Batumelebi

მალხაზ ჭკადუა, საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს ბათუმის ოფისის კოორდინატორი, მომხსენებელი: როცა ვსაუბრობთ გენდერულ თანასწორობაზე, ხშირ შემთხვევაში სიტყვა გენდერი იწვევს გაუგებრობას, ბევრს არ გვესმის ან არასწორად გვესმის. გენდერი – ეს არის ქალისა და მამაკაცის თანასწორობა, როგორ უნდა იყვნენ თანასწორნი? ამაზე შემდგომ ვისაუბრებთ, მანამდე კი გიჩვენებთ შვიდწუთიან ანიმაციას „არის თუ არა ოცნება რეალური”. ეს არის მულტფილმი ქალაქში მცხოვრები ოჯახის შესახებ, სადაც გადმოცემულია რამდენიმე ოჯახური პრობლემა, ყურადღებით უყურეთ ანიმაციას და თქვენთვის გონებაში მოინიშნეთ რა დაგამახსოვრდათ, დააკვირდით ქალის საქციელს, დააკვირდით მამაკაცის საქციელს, დააკვირდით შვილების საქციელს…

რა არის თქვენ გარშემო მცხოვრებ ოჯახებთან საერთო ან რა განასხვავებს? ვინ ოცნებობს და რაზე ოცნებობს თქვენი შეფასებით ამ ვიდეოს მიხედვით?

მანანა ქათამაძე, ღორჯომის საჯარო სკოლის მოსწავლე: ანუ ოჯახში ყველაფერი ქალზე იყო დამოკიდებული, სიზმარში კი ქალი ოცნებობდა, რომ ყველა საქმე თანაბრად გაენაწილებინა მეუღლესთან.
მალხაზ ჭკადუა: როგორ ფიქრობთ, საქართველოში ყველაფერი ქალებზეა დამოკიდებული, თუ ქალები და კაცები თანაბრად ინაწილებენ [მაგალითად, ბავშვის მოვლის, დაუთოვების, გარეცხვის თუ ა.შ.] საქმიანობას?

მელანო ქათამაძე, ღორჯომის საჯარო სკოლის მოსწავლე: ორივეს ვხედავთ. ანუ არის ოჯახები, სადაც თანაბრად ინაწილებენ და არის შემთხვევები, როდესაც მხოლოდ ქალზეა ყველაფერი დამოკიდებული. დღეს, ჩემი აზრით, მოვალეობები არ არის თანაბრად გადანაწილებული.

მალხაზ ჭკადუა: თქვენ როგორ ფიქრობთ, რა ასაკში შეიძლება ოჯახი შეიქმნას?
მენალო ქათამაძე, ღორჯომის საჯარო სკოლის მოსწავლე: 25-30 წლის ასაკში.
მალხაზ ჭკადუა: მეც ვფიქრობ, რომ 25 წელი არის მინიმალური ზღვარი, მაგრამ, სამწუხაროდ, ასე არ ხდება, საქართველოს ბევრ რეგიონში, განსაკუთრებით ქვემო ქართლში, გოგონებს ათხოვებენ ძალიან ადრე, უმეტეს შემთხვევაში მათ არ აქვთ საშუალება მიიღონ განათლება… აღმოსავლეთ ევროპაში არასრულწლოვანი გოგონების გათხოვების სტატისტიკით მე-2 ადგილას ვართ. თქვენი აზრით, რა შეიძლება იყოს ნაადრევი ქორწინების მიზეზი?

ეკა წინწკილაძე, დისკუსიის მონაწილე: ზოგიერთი ფიქრობს, რომ შეიძლება გაუთხოვარი დარჩეს, ალბათ ეს მშობლებზეა დამოკიდებული, რადგან ისინი ამბობენ, რომ თუ 15 წლის ვერ გათხოვდები, მაშინ შინაბერად ითვლები.
მალხაზ ჭკადუა: საქართველოსთვის უცხო არ ყოფილა ნაადრევი ქორწინება, დღესაც ავღანეთში, ინდოეთში არის ტრადიცია რვა-ცხრა წლის გოგონებს ათხოვებენ უფროსი ასაკის მამაკაცებზე – ეს არის გამოცხადებული პედოფილია, ეს არის დანაშაული, ამიტომ ჩნდებიან ბავშვები თანდაყოლილი დაავადებებით. გარდა იმისა, რომ ეს არის სოციალური სიმახინჯე, ეს არის ბიოლოგიური სიმახინჯის წყაროც, 11-12 წლის გოგონა ფიზიოლოგიურად არის აბსოლუტურად მოუმზადებელი იმისთვის, რომ შვილი გააჩინოს. სამწუხაროდ, აჭარა არის მესამე ადგილზე თბილისისა და ქვემო ქართლის შემდეგ ნაადრევი ქორწინების სტატისტიკით.თუ გახსოვთ რამდენმა გოგონამ ჩააბარა წელს ეროვნული გამოცდები, რამდენი წავიდა სოფლიდან?

შორენა ქათამაძე, ღორჯომის საჯარო სკოლის მასწავლებელი: წინა წლებთან შედარებით მოთხოვნა გაიზარდა გოგონებში. გაითავისეს, რომ უნდა ჩააბარონ ეროვნული გამოცდები, რომ განათლება აუცილებელია, 21-ე საუკუნეა და მიხვდნენ განათლების საჭიროებას. ხშირად არის შემთხვევა, როდესაც გოგონას უნდა განათლების მიღება, მაგრამ მშობლები არ აძლევენ ამის საშუალებას, შემდეგ გოგონები იძულებული ხდებიან გათხოვდნენ.

გვანცა ლომაია, იურისტი: მე დღეს მინდა გელაპარაკოთ არა როგორც იურისტი, არამედ როგორც ქალი, რომელმაც გადავწყვიტე, რომ მესწავლა და ჩემი კარიერა გამეკეთებინა, ვყოფილიყავი დამოუკიდებელი. მინდა გითხრათ, რომ ამ არჩევანით ვარ ბედნიერი. გენდერული ბალანსის დარღვევა თავისთავად გულისხმობს ოჯახში ძალადობას, საქართველოში ყოველი მე-11 ქალი არის ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი. საქართველოს კონსტიტუციით თქვენ გაქვთ განათლების, შრომის, უსაფთხოების, ჯანმრთელობის უფლება, ძალადობა კი გულისხმობს ადამიანის კონსტიტუციით აღიარებული უფლებების ხელყოფას: ეკონომიკურ, სექსუალურ, ფსიქოლოგიურ და ფიზიკურ ძალადობას. მოხდება თუ არა ოჯახში ძალადობა, აუცილებლად უნდა დაუკავშირდეთ საპატრულო პოლიციას, საპატრულო პოლიცია კი გაატარებს შესაბამის ღონისძიებებს. საქართველოში საზოგადოება არ ლაპარაკობს ოჯახურ ძალადობაზე, არის ტაბუდადებული. ბევრს მიაჩნია, რომ ეს არის ოჯახის პრობლემა და ამაზე არ საუბრობენ ხმამაღლა, არ გაქვთ იმისი ვალდებულება, თავი დაუხაროთ და აიტანოთ ძალადობა, რომელმაც შეიძლება მთელი თქვენი ცხოვრება გაანადგუროს და თავი გაგრძნობინოთ უბედურად.

საკონტროლო სალარო აპარატების სახელმწიფო რეესტრში შეტანილ იქნა „სამ მოდულის“ აქტივაციისათვის საჭირო მონაცემების მქონე “DATECS DP-25”მოდელის საკონტროლო სალარო აპარატი, რომლის რეალიზაციასა და მომსახურებას უზრუნველყოფს შპს „კასა ჯი“ – აცხადებენ შემოსავლების სამსახურში.

ე.წ. „სამ მოდული” (SAM MODUL) შემუშავებული იქნა შემოსავლების სამსახურში და ის მიზნად ისახავს საკონტროლო სალარო აპარატებისათვის ერთიანი სტანდარტისა და უსაფრთხოების მექანიზმების შექმნას. ამდენად, ნებისმიერი კომპანია, რომელიც წარადგენს ამ სტანდარტის შესაბამის სალარო აპარატებს, შეუძლიათ შემოვიდნენ ამ ბაზარზე.

„ბათუმელების“ ინფორმაციით სალარო აპარატების შემოტანას კიდევ ორი კომპანია გეგმავს. რაც შეეხება ფასებს, ფაქტობრივად განსხვავება არ არის, თუმცა შემოსავლების სამსახურში აცხადებენ, რომ ფასებს, რამდენიმე ოპერატორის არსებობის პირობებში, ბაზარი დაარეგულირებს. 

„კასა ჯი“ საკონტროლო სალარო აპარატების რეალიზაციას უკვე ახორციელებს თბილისში, რუსთავში, ქუთაისსა და ბათუმში [ოფისი ფიროსმანის ქუჩაზე]. 

„კასა ჯი“-ს ვებგვერდის ინფორმაციის თანახმად „DATECS DP-25 წარმოადგენს პროგრამირებად საკონტროლო სალარო აპარატს. მისი პარამეტრები ითვალისწინებს მომხმარებლის მომსახურების მოთხოვნებს და მაღაზიების, სუპერმარკეტების, აფთიაქების, რესტორნებისა და ნებისმიერი საცალო ოპერაციის ობიექტების ანგარიშწარმოებას. აპარატი უზრუნველყოფს სრულ აღრიცხვას.

სსა „DATECS DP-25“ მუშაობს SAM მოდულის აქტივაციით, რომელიც არის ISO/IEC 7810-ის სტანდარტის შესაბამისად შექმნილი. იგი აღნიშნული სტანდარტის მიხედვით მუშაობს გარე მოწყობილობასთან და გამოიყენება დაცულობის და უსაფრთხოების უზრუნველყოფისთვის.

ტექნიკური მომსახურების ღირებულება: 6 თვე – 30 ლარი; 12 თვე – 60 ლარი;

აპარატის ღირებულება: 6 თვის მომსახურებით: 420ლ; 12 თვის მომსახურებით 450ლ“.

„ჯორჯიან სერვის ნეტვორკი“ ბულგარული კომპანია „დეიზი ტექნოლოჯის“  მიერ წარმოებულ სალარო აპარატების რეალიზაციასა და მომსახურებას ახორციელებს. ამ კომპანიაშიც აპარატის ღირებულება ერთი წლის მომსახურებით 450 ლარია.

საჯარო რეესტრის მონაცემებით შპს „კასა ჯი“, ერთი წლის წინ, 2014 წლის ოქტომბერშია დარეგისტრირებული. კომპანის მფლობელები კი თამაზ ტაბატაძე და დავით შენგელია არიან.

თამაზ ტაბატაძე რეესტრის მიხედვით 50% წილს ფლობს ასევე კომპანია „სერვის ლაინი“-ში, ხოლო 20%-ს შპს „RS Line“-ში.

რაც შეეხება დავით შენგელიას, ის მეწილეა შემდეგ კომპანიებში: შპს „აბა და კომპანია“ [წილის 3%], „ვ. ს. კომპანია” [30%] და „ბორანი“ [100%].

„ჯორჯიან სერვის ნეტვორკი“-ს 100% წილის მფლობელი კი ბულგალერი ევგენი სტაიკოვ მანახოვია. 

მოქმედი კანონმდებლობით, საკონტროლო სალარო აპარატი შემოსავლების აღრიცხვისა და საგადასახადო კონტროლის ეფექტურად განხორციელების მიზნით გამოიყენება და სავალდებულოა ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას, გარდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული  გამონაკლისებისა. 

საავადმყოფოს მშენებლობაზე ტენდერი შპს „სტადიონმა“ გამოაცხადა, რომლის 100% წილის მფლობელი აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროა. მშენებლობა 2015-2018 წლების ბიუჯეტიდან დაფინანსდება.

ტენდერში მონაწილეობდნენ შემდეგი კომპანიები: „ანაგი“, ბოლო შეთავაზება – 25 900 000 ლარი; „დაგი“ – 24 855 000 ლარი;  „ო.შ.-ინშაათი“ – 22 284 763 ლარი და „საბა კონსტრაქშენი“ – 22 172 764 ლარი.

სწორედ „საბა კონსტრაქშენის“, როგორც ყველაზე დაბალი შეთავაზების მქონე პრეტენდენტის მიერ წარმოდგენილ ტექნიკურ დოკუმენტაციას შეისწავლის სატენდერო კომისია. კომისიის თავმჯდომარე შპს `სტადიონის~ დირექტორი ჯემალ ბოლქვაძეა.

„ყველაზე დაბალი ფასის შეთავაზება არ ნიშნავს, რომ პრეტენდენტი იმავდროულად ტენდერში გამარჯვებულია. უნდა მოხდეს შერჩევა-შეფასება კანონის შესაბამისად… პირველ ეტაპზე, კომისია შეისწავლის, თუ რამდენად შესაბამისობაშია ამ კომპანიის დოკუმენტაცია სატენდერო   მოთხოვნებთან,“ – უთხრა `ბათუმელებს“ ჯემალ ბოლქვაძემ.

მეორე ეტაპზე კომპანია წარადგენს საკვალიფიკაციო მონაცემებს – ესაა ადმინისტრაციული ორგანოებიდან წარმოსადგენი ცნობები [ძირითადად ფინანსური – ქონებაზე ყადაღის არარსებობის, საბიუჯეტო დავალიანების არქონის და ა.შ.]. 

სატენდერო კომისიას ხელშეკრულების გაფორმებამდე მაქსიმუმ 23 სამუშაო დღე აქვს. ამასთან, პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია ნებისმიერ ეტაპზე შეიძლება. კითხვაზე, საკმარისია თუ არა არსებული მოთხოვნები კომპანიის შესასწავლად და იმის სათქმელად, რომ ხელშეკრულების დადების შემთხვევაში ეს კომპანია საქმეს ბოლომდე მიიყვანს – ჯემალ ბოლქვაძე ამბობს, რომ `სატენდერო პირობებით წარმოსადგენი დოკუმენტაცია მაქსიმალურად ახლოსაა იდეალურთან და რაღაც რისკებისგან დაზღვეული ბოლომდე არავინაა და 100%-იან რისკებს ვერავინ გათვლის~.

არის თუ არა იმის გარანტია, რომ საავადმყოფოს მშენებლობა ოლიმპიური სტადიონის პროექტირების ბედს არ გაიზიარებს? – ჯემალ ბოლქვაძე ამბობს, რომ ის სხვა პროცედურა იყო, ეს სხვა პროცედურაა. 

სატენდერო დოკუმენტაციის თანახმად, სამუშაოების შესრულების ვადად განისაზღვრება ხელშეკრულების გაფორმებიდან 2018 წლის პირველ აპრილამდე. ტენდერში გამარჯვებული ვალდებულია დაასრულოს არსებული შენობა-ნაგებობების დემონტაჟი.

ახალი საავადმყოფოს შენობა (მთავარი კორპუსი) და დამხმარე ნაგებობები გეგმით განთავსდება გრიბოედოვისა და პუშკინის ქუჩების გასწვრივ, ასწლოვანი მცენარეებით გაშენებული ბაღის გარშემო. ცენტრალური შესასვლელი მოეწყობა აბუსერიძისა და გრიბოედოვის ქუჩების კუთხეში, ხოლო სასწრაფო დახმარების მანქანები საავადმყოფოში პუშკინის ქუჩიდან მოხვდებიან, სამეურნეო შესასვლელიც იქნება პუშკინის ქუჩიდან. შენობის მთავარი კორპუსი განსხვავებული სიმაღლის სამი: A, B და C ბლოკისაგან შედგება. A და B ბლოკი ხუთსართულიანია, C ბლოკი _ ოთხსართულიანია. ტერიტორიაზე მოეწყობა ღია ავტოსადგომი პერსონალისა და მიმსვლელებისთვის.

სამუშაოების დაწყებამდე ტენდერში გამარჯვებულმა უნდა აღრიცხოს მწვანე ნარგავები. თუ საჭირო გახდება მათი მოჭრა ან გადარგვა, აღნიშნული საკითხი უნდა შეთანხმდეს შემსყიდველთან. ამასთან, ტერიტორიის შუაში არსებული სკვერი გაიმიჯნება სამშენებლო მოედნისგან და მშენებლობის პერიოდში მის გარშემო მოეწყობა დროებითი ღობე.

გამოფენის თანაორგანიზატორია აჭარის  მთავრობა, სოფლის მეურნეობის სამინისტრო,  ბათუმის მერია, აჭარის სავაჭრო-სამრეწველო პალატა და  საქართველოს საერთაშორისო ინვესტორთა ასოციაციაა.  

მონაწილე კომპანიებს სამი დღის განმავლობაში საშუალება ეძლევათ საკუთარი პროდუქცია მომხმარებელს გააცნონ და რეკლამირება გაუწიონ. გამოფენაში მონაწილეობენ:  საქართველო, თურქეთი, უკრაინა, ირანი.

გამოფენის მიმდინარეობისას იგეგმება სარეკლამო და საინფორმაციო ტურები, პრეზენტაციები, შეხვედრები მასმედიის წარმომადგენლებთან.

„შრომითი კანონმდებლობის შეუსაბამოდ „ბათუმის წყალში“ 2014 წლის განმავლობაში 187 თანამშრომელზე დარიცხულია საშვებულებო ანაზღაურება 93 944,5 ლარი, ხოლო 18 თანამშრომელს, შვებულებიდან გამოძახების მიუხედავად,  დაერიცხა 32 589,9 ლარი. ამასთან, თანამშრომლებზე ანაზღაურებულია ზეგანაკვეთური სამუშაო საათების (დღეების) ღირებულება ჯამში 1 მილიონ 341 ათას 46 ლარის ოდენობით, თუმცა დოკუმენტურად არ ფიქსირდება აღნიშნულ სამუშაოთა სახეები და მათი არასამუშაო საათებში შესრულების აუცილებლობა,“ – აღნიშნულია შესაბამისობის აუდიტის ანგარიშში, რომელიც „ბათუმის წყლის“ 2014 წლის შემოწმებას ეხება.

აუდიტის ინფორმაციით, „ბათუმის წყლის“ თანამშრომლებზე გაიცემოდა ხელფასი [თანამდებობრივი სარგო], პრემია [როგორც ყოველკვარტალურად, ასევე თანამშრომელთა საიუბილეო თარიღთან დაკავშირებით], ანაზღაურება ზეგანაკვეთური სამუშაოსათვის [რომელიც ხელფასის ორმაგი ტარიფით განისაზღვრებოდა] და ასევე რიგ შემთხვევებში, თანამშრომლები შეთავსებით სხვა ანაზღაურებად სამუშაოებსაც ასრულებდნენ.

აუდიტის მიხედვით, საწარმოს 2014 წლის სრული შემოსულობები 10 316 576 ლარით განისაზღვრა, დანახარჯებმა კი 10 233 857 ლარი შეადგინა, საიდანაც თითქმის ნახევარი, 5 მილიონზე მეტი – სწორედ თანამშრომელთა ხელფასებსა და პრემიებში გაიხარჯა. საწარმოში შარშან დასაქმებული იყო 236 შტატით და 201 შტატგარეშე თანამშრომელი, რომლებზეც დარიცხულია: ხელფასი – 3 083 874 ლარი, ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურება – 1 341 394 ლარი და პრემია 709 940 ლარი, მათ შორის პრემია შტატგარეშე დასაქმებულთათვის – 154 792 ლარი.

აუდიტი ხაზს უსვამს, რომ ზეგანაკვეთური ანაზღაურება გაიცემოდა ყოველთვიურად, შესაბამისი სიის მიხედვით, სადაც აღნიშნული იყო თანამშრომელთა ნამუშევარი საათები, თუმცა „ვერ ხდება იდენტიფიცირება ზეგანაკვეთურად ნამუშევარი საათების აუცილებლობისა და შინაარსის“.

«ბათუმის წყალში» აცხადებენ, რომ ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურება კანონმდებლობის სრული დაცვით და «აუდიტის ანგარიშში ასახული გაცემული ზენორმატიული სამუშაოს ანაზღაურების უმეტესი წილი მოდის წინასწარ დამტკიცებული ყოველთვიური [სათავე ნაგებობების, ცხელი ხაზის, გამწმენდი ნაგებობების, სატუმბო სადგურების, რეზერვუარების, ლაბორატორიისა და სამორიგეო მუშა-ჯგუფების] გრაფიკისა და განრიგის შესაბამისად.»

აუდიტი აღნიშნავს, რომ დასაქმებულებზე საშვებულებო ანაზღაურების გათვლა ხდებოდა ნამუშევარი ბოლო სამი თვის ანაზღაურებიდან, რომელიც გარდა ხელფასისა, ასევე მოიცავდა მათთვის ორმაგი ტარიფით ანაზღაურებულ ზეგანაკვეთური სამუშაოების თანხასაც.

„შრომის კოდექსის შესაბამისად, საშვებულებოს გათვლა უნდა მოხდეს წინა თვის ფიქსირებული ანაზღაურებიდან და არ უნდა მოიცავდეს ზეგანაკვეთური სამუშაოსთვის დარიცხულ განაცემს… მიუხედავად ამისა, „ბათუმის წყალში“ 2014 წლის განმავლობაში 187 თანამშრომელზე საშვებულებო ანაზღაურების სახით, შრომითი კანონმდებლობის შეუსაბამოდ, დარიცხულია 93 944,5 ლარი“, _ ასკვნის აუდიტი.

აუდიტის ჯგუფის მიერ, მაგალითისთვის, ორი დასაქმებულის საშვებულებო ანაზღაურებაა მოყვანილი. პირველ შემთხვევაში დასაქმებულს ყოველთვიურად ერიცხება ხელფასი 1000 ლარის ოდენობით, რიგ შემთხვევაში პრემიაც და ასევე ზეგანაკვეთური სამუშაოსთვის ნამუშევარი დღეების ანაზღაურება ხელფასის ორმაგი ოდენობით. ეს დასაქმებული, 2014 წლის პირველი ოქტომბრიდან 4 ნოემბრის ჩათვლით, 24 სამუშაო დღით გავიდა შვებულებაში. მისი საშვებულებო ანაზღაურების გაანგარიშება განხორციელდა შემდეგნაირად: მიუხედავად იმისა, რომ მას აქვს ფიქსირებული ანაზღაურება, აღებული იქნა წინა სამი თვის ანაზღაურება და ასევე ზეგანაკვეთური სამუშაოსთვის დარიცხული განაცემი, რომლიდანაც გაანგარიშებული მისი საშვებულებო ანაზღაურება განისაზღვრა 1676,07 ლარით.

თუმცა 2014 წლის 2 ოქტომბერს, ანუ შვებულებაში გასვლიდან ერთი დღის შემდეგ, გენერალური დირექტორის სიტყვიერი განკარგულების საფუძველზე, თანამშრომელი გამოძახებული იქნა შვებულებიდან, რის შედეგადაც თვის ბოლოს მას დაერიცხა ოქტომბრის სრული ხელფასი და საშვებულებო ანაზღაურება [მიუხედავად იმისა, რომ შვებულებით აღარ უსარგებლია], ანუ ჯამში _ 2676 ლარი.

მეორე დასაქმებულს, კი რომელსაც ყოველთვიურად ერიცხებოდა ხელფასი 2400 ლარის ოდენობით, ასევე ეძლეოდა ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურება და რიგ შემთხვევებში პრემიაც, ანალოგიური წესით აგვისტოში ხელფასი 6040,6 ლარი დაერიცხა [საშვებულებო ანაზღაურების ჩათვლით].

აუდიტის ანგარიშში აღნიშნულია ისიც, რომ შრომითი კანონმდებლობა არ ცნობს გამოძახების ინსტიტუტს: „როგორც გამომუშავებული ხელფასის ოდენობა არის დამოკიდებული ნამუშევარ დღეებზე, ასევე საშვებულებოს ოდენობა დამოკიდებულია შვებულებაში ყოფნის დღეებზე.

ზემოთ მოყვანილ მაგალითში, თანამშრომელი პირველ ოქტომბერს გავიდა შვებულებაში 24 სამუშაო დღით, რომელიც გამოძახებულ იქნა 2 ოქტომბერს, რის გამოც მან შეწყვიტა შვებულება. მიუხედავად იმისა, რომ ისარგებლა შვებულების მხოლოდ ერთი დღე, მას საშვებულებო ჩაერიცხა 24 სამუშაო დღის, ასევე მას წლის ბოლომდე აღარ უსარგებლია შვებულებით. ზემოთ აღნიშნული პრინციპიდან გამომდინარე, საშვებულებო ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა მხოლოდ შვებულების ერთი დღე, დანარჩენი თანხა უნდა ჩაითვალოს ზედმეტად გადახდილად».

ანალოგიურ გამოძახებებს „ბათუმის წყალში“ წლის განმავლობაში 18-ჯერ ჰქონდა ადგილი, რის შედეგადაც, აუდიტის დასკვნის მიხედვით, მოქმედ მარეგულირებელ ნორმებთან შეუსაბამოდ გადახდილმა თანხამ ჯამში 31 589,9 ლარი შეადგინა.

საქართველოს შრომის კოდექსით დასაქმებულის საშვებულებო ანაზღაურება,  ყოველთვიური ფიქსირებული ანაზღაურების შემთხვევაში, განისაზღვრება ბოლო თვის ანაზღაურების მიხედვით.

«ბათუმის წყალი» სადაოს ხდის «ფიქსირებული ანაზღაურების» შინაარსს და მერიის მიერ დადგენილ ყოველთვიურ თანამდებობრივ სარგოს «ფიქსირებულ ანაზღაურებად» არ მიიჩნევს.

«ანაზღაურება გაცილებით ფართო ცნებაა და მოიცავს როგორც თანამდებობრივ სარგოს [საშტატო განრიგით დამტკიცებულ ხელფასის ოდენობას], ასევე შრომითი ხელშეკრულებით [ან სხვა წესებით] გათვალისწინებულ სამუშაოს შესრულებისთვის მიღებულ ნებისმიერ სხვა ფულად ან სხვა სახის კომპენსაციას… საშვებულებო ანაზღაურება განისაზღვრება სამუშაოს შესრულების სანაცვლოდ მიღებული ნებისმიერი ფულადი ან სხვა სახის კომპენსაციიდან», _ აცხადებენ «ბათუმის წყალში» და, შესაბამისად, მიიჩნევენ, რომ საშვებულებო გაანგარიშებაც შრომითი კანონმდებლობის სრული დაცვით ხდება: «წინააღმდეგ შემთხვევაში, ჩვენი აზრით ადგილი ექნებოდა დაქირავებულის მიმართ დისკრიმინაციულ მიდგომას».

რაც შეეხება თანამშრომლების შვებულებიდან გამოძახებას, «გამონაკლის შემთხვევაში საწარმო იძულებულია დასაქმებულის თანხმობის შემთხვევაში, შეაწყვეტინოს მას აღებული შვებულება [გამოძახების გზით]. შვებულება გადადის მომდევნო წლისთვის», _ აცხადებენ «ბათუმის წყალში».

აუდიტის ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ:

საწარმოს მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციის მიხედვით, ვერ ხდება სრულად დებიტორული და კრედიტორული ვალდებულებების ნაშთების იდენტიფიცირება, ასევე არ არის განხორციელებული შესაბამისი ინვენტარიზაცია.

„ბათუმის წყალში“ ავტომანქანებზე გასულ წელს გახარჯულია 204 260 ლარის საწვავი. შემოწმებით დგინდება, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე გავლილი კილომეტრაჟი ფიქსირდება არა ფაქტობრივად გავლილი მანძილის მიხედვით, არამედ გაცემული საწვავის არსებულ კოეფიციენტზე გაყოფით და საგზაო ფურცლებში დაფიქსირებული მონაცემები არ შეესაბამება რეალობას. „…შესაბამისად, კომპანიაში საწვავის ხარჯვის რეალობა, აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, რისკის შემცველია“.

აუდიტი მოუწოდებს კომპანიის ხელმძღვანელობას უზრუნველყოს რათა საწვავის ხარჯვა და ჩამოწერა, შესაბამისი ტექნიკის მიხედვით, განხორციელდეს ფაქტობრივად გამოყენებული ლიტრაჟობისა და გავლილი კილომეტრაჟის მონაცემების მიხედვით [«ბათუმის წყალში» აცხადებენ, რომ მიმდინარე წლიდან აღნიშნული პრობლემა მოგვარებულია].

აუდიტი ამბობს, რომ „ბათუმის წყალმა“ გასულ წელს ქუჩების შეკეთებითი სამუშაოებისათვის ელექტრონული ტენდერის საშუალებით ხელშეკრულება გაუფორმა შპს „გზებს“ 475 000 ლარზე. შემსყიდველის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი შესაბამისი ბაზრის კვლევა/სამუშაოების განფასება მისი ღირებულების განსაზღვრასთან დაკავშირებით: „ასევე, ამ სამუშაოების წარმოება საჭიროებდა შესაბამის ნებართვას ქალაქ ბათუმის მერიისგან… ორგანიზაციაში შემოსული კორესპონდენციის მიხედვით, მერიის ხელმძღვანელობა ყოველთვიურად აფრთხილებს/აცნობებს „ბათუმის წყალს“ იმის შესახებ, რომ რიგ შემთხვევებში გაცემული ნებართვები არ არის შესრულებული ან უხარისხოდ შესრულებულია, თუმცა რამდენად არის აღნიშნული ფაქტები აღმოფხვრილი „ბათუმის წყლის“ მიერ, ვერ დგინდება, რადგან მიმწოდებელსა და შემსყიდველს შორის გაფორმებული მიღება-ჩაბარების აქტებში, უმეტესად ვერ ხდება იდენტიფიცირება, თუ კონკრეტულად ქუჩის რა მონაკვეთზე იქნა განხორციელებული სამუშაოები, ხშირ შემთხვევაში, უბრალოდ, მითითებულია ქუჩა ან სამუშაოების წარმოების ადგილი“.

სახელმწიფო აუდიტისადმი გაგზავნილ წერილში «ბათუმის წყლის» გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი ალექსანდრე მიქელაძე [რომელიც გენერალურ დირექტორად ერთი თვეა რაც დაინიშნა] აღნიშნავს, რომ «აუდიტის ანგარიშით გამოვლენილ ხარვეზებზე შპს «ბათუმის წყალი» მათი აღმოფხვრისა და შემდგომში თავიდან აცილების მიზნით, გაატარებს ქმედით ღონისძიებებს».

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ბოლო ანგარიში 2015 წლის სექტემბერში გამოაქვეყნა და ის რეაგირებისთვის აჭარის პროკურატურას გადაუგზავნა  [სახელმწიფო აუდიტს აჭარის პროკურატურაში «ბათუმის წყლის» 2013 წლის შემოწმების მასალებიც აქვს გადაგზავნილი]

[სტატია გაზეთში დაბეჭდილი იყო, როცა «ბათუმელებს» აუდიტის სამსახურიდან აცნობეს, რომ «ბათუმის წყლის» მასალებზე დღეს გამოძიება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის აჭარისა და გურიის სამმართველოში მიმდინარეობს].

მიმდინარე წლის 12 ოქტომბერს კი «ბათუმის წყალმა», თავის მხრივ, «საწარმოს საგადასახადო აუდიტური შემოწმების დასკვნის მომზადებაზე» გამოაცხადა ტენდერი. შემოწმების მიზანი – «საწარმოს 2013, 2014 და 2015 წლების სამეურნეო საქმიანობის შესაძლო საგადასახადო რისკების იდენტიფიცირება და გამოვლენილი საგადასახადო რისკების აღმოფხვრისათვის საჭირო ღონისძიებების გატარება».

«ბათუმის წყალმა» ტენდერში გამარჯვებული 3 ნოემბერს უნდა გამოავლინოს. საწარმოს საგადასახადო აუდიტური შემოწმება კი, 2016 წლის პირველ აპრილამდე უნდა დასრულდეს.

„ბათუმის წყლის“ ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობა ერთპიროვნულად ევალება დირექტორს, რომელსაც თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს ქალაქ ბათუმის მერია.

2014 წლის ბოლოდან საწარმოს გენერალური დირექტორის მოვალეობას ამჟამინდელი გენერალური დირექტორი ალექსანდრე მიქელაძე ასრულებდა, რომელიც საწარმოში ადრე ტექნიკურ დირექტორად მუშაობდა [ის 2011 წელს სამართალდამცავებმა დააკავეს, თუმცა შემდეგ გაათავისუფლეს]. ქონებრივი დეკლარაციის მიხედვით, 2014 წელს ალექსანდრე მიქელაძეს, როგორც «ბათუმის წყლის» გენერალური დირექტორის მოადგილეს ტექნიკურ საკითხებში, შემოსავალი, 62 411 ლარი აქვს მიღებული.

ბათუმის მერიის პრესსამსახურში «ბათუმელებს» უთხრეს, რომ მერი გაეცნობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარიშს და «ბათუმელებთან» კომენტარს ამის შემდეგ გააკეთებს.

ზოგადად, ბათუმის მუნიციპალურ ორგანიზაციებს საკუთარი შემოსავლები [ბიუჯეტები] გააჩნიათ და მათი სახელფასო მონაცემები ქალაქის ბიუჯეტში არ აისახება. «ბათუმის წყლის» ძირითადი შემოსავალი აბონენტების მიერ წყლის საფასურის სახით გადახდილი თანხაა. საწარმო ბათუმის ბიუჯეტიდანაც იღებს სუბსიდიას.

როგორც «ბათუმელებს» ქალაქის მერიაში განუცხადეს, 2015 წელს ამ საწარმოსთვის გადასაცემი თანხა 1 მილიონ 680 ათასი ლარია; საშტატო განრიგით გათვალისწინებული ერთი თვის სახელფასო ფონდი კი «ბათუმის წყალში» წლის დასაწყისისთვის 142 550 ლარით იყო განსაზღვრული.

აღსანიშნავია ისიც, რომ წყლისა და კანალიზაციის სისტემის სრული  რეაბილიტაცია ბათუმში გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკიდან მიღებული შეღავათიანი სესხით და ბათუმის მერიის თანადაფინანსებით ხორციელდება [სესხის მოცულობა დაახლოებით 80 მილიონი ევროა]. ბათუმის ბიუჯეტიდან იხარჯება ასევე ქალაქის აბონენტების გამრიცხველიანებისთვის საჭირო თანხა.

საჯარო სამსახურის ბიუროს ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, საქართველოში საჯარო სამსახურის ანაზღაურების სისტემა ნაკლებად მკაფიოა და რაიმე ზუსტად განსაზღვრულ კრიტერიუმებს არ ეფუძნება; შესაბამისად, „კანონმდებლობაში   ნაკლებად არის განსაზღვრული ის ნორმები, რის მიხედვითაც ანაზღაურების დადგენა და ბონუსების გაცემა გამჭვირვალედ და სამართლიანად იქნებოდა შესაძლებელი… ეს საშუალებას იძლევა სხვადასხვა უწყების მენეჯერებმა საკითხი თვითნებურად გადაწყვიტონ, რაც ხშირად, შესაძლოა თანამშრომლებს შორის გაურკვევლობისა და დაპირისპირების მიზეზად იქცეს.“

გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის აჭარის სამმართველოს საქმიანობაში შესაძლო რიგ დარღვევებსა და კორუფციულ ფაქტებზე ინფორმაცია აქვთ გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროში.

ამ საკითხზე სამინისტროს პრესცენტრმა „ბათუმელებს“ გასულ კვირას წერილობით შემდეგი განუმარტა:„საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტის დეპარტამენტის მიერ სსდ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის აჭარის სამმართველოში შიდა აუდიტორული შემოწმება არ ჩატარებულა. ამასთან გაცნობებთ, რომ შიდა აუდიტის დეპარტამენტის მიერ, დებულებით გათვალისწინებული საქმიანობის ფარგლებში, 2015 წლის 29 ივლისიდან წარმოებს აჭარის სამმართველოს რიგი თანამშრომლების მხრიდან შესაძლო სამსახურებრივ გადაცდომასთან დაკავშირებით სამსახურებრივი შემოწმება“.

წერილობითი განმარტების მიღების შემდეგ, საკითხში უფრო მეტი სიცხადის შეტანის მიზნით, „ბათუმელებმა“ დამატებითი კითხვების გზით სცადა ინფორმაციის მიღება. სამინისტროს პრესცენტრში თავდაპირველად განმარტეს, რომ იყო მზაობა თანამშრომლობისთვის, მაგრამ მოგვიანებით რედაქციას აცნობეს, რომ მეტი განმარტება არ იქნება.

სამინისტროს განმარტებების გარეშე კი, ამ ეტაპზე მხოლოდ იმის თქმა შეიძლება, რომ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის აჭარის სამმართველოს, სამინისტროს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი უწევს ზედამხედველობას. აჭარის სამსახურში კადრებს ნიშნავენ და ათავისუფლებენ ამ დეპარტამენტის ხელმძღვანელების რეკომენდაციით. შესაბამისად, არ არის გამორიცხული ბუნებრივი რესურსების მოპოვების უკანონო, შესაძლო კორუფციულ სქემასთან (რასაც ახლა აუდიტი სწავლობს) უშუალო კავშირი ჰქონდეთ სამინისტროს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის თანამდებობის პირებსაც. მართალია, „ბათუმელები“ მსგავს ინფორმაციას ფლობს კიდეც, მაგრამ ამ შემთხვევაში გადამწყვეტი იქნება თავად შიდა აუდიტის დეპარტამენტი რა დასკვნას დადებს „შესაძლო სამსახურებრივ გადაცდომასთან: დაკავშირებით.

სამსახურის ყოფილი და მოქმედი უფროსები

უწყების ხელმძღვანელი, რომელზეც გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროში „შესაძლო გადაცდომაზე“ საუბრობენ, ვახტანგ ღოღობერიძე იყო. ის თანამდებობაზე ორთვიანი გამოსაცდელი ვადით ჰყავდათ დანიშნული. თუმცა, ვახტანგ ღოღობერიძე სამსახურის ხელმძღვანელად აქამდეც მუშაობდა – ის პირველად 2014 წლის ივლისში გადადგა. მაშინ გადადგომის მოტივად ვახტანგ ღოღობერიძემ „დასვენება“ დაასახელა. მეორედ ვახტანგ ღოღობერიძე იმავე თანამდებობაზე 2015 წლის ივლისში დანიშნეს, გამოსაცდელი ვადით, ხოლო სექტემბრის ბოლოს სამსახურიდან გაუშვეს. ბოლო გადადგომის თაობაზე ვახტანგ ღოღობერიძემ „ბათუმელებს“ უთხრა, რომ არ იცის გამოსაცდელი ვადა რატომ ვერ გადალახა: „კონკურსი ყველა წესის დაცვით გავიარე, მაგრამ რატომღაც გამოსაცდელი ვადა ვერ გავიარე. როგორც ვიცი, სწავლობენ საკითხს, მაგრამ ჯერ მე თვითონ არ ვიცი რა აქვთ დაწერილი“.

კითხვაზე, ხომ არ უკავშირდება ეს იმ დოკუმენტს, რომლითაც ერთ-ერთი კომპანიის მიერ ინერტული მასალების უკანონო მოპოვებაზე სათანადო აქტი არ გამოწერეს მის დაქვემდებარებაში მყოფი სწრაფი რეაგირების ჯგუფის წევრებმა, ვახტანგ ღოღობერიძე ამბობს, რომ ამის შესახებ სამინისტროს უნდა ვკითხოთ. მისივე თქმით, სამინისტროში მისთვის „ამ საკითხზე კითხვები არ დაუსვამთ“.

ვახტანგ ღოღობერიძე ამ ეტაპზე არსად მუშაობს. მის პოზიციაზე უწყებაში მოვალეობის შესრულებას შეუდგა დავით დევაძე, რომელიც ვახტანგ ღოღობერიძის მსგავსად ძალოვანი უწყების წარმომადგენელია. როგორც დავით დევაძე აცხადებს, ის აქამდე შს სამინისტროს დასავლეთ საქართველოს კონტრტერორისტული ცენტრის ხელმძღვანელი იყო. „ბათუმელებს“ აინტერესებდა, რატომ ხდება ისე, რომ აჭარაში გარემოსდაცვით თანამდებობაზე პოლიციელებს ანიჭებენ უპირატესობას? – სამინისტროსგან პასუხი ვერც ამ კითხვაზე მივიღეთ.

როგორია თქვენი გარემოსდაცვითი მგრძნობელობა? – დავით დევაძემ `ბათუმელებს~ უთხრა, რომ ამ კითხვაზე მხოლოდ მას შემდეგ გვიპასუხებს, რაც სამინისტროს პრესსამსახურისგან საუბრის ნებართვას მიიღებს. მისი აზრით, საკითხზე ნებართვა უნდა აიღოს არა თანამდებობის პირმა, არამედ ჟურნალისტმა.

მდინარე ჭოროხი, როგორც უკანონო ქვიშა–ხრეშის მოპოვების ადგილი

ჭოროხის მარცხენა სანაპიროზე, სოფლებს – მახოსა და ახალსოფლის გასწვრივ ტერიტორიაზე, უზარმაზარ გორებად არის დაყრილი მდინარიდან ამოღებული ქვიშა და ხრეში. ამ ტერიტორიას სამრეწველო ზონის დატვირთვა აქვს. არც აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს და არც საქართველოს მთავრობას ამ მონაკვეთში ლიცენზიები არ აქვს გაცემული. მდინარის გასწვრივ, მეორე ნაპირზე მცხოვრებლები კი „ბათუმელებს“ უდასტურებენ, რომ ჭოროხის ამ ზოლში ინერტულ მასალებს ინტენსიურად იღებენ. ექსკავატორები და ტრაქტორები, ძირითადად, ღამის საათებში მუშაობენ მდინარის კალაპოტში.

ზოლს თუ აუყვები, მართლაც არის რამდენიმე ისეთი მონაკვეთი ჭოროხზე, სადაც თვალნათლივ ჩანს ტექნიკის მუშაობის კვალი. მდინარის რამდენიმე მონაკვეთზე არსებობს ღრმა და ფართო ორმოები, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ ამ მონაკვეთებიდან დიდი ოდენობით ქვიშა ამოუღიათ.

მდინარეებიდან ინერტული მასალების უკანონოდ მოპოვების გამოვლენა-აღკვეთა გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის აჭარის სამსახურს ევალება. ამ სამსახურს სათანადოდ აღჭურვილი სპეციალური ჯგუფი ჰყავს, რომლის მოვალეობაც სწრაფი რეაგირებაა. ამ ჯგუფის მიერ გამოვლენილი მნიშვნელოვანი კანონდარღვევის შესახებ საჯაროდ არაფერია ცნობილი.

ბაზარზე ერთი კუბური მეტრი ქვიშა-ხრეშის ფასი 30-40 ლარია.

დაპირისპირება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის აჭარის სამსახურში

ინფორმირებული პირების თქმით, რომლებიც ამავე დროს დაინტერესებული პირებიც არიან, ზედამხედველობის სამსახურში თანამდებობის პირებს შორის სერიოზული დაპირისპირება არსებობს. სამსახურის გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს შორის კონფლიქტი ინერტული მასალების ლიცენზიანტების კონტროლის საკითხს უკავშირდება. ამ სამსახურის თანამშრომლები ყვებიან იმის შესახებ, თუ როგორ მფარველობენ თანამდებობის პირები გარკვეულ ლიცენზიანტ კომპანიებს, რომლებიც სხვადასხვა უბანზე მოიპოვებენ ქვიშა-ხრეშს. იმავე პირების თქმით, საქმე ეხება არალეგალურ შემოსავლებს, რომელიც ნაწილდება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ზოგიერთი თანამდებობის პირსა და ძალოვანი უწყების თანამდებობის პირებს შორის. ოფიციალური დოკუმენტაცია, რაც ამ ბრალდებას დაადასტურებს, „ბათუმელებს“ არ გააჩნია.

ქვიშა–ხრეშის ბიზნესი

აჭარაში ქვიშა-ხრეშის მოპოვებაზე ლიცენზიებს გასცემს როგორც აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო, ისე საქართველოს მთავრობა. ლიცენზიები, წესით, უნდა გაიცეს იმ პირობით, რომ ინერტული მასალების მოპოვებამ ნაკლებად დააზიანოს გარემო. ლიცენზიანტებს უფლება აქვთ მდინარეებიდან ამოიღონ იმ ოდენობის ქვიშა-ხრეში, რაც მათ ლიცენზიის პირობით აქვთ განსაზღვრული. რამდენად კეთილსინდისიერად საქმიანობენ ლიცენზიანტები, ამას გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი აკვირდება. არც თუ იშვიათად, ლიცენზიანტი კომპანიები იმაზე მეტ მასალას მოიპოვებენ, ვიდრე ლიცენზიით არის განსაზღვრული.

ერთ-ერთი ასეთი ფაქტის შესახებ ინფორმაცია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა 2014 წლის 30 დეკემბერს გამოაქვეყნა. აუდიტის მიერ მომზადებული დასკვნა სტიქიის შედეგად ქობულეთის სანაპირო ზოლის დაზიანებული მონაკვეთის აღდგენას უკავშირდება. აუდიტი ამ ზოლის აღსადგენად მოპოვებული ინერტული მასალების კანონიერებაზე წერს:

`სამუშაოთა შესრულების შესახებ შპს „გზის“ მიერ წარმოდგენილი ანგარიშების შესაბამისად, სასარგებლო წიაღისეულის, ქვიშა-ხრეშის მოპოვების ადგილიდან დამუშავებულია და სანაპირო ზოლში შეტანილია სულ 7075 კუბური მეტრი ქვიშა ხერში, რაც 1946 კუბური მეტრით მეტია შპს „გზისთვის“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 5 ივლისის #715 განკარგულებით გამოყოფილ რაოდენობაზე. ამასთან აუდიტის მიმდინარეობის პერიოდისთვის სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების სხვა ლიცენზია ვერ იქნა წარმოდგენილი. შესაბამისად, სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციოდ ჩატარებული სამუშაოების შესრულება ბუნებრივი რესურსების არაკანონიერი გზით მოპოვების შესაძლო რისკებზე მიუთითებს“.

კიდევ ერთი მსგავსი ფაქტის შესახებ ინფორმაცია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა 2015 წლის 8 ივლისს გამოაქვეყნა. აუდიტის დასკვნის თანახმად „ხელოვნური ნაგებობების მშენებლობა-რეაბილიტაციის ქვეპროგრამის ფარგლებში, განხორციელებულია დამცავი გაბიონების მოწყობის სამუშაოების სახელმწიფო შესყიდვები. აუდიტის ჯგუფის მიერ მიმწოდებელ კომპანიებს გაეგზავნათ წერილები სამუშაოს შესრულების მიზნით გამოყენებული ქვიშახრეშოვანი მასალის მოპოვების დოკუმენტაციის წარმოდგენასთან დაკავშირებით. პასუხი მხოლოდ რამდენიმე კომპანიამ წარმოადგინა. წარმოდგენილი ინფორმაციით, ეს კომპანიები ქვეკონტრაქტის ხელშეკრულებით მესამე პირებს უკვეთავდნენ სამუშაოების შესრულებას ან მესამე პირებისგან ყიდულობდნენ ქვიშახრეშოვან მასალას. დამცავი გაბიონების მოწყობის სამუშაოების მიწოდების დოკუმენტაციის აუდიტით დგინდება, რომ მიმწოდებელი კომპანიების ნაწილს არ ჰქონდა ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის ლიცენზია ან მათ ვერ წარმოადგინეს ბუნებრივი რესურსების შესყიდვის დოკუმენტაცია. ზემოაღნიშნულის გამო არსებობს რისკები, რომ რიგ შემთხვევებში, შესაძლოა, ადგილი ჰქონდეს სასარგებლო წიაღისეულის ლიცენზიის გარეშე მოპოვებას“.

სტიქიური მოვლენები

გონიოს ხიდის ქვეშ თუ გაძვრები და მდინარე ჭოროხის მარცხენა სანაპიროს აუყვები, საერთაშორისო გზატკეცილიდან რამდენიმე კილომეტრში, განსაკუთრებით იმ მონაკვეთში, სადაც ქვიშა-ხრეშს ამუშავებენ, გროვებად დაყრილი საწარმოო ნარჩენები ბევრგან შეგხვდება. ყოველი გაწვიმების შემდეგ ეს ნარჩენები უპრობლემოდ ხვდება ჭოროხში, რადგან ნარჩენები ზედ მდინარის ნაპირზე აქვთ დაყრილი. ზედამხედველობითი დეპარტამენტის აჭარის სამმართველო ვალდებულია მსგავსი დარღვევები გამოავლინოს და რეაგირება იქონიოს, რადგან ეს გარემოსდაცვითი კანონმდებლობით აკრძალულია. მით უფრო, როცა დარღვევის გამოვლენას არავითარი ძალისხმევა არ სჭირდება.

გარდა ამისა, სხვადასხვა გარემოსდაცვითი კვლევებით, მდინარე ჭოროხიდან ინერტული მასალების ამოღება განსაკუთრებით დიდი დარტყმის ქვეშ აყენებს ბათუმის სანაპირო ზოლს – ზღვა, რომელიც მდინარიდან ინერტულ მასალებს ვეღარ იღებს, ანუ ვერ „იკვებება“, უფრო მეტ მიწას იტაცებს სანაპირო ზოლიდან. ზღვის მსგავსი „თავდასხმების“ გამო მოსახლეობასა და სახელმწიფოს არაერთხელ მიადგა ზიანი.

ინერტული მასალების მოპოვებას მოსახლეობა ასევე გამუდმებით აპროტესტებს აჭარის სოფლებშიც, თითქმის ყველგან, სადაც ქვიშა-ხრეშის მოპოვებაზე სახელმწიფოს ლიცენზია აქვს გაცემული. მოსახლეობას მიაჩნია, რომ მსგავსი ჩარევის შედეგად გარემო, სადაც ისინი ცხოვრობენ, სიცოცხლისთვის უსაფრთხო აღარ არის. თუმცა, ყოველი სტიქიის შემდეგ მთავრობა და ლიცენზიანტი კომპანიები სიტყვიერად განმარტავენ, რომ სტიქიური მოვლენების განვითარებასთან ინერტული მასალების მოპოვებას კავშირი არ აქვს.