდენობა არ არის შეზღუდული, რაც მეტი იქნება – მით უკეთესი. რაოდენობა არც დასაქმებაზეა შეზღუდული – დასაქმდება ყველა, ვინც შესაბამის ზღვარს გადალახავს.

– როგორ უნდა ჩაერთონ მსურველები პროგრამაში?

– პროცედურა მარტივია, მათ უნდა მოიტანონ ცნობა სასწავლებლიდან, ან ექთნის დიპლომის ასლი და შევსებული სააპლიკაციო ფორმა, რომლის ნახვაც შეუძლიათ ვებგვერდზე: jobs.ge, ან მიიღონ ადგილზე.

– სად ჩატარდება ლექციები და ვინ ჩაატარებს?

– კორპორაციის მედდა-ტრენერები და მოწვეული სპეციალისტები ლექციებს ბათუმის რეფერალურ საავადმყოფოსა და ბათუმის დედათა და ბავშვთა საავადმყოფოს საკონფერენციო დარბაზებში ჩაატარებენ. პრაქტიკა ჩატარდება როგორც ორივე კლინიკის შესაბამის განყოფილებებში, ასევე `ევექსისა~ და ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთო პროექტის ფარგლებში გახსნილ სასწავლო ცენტრის ფილიალში, სადაც სამანიპულაციო პრაქტიკულ ოთახებში არსებულ მულაჟებსა და მანეკენებზე ექთნები ისწავლიან სხვადასხვა მანიპულაციებს.

– პროგრამა აჭარის გარდა იმერეთშიც ხორციელდება. იქ რა შედეგი გაქვთ?

– იმერეთში ეს პროგრამა ოქტომბერში დავიწყეთ და ახლა უკვე დასასრულს უახლოვდება. იქ პროგრამაში 122 ადამიანი ჩაერთო და მათგან 40-ზე მეტი საუკეთესო ექთანი შეირჩა, რომლებიც დღეს ჩვენს კლინიკებში მორიგეობენ.

უფასო საექთნო პროფესიულ სასწავლო კურსში მონაწილეობის მისაღებად საბუთების მიღება აჭარაში 11 მაისს დაიწყება და 8 ივნისამდე გაგრძელდება.

კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ხელმძღვანელი „გაზეთ ბათუმელებს“ ქარტიაში უჩივის

„1. „კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის დანგრევის სურვილი ხელისუფლებამ დაადასტურა… ამჟამინდელი ხელისუფლება იზიარებს ყოფილის გამოცდილებას – კულტურული მემკვიდრეობის ნგრევის ხარჯზე მოიზიდოს ფული.“.
აღნიშნული ინფორმაცია არ შეესაბამება სიმართლეს, რადგანაც არ არსებობს არათუ კულტურული მემკვიდრეობის ნგრევის ფაქტი, არამედ განსახილველი პროექტებიც არ ითვალისწინებს ძეგლის დემონტაჟს.

2. „ჟასმინსა“ და ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს შორის 2013 წლის 25 სექტემბერს გაფორმებული შეთახმებით ერთი რამ სრულიად ნათელია: ამ ხელშეკრულებით სამინისტრო არც კი უშვებს, რომ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორმა შეიძლება ხელი არ მოაწეროს კულტურული მემკვიდრეობის განადგურებას, ანუ არ დათანხმდეს მშენებლობას.“.
როგორც მოგეხსენებათ, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარე კულტურული მემკვიდრეობის უძრავ ძეგლებზე სამუშაოების ნებართვის გაცემა არის აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დისკრეციული უფლებამოსილება, შესაბამისად აჭარის ა.რ. ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო არ არის უფლებამოსილი დაუშვებლად, ან პირიქით დასაშვებად მიიჩნიოს ამა თუ იმ ძეგლზე სამუშაოების ნებართვის გაცემის საკითხი. სამინისტრო მოქმედებს მხოლოდ თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, მას არ აქვს უფლებამოსილება ჩაერიოს სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს კომპეტენციაში, რასაც ადგილი არც ჰქონია“.

საჩივრის ავტორის აზრით, სტატიაში მოყვანილი ეს და კიდევ სხვა ინფორმაცია არის „გადაუმოწმებელი და ცილისმწამებლური ხასიათის, ადგილი აქვს ფაქტის განზრახ დამახინჯებას“.

საჩივარი დასაშვებად უკვე ცნო ქარტიის საბჭომ. საჩივრის განხილვის თარიღი დამატებით გახდება ცნობილი.

წლიდან წლამდე სახელმწიფო საწარმოებში მოგება მცირდება

ჩვენთან არ არსებობს ეფექტური კონტროლისა და ანგარიშვალდებულების მექანიზმები. სადაც ეს სტანდარტები დაბალია, იქ ძალიან მაღალია საფრთხეები – კორუფციული გარიგების, პირადი ინტერსების საფუძველზე გადაწყვეტილების მიღების. სამწუხაროდ, ამის საფუძველს იძლევა საქართველოს კანონმდებლობა.

კიდევ უფრო რთული მდგომარეობაა ავტონომიის, თვითმმართველობის დონეზე. შეიძლება ერთ მუნიციპალიტეტში შეხვდე თვითმმართველობის მიერ დაფუძნებულ ერთი და იმავე პროფილის რამდენიმე არაკომერციულ იურიდიულ პირს. ჩნდება კითხვა ადამიანური, ფინანსური რესურსების შესახებ – რა უჯდება ამ იურიდიული პირის შენახვა მუნიციპალიტეტს. რა გააკეთა – რამდენად კარგად ან ცუდად, როგორც წესი, საქართველოში არ ფასდება.

სახელმწიფომ აღიარა, რომ კომერციული იურიდიული პირებისთვის ეს საწარმოები სერიოზული პრობლემაა – ანტიკორუფციული სტრატეგიის სამოქმედო გეგმაში ცალკე თავი დაუთმო. მაგრამ ერთია, რა ჩავწერეთ ანტიკორუფციულ სტრატეგიაში და მეორეა, როგორ შესრულდება ეს ყველაფერი. მხედველობაში უნდა მივიღოთ ისიც, რომ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსაც კი არ აქვს სრული ინფორმაცია ამ საწარმოების შესახებ. ამის კარგი დასტურია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარებული სახელმწიფო საწარმოების მართვისა და განკარგვის ეფექტიანობის აუდიტის დასკვნა, რომელშიც პირდაპირ წერია, რომ ისეთ საწარმოებსაც კი მიაკვლიეს, რომელთა შესახებ ინფორმაცია არც კი არსებობდა. ახლა გავიხსენოთ ისიც, რომ ამ საწარმოების დიდი ნაწილი წამგებიანია და ისიც, რომ არ არსებობს რეგულირებული ანაზღაურების სისტემა.

თუ სახელმწიფო არ იზრუნებს ამ იურიდიული პირების გამჭვირვალობის სტანდარტების დადგენაზე, რა თქმა უნდა, იქნება პრობლემა, რადგან მილიარდობით ლარის ღირებულების ქონება არის ამ საწარმოებში აკუმულირებული. ეს არის ქონება, რომელიც სახელმწიფომ გადასცა მათ საკუთრებაში, დროებით სარგებლობაში. რა ბედი ელის ამ ქონებას, როგორ განკარგავენ, რა მდგომარეობაა ამ კომპანიებში – ინფორმაცია არის დახურული. ჩვენ გვქონდა რამდენიმე მცდელობა, მიგვეღო ამ პირების მიერ წარდგენილი ანგარიში დამფუძნებლების წინაშე და ბევრ შემთხვევაში აღმოჩნდა, რომ ანგარიშები არ წარუდგენიათ.

სახელმწიფო ქამრების შემოჭერაზე, ხარჯების დაზოგვაზე საუბრობს. ერთ-ერთი გამოწვევა სწორედ ის არის, რომ სახელმწიფომ უნდა გადახედოს პოლიტიკას, რომელიც აქვს არაკომერციულ იურიდიულ პირებთან მიმართებაში.

რაც შეეხება ანაზღაურებას – ჩვენ შევისწავლეთ ისეთი საწარმოები, რომლებიც უშუალოდ ქონების ეროვნული სააგენტოს დაქვემდებარებაში არიან. ძალიან საინტერესო ციფრები გვაქვს: წლიდან წლამდე, როგორც წესი, უმრავლეს შემთხვევაში საწარმოებში მოგება მცირდება. ჩნდება კითხვა – თუკი ეს საწარმოები წამგებიანია, თუკი ისინი ბაზარზე არ არიან კონკურენტუნარიანები, რაში სჭირდება სახელმწიფოს ასეთი საწარმოები? მოგება ხშირად სამედიცინო პროფილის საწარმოებს აქვთ, რომლებსაც ასევე მიბმულნი არიან ჯანდაცვის ერთიან სახელმწიფო პროგრამაზე – ამითი იღებენ მოგებას და არა იმით, რომ შეძლეს ბაზარზე კაპიტალის მოძიება.

ის, რომ საწარმოებს მოგება არ აქვთ, შეიძლება გამოწვეული იყოს სხვა ფაქტორითაც – გაზრდილი შტატებით, ანაზღაურებით. როდესაც ხარჯები იზრდება საწარმოებში, ბუნებრივია, მოგებაზე საუბარი რთულია. ხშირად საუბრობენ იმაზეც, რომ არჩევნების წლებში ამ საწარმოებში იზრდება დასაქმებულთა რაოდენობა, შემდეგ კი მცირდება… ეს ის თემაა, რომელიც სახელმწიფოს მხრიდან სიღრმისეულ ანალიზს საჭიროებს.

ჩვენ მოვამზადეთ კვლევა, რომელიც ეხება ხორვატიის გამოცდილებას საწარმოების გამჭვირვალობისა და პრივატიზაციის კუთხით. კვლევა დაწერა ხორვატმა ექსპერტმა. ის იყო ავტორი იმ რეფორმის, რომელიც ხორვატიამ გაატარა ევროკავშირში გაწევრიანების წინ. ეს არის საოცარი რეფორმა, საუბარია პროაქტუალობაზე, ინფორმაციის გამოქვეყნებაზე, საჯაროობაზე, კონკურსების ჩატარებაზე, ეთიკის კოდექსზე, შიდა აუდიტის დოკუმენტზე, რაც საქართველოში წარმოუდგენელია – ამ დრომდე გამჭვირვალობა, ანგარიშვალდებულება და ღიაობა სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებულ იურიდიულ პირებში არ გამხდარა ის თემა, რომელიც ანალიზის საფუძველზე იქნებოდა განხილული.

არაგონივრული ხელფასები სახელმწიფო საწარმოებში

სახელმწიფო შპს „სავაჭრო ცენტრი 2009“ იგივე „ხოფის ბაზრობა უარს ამბობს ნებისმიერი ფინანსური ინფორმაციიის გასაჯაროებაზე

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2015 წლის 30 იანვარს გამოქვეყნებულ `სახელმწიფო საწარმოების მართვის და განკარგვის ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიშის“ მიხედვით, სახელმწიფო წილობრივი მონაცემებით შექმნილი საწარმოების მართვის დაგეგმილი წესი ბევრ გამოწვევასთან ერთად კორუფციის საფრთხესაც შეიცავს. აუდიტის სამსახური მიუთითებს იმაზე, რომ საწარმოს ხელმძღვანელები პირადი შეხედულებით განკარგავენ თანხას. ამ ტიპის დაწესებულებებში თანამშრომლებს ძირითადად არ არჩევენ კონკურსის წესით, არ აქვთ წინასწარ დამტკიცებული შტატების რაოდენობა, არ ახასიათებთ გამჭვირვალობა და ანგარიშვალდებულება.

აუდიტის სამსახურის ანგარიშში დასახელებულია რამდენიმე ისეთი სახელმწიფო საწარმო, რომელთა ხელმძღვანელების ყოველთვიური ანაზღაურება საქართველოს პრეზიდენტსა და პრემიერის ერთად აღებულ ანაზღაურებაზე ბევრად მაღალია. (პრეზიდენტის ხელფასი 6 900 ლარია, ხოლო პრემიერ-მინისტრის – 4 250 ლარი).

აუდიტორის შეფასებით, საწარმოების ხელმძღვანელი პირები შეუსაბამოდ მაღალ ანაზღაურებას იღებენ: „შეუსაბამოდ მაღალ ანაზღაურებად უნდა ჩაითვალოს თანხა, რომელიც ერთ-ერთი სახელმწიფო საწარმოს (სს ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციული ოპერატორი (ესკო) იმყოფება ფონდის მფლობელობაში და მართვის უფლებით გადაცემული აქვს ენერგეტიკის სამინისტროს) ადმინისტრაციის რამდენიმე თანამშრომელმა 2012-2013 წლებში აიღო. 2012 წელს ადმინისტრაციის სამმა თანამშრომელმა 361.5 ათასი ლარი, ხოლო 2013 წელს – ორმა თანამშრომელმა 327.4 ათასი ლარი აიღო“.

აუდიტის ანგარიშში მითითებული არ არის არც ერთი იმ პირის სახელი, რომლებმაც ერთი წლის განმავლობაში ზემოთ დასახელებული სოლიდური თანხა მიიღეს.

2013 წლის სექტემბრიდან ესკოს გენერალური დირექტორი ვახტანგ ამბოკაძეა. შესაბამისად, ვახტანგ ამბოკაძეს წელიწადში მინიმუმ 163 700 ლარი, ანუ ყოველთვიურად 13 641 ლარი უნდა ჰქონდეს მიღებული.

აუდიტის სამსახური პირდაპირ წერს, რომ ამ ოდენობის თანხის აღება ერთი პირის მიერ მინიმუმ არაგონივრულია. უფრო მეტიც, აუდიტორის აზრით, „აღნიშნულ საწარმოს მხოლოდ სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს – მისი საქმიანობის მიზანი საბალანსო ელექტროენერგიის წარმოებაა და მოგების გაზრდაზე ნაკლებად არის ორიენტირებული, მაგალითად, 2013 წლის მოგებამ დაახლოებით 909 ათასი ლარი შეადგინა. შესაბამისად, საწარმოს კომერციული თვალსაზრისით სახელმწიფოსათვის მნიშვნელოვანი სარგებელი არ მოუტანია, თავისი ფუნქციის – საბალანსო ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვა, გარანტირებული სიმძლავრით ვაჭრობა-განხორციელებისათვის ასეთი ოდენობის შრომის ანაზღაურების აღება არაგონივრულად უნდა ჩაითვალოს“.

ამ ერთი კონკრეტული მაგალითიდანაც კი ნათლად ჩანს, თუ რა სახის პრობლემა არსებობს სახელმწიფო შპს-ებთან მიმართებაში. საქართველოში კი გაცილებით მაღალშემოსავლიანი საწარმოებიც არსებობს, ვიდრე ესკოა, მაგალითად, ერთ-ერთი ასეთია საქართველოს რკინიგზა. ამ ორგანიზაციას არც ყოფილი და არც ახლანდელი ხელისუფლების პირობებში თავისი ხარჯებისა თუ შემოსავლების შესახებ ინფორმაცია არასდროს გაუსაჯაროებია.

ანალოგიური სურათია აჭარის ავტონომიასა თუ მუნიციპალიტეტებში. 2012 წელს აჭარაში 97 საწარმო არსებობდა, სადაც 4 472 ადამიანი მუშაობდა. მათ ხელფასებში 25.9 მილიონი ლარი დაიხარჯა. აუდიტის ინფორმაციით, ამ საწარმოებმა წელი 3.6 მილიონი ლარის ზარალით დაასრულეს. მართალია, 2013 წელს მდგომარეობა შეიცვალა – საწარმოების რაოდენობა 63-მდე შემცირდა, დასაქმებულთა რაოდენობა – 671-მდე, ხოლო მათ ხელფასებში ოთხი მილიონი ლარი დაიხარჯა, მაგრამ მათთვის 2013 წელიც ზარალით დასრულდა – ზარალმა ზუსტად 400 ათასი ლარი შეადგინა.

სწორედ ამ ტენდენციაზე მიანიშნებს აუდიტორი, როდესაც წერს, რომ საწარმოები ცდილობენ, თავიანთი შემოსავლები მაქსიმალურად თავადვე აითვისონ ხელფასებსა თუ სხვა საჭიროებებში.

გარდა ზემოთ ჩამოთვლილი საწარმოებისა, აუდიტორი სხვა შემთხვევებსაც განიხილავს, რაც კონკრეტულად აჭარას უკავშირდება. აუდიტის სამსახური 2015 წლის 29 იანვრის ფინანსური და შესაბამისობის ანგარიშში შპს „ბათუმის #1 პოლიკლინიკაზე“ წერს: „პოლიკლინიკის 2013 წლის შემოსავალი იყო 1 313 865 ლარი“. ამ საწარმოს ძირითადი ფინანსური წყარო სახელმწიფო პროგრამაა – 683 106 ლარი.

დასკვნაში საუბარია პოლიკლინიკის დირექტორის, თენგიზ შერვაშიძის გადაწყვეტილებაზე, რომელიც ხელფასს ეხება. დასკვნაში ვკითხულობთ: „დირექტორის 2013 წლის ხელფასმა შეადგინა 37 037 ლარი, საიდანაც პარტნიორის მიერ დანიშნული ხელფასი შეადგენს 14 400 ლარს, ხოლო დანარჩენის… დარიცხვა და გაცემა განხორციელებულია პარტნიორთან შეთანხმების გარეშე“.

ბათუმის „#1 პოლიკლინიკის დირექტორის“ ყოველთვიური ხელფასი 2013 წლის განმავლობაში 3 086 ლარი ყოფილა.

თენგიზ შერვაშიძემ „ბათუმელებს“ უთხრა, რომ არ ეთანხმება აუდიტის დასკვნას და ამის შესახებ მათ წერილობითაც აცნობა. საწარმოს დირექტორმა მეტი განმარტების მოცემა მოუცლელობის მიზეზით არ ისურვა. „დამირეკეთ ორშაბათს“, – თქვა მან.

თანხის არამიზნობრივ ხარჯვაზე მიუთითებს აუდიტორი „ბათუმის ბულვარსაც“.

„ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე 2012-2013 წელბში განხორციელებული სარემონტო სამუშაოები მათი გამოშვების წლებისა და საბაზრო ღირებულების გათვალისწინებით 21 118 ლარის ფულადი სახსრების არაპროდუქტიულ გამოყენებაზე მიუთითებს“, – ნათქვამია აუდიტის ანგარიშში.

ბულვარის დირექტორი გიორგი ზირაქიშვილი „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ მითითებულ წლებში გარემონტებული მანქანა დღემდე მუშაობს. საანგარიშო პერიოდში ბულვარის ხელმძღვანელი ვანო ჭეიშვილი იყო.

კიდევ ერთი საწარმო, რომელიც აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ეკუთვნის, არის შპს „სავაჭრო ცენტრი 2009“, რომელიც ბათუმში ცნობილია, როგორც „ხოფის ბაზრობა“. საწარმოს დირექტორი არჩილ კახიძე პარალელურად კიდევ ერთი სახელმწიფო საწარმოს – შპს „აჭარინტერავტოსერვისის“ დირექტორიცაა. ის უარს ამბობს ბაზრობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ფინანსური ინფორმაციის დასახელებაზე. „ციფრებს ვერ მოგცემთ, რა მოგება გვრჩება, რამდენს ვიხდით ბიუჯეტში. გეტყვით ერთს, რომ ყოველწლიურად მატება გვაქვს 5-7%-ით“, – უთხრა „ბათუმელებს“ არჩილ კახაძემ. დირექტორის შეთავაზება ბიუჯეტში შენატანებისა თუ მოგების შესახებ ინფორმაციის წერილობით გამოთხოვაზე, საბოლოო ჯამში უარით დასრულდა. „მიმართეთ სამინისტროს და იმან მოგაწოდოთ ინფორმაცია, მე ციფრებს ვერ გეტყვით“, – გვითხრა დირექტორმა.

ამ საწარმოს მიერ თუნდაც ბიუჯეტში შენატანების გასაჯაროებაზე აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროშიც უარი თქვეს. უარის თქმის არგუმენტი – „ეს საწარმოს კომერციული საიდუმლოებაა“.

„ხოფის ბაზრობის“ მოქმედი დირექტორის ინფორმაციით, ამ ეტაპზე ბაზრობას 1400 ობიექტთან აქვს ხელშეკრულება გაფორმებული.

შპს Goderdzi Resorts (ბათუმის საერთაშორისო უნივერსიტეტი) – ესეც სახელმწიფო საწარმოა, რომელიც ასევე აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ეკუთვნის. საწარმო გოდერძის უღელტეხილზე სამთო-სათხილამურო კურორტს აშენებს. კომპანიის დირექტორი ჯემალ ბოლქვაძე თავის დამფუძნებელთან შეთანხმებით „ბათუმელების“ ყველა კითხვას პასუხობს. ამ თვალსაზრისით ის გამონაკლისია, თუმცა, კომპანიას ჯერ საკუთარი შემოსავლები ანუ „კომერციული საიდუმლოებები“ არც გააჩნია. გასულ წელს კომპანიას აჭარის ბიუჯეტიდან 4 მილიონი ლარი გადაურიცხეს.

„ჩვენ საჯარო უწყება არ ვართ და არ გვავალებს კანონი გვქონდეს დამტკიცებული საშტატო განრიგი, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ჩვენ გვაქვს საშტატო განრიგი. ამ ეტაპზე აუცილებელი პერსონალია დასაქმებული, – დირექტორის ჩათვლით 18 ადამიანი მუშაობს. საშტატო განრიგი კი, დაახლოებით 50 ადამიანზეა. 2013 წელს დასაქმებული პერსონალი მეტი იყო, სამონტაჟო სამუშაოების მწარმოებელ ავსტრიულ კომპანიას ეხმარებოდა ადგილობრივი მუშახელი“, – ამბობს ჯემალ ბოლქვაძე.

დირექტორის თქმით, საზოგადოებას შიდა აუდიტის სამსახური არ ჰყავს: „ამას არც კანონი გვავალდებულებს, რადგან არ ვართ საჯარო უწყება, მაგრამ ყოველწლიურად ჩვენი დამფუძნებლის შიდააუდიტი გვამოწმებს“.

ჯემალ ბოლქვაძე აცხადებს, რომ საწარმო წელს ჯამში ნახევარმილიონიანი ტენდერის გამოცხადებას გეგმავს: `ტენდერს გამოვაცხადებთ კეთილმოწყობით სამუშაოებზე. წელს, ზამთრის სეზონზე, კურორტი სრულფასოვნად დაიწყებს ფუნქციონირებას – კურორტს ერთდროულად შეუძლია ღამისთევით 120 ადამიანი განათავსოს. ენერგო, წყალმომარაგება, საკანალიზაციო სისტემა, სათხილამურო, საბაგირო გზები კი, 3500 ადამიანზეა გათვლილი, თუ კერძო სექტორი დაინტერესდება ამ კურორტით“.

ჯემალ ბოლქვაძის ინფორმაციით, გასულ წელს მათ 4 მილიონი ლარის ტენდერი გამოაცხადეს. ამ ფულით მოეწყო საბაგირო გზები, 6 ცალი კოტეჯი… შენდება პერსონალის საცხოვრებელი სახლი. მაღალი შესყიდვიდან გამომდინარე საწარმო ბიუჯეტში ნაღდ ფულს არ იხდის. „დღგ-ში გვაქვს მეტობა და საგადასახადო ვალდებულებებს ამით ვფარავთ“, – ამბობს დირექტორი.

თავისი საწარმოები აქვს ბათუმის მერიას და სხვა მუნიციპალიტეტებსაც. ბათუმის მერიაში მათი საწარმოების მუშაობის ამსახველი ინფორმაციის მოწოდებაზე `ბათუმელებს“ ზეპირსიტყვიერად უთხრეს უარი. უარის თქმის მოტივი ამ შემთხვევაშიც „ინფორმაციის კომერციულობაა“.

Soundspring 2015 დასრულდა [ფოტო, ვიდეო]

კოკა ნიკოლაძე

სახალხო დამცველი: სახელმწიფო პოლიტიკა მიმართული უნდა იყოს ტრაგედიების თავიდან აცილებისაკენ

“გავრცელებული ინფორმაციით, გამოძიება დაწყებულია სისხლის სამართლის კოდექსის 187–ე მუხლის მე–2 ნაწილით (სხვისი ნივთის დაზიანება ან განადგურება, რამაც გაუფრთხილებლობით გამოიწვია ორი ან მეტი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა). სახალხო დამცველი მიიჩნევს, რომ აუცილებელია ამ ფაქტთან დაკავშირებით ჩატარდეს დროული, ეფექტური და ყოველმხრივი გამოძიება. შესაძლოა, ასევე, იკვეთებოდეს გამოძიების სსკ 243–ე მუხლის მე–3 ნაწილით წარმოების საჭიროება, რაც გულისხმობს სახანძრო უსაფრთხოების წესის დარღვევას იმის მიერ, ვისაც ამ წესის დაცვა ევალებოდა და გამოიწვია ორი ან მეტი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ან სხვა მძიმე შედეგი.

სახელმწიფო პოლიტიკა, უპირველეს ყოვლისა, მიმართული უნდა იყოს ტრაგედიების თავიდან აცილებისაკენ; მხოლოდ პოსტ–ფაქტუმ განხორციელებული რეაგირება, რასაკვირველია, საკმარისი არ არის.

ასეთი სამწუხარო ფაქტები კიდევ ერთხელ შეგვახსენებს ყველას, თუ როგორი მნიშვნელოვანია ქვეყანაში სახანძრო უსაფრთხოების სისტემის სათანადო ფუნქციონირება, რომ ეს არის ადამიანების სიცოცხლესა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საკითხი. მნიშვნელოვანია, სახელმწიფომ სათანადოდ გაიაზროს პასუხისმგებლობა და მიიღოს მის ხელთ არსებული ყველა ზომა საგანგებო სიტუაციების პრევენციისათვის, მათ შორის სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების შესრულებაზე კონტროლის განხორციელების გზით”-წერია სახალხო დამცველის განცხადებაში.

დღეს, გამთენიის დაახლოებით 5 საათზე, ქობულეთში სასტუმრი “არმაზი” დაიწვა, ქობულეთის გამგებლის, სულხან ევგენიძის ინფორმაციით, ხანძრის დროს სამი მოზარდის, დაახლოებით, 10, 11 და 12 წლის ბავშვების გადარჩენა ვერ მოხერხდა.

მოზარდები ბათუმში კონცერტის გასამართად ჩამოვიდნენ რუსთავიდან და ქობულეთში სასტუმრო „არმაზში“ იყვნენ დაბინავებული. ისინი ანსამბლის წევრები იყვნენ.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, გამთენიისას ქობულეთში მთავარი სამმართველოს თანამშრომლებმა პატრულირებისას შეამჩნიეს კვამლი სასტუმროს შენობაზე. აჭარის საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტოს [სახანძრო] თანამშრომლებმა, პოლიციელებმა და მაშველებმა ერთობლივად, ცეცხლწაკიდებული შენობიდან 45 ადამიანის გამოყვანა შეძლეს, მათ შორის, 31 ბავშვი და სასტუმროში მომუშავე ადამიანები, მასწავლებლები და მოზარდების მშობლები. ხანძრმა სამი ბავშის სიცოცხლე იმსხვერპლა.

გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 187-ე მუხლის მეოთხე ნაწილით მიმდინარეობს, რაც ნივთის დაზიანებას ან განადგურებას ნიშნავს, „რამაც გაუფრთხილებლობით გამოიწვია ორი ან მეტი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა, – თავისუფლების აღკვეთით ვადით ცხრიდან თორმეტ წლამდე.“

დღეს სხვადასხვა ტელეკომპანიის ეთერით გავრცელდა სასტუმროს მფლობელის, შერმადინ ართმელიძის განცხადება, სადაც ის აცხადებს, რომ ბავშვები ნომერში ჩაკეტილი ჰყავდათ

“ნომერში ჩაკეტილი ყავდათ, მე არ ვიცი ვინ ჩაკეტა”– აცხადებს ართმელიძე ჟურნალისტებთან საუბრისას.

“ბათუმელებმა” ეს ინფორმაცია ერთ-ერთი მაშველთან გადაამოწმა, რომელიც ქობულეთში შემთხვევის ადგილზე იმყოფებოდა და სასტუმროს შენობიდან ბავშვები გამოიყვანა. კარის ჩაკეტვის შესახებ ინფორმაციას ის არ ადასტურებს.

მაშველი, რომელსაც “ბათუმელები” ესაუბრა, ამბობს, რომ მას ქობულეთში, სასტუმროში გამთენისას მომხდარი ხანძრის ჩაქრობისას ბავშვების ოთახის კარი ჩაკეტილი არ დახვედრია, მისი თქმით, ბავშვები ჯერ კვამლისგან გაიგუდნენ და გვამები შემდეგ დაიწვა:

„პოლიციის თანამშრომელმა დაინახა ხანძარი, პატრული მივარდა სახანძროში… მესამე სართულზე ასვლა უკვე იყო შეუძლებელი, რადგან ხის კიბე, რომელიც სასტუმროში იყო ჩამოვარდა. მასწავლებლებთან ერთად იყვნენ მშობლებიც, ზუსტად არ ვიცი რა მოხდა, მაგრამ ბავშვებთან ერთად იყვნენ როგორც მასწავლებლები ისე მშობლები. ბავშვები არიან კვამლისგან გაგუდულები. როცა მათ ოთახში შევედით სამივე ერთად იწვა,”– განაცხადა მან.

პრეზიდენტის განცხადება ქობულეთში მომხდარი ტრაგედიის შესახებ

დაღუპული სამი მოზარდის მშობლები კი ამ წუთებში ბათუმში იმყოფებიან. ისინი ექსპერტზის დასრულებას ელოდებიან და ცხედრების ნახვას ითხოვენ.

უბედური შემთხვევა, დღეს გამთენიოს დაახლოებით 5 საათზე მოხდა. ფესტივალზე ანსამბლ “სიხარულის” წევრები ქობულეთის ერთ-ერთ სასტუმროში იყვნენ დაბინავებულები. სასტუმროს ხანძარი გაუჩნდა, სამი მოზარდის გადარჩენა კი ვერ მოხერხდა.

წინასწარი და დაუზუსტებელი ცნობით, [დაღუპულების ნათესავების ცნობით] ბავშვებს ეძინათ ხანძარი კი სასტუმროში კონდიციონერისგან გაჩნდა, სწორედ იმ ოთახში სადაც სამ მოზარდს ეძინა. გამოძიება მიმდინარეობს.

უბედურ შემთხვევას პრემიე-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშილიც გამოეხმაურა: “უდიდეს მწუხარებას გამოვთქვამ ქობულეთში ხანძრის შედეგად დატრიალებული ტრაგედიის გამო, რომელმაც სამი მოზარდის სიცოცხლე შეიწირა. ამ უბედურებამ მთელი საქართველო შეძრა. თანავუგრძნობ და ვიზიარებ დაღუპულთა ოჯახების მწუხარებას.
უბედურ შემთხვევას 45 ადამიანის სიცოცხლე გადაურჩა, მათ შორის – 31 მოზარდის. ისინი ცეცხლმოკიდებული შენობიდან პოლიციელებმა და მაშველებმა საკუთარი სიცოცხლის რისკის ფასად გამოიყვანეს.
შესაბამის სამსახურებს უკვე დაევალა გამოიძიონ მომხდარის მიზეზები და მიიღონ სათანადო ზომები. დაღუპული მოზარდების დაკრძალვის ყველა ხარჯს მთავრობა გაიღებს”-წერს ირაკლი ღარიბაშილი სოციალურ ქსელში.

ქობულეთში დაღუპული ბავშვების მშობლები ცხედრების ნახვას ითხოვენ

ხანძარი ქობულეთში მდებარე სასტუმრო “არმაზში” 10 მაისს, დილის 5 საათზეგაჩნდა. ხანძარმა სასტუმრო მთლიანად გაანადგურა. ხანძრის შედეგად სამი ბავშვი დაიღუპა. პოლიციელებმა, მაშველებმა და მეხანძრეებმა 45 ადამიანის გადარჩენა შეძლეს.

სასტუმრო არმაზი ხანძრის შემდეგ (ფოტო)

ნახანძრალი სასტუმრო „არმაზი“ ახლა ასე გამოიყურება

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით, გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 187-ე მუხლის მეოთხე ნაწილით მიმდინარეობს.

ცეცხლმოკიდებული სასტუმროდან პოლიციელებმა და მაშველებმა 45 ადამიანი ამოიყვანეს

ხანძრმა სამი ბავშის სიცოცხლე იმსხვერპლა. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით, გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 187-ე მუხლის მეოთხე ნაწილით მიმდინარეობს, რაც ნივთის დაზიანება ან განადგურებას ნიშნავს, „რამაც გაუფრთხილებლობით გამოიწვია ორი ან მეტი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა, – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით, ვადით ცხრიდან თორმეტ წლამდე.“

სასტუმროში მყოფი ადამანების ევაკუაციასა და ხანძრის ჩაქრობაზე აჭარის საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტოს მეხანძრე-მაშველების ცხრა ჯგუფი მუშაობდა.

გამგებელი: ხანძარმა სამი ბავშვის სიცოცხლე იმსხვერპლა

მოზარდები ბათუმში, კონცერტის გასამართად რუსთავიდან ჩამოვიდნენ და ქობულეთში სასტუმრო არმაზში იყვნენ დაბინავებულები. ისინი ანსამბლის წევრები იყვნენ.

თბილისის ”ლელო” საქართველოს ჩემპიონია

„ლელო“ ფინალში თბილისის „ლოკომოტივს“ შეხვდა და 30:21 დაამარცხა. შეხვედრა 9 მაისს, 16:00 საათზე თბილისში, მიხეილ მესხის სახელობის სტადიონზე გაიმართა.

l ტაიმი

ll ტაიმი

ფოტოები: საქართველოს რაგბის კავშირი | თამუნა ყულუმბეგაშვილი

ორი ”დინამოს” შეხვედრა ფრედ დასრულდა [ფოტო | ვიდეო]

თბილისის ”დინამო” 0-0 ბათუმის ”დინამო” | 9 მაისი 2015

27-ე ტურში 9 მაისს კიდევ ოთხი თამაში გაიმართა:

„დილა“ 1 – 0 „კოლხეთი 1913“;
„გურია“ 3 – 1 „სამტრედია“;
„ტორპედო“ 1 – 0 „ბოლნისი“;
„ზუგდიდი“ 1 – 1 „ჩიხურა“.

დღევანდელი ტურის შემდეგ სატურნირო ცხრილში პირველ ადგილზე გორის „დილა“ იმყოფება, მას მოჰყვებიან ბათუმის „დინამო“ და თბილისის „დინამო“. სამივე გუნდს ევროთასებზე თამაშის უფლება მოპოვებული აქვს.

ქობულეთი, “ჩელე-არენა”

ანგარიში

ქალების ხმა ლიტერატურაში [ფოტორეპორტაჟი]

ბათუმში ექსპერიმენტული ელექტრონული მუსიკის მეორე დღე

დღეს ბათუმელებისთვის და ფესტივალზე ჩამოსული სტუმრებისთვის ვარდენ არუთინიანი, (Vardan Harutyunyan – (Armenia), რაფ გიოლესიანი (Raf Gyoletsyan – (Armenia), ლუკაზ ზალანკიევიჩი (Lukasz Szalankiewicz – (Poland) და ნიკა მაჩაიძე (Nika Machaidze – (Georgia) დაუკრავენ. Soundspring-ის ბათუმში მეორედ ტარდება და მისი მიზანი მუსიკაში ექსპერიმენტის მნიშვნელობის დაფიქსირება, თანამედროვე ტენდენციების მსმენელისთვის გაცნობა და მუსიკოსებს შორის გამოცდილების გაზიარებაა. მუსიკალური ფესტივალი აჭარის განათლების, კულტრურისა და სპორტის სამინისტროს ფინანსური მხარდაჭერით იმართება.

ბობოყვათის სამთავრობო რეზიდენცია გაიყიდება

“სამთავრობო რეზიდენციასთან დაკავშირებით გვქონდა საუბარი და შევთანხმდით, რომ ის პრივატიზების ობიექტთა ნუსხასი მოხვდებოდა. ბობოყვათის რეზიდენცია კონკრეტული პირობებით უნდა გაიყიდოს. სპეციალური საინვესტიციო შემოთავაზების შემთხვევაში, ინვესტორს აუცილებლად უნდა მოვთხოვოთ დამატებითი თანხის დაბანდება, როგორც მახსოვს დაახლოებით 25 მილიონამდე ინვესტიციაზე იყო საუბარი“ -განაცხადა აჭარის მთავრობის თავმჯდომარემ ჟურნალისტებთან საუბრისას.

საქართველოს მთავრობამ, ეროვნული ვალუტის ვარდნის შესაჩერებლად საჯარო უწყებებში „ქამრების შემოჭერის პოლიტიკაზე“ დაიწყო საუბარი. პარალელურად კი, მთავრობა სახელმწიფო ბალანსზე არსებულ ქონებას ყიდის. ამ სიაში ბობოყვათის სამთავრობო რეზიდენციაც მოხდა.

ბობოყვათის სამთავრობო რეზიდენციის დასასვენებელ სანატორიუმად გადაკეთების ინიციატვით 2013 წელს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშილი გამოვიდა:

„ბობოყვათის სამთავრობო რეზიდენცია, თავის დროს, ცკ-ს მდივნის რეზიდენცია იყო, შემდეგ ასლან აბაშიძის, შემდეგ საქართველოს პრეზიდენტის რეზიდენცია, თუმცა მე აქ იშვიათად ვჩერდებოდი. მინდა, ამიერიდან ომში დაღუპული მეომრების ოჯახის წევრების დასასვენებლად გამოვიყენოთ, ისევე როგორც შეიარაღებული ძალების ოფიცრებისა და სხვა სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრთა დასასვენებელ სახლად. ალბათ რაღაცებს შეცვლა დაჭირდება ამ გარდამავალ პერიოდში, მაგრამ მნიშვნელოვანია, რომ აქ ჩვენი სამხედროები ისვენებდნენ ოჯახის წევრებთან ერთად, სხვადასხვა სამხედრო ოპერაციებში დაჭრილი მებრძოლები ჩამოდიოდნენ რეაბილიტაციისთვის და, რა თქმა უნდა, იმ მეომრების ოჯახის წევრები, რომლებმაც თავი შეწირეს სამშობლოს“, – აღნიშნა მიხეილ სააკაშვილმა.

მთავრობის საჩუქრები 46 ვეტერანს ბათუმში

ღონისძიებაზე ვეტერანებს ყვავილები და სიმბოლური ჯილდოები გადაეცათ. ბათუმის მერიამ მეორე მსოფლიო ომის 46 ვეტერანს გადასცა ერთჯერადი მატერიალური დახმარება 300 ლარის ოდენობით, ხოლო მეორე მსოფლიო ომში დაღუპული 14 მეომრის ოჯახის წევრებს – 200 ლარი.

დღესვე კონოთეატრ აპოლოში ფილმის “ჯარისკაცის მამა” ჩვენება გაიმართა, რომელსაც ვეტერანები და ოფიციალური პირები ესწრებოდნენ.

იმატა თუ არა კრიმინალმა ბათუმში – გამოკითხვა [ვიდეო]

სოხუმიდან ბერლინამდე

სერგო ტაბაღუა ომში 1942 წლის დეკემბერში გაიწვიეს. “სამხედრო ტანსაცმელიც კი არ მეცვა, ისე წამიყვანეს. ფეხსაცმელზე კალოშები მქონდა ამოცმული, ასე მაშინ შეძლებული ადამიანები იცვამდნენ, ბევრი ჯარისკაცი კი ქალამნებით იყო წამოსული”, – იხსენებს ის.

90 წლის ყოფილი ეფრეიტორი გვიყვება, რომ გერმანელები იმ დროს მამისონის უღელტეხილზე იყვნენ. “თოფის მსროლელი აღარ იყო დარჩენილი, ამიტომ გამოიძახეს დამატებითი ძალები. სოხუმიდან ლაზარევსკში ფეხით წაგვიყვანეს, 150 კილომეტრის გავლა მოგვიხდა თოვლსა და ყინვაში. ფეხსაცმელები დამეხა, ფეხზე ძვლივს ვიდექი. 10-20 ათასამდე ვირით და ჯორით ეზიდებოდნენ ქვემეხებს. განუწყვეტელ სროლაში ვიყავით. ერთი ბომბი ისე ახლოს დაეცა, ყურის აპკები დამისკდა და სისხლი წამომივიდა. ამ ბრძოლების დროს ჩვენი 200-კაციანი პოლკიდან ნახევარზე მეტი დაიღუპა”.

მამისონის უღელტეხილის გათავისუფლების შემდეგ სამხედრო ნაწილებმა კრასნოდარის მხარეს გადაინაცვლეს: „ირგვლივ, ყველგან მოცელილი ხეები და დაღუპულთა ცხედრები ეყარა. უმძიმესი ბრძოლები გადავიტანეთ ქერჩშიც 1944 წელს. საბრძოლო გამოცდილება ნაკლებად მქონდა, მაგრამ ინტელექტი მეხმარებოდა საბრძოლო დავალებების შესრულებაში. ამის გამო პატივს მცემდნენ. არც ერთი დავალება არ ჩამიგდია” – ამბობს სერგო ტაბაღუა.

ვოიკოვის ქარხანასთან, რომელიც გერმანელებს ეკავათ, შეტაკებები გაიმართა. ყველაზე მეტი ქართველი სწორედ ამ ბრძოლების დროს დაიღუპა. სერგო ტაბაღუა ამბობს, რომ მაშინ გენერლებმა სერიოზული ტაქტიკური შეცდომა დაუშვეს.

“ქვის სამტეხლოებში ასობით ადამიანი ჩახოცეს. აღარ გვქონდა საჭმელ-სასმელი. ღამეები არ გვეძინა. ერთ საღამოს “სილიოტკა” ვჭამეთ და წყალი მოგვწყურდა. ერთი ჭა იყო ჩვენსა და გერმანელებს შორის და ღამით ჩუმად ვიპარებოდით ამ ჭასთან. ერთ საღამოს გერმანელებმა ჩვენი კაცი მოკლეს და ჭაში ჩააგდეს. მეორე რომ გავგზავნეთ, მან მოიტანა წყალი, თუმცა ღამე იყო და ვერ დავინახეთ, რომ წყალი სისხლით იყო სავსე. დილით აღმონაჩინეთ, რომ სისხლიანი წყალი დაგვილევია”.

სამკვირიანი შეტევის შემდეგ გერმანელებმა ქერჩიდან დაიხიეს. “შევვარდით მათ გამთბარ მიწურებში, მაგიდებზე დაყრილი იყო სასმელ-საჭმელი და დავესიეთ ნაშიმშილევი ჯარისკაცები. კამანდირი ყვიროდა – “ხელი არ ახლოთ”, “არ ჭამოთ”, მაგრამ ვინ უსმენდა…”

სერგო ტაბაღუა დაზვერვის ერთ-ერთ ამბავსაც იხსენებს: “ლატვიაში, მდინარე დაუგავაზე უნდა გადავსულიყავით, მეორე მხარე უნდა დაგვეზვერა. მდინარე გაყინული იყო და ზედ მივხოხავდით. როცა ჩამობნელდა, ვეღარაფერი დავინახე, ქათმის სიბრმავე დამემართა. სულ სამი ვიყავით, ერთ-ერთი იყო ლაპანსკოე, შუახნის კაცი, რომელიც მამასავით მყავდა და ძალიან შეწუხდა ამ ამბით. მეორემ უთხრა ჩემზე, მოვკლათ და ჩვენ გავაგრძელოთ გზაო. გაგიჟდა ლაპანსკოე, ფეხზე “პარტიანკები” შემოიხსნა, შუაზე გაჭრა და ხელზე მიმიბა. ასე გადამიყვანა მეორე მხარეს.

შემდეგ იყო პოზნანი. პოლონეთის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი, რომელიც ბრძოლის შედეგად მიწასთან იყო გასწორებული”. “იქ აღარც კი გავჩერებულვართ. ყველგან ნანგრევები იყო” – იხსნებს სერგო ტაბაღუა.

„მე არტილერიის ცალკეულ პოლკში ვიბრძოდი. ეს პოლკი პირდაპირ სტალინს ემორჩილებოდა და კრიტიკული სიტუაციების დროს იყო დამხმარე ძალა. ბოლო შეტევის დროს ჟუკოვის არმიაში მოვხვდი, სწორედ მან გამოიყენა 200 პროჟექტორი ფრონტის ხაზზე, რომელიც მოწინააღმდეგეს თვალს სჭრიდა, ჩვენ კი წინ მივიწევდით. 16-17-18 მაისს ყველაზე მასშტაბური შეტევა იყო. გინახავთ ყვავ-ყორნების ომი როდისმე?” – გვეკითხება ვეტერანი და საუბარს აგრძელებს – „მე მინახავს. ნისკარტებით კლავენ მოწინააღმდეგეს. სწორედ ყვავ-ყორნების ომს ჰგავდა თვითმფრინავების მაშინდელი შეტევა. თვითმფრინავები მე უნდა ამომეღო მიზანში და შემდეგ ნიშანი მიმეცა. წარმოიდგინეთ რა განცდა მექნებოდა, მფრინავების დაჭიმულ სახეებს სულ ახლოდან ვხედავდი და მათი სიცოცხლე დამოკიდებული იყო ჩემს სიტყვებზე,- “არის მიზანი”.

1945 წლის სამი მაისი იყო, როცა სერგო ტაბაღუა ბერლინში შევიდა. “რვაში რაიხსტაგზე ჩემი გვარი დავაწერე. იმდენი წარწერა გაკეთდა ამ კედელზე, წლების შემდეგ რომ ვნახე, ჩემი გვარიდან მარტო “გ” იყო დარჩენილი.

ერთი წელი გერმანიაში დავრჩი. ქარხნებს დემონტაჟს ვუკეთებდით და საბჭოთა კავშირში ვაგზავნიდით. პიანინოებით და ათასგვარი ნივთებით დატვირთული ასობით ეშელონი იგზავნებოდა საბჭოთა კავშირში.

ერთხელ ორი გერმანელი ოფიცერი და ერთი ჯარისკაცი დავატყვევე. ის ოფიცერი ომის შემდეგ, ორი ათას ევროს იღებდა პენსიას, ჩვენ კი რასაც ვიღებთ, ყველასთვის ცნობილია. იმ გერმანელმა ოფიცერმა მომძებნა გერმანიაში ყოფნის დროს და წლების განმავლობაში გვქონდა მიმოწერაც. ბოდიშს იხდიდა, ამბობდა, ჰიტლერს არ უნდა ავყოლოდითო”.

ვეტერანი ამბობს, რომ ომის მიუხედავად, აოცებდა გერმანიის განვითარება და სილამაზე: “ვნატრობდი, როდის მივა ჩვენი ქვეყანა აქამდე-მეთქი. ყველა ქუჩა მოასფალტებული იყო, ყველა სოფელში ბუნებრივი გაზი იყო შეყვანილი. ბავშვის ეტლი პირველად იქ დავინახე… არ ვიცი, რატომ ვერ შევძელით ჩვენ დღემდე განვითარება. ალბათ იმის ბრალია, რომ სულ სხვაზე ვიყავით დამოკიდებული და ჩვენი ცხოვრება არ გვქონია”.

ოთხწლიანი ომის მიუხედავად, სერგო ტაბაღუას სამწლიანი სამხედრო სამსახური მაინც მოახდევინეს. „სამხედრო სამედიცინო სასწავლებელში უნდოდათ რომ წავსულიყავი, ჩამრიცხეს კიდეც, მაგრამ მე უარი ვთქვი. არ მინდოდა მთელი ცხოვრება შინელში გამეტარებინა. ამის გამო 12 დღით ნაუბახტშიც ჩამსვეს. ომში წასვლამდე საინჟინროზე მქონდა ჩაბარებული, თუმცა საბოლოოდ ისტორიკოსი გამოვედი და მთელი ჩემი ცხოვრება ომის ამბებზე ვწერდი. დისერტაციაც ომის თემაზე დავიცავი.

საშინელებაა ომი, კაცმა როგორ უნდა მოკლა კაცი, მაგრამ ომში ამას ვერ აანალიზებ. შენ თუ არა, ის მოგკლავს, ეს ომის კანონია. წლები ისე გავიდა, ძილში სულ “агоонь” ვიძახდი და ისე მეღვიძებოდა. მგონია, რომ ასეთი ომი აღარ იქნება”.

90 წლის ვეტერანი განაწყენებულია, რადგან როგორც ამბობს, აჭარის მთავრობამ წიგნის გამოცემაზე უარი უთხრა: “ფინანსები არ გვაქვსო, მითხრეს. ომის შემდეგ 70 წელი ვიცოცხლე. ვალდებული ვარ, იმ ადამიანების ხსოვნაზე ვიზრუნო, ვისი საფლავიც კი არავინ იცის, სადაა”.

ადამიანების ჩხრეკის, დაკავებისა და ქონების დაყადაღების სტატისტიკა ბათუმში

წინასწარ გამოძიებაში ასევე 2 საქმე დაბრუნდა; საგამოძიებო ორგანოდან სასამართლოში 380 შუამდგომლობა შევიდა. მათ შორის პირის დაკავებაზე – 74; დაკმაყოფილდა -56. ქონების დაყადაღებაზე შევიდა შუამდგომლობა – 52-ჯერ, დაკმაყოფილდა – 51; ასევე შევიდა სხვა სახის შუამდგომლობა – 22, დაკმაყოფილდა – 18; ჩხრეკაზე შევიდა – 178 შუამდგომლობა და დაკმაყოფილდა – 77.

აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ მოსამართლეებმა განიხილეს – 330 შუამდგომლობა. მათ შორის პატიმრობაზე შევიდა 132 შუამდგომლობა, დაკმაყოფილდა – 67; გირაოს შეფარდებაზე შევიდა – 180 შუამდგომლობა, დაკმაყოფილდა – 61; გირაო პატიმრობის უზრუნველყოფით შევიდა 18 შუამდგომლობა, დაკმაყოფილდა -16; აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის თაობაზე შევიდა 1 შუამდგომლობა და არ დაკმაყოფილდა.

რაც შეეხება ადმინისტრაციული სამართლის საქმეებს, სულ სასამართლოში შევიდა 189 საქმე, დასრულდა -168. მეწარმის საქმიანობის კონტროლთან დაკავშირებით სასამართლოში შევიდა 11 შუამდგომლობა, დაკმაყოფილდა – 10; არანებაყოფილებითი ფსიქიატრიული დახმარების მიზნით პირის სტაციონარში მოთავსების შესახებ შევიდა 2 შუამდგომლობა და ორივე დაკმაყოფილდა.
სამოქალაქო სამართლის 725 საქმე შევიდა განსახილველად ბათუმის სასამართლოში, დასრულდა 658 საქმე.

ბათუმში ფაშიზმზე გამარჯვება გეორგიევსკის ლენტებით აღნიშნეს

“ბათუმელების” კითხვაზე, თუ რატომ აღნიშნავდნენ ფაშიზმზე გამარჯვებას გეორგიევსკის ლენტებით, არასამთავრობო ორგანიზაცია “ახალი ხიდი რუსეთ საქართველოს მეგობრობის” დამფუძნებელი სოსო ქორიძე პასუხობს:

“ისტორიულად ეს ლენტები არის ფაშიზმზე გამარჯვების სიმბოლო. რიგითი მებრძოლებისთვის იყო დიდების ორდენები, რომელსაც კიდებდნენ მეომრებს. რაის დამპყრობელია ეს. ეს არის განთავისუფლების სიმბოლო.”

ეორგიევსკის ლენტა არ ჰქონიათ მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე ვეტერანებს.

“მინდა გითხათ, რომ ვეტერანებს ლენტა არ უკეთიათ. ეს ადამიანები, ვისაც ლენტები უკეთიათ, არ ვიცი ვინ არიან, მაგრამ უერთდებიან ფაშიზმზე გამარჯვებას და ახლა ჩვენ ვერ ავუკრძალავთ. დააკვირდით, არც ერთ ვეტერანს ლენტა არ უკეთია, იმიტომ რომ მათ იციან რას ნიშნავს ეს ლენტა,” – განაცხადა საქართველოს ვეტერანთა საქმეების აჭარის სამმართველოს უფროსმა თემურ ზაქარაძემ.

ეფენდელა, ქორი ნენეი და სხვა ხალხური თამაშები აჭარიდან

„ვეზირე უჩვეულოდ კეთილი იყო დღეს, თავისი მოგებული ფხალლობია გაგვინაწილა,“ – ეშმაკურად გაკვესა ემინემ თვალები და იკითხა: „კუჭუბანა-სავარცხალაც“ ხომ არ გვეთამაშა. თუმცა თამაშის მსურველი ვერავინ იპოვა.

ფადიმეს და ასიეს გასართობი უკვე ეპოვათ – „აბლავ, სახლში შემომიშვის“ თამაშობდნენ, ვეზირე და უმიანი კი, უყურებდნენ. ემინემ თავდაპირველად მათთან შეერთება გადაწყვიტა, მაგრამ მერე გადაიფიქრა, ცეცხლთან ჩამოჯდა და დილას მინდორში გადახდენილი ამბავი გაიხსენა.

დილით მინდორში ახალმოსული საწრიპინა (ტყის ფურისულა) შეამჩნიეს. საწრიპინას წვრილი რტოები ფრთხილად მოწყვიტეს, ისე რომ ყვავილები არ დაზიანებულიყო, რტოები ყველამ დაირიგა და ერთმანეთს შეეჯიბრნენ. ყვავილის რტოში სულს უბერავდნენ და შედეგად ყვავილი გამოსცემდა უცნაურ ხმას, რომელიც დაახლოებით ასე ჟღერდა – „წუუუ“. ვისი ხმაც ყველაზე გვიან გაჩერდებოდა, მოგებულადაც ის ითვლებოდა. წაგებულ ბავშვებს საწრიპინა უნდა შეეგროვებინათ, მისგან ფხალლობია გაეკეთებინათ და მოგებულს გამასპინძლებოდნენ.

ძველად აჭარაში ბავშვები ათასგვარი გასართობით იქცევდნენ თავს. თამაშებს თვითონ იგონებდნენ ან მათზე უფროსებისგან სწავლობდნენ. იმის გამო, რომ ადრე სათამაშოების ყიდვის საშუალება ნაკლებად ჰქონდათ, სათამაშოებსაც თვითონ აკეთებდნენ. ზოგიერთ თამაშს კი სათამაშო საერთოდ არ სჭირდებოდა. ამისთვის საკუთარი ხელები და ფანტაზია საკმარისი იყო. სწორედ ასეთი თამაშია „აბლავ, სახლში შემომიშვი“.

„დავდგებოდით ორნი. მე ჩემს ხელებს გავუტოლებდი ერთმანეთს და მერე თითებს გავშლიდი. ხელის თითები კიბეებივით მქონდა გაშლილი. მერე მოვიდოდა ბავშვი, ვინც ჩემთან ერთად თამაშობდა. ის ბავშვი პირველ ტყუპ თითზე მიმადებდა თავის თითს და მეტყოდა: „აბლავ სახლში შემომიშვი“. მე ვეუბნებოდი ზევით ამოდი და შემოგიშვებ.

მერე ხელს მეორე შეტყუპებულ თითზე დამადებდა და ისევ მეტყოდა: „აბლავ, სახლში შემომიშვი“. მე ისევ ვეტყოდი: ზემოთ ამოდი და შემოგიშვებ. ასე მეორდებოდა მანამ, სანამ ცერა თითამდე არ ამოვიდოდა. ცერს რომ მოაღწევდა, მე შევეკითხებოდი ისევ: რა გინდა? ის მიპასუხებდა: ფქვილი მინდა. მე ვეტყოდი: წაიღე მერე. ძაღლი მიკბენს – იყო ჩემთან ერთად მოთამაშის პასუხი. მე ვეტყოდი: დაბმულია, ჩადი და ამოიტანე. თითებს ოდნავ გავწევდი და ის თავის თითს ჩაჰყოფდა „ფქვილის ამოსატანად“.

როგორც კი თითს ჩაჰყოფდა ჩემს თითებში, სწრაფად მოვმუჭავდი ხელს, თუ დავიჭერდი, წააგებდა, თუ ვერ დავიჭერდი – მოიგებდა. და ასე ვაგრძელებდით თამაშს სანამ არ მოგვბეზრდებოდა,“ – იხსენებს ქედაში, სოფელ ხარაულაში ფინაულების უბანში მცხოვრები ფადიმე ზაქარაძე.

ზაქარაშვილების უბანში მცხოვრები შემსინურ ზაქარაძე კი იმას იხსენებს, თუ როგორ თამაშობდნენ ბავშვობაში კაკლით გაკეთებული საბზრიალოთი, რომელსაც აჭარაში „კაკლი ხეჭეპოს საბზღრიალას“ უწოდებდნენ.

„კაკლობა რომ დაიწყებოდა, სამწყესურში წავიდოდით ბავშვები ზროხების მოსამწყემსად. თან წავიღებდით მაგარ ძაფს, რომელსაც ჩვენში „კირნაფძაფებს“ ვეძახდით. მუხით ან თელით დიდ, ხოშორ კაკალს გავხვრეტდით ოთხ ადგილას, მერე კირნაფძაფს გავუყრიდით ჯვარედინად, მერე წამოვიცვამდით სალოკველა (საჩვენებელ) თითებზე. დავატრიალებდით, დავატრიალებდით და გადაიგრიხებოდა, მერე ძაფებს გან-გან გავწევდით და ისეთ ხმას გამოსცემდა ეს ჩვენ მიერ გაკეთებული სათამაშო, თითქოს საიდანღაც ფუტკრის სკა გამოუშვესო. მსგავსი საბზრიალოები სხვებსაც ჰქონდათ, ყველანი ერთად დავიწყებდით ბზრიალს, ვისი საბზრიალოც ყველაზე ადრე გაჩერდებოდა, ის ითვლებოდა წაგებულად. ჩვენ ყველას ტანსაცმლის უბეები კაკლებით გვქონდა სავსე. ვინც მოიგებდა თამაშს, ეს კაკალი სულ იმას რჩებოდა“.

შემსინურ ზაქარაძე კიდევ ერთ თამაშს იხსენებს, რომელსაც „ეფენდელა“ ეწოდება და ძველად აჭარელი ბავშვები თამაშობდნენ.

„ბავშვები ერთად რომ მოვიყრიდით თავს, ხელის თითებს დავაწყობდით მიწაზე ყველა. მერე ერთი ჩვენს თითებზე დათვლას დაიწყებდა და იტყოდა ასეთ ლექსს:

„ელა, მელა ეფენდელა, სალი, სური, სელმუსაღა, სელუმგიდან ჩაქმანაღა, ახოს, მახოს დათვმა გნახოს, ჩემმა თხამ დურო ჭამოს, ჰაცხან მივდეს იქ ჩეიმარხოს“.

თითო სიტყვა თითო თითს მოუდიოდა. ბოლო სიტყვა ვის ხელის თითსაც მოუწევდა, ის გავარდებოდა. ასე ვთამაშობდით მანამ, სანამ ყველა არ გავარდებოდა. ბოლოს ვინც დარჩებოდა, ის იყო გამარჯვებული“.
ხახულაშვილების უბანში მცხოვრები ემინე დავითაძე ხალხურ თამაშს იხსენებს, რომელსაც აჭარაში „საკორწიალას“ ეძახდნენ, ანუ საქანელას.

„დიდ ხეზე ჩამოვაბამდით ბაწარს და მაგრად გავკოჭადით. გავუდებდით ფიცარს და ვიწყებდით ქანაობას. ქანაობის დროს აუცილებლად უნდა გვეთქვა ეს ლექსი: „აჭარა და თათმანი, ჯიბეში მაქვს ბათმანი, სახლიკისერ დემირ ხანა, გესტუმრები ევლიხანა, ოფლი მდის და ვსველდები, შენ რომ გამახსენდები. მცივა, მცივა ვბერდები, ემიას სახლში შევძვრები, პაწაი აბლაი კოკვას მომცემს, დიდ ტაიასთან შევშპები“. თამაშის არსი ის იყო, რომ ლექსის თქმას რა ადგილიდანაც დაიწყებდი, იქ უნდა დაგემთავრებინა ქანაობა ლექსის ბოლო სტრიქონზე. თუ ვერ დაამთავრებდი, წაგებული იყავი. ამიტომ საქანელა სხვისთვის უნდა დაგეთმო“.

სუმიან ბერიძე იხსენებს თამაშს, რომელსაც „ქალამნის ღვედი ვინ ჭამა?“ ერქვა.

„ბავშვები დავმალავდით ერთ მუჭში ლობიოს მარცვალს და შევეკითხებოდით ჩვენთან ერთად მოთამაშეს: ჩივთ მუ თექ? თუ გამოიცნობდა რომელ ხელში იყო მაშინ ჩივთი იყო, თუ ვერ გამოიცნობდა, მაშინ – თექი. წაგებული მიგვყავდა წყლიან ლეგენთან (ტაშტი), სადაც ჩაწყობილი იყო ძველი ქალამნები, ლეგენში თავი უნდა ჩაეყო და კბილებით ამოეღო ის ქალამანი. ბავშვები ამის შემყურე სიცილით ვიხოცებოდით და თან ვიძახოდით „ქალამნის ღვედი ვინ ჭამა?“.

აჭარაში ფართოდ იყო გავრცელებული ისეთი თამაში, როგორიცაა „კუჭუბანა-სავარცხალა“.

„დავდგებოდით ერთმანეთისკენ ზურგებით, ხელებს ჩავჭიდებდით, ხან მე გადავწევდი ზურგზე, ხან ის გადამწევდა. ამ გადაწევა-გადმოწევაში ერთმანეთს ვეუბნებოდით:

– კუჭუბანა-სავარცხელა,
– კიდობანა – ნარცხი ნურცხაი ვინა ჭამა,
– ერბო კვერცხი ვინა ჭამა?

ამ გადაწევა-გადმოწევაში, რომელსაც ხელი გაგვეშვებოდა, ის იქნებოდა წაგებული. თამაშს თავიდან ვიწყებდით. ბოლოს ვითვლიდით, ვის რამდენჯერ გაეშვა ხელი და ვისაც მეტი ექნებოდა, ის აგებდა. წაგებულს მოგებულისთვის საღამოს ერბო-კვერცხი უნდა ეჭმია. ამ თამაშის წესი ის იყო, რომ სულ რომ შიმშილით სული გაგძრომოდა, მოგებულის ერბო-კვერცხს ვერ შეჭამდი“, – იხსენებს 96 წლის როხსეთ ზაქარაძე.

„იუზუგი“ ანუ იგივე „კაკლიხეჭეპობია“ ერქვა თამაშს, რომლისთვისას კაკლის ნაჭუჭები იყო საჭირო. შეიკრიბებოდნენ ბავშვები, აიღებდნენ ათ კაკალს და გატეხდნენ. ნაჭუჭებს გამოასუფთავებდნენ და გადმოაბრუნებდნენ. ერთი ნაჭუჭის ქვეშ დადებდნენ სიმინდის მარცვალს. ვინც პირველ და მეორე ცდაზე ნახავდა ნაჭუჭში სიმინდის მარცვალს, მოგებული იყო. თუმცა საბოლოო მოგებისთვის ექვსჯერ უნდა ენახა. გამარჯვებულს ჯილდოდ ერთი ვედრო კაკალი ერგებოდა.

„ჩემი ტყუპი თხილი“ – ასე ერქვა თამაშს, რომლითაც საძოვარზე, ძროხების სამწყესად წასული ბავშვები ირთობდნენ თავს.
„ძროხებს რომ ვაძოვებდით მთაში, მინდორში ძალიან ბევრი ქვათხილა (წვრილი, მაგარ ქერქიანი თხილი) იყო. დავკრეფდით ამ თხილებს, დავივსებდით ჯიბეებს, წამოვწვებოდით ქვებზე და ვტეხავდით. რომელშიც იქნებოდა ტყუპი თხილი, იმას ცალკე გადავდებდით და ჩემთან ერთად ვინც იყო, იმასთან ერთად გავიყოფდი. ერთს მე შევჭამდი, ერთს – ის და თან დავნიძლავდებოდით 100 კაკალ ან მეტი რაოდენობის თხილზე. ნიძლავი დგებოდა ასეთი სიტყვებით:

„- ბესა, ბესა, ოლსუნ?
– ოლსუნ!
– იმ დუნიას ბორჯი ოლსუნ?
– ოლსუნ!“

მეორე დილით ერთმანეთს რომ შევხვდებოდით, ვინც მოასწრებდა თქმას „ჩემი ტყუპი თხილიო“, ის იქნებოდა მოგებული. წაგებულს იმდენი თხილი უნდა მიეცა მოგებულისთვის, რამდენზეც დანიძლავდნენ,“ – იხსენებს ემინე დავითაძე.

„ქორი ნენეის თამაშის“ სახელითაა ცნობილი კიდევ ერთი თამაში, რომლითაც ბავშვები ერთობოდნენ. დააჯენდნენ ერთ ბავშვს თვალებახვეულს და ჰკითხავდნენ: – ქორი ნენეი რამდენი თითი გაქვს? ათიო იტყოდა, თვალებიდან სახვევს მოიხსნიდა, წინასწარ შერჩეული ჯირკისკენ გაიქცეოდა და ხელს დაარტყამდა. ჯირკისკენ გარბოდნენ სხვა ბავშვებიც. ვინც ყველაზე ბოლოს მივიდოდა ჯირკთან, შემდეგ ის ხდებოდა ქორი ნენე.

კენჭობიას ეძახდნენ თამაშს, რომლისთვისაც მხოლოდ ქვები იყო საჭირო. აირჩევდნენ ხუთ ბრტყელ ქვას, დააწყობდნენ ერთმანეთზე, ძირში დადებულ ქვას დედო ქვას ეძახდნენ. გადათვლიდნენ რამდენიმე ნაბიჯს და ამ დაწყობილ ქვებს სხვა ქვებს ესროდნენ. ისე უნდა ჩამოეყარათ ქვა, რომ დედო ქვა არ ჩამოვარდნილიყო. დედო ქვას ვისი ნასროლი ქვაც მოხვდებოდა, ის მოთამაშე თამაშიდან ვარდებოდა.
აჭარული თამაში ადუმბილაი, რომელსაც სხვაგვარად ბილაიჯოხსაც ეძახიან, თავისი შინაარსით ძალიან ჰგავს ბეისბოლს.

ბილაჯოხის სათამაშოდ ბავშვები გათლიდნენ ორ ჯოხს. ერთს გრძელს, ერთს მოკლეს. აიღებდნენ ერთ ქვას და დადებდნენ. ამ ქვასთან დადგებოდა ერთი მოთამაშე გრძელი ჯოხით ხელში, მეორე მოთამაშე მოკლე ჯოხს გაიქნევდა. ქვასთან ვინც იდგა, ის ცდილობდა ამ პატარა ჯოხისთვის თავისი ჯოხი მოერტყა და გადაეგდო. ამის შემდეგ გაიქცეოდა გადაგდებულ ჯოხთან და იქიდან შეეცდებოდა ეს ჯოხი ქვისთვის მოერტყა. მოთამაშე, ვინც პირველმა ჯოხი ისროლა, ამჯერად უკვე ქვას იცავდა. თუ ჯოხი ქვას მოხვდებოდა, ქვის მცველი იყო წაგებული, თუ მოიგერიებდა, მაშინ იგებდა. ქვიდან რაც უფრო შორს გადააგდებდა ჯოხს, მით მეტ ქულას დაიწერდა.

ზოგიერთი ძველი თამაში სამეურნეო დანიშნულებითაც კი გამოიყენებოდა. მაგალითად, ასეთი თამაში იყო ფაცერობია. დანებითა და წალდებით შეიარაღებული სამი ან ოთხი ბიჭი შეიკრიბებოდა, დათქვამდნენ ადგილს და იმ ადგილიდან გაიქცეოდნენ თხილის წკნელების მოსაჭრელად. მოჭრიდნენ წკნელებს, მიიტანდნენ დათქმულ ადგილას, მერე მოჭრიდნენ სუროს, გაატყავებდნენ, თხილის წკნელებისგან მოქსოვდნენ თევზის დასაჭერ ფაცერს. ვინც პირველი დაასრულებდა ქსოვას, ის იყო მოგებული. მერე დაელოდებოდა დანარჩენებს, როცა ყველა მორჩებოდა ქსოვას, წავიდოდნენ მდინარეზე ამ ფაცერების დასაგებად. დააგებდნენ ფაცერს და დატოვებდნენ ერთი დღით. მეორე დილით მივიდოდნენ, შეამოწმებდნენ. სამივე ფაცერში რამდენი თევზიც იქნებოდა, ყველა იმას ეკუთვნოდა, ვინც პირველად მოქსოვა ეს ფაცერი.

გარდა თამაშების გამოგონებისა, ბავშვები „მუსიკალურ საკრავებსაც“ იგონებდნენ, რომლითაც კარგად ერთობოდნენ. ერთ-ერთ ასეთ საკრავს „ხაპილერწი ხობო“ ჰქვია. მოჭრიდნენ ხაპს, იგივე გოგრას, მოაჭრიდნენ ყუნწს, ამ ყუნწს გაუკეთებდნენ ბოლოზე დანით პატარა ნახვრეტს. მზად რომ იქნებოდა, ჩაჰბერავდნენ სულს და ეს „ხაპილერწი ხობო“ გამოსცემდა ისეთ ხმას, როგორიც ხბოს ბღავილია.

მასალები, რომელზე დაყრდნობითაც „ბათუმელებმა“ მოამზადა სტატია, მოპოვებულია ფოლკლორის სპეციალისტის ქეთევან საფარიძის მიერ. ასევე „ბათუმელები“ მადლობას უხდის ქედის კულტურის ცენტრის ფოლკლორის სპეციალისტებს – ლეილა ბეჟანიძესა და ლია მახარაძეს მასალაზე მუშაობის დროს გაწეული დახმარებისათვის.

აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე გერმანიის ელჩს შეხვდა

გერმანიის განვითარების ბანკი საქართველოში რამდერნიმე პროექტს ახორციელებს, მათ შორის ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური ბათუმის წყალმომარაგებისა და საკანალიზაციო ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია და აჭარის სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონში სანაპიროს დაცვის გაუმჯობესებაა. ასევე, მნიშვნელოვანია საქართველოში ელექტროგადამცემი ქსელის გაფართოება და გამყარება, პირველ რიგში, შავი ზღვის ელექტროგადამცემი ქსელის პროექტთან მიმართებაში.

ორთვინ ჰენიგი საქართველოში 2010 წლის 14 მაისიდან მსახურობს. მანამდე კი მოსკოვში, ქაბულში, ბრიუსელსა და გერმანიის წარმომადგენლობებში სხვადასხვა პოლიტიკურ თანამდებობაზე მუშაობდა.

ნინო ლომჯარია – ”ქედაში გენდერული ნიშნით ხდებოდა კონკურსანტების დისკრიმინაცია”

„სამართლიანი არჩევნები“ ამ მხრივ დაზარალებული პირების იურიდიულ დახმარებას, კერძოდ, იურიდიული დოკუმენტაციის მომზადებას, კონსულტაციას და სასამართლოში წარმომადგენლობას უზრუნველყოფს.

შეხვედრაზე “სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოების” აღმასრულებელმა დირექტორმა ნინო ლომჯარიამ პროექტის ფარგლებში განხორციელებული მონიტორინგის შედეგებზეც ისაუბრა. მონიტორინგი ოქტომბრის თვიდან დღემდე თვითმმართველობებში მიმდინარე ატესტაცია/კონკურსების პროცესზე მიმდინარეობს.

“იყო შემთხვევები, როცა იყვნენ კვალიფიციური კადრები, თუმცა კომისიამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ჩაეშალა კონკურსი და ხელახლა დაინიშნა, მაშინ როცა მიგვაჩნია, რომ ამის რესურსი არსებობდა. სხვა მხრივ შეიძლება ითქვას, რომ აჭარის მუნიციპალიტეტებში გასაუბრებების პროცესი უმეტესწილად მიმდინარეობდა ორგანიზებულად, კონკურსანტებისადმი იყო მეტ-ნაკლებად თანაბარი მიდგომა, თუმცა ჩვენს ანგარიშებში მოხვდა შემთხვევები, როცა პოლიტიკური ნიშნის შეკითხვები დაისვეს კონკურსანტთან, კერძოდ მათი წარსული პოლიტიკური საქმიანობის შესახებ” – ამბობს ნინო ლომჯარია. მისივე თქმით, დაფიქსირდა რამდენიმე შემთხვევა, რომლებიც გენდერულ უთანასწორობას ეხებოდა. „ქედაში გვქონდა შემთხვევა, როცა გენდერული ნიშნით ხდებოდა კონკურსანტების დისკრიმინაცია, როცა კომისიის წევრები აღნიშნავდნენ, რომ ქალი კონკურსანტები არ შეესაბამებოდნენ და ვერ გაართმევდნენ თავს იმ ვალდებულებებს, რასაც დასაკავებელი თანამდებობა ითვალისწინებდა” – ამბობს ის.

ანგარიშის მიხედვით, გამოვლინდა მთავარი უარყოფითი ტენდენციები საბოლოო შედეგებთან დაკავშირებით.

“მართალია, ზოგიერთ პოზიციაზე კონკურსი ჩაშლილად მართებულად გამოცხადდა, მაგრამ გარკვეულ პოზიციებზე კონკურსი მიზანმიმართულად გამოცხადდა ჩაშლილად მიუხედავად იმისა, რომ კომისიას არჩევის ალტერნატივა ჰქონდა;

თითქმის ყველა მუნიციპალიტეტში რიგ პოზიციებზე შერჩეული იქნა სუსტი კადრები, გარკვეულ შემთხვევაში, კომისიას ჰქონდა უკეთესის შერჩევის ალტერნატივა, გარკვეულ შემთხვევაში კი _ არა და უმჯობესი იქნებოდა სუსტი კადრების შერჩევას კონკურსი ჩაშლილად გამოეცხადებინათ.

გამარჯვებულებად უმეტესწილად ძველი კარდების გამოვლენა მოხდა, ახალი კადრები გვევლინებიან ძირითადად სპეციალისტების ან ტერიტორიული ერთეულების წარმომადგენლების ან მათი თანაშემწეების პოზიციებზე”.

ვეტერანები ”პროგრეს ბანკისგან” საჩუქრად 50 ლარს მიიღებენ

“„პროგრეს ბანკი“ ულოცავს მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეებს ფაშიზმზე გამარჯვების დღეს და საჩუქრის სახით, თბილისსა და ბათუმში რეგისტრირებულ ვეტერანებს, 50 ლარს ჩაურიცხავს საპენსიო ანგარიშზე, რომელიც მათ შეუძლიათ გამოიყენენ როგორც კომუნალური გადასახადების დასაფარად, ასევე სხვა მიზნებისთვის” – ნათქვამია ბანკის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

“პროგრეს ბანკის” სოციალური აქცია წელს პირველად განხორციელდა და მათივე ცნობით, აქციას ყოველწლიური სახე მიეცემა, კერძოდ კი „პროგრეს ბანკის“ მენეჯმენტის ინიციატივით, ვეტერანები მსგავსი ტიპის ფინანსურ დახმარებას ყოველი წლის მაისში მიიღებენ.

გამოფენა თანამედროვე ხელოვნების სივრცეში ’’Made in Kaliningrad’’

პროექტის საშუალებით დამთვალიერებელს საშუალება ექნება უკეთ გაეცნოს მეზობელ ქვეყნებსა და მოსახლეობას იმ თანამედროვე არტისტების შემოქმედების მეშვეობით, რომლებიც ყურადღებას ამახვილებენ აქტუალურ საკითხებსა თუ არსებულ პრობლემებზე.

მონაწილეები: ოლეგ ბლიასბლიასი, იური ვასილევი, ალექსეი ჩებიკინი, ალექნდრე პოდოპრიგოვი , ელენა ცვეტაევა, ევგენი უმანსკი, ჯუფი ”სან დონატო”, ჯგუფი ”ნაზი ქალები”, ჯგუფი ”საერთო შეცბუნება”, ევგენი პალამარჩუკი, დიმიტრი სელინი, დანილ აკიმოვი, Topp & Dubio (ნიდერლანდები).

გამოფენის კურატორი: ევგენი უმანსკი (БФ ГЦСИ).

გამოფენა 19 ივნისამდე გაგრძელდება.