სტუდენტი ნინო გალოგრე, თვლის, უკრაინის ბედი რომ არ გაიზიაროს საქართველომ საჭიროა ახალგაზრდების აქტიურობა:
„უკრაინაში პარაფირების ხელშეკრულებას მთვარობამ არ დაუჭირა მხარი, ამით უკრაინას გადაუკეტა ევროპისკენ მიმავალი გზა, აშკარად ჩანს რომ ეს არის რუსეთის ძალდატანებით. უკრაინაში მიმდინარე საპროტესტო აქციებს სოლიდარობას ვუცხადებთ, უკრაინელებს არ უნდათ რომ საბჭოთა კავშირი აღსდგეს, მომავალს ევროპას უკავშირებენ. სტუდენტებს გვაქვს არასამთავრობო ორგანიზაციები დაარსებული, არასამთავრობოებმა შევთანხმდით რომ სტუდენტური აქცია მოგვეწყო და სოლიდარობა გამოგვეხატა უკრაინისთვის. ხვალ სამიტზე საქართველოს ბედი გადაწყდება, ახალგაზრდებმა უნდა გადავწყვიტოთ რა არის ჩვენთვის პრიორიტეტული მომავალი,“ – ამბობს ნინო გალოგრე, არასამთავრობო ორგანიზაცია “ახალგაზრდები მომავლისათვის” დამფუძვნებელი.
„ვფიქრობთ ის რაც ხდება უკრაინაში არის რუსული პოლიტიკის გავლენა, მსგავსი საშიშროების წინაშე შეიძლება საქართველოც აღმოჩნდეს, ამიტომაც სტუდენტები უნდა ვიყოთ ფხიზლად,“ – ამბობს სტუდენტი ანა დიასამიძე, რომელიც არასამთავრობო ორგანიზაცია „ლოგოს გრუპის“ თავმჯდომარეა.
უკრაინის მხარდასაჭერი აქციის გამართვის იდეა სტუდენტების მიერ დაარსებულ რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციას „ახალგაზრდები მომავლისთვის“, „ლოგოს გრუპი“, „თავისუფალი ზონა“, „ახალგაზრდული ინიციატივა მომავალი საქართველოსთვის,“ ეკუთვნის.
სტუდენტური აქცია ევროპის მოედანზე რამდენიმე წუთს გაგრძელდა.
ამ ფონზე საზოგადოების დიდი ნაწილისთვის ჯერ კიდევ უცნობია, რომ პარლამენტში მთავრობამ ძეგლისთვის ძეგლის სტატუსის მოხსნის თაობაზე ძალიან ცუდი და მთლიანად კულტურულ მემკვიდრეობასთან მიმართებაში საშიში საკანონმდებლო ცვლილების ინიცირება მოახდინა. ინიციატივის თანახმად, კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ კანონში, ძეგლის სტატუსი მოხსნასთან დაკავშირებით ისეთი სუბიექტური და წმინდა შეფასებითი ფაქტორები შემოდის, როგორიცაა ძეგლისთვის ძეგლის სტატუსის მოხსნა – „განსაკუთრებულ შემთხვევებში, სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის აუცილებლობის არსებობისას~.
სინამდვილეში არავინ იცის, თუ რა იგულისხმება „განსაკუთრებულ შემთხვევაში~ და როგორ შეფასდება ესა თუ ის შემთხვევა განსაკუთრებულად. ან კიდევ, რას ნიშნავს „სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის აუცილებლობა~ და რატომ ჰგონია ხელისუფლებას, რომ იგივე ძეგლების სათანადოდ დაცვა რაიმეთი იმაზე ნაკლები სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის აუცილებლობაა, ვიდრე გაუგებარ „განსაკუთრებულ შემთხვევებში~ ძეგლისთვის ძეგლის სტატუსის მოხსნა.
არ ვაპირებ, რომ ჩემი მოსაზრება მთლიანად ამ საკანონმდებლო ინიციატივის სამართლებრივად მიუღებელ და გაუაზრებელ მხარეებს მივუძღვნა. ვფიქრობ, ეს საკითხი ისედაც ნათელია და კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ კანონში, რომლის უმთავრეს მიზანსაც კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა წარმოადგენს, ამ ტიპის საკონმდებლო ჩანაწერის ადგილი საერთოდ არ არის.
ახლა მე სულ სხვა რამ მაინტერესებს, მაინტერესებს ის, თუ რატომ მოამზადა ეს ცვლილება ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რა ინტერესი აქვს ძეგლებთან მიმართებაში და სინამდვილეში რა დგას კანონპროექტის მიღების მიზნად განმარტებით ბარათში აღნიშნული „გარკვეული შემთხვევების“ არსებობის უკან. პრინციპში, შემიძლია წარმოვიდგინო, ალბათ, ყბადაღებული ინვესტიციებისა და უხილავი ინვესტორების თემა.
თუმცა, მთავარი ინტერესის ადრესატი არა ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, არამედ კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროა. შესაბამისად, გულწრფელად მაინტერესებს, რას ფიქრობს ამ ცვლილებასთან დაკავშირებით კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო. ფიქრობს კი არადა, რას აკეთებს და გააკეთებს იმისთვის, რომ ეს ცვლილება არ მიიღონ.
ერთი რამ ცხადია, საკანონმდებლო ცვლილების მიღების შემთხვევაში, თავისუფლად შეიძლება სამინისტროს დასახელებას როგორც მინიმუმ სიტყვა „დაცვა“ ჩამოვაშოროთ.
ახლა პარლამენტის შესახებაც ვთქვათ. საკანონმდებლო ცვლილება მხოლოდ მაშინ შეიძენს იურიდიულ ძალას, თუ მას პარლამენტი დაუჭერს მხარს. ნებისმიერ ცოტათი მაინც თავმოყვარე და საკუთარი ფუნქციის მცოდნე პარლამენტისთვის კი ამ ტიპის საკანონმდებლო ცვლილების არა თუ მხარდაჭერა, არამედ განხილვაც კი მიუღებელი უნდა იყოს. რადგანაც, ეს საკანონმდებლო ინიციატივა კანონშემოქმედების თვალსაზრისით დამცინავი და დამამცირებელია პარლამენტისთვის. დამცინავი და დამამცირებელი იმიტომ, რომ პარლამენტმა არ იცის „განსაკუთრებული შემთხვევების“ და „სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის აუცილებლობის“ სახელით სინამდვილეში რას უჭერს მხარს.
მოკლედ, ეს ტესტია პარლამენტისთვის, თუ რომელ გზას აირჩევს. მშვიდად მისცემს დასტურს მთავრობას, თუ საკუთარ რეალურ ძალას აჩვენებს და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის მხარეს დადგება.
და ბოლოს, რა ბედი ელის ძეგლის სტატუსის მქონე კულტურულ მემკვიდრეობას იმ შემთხვევაში, თუ პარლამენტი ამ საკანონმდებლო ცვლილებას დაუჭერს მხარს? ელის ის, რაც მანამდე ნაციონალური მოძრაობის ხელისუფლებაში ყოფნის დროს კანონის დარღვევით ხდებოდა. უბრალოდ, ამჯერად ეს კანონის სახელით განხორციელდება და თანაც ბევრად უფრო ფორსირებული ფორმით. რაც მთავარია, ყველაფერი, „განსაკუთრებული შემთხვევების“ და „სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის აუცილებლობის არსებობით“ შეინიღბება.
სააგენტოს მიერ გამოქვეყნებული მონაცემებით ჩანს ისიც, რომ ტენდერების ჩაშლის მიზეზი პოტენციურ მონაწილეთა პასიურობაა. ბოლო პერიოდში კერძო კომპანიები სახელმწიფო სტრუქტურების მიერ გამოცხადებულ ტენდერებში მონაწილეობისგან თავს იკავებენ. ხშირია შემთხვევაც, როცა გამოვლენილი გამარჯვებული შეთანხმებულ მოვალეობებს თავს ვეღარ ართმევს, რის შემდეგაც მერია იძულებულია დადებული ხელშეკრულება გააუქმოს და იმავე სამუშაოზე ახალი ტენდერი გამოაცხადოს, რის გამოც დაგეგმილი სამუშაოები დროში იწელება, აუთვისებელი თანხა კი ბიუჯეტში ნაშთის სახით რჩება. საკრებულოში შიშობენ, რომ ნაშთიანი ბიუჯეტის შემთხვევაში შესაძლებელია ცენტრალურმა მთავრობამ კონკრეტული პროექტების დაფინანსებაზე უარი თქვას.
ჩავარდნილი ტენდერების უმეტესობა სამშენებლო სამუშაოებს უკავშირდება, მხოლოდ მცირე მაჩვენებლებით ფიქსირდება იგივე პრობლემა ჯანდაცვისა და განათლება – კულტურის სფეროში.
გამოცხადებული ტენდერების მიმართ კომპანიების მხრიდან ნაკლები ინტერესის გამო მერიას ის ინფრასტრუქტურული პროექტებიც გაუხანგრძლივდა, რომელთა დასაფინანსებლადაც საქართველოს ინფრასტრუქტურისა და რეგიონალური განვითარების სამინისტროსგან ტრანსფერი საგანგებოდ გამოითხოვა: „ჩვენ ვთხოვეთ ხელისუფლებას, გამოეყო დამატებითი თანხა ცალკეულ უბნებში გზების მონაკვეთების რეაბილიტაციისთვის და აქაც ჩაიშალა ტენდერი. როცა ტენდერს ვაცხადებთ, ცხადია, წინასწარ არ ვიცით, ვინ იქნებიან პრეტენდენტები, რის გამოც იმის ძებნა, თუ ვის უნდა მიეღო მონაწილეობა და არ მიიღო _ რთულია. ამიტომაც ძნელია სავარაუდო პრედენტების გამოკითხვა, თუ რა არ მოსწონთ მათ და სხვა პირობების შემთხვევაში მიიღებდნენ თუ არა მონაწილეობას“ – ამბობს ბათუმის მერი ჯემალ ანანიძე.
რას უკავშირდება ბათუმის მერიის მიერ გამოცხადებული ტენდერების მიმართ ინტერესის ნაკლებობა, ამის შესახებ „ბათუმელებმა“ იმ კომპანიების ხელმძღვანელ პირებს ჰკითხა, რომლებსაც გასულ წლებში მერიასთან მსგავსი თანამშრომლობის გამოცდილება აქვთ. მათგან უმეტესობამ მიზეზების დასახელებაზე უარი თქვა, ზოგიერთმა კი პრობლემებზე საჯაროდ საუბრისგან თავშეკავება მომავალში მერიასთან ურთიერთობების შესაძლო გაფუჭების ვარაუდით ახსნა.
შპს „მენას“ დირექტორის, მერაბ კერესელიძის თქმით კი, რომელსაც ცოტა ხნის წინ ბათუმის მერიასთან ტენდერის შედეგად დადებული შეთანხმება ჩაეშალა, უკმაყოფილების მიზეზი დაწესებული თანხის ოდენობა იყო: „იმაზე მეტი მიჯდებოდა, ვიდრე ტენდერით იყო გათვალისწინებული, რის გამოც შეთანხმება ჩავშალე. ისედაც დაბალ თანხა აცხადებენ ტენდერს, ამის შემდეგ ფასი დაიწევს, შემდეგ უკვე ამ დაწეული ფასით აცხადებენ ტენდერს და ფაქტობრივად კომპანიას არაფერი რჩება.“
ტენდერის ჩავარდნის კონკრეტულ მიზეზებზე ვერც მერიის ერთ-ერთი სატენდერო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე მამუკა თამაზაშვილი საუბრობს. ის ამბობს, რომ როცა კომისია ტენდერს აცხადებს, „იქ ინფორმაცია იმდენად დეტალურადაა დაწურული და სავარაუდო ფასებიც შესწავლილი, რომ შემსრულებლის მიერ თანხის მნიშვნელოვნად დაწევა შეუძლებელია, თუმცა გათვალისწინებულია მოგებაც, რამაც კომპანია უნდა დააინტერესოს. მაგრამ არ ვიცი, რატომ არ ინტერესდებიან ისინი, ალბათ მაინც არ აწყობთ.“
სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს ვებგვერდზე გამოქვეყნებული მონაცემების გადამოწმებით დგინდება, რომ იმ ტენდერებიდან, რაც ბათუმის მერიამ 2013 წლის იანვრიდან დღემდე გამოაცხადა, 28 ტენდერი ჩაიშალა, მათ შორისაა გარკვეული ხარვეზების გამო ან სხვა მიზეზით შეწყვეტილი ტენდერებიც, უმეტესობა კი მხოლოდ იმიტომ ჩაიშალა, რომ ტენდერში მონაწილეობა არც ერთმა კომპანიამ არ მიიღო.
ბათუმის მერს მიზეზებთან დაკავშირებით რამდენიმე ვერსია აქვს:
„თუ შევადარებთ წინა წლების სატენდერო პირობებს, მაქსიმალურად შეიზღუდა ავანსის, ანუ თანხის წინასწარ გაცემა გამარჯვებულ კომპანიებზე. პრაქტიკამ გვაჩვენა, რომ როცა კომპანია წინასწარ იღებს ავანსს, ზოგჯერ აღმოჩნდება, რომ მას სხვა სამუშაოებიც აქვს დაწყებული, რომელსაც ჩვენგან მიღებული ავანსით ამთავრებს. დგება მოცემულობა, რომ მან ამ ფულით დაამთავრა სხვა სახელშეკრულებო ვალდებულება და როცა მოვიდა ჩვენი საქმის დაწყების დრო, თანხა აღარ ჰქონდა.“ – განმარტავს ჯემალ ანანიძე. მისივე თქმით, ამ პრობლემის მოსაგვარებლად მერიაში მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ავანსს გამარჯვებულ კომპანიაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში გასცემენ, თუ შეკვეთილი სამუშაოები მასალების იმპორტირებას საჭიროებს.
კიდევ ერთი დეტალი, რამაც სატენდერო პირობები შეცვალა არის ის, რომ შესრულებული სამუშაოს ხარისხთან დაკავშირებით შემსრულებელს ექსპერტიზის დასკვნის წარდგენას ავალდებულებს: „კონტროლმა გვიჩვენა, რომ შესრულებული საქმე სადავო გახდა და საქმე სასამართლომდეც კი მივიდა. იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენად ხარისხიანად შესრულდა სამუშაოების ყველა კომპონენტი, ექსპერტიზის დასკვნა გახდა საჭირო, ამიტომ მოთხოვნებს ეს კომპონენტიც დავამატეთ.“ – ამბობს ბათუმის მერი.
საკრებულოს წევრი მამული ჟღენტი კი ტენდერებთან დაკავშირებით პრობლემას სხვაგვარად ხედავს. ის ამბობს, რომ მერიაში უფრო მეტს იმაზე ფიქრობენ, როგორ ნახონ სიკეთე ტენდერებისგან, ვიდრე პრობლემის მოგვარებაზე.
„როცა კეთდება პროექტი, მას მოყვება ხარჯთაღრიცხვა. მერია ამ ყველაფრის მომზადებაში იხდის გარკვეულ თანხას, რის შემდეგაც, მაგალითად, ცხადდება 100 ათასიანი ტენდერი. შემოდის კომპანია და ამბობს, რომ ამ სამუშაოს ორმოცდაათად შეასრულებს. უკვე საეჭვოა. რა გამოდის, პროექტის დამამზადებელმა მოატყუა მერია? თუ არ მოატყუა, ნახევარ ფასად როგორ აძლევს ამ სამუშაოს?!“ – კითხულობს საკრებულოს წევრი.
ტენდერით გათვლილი თანხის განახევრების შემდეგ, ხშირ შემთხვევაში, საქმის წარუმატებლად დასრულებაზე მერიაშიც საუბრობენ. შექმნილი ვითარებიდან გამოსავლის ძებნას მერია დიდი პროექტების საჯარო განხილვებზე გეგმავს.
ტენდერის ხშირად ჩაშლის მიზეზებთან დაკავშირებით „ბათუმელებმა“ ქალაქის მერს კიდევ ერთ საკითხზე დაუსვა შეკითხვა. წარსულში მსხვილ ტენდერებს ხშირად იგებდნენ კომპანიები, რომელთა უკანაც ყოფილი მმართველი პარტიის წევრები ან მათთან დაახლოებული პირები, მათი პარტიის მსხვილი შემწირველები იდგნენ. საუბრობენ იმაზე, რომ მათი ერთგვარი მონოპოლია სხვა კომპანიებს სახელმწიფო ტენდერებში წარმატების შანსს არ უტოვებდა, რის გამოც სხვა კომპანიები ვერ განვითარდნენ და არც შესაბამისი გამოცდილება აქვთ. წარსულში მსხვილი შემსრულებლები კი, რომლებმაც შესაბამისი გამოცდილებაც დააგროვეს, ახლა ტენდერებში მონაწილეობისგან თავს იკავებენ. ამ საკითხთან დაკავშირებით ბათუმის მერის პასუხი ასეთია: „თუ ვინმე ფიქრობს, რომ რაღაც ვითარებების შეცვლის გამო ტენდერებში მონაწილეობა არ უნდა მიიღოს, ეს მისი პრობლემაა.“
სამი შვილის დედას, 102 წლის ზექიე ბერიძეს 16 შვილთაშვილი და ორი შვილთაშვილიშვილი ჰყავს, რამდენიმე კვირის წინ კი მის შვილთაშვილს ტყუპი გოგონა შეეძინა. უხუცესი ბებია ამბობს, რომ წასვლით ვერ წავა, თუმცა დანამდვილებით იცის, რამდენიმე დღეში მის სანახავად შვილთაშვილი სოფელში ავა და პატარა ანასა და ინას მალე ნახავს: „იმდენი ვართ, რა მეითლის. შვილიშვილები მოდიან და მსტუმრობენ, ხშირად მოდიან სანახავად, ახლა ტყუპებიც შემოგვემატა, მე ვერ წავალ, მაგრამ მათ ამოვლენ და პატარებსაც ვნახავ, შვილიშვილებთან და რძლებთან ერთად ვარ ასე, მივლიან, მაგრამ 100 წელს რომ გადახვალ, მერე ყველაფერი სხვანაირია, აღარ გახსენდება ბევრი რამე, სმენით კარგად ვეღარ გონილობ, მაგრამ მადლობა ღმერთს, ჩემი ფეხით დავდივარ და მოსავლელი არ ვარ“ – ამბობს ზექიე ბერიძე.
უხუცესი ამბობს, რომ დროსთან ერთად ყველაფერი შეიცვალა, ისეთი გაჭირვება აღარ არის, ადრე რომ იყო, მისი აზრით ცხოვრებაც გაადვილდა: „ახლა ადვილია ცხოვრება, მაშინ ასე სად იყო, ჩაი უნდა გეკრიფა, თუთუნი გამოგეყვანა… ვწვალობდით, ფერმაშიც ვმუშაობდი და აბრეშუმიც გამომყავდა, მაშინ მანქანა სად იყო, ზურგით დაგვქონდა მეშოკები, იმფერი გაჭირვება ახლა ვერ იქნება, ყველაფრიდან გვიჭირდა, ყველას უჭირდა, მარტო ჩვენ კი არა“.
ისე გათხოვდა, არ იცოდა მისი მომავალი ქმარი ვინ იყო, ქმარი პირველად ქორწილის დღეს ნახა:
„ახლოდან გამოვთხოვდი, ზენდიდი ჰქვია ჩემს სოფელს, რამდენი წლის ვიყავი, რომ გავთხოვდი, ვერ გეტყვით, სირცხვილია, პატარა ვიყავი და რას იტყვიან. ქმარს გათხოვებამდე არ ვიცნობდი, რომ მომიყვანა მაშინ გავიცანი, ქორწილზე ვნახე, ახლა, რომ არის, ადრე ასე სად იყო ნენი“ – ამბობს მოხუცი.
ოჯახის შექმნიდან რამდენიმე წელიწადში ბერიძეების ოჯახი რეპრესიების მსხვერპლი გახდა. 1937 წელს ზექიეს ქმარი, ნური ბერიძე ძმასთან, მუხამედთან ერთად დაიჭირეს. მათ სამშობლოს ღალატი დააბრალეს, ნური გადაასახლეს, მუხამედი კი დახვრიტეს. ზექიე ბერიძის შვილი ამირანი ამბობს, რომ ამის მიზეზი მამიდისა და მისი ქმრის თურქეთში გადასვლა გახდა: „ჩემი მამიდა ქმართან ერთად თურქეთში გადასულა, ამის გამო მამა და ბიძია დაიჭირეს, ბიძა დახვრიტეს, მამა გადაასახლეს. სამამულო ომის დაწყებამდე მამა წერილებს გზავნიდა, ომის შემდეგ კვალი დაიკარგა, მის შესახებ არაფერი ვიცით. მე მამა არ მახსოვს, დედამ გამზარდა, მხოლოდ ის მახსოვს, ოჯახში ბევრი რომ ვიყავით, ბიცოლა, ბიძაშვილები, მამიდაშვილებიც ჩვენთან იზრდებოდნენ, რადგან მათი მშობლები თურქეთიდან ვეღარ გადმოდიოდნენ“.
ზექიე ბერიძე განვლილ წლებს დღესაც მტკივნეულად იხსენებს: „კაცები რომ დაიჭირეს, ქალებს უნდა გვერჩინა ოჯახი. დედამთილ-მამათილი კი მყავდა, მაგრამ მოხუცები იყვნენ და ფიზიკურად არ შეეძლოთ. სამი შვილი მე მყავდა, ყველა საქმე ქალებს გვიწევდა. მახსოვს, აზოტს რომ მოვიკიდავდი ზურგზე, ცენტრიდან 4 კილომეტრი ამომქონდა ფეხით. ასე ვწვალობდი, აბა რა უნდა მექნა, ძნელი კი იყო, მაგრამ რას იზამდი, მაშინდელი გაჭირვება სხვანაირი იყო. მეც მამა ადრე გარდამეცვალა, პატარა ვიყავი, არ მახსოვს, დედამ გამზარდა, დედის მსგავსად მეც ქმრის გარეშე გავზარდე შვილები“ – მიამბობს ზექიე ბებია.
ზექიეს რძალი, 68 წლის ასიე ბერიძე ამბობს, რომ უხუცესი ბებია ოჯახის სხვა წევრების შეწუხებას ერიდება: „ზოგჯერ, თუ გაცივდება და წნევა აუწევს, ეს არის, არ შეგაწუხებს, წუწუნი არ ჩვევია, დიდი ოჯახი გვაქვს, სტუმრები ხშირად მოდიან და მეც ვუმასპინძლდები“.
102 წლის ბებიას ხელისუფლება საჩუქრად ყოველ წელიწადს 500 ლარს გადასცემს. გასულ წელს ზესოფლელი უხუცესი ბიძინა ივანიშვილმაც მოინახულა.
მიწისძვრის სიმძლავრე 4,2 მაგნიტურა იყო. სეისმური მონიტორინგის ცენტრის ინფორმაციით, მიწისძვრის ეპიცენტრი ანაკლიასთან ახლოს, შავი ზღვის სანაპირო ზოლიდან 37 კილომეტრზე იყო.
შეგახსენებთ, 15 ნოემბერს 3,3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა თბილისშიც. მიწისძვრის ეპიცენტრი თბილისთან ახლოს მდებარეობდა.
კონცერტის ორგანიზატორია ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი და ჩაქვის წმინდა დავით აღმაშენებლის სახელობის სასულიერო სკოლა (ხელმძღვანელი დეკანოზი მამა არჩილ ჩხარტიშვილი). მასშიმონაწილეობას იღებს: ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრის კვარტეტი ”ნოტა”, ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრის ვოკალური კვარტეტი “Four you”, ვაჟთა ვოკალური ანსამბლი ”ბათუმი”, ქორეოგრაფიული ანსამბლი ”მწვერვალი”, ვოკალური ანსამბლი ”ქართული ხმები” და სხვა.
გაყიდული ბილეთების თანხა მთლიანად მოხმარდება 2011 წელს ხანძრის შედეგად განადგურებული ჩაქვის წმინდა დავით აღმაშენებლის სახელობის სასულიერო სკოლის აღდგენით სამუშაოებს.
ბილეთის ღირებულება შეადგენს 10 (ათი) ლარს. ბილეთები იყიდება ხელოვნების ცენტრის სალაროში (მის: ოდისეი დიმიტრიადის ქ. # 1; ტელ: 27-62-40)
კონცერტის შესახებ ინფორმაცია შეგიძლიათ იხილოთ მუსიკალური ცენტრის ვებგვერდზე www.muscenter.ge
როგორი იქნება მასწავლებელთა განვითარების ახალი სქემა და ვინ მუშაობს მასზე? – ამ კითხვებით „ბათუმელებმა“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიმართა. სამინისტროში აცხადებენ, რომ მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ახალი სქემა, რომელზეც სამინისტრო მუშაობს, ძველ სქემას ჩაანაცვლებს, თუმცა სქემის დეტალებს ვერ აკონკრეტებენ.
„კონცეფციის განხილვა ახლო პერიოდში მოხდება, რომლის თანახმად, სერტიფიცირების გამოცდა ტრანსფორმირდება და იგი პედაგოგთა შეფასების ერთადერთი კრიტერიუმი აღარ იქნება. მას დაემატება პრაქტიკული ნაწილი და პედაგოგის მიერ სხვადასხვა აქტივობებში დაგროვილი კრედიტი. შესაბამისად, პედაგოგის შეფასება კომპლექსური გახდება.
რაც შეეხება ახალი კარიერული განვითარების სქემას, ის პედაგოგთა საჭიროებებზე იქნება მორგებული და ყველასთვის სავალდებულო იქნება“. _ ასეთია პასუხი საქართველოს განათლების სამინისტროდან.
„ბათუმელები“ განათლების სისტემაში არსებულ პრობლემებსა და ახალი სქემის მოლოდინზე განათლების სპეციალისტებსა და პედაგოგებს ესაუბრა.
„საჭიროა არსებობდეს პროფესიული განვითარების მრავალფეროვანი საშუალებები, რაც მიბმული იქნება კარიერულ ზრდასთან და შესაბამისად ხელფასის მატებასთან. ასევე აუცილებელია არსებობდეს ხარისხის მართვის ისეთი მექანიზმები, რაც საშუალებას მოგვცემს, დავრწმუნდეთ, რომ მასწავლებლის კარიერული ზრდა არის არა ფორმალური პროცესი, არამედ რეალურად აისახება სასწავლო პრაქტიკისა და მოსწავლეთა შედეგების გაუმჯობესებაზე“ _ აღნიშნა „ბათუმელებთან“ განათლების სპეციალისტმა სოფიო გორგოძემ.
სერტიფიცირებისა და მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების პროცესში არსებული ხარვეზების შესახებ საუბრობს სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის განათლების სპეციალისტი თამარ მოსიაშვილი. იგი მიიჩნევს, რომ 2010 წლიდან დღემდე მთავარი აქცენტი გამოცდებზე იყო გაკეთებული, ხდებოდა მასწავლებელთა სელექცია გამოცდების შედეგების მიხედვით და აქცენტი არ იყო გაკეთებული ყველაზე მნიშვნელოვანზე _ სკოლაში მასწავლებლების მიღწევებსა და საქმიანობებზე.
„მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში მასწავლებლების მხოლოდ 20%-ია სერტიფიცირებული, ამ შედეგს პოზიტიურად შევაფასებდი, რადგან მასწავლებლების უმრავლესობას იმ დროს აქვს მიღებული უმაღლესი განათლება, როდესაც სხვა მოთხოვნები იყო. მასწავლებლებმა ისწავლეს ბევრი რამ, ბუნებრივია ეს პროცესი უნდა გაგრძელდეს, ახალი მასწავლებლების სისტემაში შემოსვლაც მნიშვნელოვანია. მასწავლებლების დამოკიდებულება სიახლეებთან კრიტიკულია, რაც გასაგებია, რადგან მათ რთულ „დროებაში“ უწევთ მოღვაწეობა. რთულია შეაფასო სქემა, რომელიც ჯერ არაა გამოქვეყნებული, იმედია ახალი სქემა ორიენტირებული იქნება მასწავლებლის კარიერულ ზრდაზე“ _ ამბობს თამარ მოსიაშვილი.
მარინა გაბაიძე მე-10 საჯარო სკოლის გეოგრაფიის სერტიფიცირებული პედაგოგია. მისი აზრით, სამინისტროს მხრიდან ხშირი სისტემური ცვლილება არა მარტო პედაგოგების, მთლიანად სკოლის ინტერესებს აზარალებს. „მიმაჩნია, რომ ჯერ არსებული სისტემის მეცნიერული ანალიზი უნდა მომხდარიყო და შემდეგ დაეწყო განათლების სამინისტროს ახალ სქემაზე ფიქრი. ვფიქრობ, ახალი სქემაც სპონტანურია და ბევრ კითხვებს გააჩენს,“ _ ამბობს ის.
მარინა გაბაიძეს სხვა კითხვებიც აქვს სამინისტროსთან: „როცა მინისტრი ამბობს, რომ სერტიფიცირება აღარ იქნება აუცილებელი, მაშინ გამოდის ჩვენ არანაირი პრივილეგია აღარ გვექნება? მაშინ რით განისაზღვრება პედაგოგის კვალიფიკაცია, ვინ არის კარგი პედაგოგი, ვის ეკუთვნის მაღალი ანაზღაურება?“
მიუხედავად ამ კითხვებისა, მარინა გაბაიძე ამბობს, მძიმე შრომისა და ფსიქოლოგიური ბარიერების გარდა, სერტიფიცირებას კვალიფიკაციის თვალსაზრისით, არაფერი მიუცია პედაგოგებისთვის: „როგორც ვმუშაობდი ადრე, ისე ვმუშაობ ახლაც. უბრალოდ მეტი პასუხისმგებლობა გააღვიძა ამ ფაქტმა ჩემში. მოტივირებული ვიყავი ჩამებარებინა გამოცდა, რადგან ამით ჩემს, როგორც პედაგოგის კვალიფიკაციას გაესმებოდა ხაზი.“
სერტიფიცირებული პედაგოგები მიიჩნევენ, რომ განათლების სამინისტრომ ისინი არათანაბარ მდგომარეობაში ჩააყენა იმ პედაგოგებთან მიმართებაში, ვისაც სერტიფიცირება არ გაუვლია: „გურამიშვილს აქვს მართლის თქმის პრინციპი: „ავს თუ ავი არ ვუწოდო, კარგს სახელად რა დავარქვა“. რატომ არ უნდა ერქვას კარგ მასწავლებელს კარგი? დაერქვას ყველაფერს თავისი სახელი. ვისაც ნაკლები განათლება აქვს, რატომ არ უნდა ვიყო მასზე პრივილეგირებული, თუნდაც ანაზღაურებით“ _ ამბობს მე-16 საჯარო სკოლის პედაგოგი, ნაირა ჯანელიძე.
მისი აზრით, სერტიფიცირება პედაგოგთა ერთგვარი ლუსტრირება იყო, თუმცა ჰქონდა ხარვეზებიც. „განათლების სისტემა კონსერვატორულია და ხშირ და სპონტანურ ცვლილებას ვერ ეგუება. ცვლილებები თაობათა ცვლაზე უნდა იყოს მიბმული და არა მთავრობის ცვლილებებზე. სწავლებაში ყველაზე მაღალი საფეხური არის შეფასება, ეს არ მომხდარა და უცებ გადავდივართ ახალზე, იქნებ ესეც პრობლემურია? ძველმა შექმნა ნიჰილიზმი, რა გარანტია არსებობს, რომ ახალი იქნება უკეთესი?!“
პედაგოგის აზრით, ახალი სქემა, რომელზეც განათლების მინისტრი საუბრობდა, მასწავლებლებისთვის ამჯერადაც ბუნდოვანია: „არ ვიცი შინაარსი, სტრუქტურა და ბუნებრივია ვერც შეფასებას გავაკეთებ, რამდენად უკეთეს სქემას გვთავაზობს სამინისტრო. არ მომხდარა წინას შეფასება, მხოლოდ სტატისტიკით დაკმაყოფილდნენ. არა მგონია ეს სწორი მიდგომა იყოს“.
პედაგოგების აზრით, სამინისტროს პოლიტიკა სკოლებთან მიმართებაში არათანმიმდევრულია. ბათუმის მე-10 საჯარო სკოლის ბიოლოგიის სერტიფიცირებული პედაგოგის, თინიკო ბერიძის აზრით, სამინისტრო ცდილობს სისტემური პრობლემა ნაჩქარევად ჩაანაცვლოს: „ის, რომ სკოლები შეიძლება დარჩეს მასწავლებლის გარეშე, მხოლოდ ამის დანახვით არ გადაწყდება პრობლემა. სამინისტრომ ალბათ ისიც დაინახა, რომ ძალიან ცოტაა პედაგოგობის მსურველი. ადამიანს მოსთხოვო კერძის დამზადება პროდუქტის გარეშე, ცოტა რთულია. შედეგზე რომ გახვიდე, ამაზე უნდა იმუშაო“.
პედაგოგი სახელმწიფოს მხრიდან უყურადღებობაზეც საუბრობს: „გვთხოვენ ევროპულ დონეზე მუშაობას და გვიხდიან აფრიკულ ხელფასს. სამინისტროს არ უზრუნია იმაზე, რომ სკოლებს ჰქონდეს ძლიერი ტექნიკური ბაზა, არ უზრუნია ჩვენს გადამზადებაზე. ჩვენ გვჭირდება პროფესიონალების მიერ ჩატარებული ტრენინგები, ახლა იწყებენ მასწავლებელთა სახლში რაღაც პროექტს, მაგრამ არ ვიცი ვინ იქნებიან ტრენერები, რამდენად სანდოა მათი კვალიფიკაცია. შეიძლება პედაგოგი სერტიფიცირებულია, მაგრამ მე მაინც მქონდეს კითხვები მის კვალიფიკაციაზე. არც ახლა ვიცით, რას გვთავაზობენ, რა იქნება სამომავლოდ. ერთი სიტყვით, სისტემაში ძალიან დიდი პრობლემაა და ყველა სქემა, რომელიც აქამდე მოქმედებდა, გასაანალიზებელია. თუ ახალ სქემაზეც პროფესიონალებმა არ იმუშავეს, ჩათვალეთ, რომ ეს სქემაც ჩავარდნილია“.
ქეთინო გვარჯალაძე პირველი საჯარო სკოლის პედაგოგი
ქეთინო გვარჯალაძე სერტიფიცირებული პედაგოგია. ის ბათუმის #1 საჯარო სკოლაში ქიმიას ასწავლის. პედაგოგი ამბობს, რომ მომხრეა სიახლეებისა და განვითარების: „სერტიფიცირებამ არაფერი მომცა-მეთქი, ვერ ვიტყვი, რადგან გამოცდის ჩაბარებას სჭირდება შრომა და დრო. თუმცა, პედაგოგის დონე მარტო ამით არ განისაზღვრება. აუცილებელია საგაკვეთილო პროცესის შეფასება. სამინისტრო ვარდება უკიდურესობაში. გვთავაზობს მხოლოდ ერთ გზას. სერტიფიცირებამ გამოგვაფხიზლა პედაგოგები, ესეც საჭიროა, მაგრამ უნდა გვქონდეს სხვა ალტერნატივაც. ახლა საუბარია კრედიტების დაგროვებაზე, ახალ სისტემაზე, მაგრამ რა როგორ უნდა მოხდეს, თითქმის არც ერთ პედაგოგს ჩემ ირგვლივ ინფორმაცია არ აქვს.
არ ვიცით რითი განისაზღვრება კვალიფიციური პედაგოგის ანაზღაურება, არც იმაზე გვაქვს ინფორმაცია, აქვს თუ არა ჩემს სერტიფიკატს ძალა ან რამდენ ხანს ექნება. პროცესები ისევ ძალიან ბუნდოვნად მიდის. ყველა სხვადასხვანაირად ლარაკობს და მე, როგორც პედაგოგს, რა მელის სამომავლოდ, ვერ გავარკვიე“.
„ცვილის ფიგურების მუზეუმში ვაპირებდი ფოტორეპორტაჟის მომზადებას, ამისთვის კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს მივმართე რომ გაეხსნათ მუზეუმი, როგორც კი გამიხსნეს კარი და შევედით პირველივე ოთახში მედეას ქანდაკება დაგვხვდა დაზიანებული იყო შუაზე გადატეხილი, ვიკითხე რა სჭირდა ფიგურას, თუმცა არავის არ ქონდა ინფორმაცია. მეორე ოთახში ერთი ქანდაკება მთლიანად იყო დამსხვრეული, ვერც კი გავარჩიე ვისი იყო, შემდეგ უკვე მუზეუმის თანამშრომლებმა აღნიშნეს რომ გატანილია ტექნიკაც,“ – ამბობს ნინო ხოზრევანიძე „ინტერპრესნიუსის“ ჟურნალისტი.
ცვილის ფიგურების მუზეუმის შენობა ბათუმის მერიის ბალანსზეა, თავად ცვილის ფიგურები კი აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს ბალანსზე. მუზეუმის მოვლა-პატრონობა სწორედ სააგენტოს ევალებოდა.
„დაცვა არ ყავდა მუზეუმს. ვიდეოთვალი გაფუჭებული იყო. ჩვენს ბალანსზე არაა შენობა და ვიდეოთვალს როგორ ჩავრთავდით. შემთხვევით აღმოაჩინეს, წინაკვირას ვიყავით ბოლოს აქ. კვირაში ორჯერ მოვდიოდით მუზეუმში,“ – აცხადებს აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ხელმძღვანელი ბიძინა აფხაზავა.
ნაციონალური მოძრაობის წევრი და აჭარის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი ასმათ დიასამიძე აჭარის მთავრობას სწრაფი რეაგირებისკენ მოუწოდებს.
„დაგეგმილი იყო იარაღის მუზეუმის გახსნა, იგეგმებოდა აგრეთვე ხელნაწერთა და წიგნის მუზეუმის გახსნა, ახლის აშენება კი არა ძველს ვერ ეპატრონა ეს მთავრობა, ფაქტის წინაშე დავდექით ყველანი, გაიძარცვა მუზეუმი, განადგურებულია ექსპონატები, ტურისტებს კი არა ადგილობრივ მოსახლეობასაც არ ქონია საშუალება გაცნობოდა ექსპონატებს. აღმოჩნდა რომ მუზეუმს დარაჯიც არ ყავს, საჭიროა ყველა პასუხისმგებელმა პირმა აგოს პასუხი აღნიშნულის გამო. ფაქტია რომ გაკეთებულსაც ვერ უპატრონა ახალმა მთავრობამ,“ – აცხადებს ასმათ დიასამიძე.
ბათუმის ცვილის ფიგურების მუზეუმი გასული წლის ოქტომბერში გაიხსნა და სულ ორი კვირა იმუშავა.
მუზეუმის გაძარცვის ფაქტს ადასტურებს აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ხელმძღვანელი ბიძინა აფხაზავაც. აფხაზავას განცხადებით ამჟამად მეტი ინფორმაციის მოწოდება არ შეუძლია.
ცვილის ფიგურების მუზეუმის გაძარცვასთან დაკავშირებით დღესვე 17:30 წუთზე ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის ოფისში ბრიფინგია დაგეგმილი.
მუზეუმი გასულ წელს გაიხსნა და სულ ორი კვირა იმუშავა.
„ბათუმის პორტში იმყოფება ამერიკის სამხედრო ხომალდი. სამი დღის განმავლობაში დაგეგმილია სხვადასხვა ღონისძიებები. ერთ-ერთი ღონისძიება არის სპორტული ღონისძიება. ამხანაგური მატჩი ძალიან საინტერესოდ და დაძაბულად მიმდინარეობს,“ – განაცხადა სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის მეორე რანგის კაპიტანმა მერაბ კვაჭაძემ ჟურნალისტებთან საუბრისას.
„გვიხარია რომ თქვენ ქალაქში ვართ. მადლობლები ვართ რომ გვმასპინძლობთ. ეს თამაში თქვენს ბიჭებთან, სანაპირო დაცვის წარმომადგენლებთან იმართება, როგორც ვამჩნევთ თქვენგან ფეხბურთში ბევრი რამ უნდა ვისწავლოთ,“ – განაცხადა ამხანაგური მატჩის მონაწილე ტედ ვერონესმა.
ამხანაგური მატჩი სანაპირო დაცვის თანამშრომლების გამარჯვებით დასრულდა, ანგარიშით 4:0.
ამერიკული სამხედრო ხომალდი საქართველოს გეგმიური საპორტო ვიზიტით 11 ნოემბერს ეწვია. ვიზიტის ფარგლებში საქართველოს სანაპირო დაცვასთან ერთობლივი წვრთნებიც ჩატარდება.
დღეს გამართულ სხდომაზე აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის მრჩეველთა საბჭოს თავმჯდომარის პოსტზე ოთხი ხმით ერთის წინააღმდეგ ზაზა ხალვაში აირჩიეს, ხოლო მოადგილედ, ხუთი ხმით, ოლღა ჟღენტი.
საბჭოს თავმჯდომარეობის სურვილი ჰქონდა რადიო „თავისუფლების“ ჟურნალისტს აჭარაში, ნატა იმედაიშვილსაც, რომელმაც საბჭოს სხდომაზე ერთი ხმა მიიღო.
შეგახსენებთ, რომ 2005 წელს, ნატა იმედიაშვილმა, რომელიც მაშინ აჭარის ტელევიზიის საინფორმაციო სამსახურის ხელმძღვანელად მუშაობდა, პროტესტის ნიშნად დატოვა თანამდებობა. იგი ამის მიზეზად ტელევიზიის დირექტორის, ზაზა ხალვაშის მხრიდან ზეწოლას და ტელევიზიაში ცენზურას ასახელებდა.
აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის მრჩეველთა საბჭო ხუთი წევრითაა დაკომპლექტებული. საბჭოს წევრები არიან ნატა იმედაიშვილი, ზაზა ხალვაში, ვახტანგ ღლონტი, გიორგი ირემაძე და ოლღა ჟღენტი. აჭარის უმაღლეს საბჭოში, რომელიც ტელევიზიის მრჩეველთა საბჭოს ამტკიცებს, ყველა კანდიდატი „ქართული ოცნების“ ფრაქციების მიერ იყო წარდგენილი.
კოალიცია „მედიის ადვოკატირებისთვის“მიიჩნევს, რომ აჭარის უმაღლესმა საბჭომ უგულებელყო „მაუწყებლობის შესახებ” საქართველოს კანონი და დაარღვია საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს მრჩეველთა საბჭოს წევრების არჩევის ამ კანონით განსაზღვრული კვოტირების სისტემა.
ორგანიზაციას „ცვლილებები თანაბარი უფლებებისათვის“ ეწოდება. დამფუძნებლები გაფართოებას „ორმოცდაათს პლუს ერთის“ პრინციპით გეგმავენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ორგანიზაციაში შშმ (შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე) პირები უნდა სჭარბობდნენ. ამ შემთხვევაში კი ოთხი დამფუძნებლიდან სამი შშმ პირია. ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ორგანიზაციის ხელმძღვანელი თომა კაკაბაძე მიიჩნევს, რომ შშმ პირებმა მათი საჭიროებების შესახებ თავად უკეთ იციან, ამიტომ ახალი და ადაპტირებული გარემოს შესაქმნელად თავადვე უნდა იმუშაონ.
რამინ მაჭარაშვილი, ნინო ჩხაიძე და თომა კაკაბაძე
სულ რამდენიმე თვეა, რაც ორგანიზაცია დაარსეს, ჯერ არც სამუშაო ოფისი აქვთ და არც ფინანსები, თუმცა მიიჩნევენ, რომ მოკლე დროში მაინც ბევრი შეძლეს: „ამ დრომდე საბიუჯეტო პროგრამები იგეგმებოდა ისე, რომ შშმ პირები არ იყვნენ ამაში ჩართული. ამის შედეგი კი იყო ის, რომ პროგრამა იწერებოდა შშმ პირისათვის, მაგრამ არ იყო გათვალისწინებული მისი საჭიროებები. ჩვენ შევქმენით პრეცედენტი, როცა თვითონ შშმ პირები იღებენ ამ პროგრამების პრიორიტეტების შემუშავებაში მონაწილეობას.“ – ამბობს ნინო ჩხაიძე. ის ამ ორგანიზაციის არა შშმ დამფუძნებელია.
ორგანიზაციამ შშმ პირებისა და ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილის შეხვედრა დაგეგმა. შეხვედრას ყველა კატეგორიაში მყოფი შშმ პირი დაესწრო. „ვფიქრობ, ძალიან საჭირო შეხვედრა იყო ორივე მხარისთვის. თუ ჩემზე მუშაობ და ჩემთვის რაღაც სასიკეთო გინდა, მკითხე რა მჭირდება. ამით ორივე მხარე მოგებული დარჩება“ – ამბობს ნინო.
ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამფუძნებლის, რამინ მაჭარაშვილის თქმით, მინისტრის მოადგილესთან შეხვედრისას ისაუბრეს იმაზეც, რომ შშმ პირები ვერ ახერხებენ მივიდნენ სამინისტროში და გაესაუბრონ კომპეტენტურ პირს, რომელიც მათ კონკრეტულ საკითხებთან დაკავშირებით ახსნა-განმარტებებს მისცემს: „შეხვედრის პლუსი კიდევ ის იყო, რომ შევკრიბეთ შშმ პირების წარმომადგენლები, მშობლები და ორგანიზაციები, რომლებმაც მინისტრის მოადგილეს დაუსვეს კითხვები დაზღვევის, დახმარების, მედიკამენტებისა და სხვა საკითხებთან დაკავშირებით. ვფიქრობ ამ ამბავში ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ ჩვენ გვინდა ტრადიციად დავამკვიდროთ მსგავსი შეხვედრები.“
ორგანიზაციის დამფუძნებლები პროექტების განხორციელებას საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლების კუთხითაც გეგმავენ. ისინი მიიჩნევენ, რომ ურთიერთობების პრობლემა უფრო მწვავედ საზოგადოების მხრიდან დგას და არა შშმ პირებისგან: „როცა ეტლით მოსარგებლე გამოდიხარ ხალხმრავალ ადგილებში, თავს იჩენს კარგად დამკვიდრებული სტერეოტიპი, ხალხი ფიქრობს, რომ მოწყალებას ითხოვ. არადა, ეტლი მხოლოდ და მხოლოდ გადაადგილების საშუალებაა. უხეშად რომ შევადაროთ, ფეხსაცმელია და მეტი არაფერი.“ – ამბობს თომა.
ამ დროისათვის ორგანიზაციაში საზოგადოებრივი საკონსულტაციო საბჭოს შექმნის იდეაზე მუშაობენ: „ამ იდეაზე გასულ წელს დავიწყეთ ფიქრი. ორგანიზაცია „არტვეიმ“ განახორციელა პროექტი „რეანიმაცია“, რომლის ფარგლებშიც შშმ პირების, კერძოდ უსინათლო პირების ადვოკატირებას ახორციელებდნენ. შეიქმნა საბჭო, რომლის წევრებიც იყვნენ საზოგადოებრივი ორგანიზაციები, შშმ პირები და მთავრობის წარმომადგენლები. ახლა ვართ მოლაპარაკების პროცესში, გვინდა, რომ აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე არჩილ ხაბაძე იყოს ამ საბჭოს ფორმალური თავმჯდომარე,“ – ამბობს ნინო ჩხაიძე. მისივე ინფორმაციით ამ საბჭოს შეხვედრა წელიწადში ერთხელ გაიმართება. მინისტრებს ექნებათ მოვალეობა, ანგარიში ჩააბარონ მთავრობის თავმჯდომარეს. დამფუძნებლები მიიჩნევენ, რომ ეს იქნება შიდა ადვოკატირების გამართლებული ფორმა, რაც მათ უშუალოდ პასუხისმგებელ ორგანიზაციებთან მიიყვანს.
თაზო მჟავანაძე, ლაშა თავართქილაძე და სოფო ზოიძე
შშმ პირების პრობლემებზე მუშაობს თაზო მჟავანაძის ორგანიზაციაც „შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა უფლებებისათვის“, რომელიც თაზომ უნივერსიტეტელ მეგობრებთან ერთად დაარსა. თაზო ბათუმის უნივერსიტეტში სამართალმცოდნეობას სწავლობს. ამ ორგანიზაციის მიზნებშიც პირველ და მეორე რიგის პრობლემებად საზოგადოების თვითშეგნების ამაღლებასა და შშმ პირებისთვის შესაბამისი ინფრასტრუქტურის შექმნის საკითხებს ასახელებენ.
„ბევრს ჰგონია, რომ შშმ პირს არ შეუძლია ისეთი სასარგებლო საქმის კეთება, როგორიც სხვას, ჩვენ ამ სტერეოტიპის დარღვევა გვინდა. ვაპირებთ განვახორციელოთ პროექტი, რომელიც ცნობიერების ამაღლების კუთხით სკოლებში იმუშავებს. ბევრმა არ იცის, ვინ არის შშმ პირი, ისინი მათ მხოლოდ ერთი მხრიდან, როგორც შეზღუდული შესაძლებლობების მქონეებს აღიქვამენ და არ ფიქრობენ იმაზე, რომ ეს ადამიანები განსაკუთრებული შესაძლებლობების მქონე ადამიანები არიან. მაგალითად, ჩვენი ორგანიზაციის თავმჯდომარე იმდენს აკეთებს, რამდენიც ზოგჯერ ჩვენ ყველას ერთად ორგანიზაციის წევრებს არ გამოგვდის, ის ძალიან ნიჭიერია და ერთი წუთითაც ვერ ჩერდება“ – ამბობს ორგანიზაციის გამგეობის წევრი დავით გიორგაძე, ის ორგანიზაციის არა შშმ წევრია.
მეგობრის ნათქვამს თაზოც ისმენს, ეთანხმება და საუბარში ერთვება. მისი თქმით, მდგომარეობა ბევრად კარგისკენ არის შეცვლილი. „მაგრამ საზოგადოება ჯერ კიდევ არ არის ბოლომდე მზად ასეთი ადამიანების მისაღებად, ჯერ კიდევ გვაქვს პრობლემა, ყოფილა შემთხვევები შეხვედრაზე მისულს პირდაპირ მკითხეს, გონებრივად როგორი ხართო“ – ამბობს თაზო.
სოციალური მომსახურების სააგენტოს ინფორმაციით აჭარაში სულ 16 513 შშმ პირი ცხოვრობს. თითოეული სახელმწიფოსგან დახმარების სახით ყოველთვიურად 100-150 ლარს იღებს.
გლასების ამბავი ბევრ პატარ-პატარა მოთხრობაშია გაბნეული. ამჯერად „ჭერი აწიეთ, დურგლებო და სიმორი – შესავალზე“ გიამბობთ.
ალბათ, ვისაც გლასების ოჯახის ამბები უყვარს, კონკრეტულად ვერავინ იტყვის, რამ შეაყვარა ეს პერსონაჟები ასე, მაგრამ არის ერთი კონკრეტული მიზეზი: ისინი, ყველანი, ზუსტად ისეთები არიან, როგორებიც ჩვენ გვინდა ვიყოთ. როგორ ოჯახებზეც ვოცნებობთ სინამდვილეში. არადა, გგონიათ, იდეალურები არიან? პირიქით, უამრავი ნაკლი აქვთ – საშინლად დეპრესიულები და სუიციდისკენ მიდრეკილები არიან, და-ძმიდან ზოგიერთი ბავშვობიდანვე გენიოსად აღიარეს, ზოგი კი არაფრით გამოირჩევა, ჩხუბობენ და გაუთავებლად ომობენ ერთმანეთთან და ცხოვრებასთან, სულ რაღაცას ეძებენ… მაგრამ ეს ის ოჯახია, ერთ-ერთი წევრი, ფრენი, დეპრესიის ზღვარზე რომ წევს, ჭერს მიშტერებია და სიკვდილს ნატრობს, მამამისი მანდარინებს უზიდავს, შეხედავს ჩემი გოგო, ჩემი ფრენი ამ მანდარინებს და ცხოვრების ხალისი დაუბრუნდებაო. ეს ის ოჯახია, რომელიც არასდროს, არც ერთ ვითარებაში არ მიატოვებს თავის წევრს.
სიმორ გლასი არის პერსონაჟი, რომლითაც თვითონ მწერალია აღფრთოვანებული. ზუსტად ალბათ ვერც ერთი მკითხველი ვერ იტყვის, რა კაცია მაინც ეს სიმორი – უნიჭიერესი პოეტი, ომიდან ჩამოსვლის შემდეგ დეპრესიამ რომ დარია ხელი, კინაღამ გაგიჟდა და სანამ ბოლომდე გააფრენდა, ერთ-ერთ ფეშენებელურ კურორტზე ცოლის ცხვირწინ ტყვია რომ დაიხალა. „ჭერი აწიეთ, დურგლებო და სიმორი, დასაწყისი~ მისი ძმის ნაამბობია სიმორის შესახებ. ყველაფერი სიმორის ქორწილით იწყება. ძმა იხსენებს ამ დღეს და ვითომ არაფერი ხდება, წარმოიდგინეთ, უბრალოდ ქორწილის დღეს იხსენებს სიმორის ოჯახის წევრი, მაგრამ ამ აბსოლუტურად სტატიკურ ამბავში ნელ-ნელა იშლება და იხსნება კვანძები – მაინც რა კაცი იყო ეს სიმორი, ყველა გარშემომყოფზე რომ გავლენა მოახდინა, ყველა რომ შეცვალა და ბოლოს რაღაცა მოუნელებელ, გაუგებარ ტკივილს რომ გადააყოლა თავისი ცხოვრება. რა კაცი იყო მაინც, ასე რომ უყვარდა სიცოცხლე და ასეთ ლექსებს რომ წერდა და ბოლოს უსაფუძვლო შიშმა აჯობა. მაგრამ მარტო სიმორის ამბავი არ არის ამ წიგნში – გლასების მთელი ისტორიაა, მთელი მათი ოჯახური სიყვარული. გენიოსი, დაკარგული ბავშვების ამბები, თავიანთმა გენიალურობამ ნელ-ნელა, განუკურნებელი დაავადებასავით რომ მოინელა.
გლასების ამბები სიმორის ლექსებს ჰგავს – ვერ ახსნი, ვერ გაარჩევ, საღ აზრს ვერ მიუსადაგებ, უბრალოდ, შენია ეს ამბები, პირდაპირ შენს გულში იჭრება, პირდაპირ სულს გითბობს და გახსენებს, რომ ამდენ ბოროტებაში, ასეთ აჩქარებულ ცხოვრების რიტმში, სადღაც აუცილებლად შენთვისაც უნდა იყოს ზუსტად ისეთივე სახლი, როგორიც გლასებს აქვთ – შეიძლება, არც ისე დალაგებული და ლამაზი, მაგრამ იმ ადამიანებით სავსე, რომლებსაც ერთი-ორი მანდარინი აუცილებლად ექნებათ თქვენთვის გადანახული, იმ შემთხვევისთვის, თუ ერთ დღეს საშინლად დაგეზარებათ ცხოვრების გაგრძელება.
16 აპრილს „ბათუმელებმა“ შს სამინისტროს მოსთხოვა დოკუმენტები, რითაც დადასტურდებოდა ვალერიან თელიას – აჭარის პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსის, დაჯარიმების ნამდვილობა. 28 მარტს, ბათუმში, გრიბოედოვის ქუჩაზე ვალერიან თელიამ გააჩერა ავტომანქანა და იმ მოტივით ეჩხუბა საიას მძღოლს, რომ მას არასწორად გადაუჭრა გზა. მძღოლს პოლიციის უფროსმა ტანსაცმელი შემოახია, ანთებული სიგარეტის ნამწვი ესროლა და დაემუქრა – „იცი შენ, ვინ ვარ მე“.
ფაქტიდან მალევე „ბათუმელებმა“ მოიპოვა დოკუმენტი, რითაც გაირკვა, რომ ვალერიან თელიას მართვის მოწმობა არ ჰქონდა, შესაბამისად, მას არც მართვის უფლება ჰქონდა. მოგვიანებით, შს სამინისტროში ზოგადად განაცხადეს, რომ თელია ამის გამო დააჯარიმეს.
16 აპრილის „ბათუმელებმა“ შს სამინისტროს ჰკითხა, რის საფუძველზე დააჯარიმეს ვალერიან თელია და რა თანხით. სამინისტროდან შვიდი თვის დაგვიანებით, ანუ 4 ნოემბერს მიღებულ პასუხში წერია: „ვალერიან თელია საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 121-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე 2013 წლის 28 მარტს დაჯარიმდა 200 ლარით“.
იმავე წერილით ირკვევა, რომ ვალერი თელიასა და საიას მძღოლს შორის მომხდარ ინციდენტთან დაკავშირებით არ აღძრულა სისხლის სამართლის საქმე. „შესაბამისად, საპროცესო მოქმედებები, მათ შორის მოწმეთა დაკითხვა არ განხორციელებულა“, – წერია შს სამინისტროს მოწოდებულ ინფორმაციაში.
4 ნოემბერს, სასამართლო პროცესზე მისულმა შს სამინისტროს წარმომადგენელმა მოსამართლეს უთხრა, რომ სადავო ინფორმაცია უკვე მიაწოდეს „ბათუმელებს“, ამიტომ საქმის განხილვა აღარ უნდა გაგრძელდეს.
11 ნოემბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე გააგრძელებს საქმის განხილვას. ამ შემთხვევაში მოსამართლემ უნდა იმსჯელოს რედაქციისთვის ინფორმაციის დამალვით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე.
მას შემდეგ რამდენიმე დღე გავიდა და დღეს მე მჯერა ერთი რამის…. მჯერა, რომ გენო გელაძე, ასლან ჭანიძე, ნინო ტავლალაშვილი, ლევან გობაძე, ილია გუჩმანიძე, შორენა ჩიქოვანი, მანანა ინაიშვილი, არჩილ ხახუტაიშვილი, გია ქარცივაძე, მადონა ბერიძე, ნათია ხარატი და ნინო ჩხაიძე… არც ერთ არაა „იუდასებრ არასანდო“ გოგო და ბიჭი…. აჭარაში ნებისმიერ ადამიანს რომ ჰკითხოთ არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენელს თუ იცნობო, ზემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთის სახელს მაინც გეტყვით… ასე რომ, რაც არ უნდა ვიდავოთ ამ ლექსის გავრცელების არეალზე, რეალობა ერთია… ჩვენ – მე, გენო, ასლანი, ნინო ლევანი, ილია, შორენა, მანანა, გია, მადონა, ნათია, ნინო „გოგოები და ბიჭები ვართ არასამთავრობოებიდან“… ჯერჯერობით მაინც. სანამ არ გვეტყვით ვისზე ვრცელდება თქვენი სიტყვები…. სანამ არ დააკონკრეტებთ ვის გულისხმობთ, ყველა ეს ზემოთ ჩამოთვლილი ადამიანი შეურაცხყოფილად იგრძნობს თავს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ჩვენ ყველანი ვართ გოგო-ბიჭები თქვენი ლექსიდან და ამ შემთხვევაში, ვფიქრობ ბოდიშის მოხდა დაგჭირდებათ.
გთხოვთ, ბატონო ვახტანგ… თქვენ ხომ მუდამ სიმართლის სადარაჯოზე იდექით (ამ ფრაზას თქვენ ხშირად იმეორებთ, მე კი ვერ ვაძლევ თავს უფლებას დაგეთანხმოთ ან არ დაგეთანხმოთ)… გვითხარით, რომელი მათგანია ველური, უსამშობლო, შიშველი, უღმერთო… თუ ამათგან არც ერთი, მაშინ ძალიან გთხოვთ იქნებ დააკონკრეტოთ ვის გულისხმობდით ლექსში, ვის მიმართ გამოხატავდით „სიყვარულს“… რომ ჩვენც ვიცოდეთ, ვინ ვინ არის… თქვენს პასუხს ველით…. ვინაა კონკრეტულად თქვენი ლექსის ადრესატი… დაგვეხმარეთ, ჩამოვირეცხოთ ის ლაფი და სირცხვილი, რომელიც მჯერა თქვენდაუნებურად მოგვაყენეთ…. გვითხარით, რომელი ჩვენგანი წარმოადგენს საშიშროებას ქართველი ერისთვის, რომელი ჩვენგანი უთხრის ძირს ქართულ სახელმწიფოს…. მე უფრო საშიში ისეთ ადამიანების არსებობა მგონია, რომელიც ხან ერთ პარტიაშია, ხან მეორეში, ხან არასამთავრობოს ქმნის და ხან პანაშვიდს იხდის…. ეს ადამიანებია არიან საშიში, ახლა მხარდამჭერ კომენტარებს რომ გიწერენ, იმიტომ რომ აჭარის ტელევიზიის მრჩეველთა საბჭოს წევრი ხართ…. არადა, თქვენი არც ერთ ლექსი არ წაუკითხავთ…. ფარისევლობა, სიყალბე და ზედაპირულობაა საშიში… (აუცილებლაად დავაკონკრეტებ ამ ადამიანთა ვინაობას მოთხოვნის შესაბამისად).
P.S. პრემიერი შეხვდა ექსპერტებს, ჟურნალისტებს… არასამთავრობოებთან შეხვედრა აღარ შედგა. ალბათ იმ სექტორის დისკრედიტაცია აღარ მოუნდა (ისევე როგორც ჟურნალისტებთან და ექსპერტებთან შეეცადა, რაც მეტ-ნაკლებად გამოვიდა)… თქვენმა ლექსმა ეს ნამდვილად შეძლო… ალბათ თქვენდაუნებურად… „ჯვრიდან მკლავაწყვეტილ პოეტს“ ნიშნის მოგებით საუბარი არ ეკადრება… თუ ნებას დაგვრთავთ, ერთად ვნახოთ ვინ რა „ბიჭია“ და ვინ რა „გოგო~…. და არა მხოლოდ არასამთავრობო სექტორში…
ოთხი წელია ლაშა დილით, გაღვიძებისთანავე დელფინარიუმში მიდის. ლაშას ორი დელფინი აბარია: მაია და ზორო. სანამ მაიას და ზოროს სძინავთ, ლაშა მათ საუზმეს უმზადებს: „დილით ვამოწმებთ დელფინებს, როგორ არიან, სამედიცინო შემოწმებას ვუტარებთ, ზღვაში საკუთარ თავს მიხედავდნენ, ჩვენთან კი ზრუნვა სჭირდებათ. დილით ველოდებით, სანამ სრულად გამოფხიზლდებიან. თორმეტი საათი სძინავთ. ჩვენგან განსხვავებით ტვინის ორივე სფეროს არ ასვენებენ ძილის დროს, ჯერ ტვინის ერთ ნაწილს სძინავს, მერე მეორეს, ძილში შეუძლიათ ცურვა.“ – გვიყვება ლაშა ხარატი.
ლაშა პროფესიით მეზღვაურია. ამბობს, რომ ოჯახის წევრები არჩევანს არ უწონებდნენ, თავად კი ეს პროფესია მოგზაურობის სიყვარულმა აარჩევინა: „დედაჩემმა ნახა ვაკანსია დელფინარიუმში, მთხოვა, რომ მეცადა, გემზე მაინც ვერ მივდიოდი. ცხოველები ყოველთვის მიყვარდა, სახლში მყავს ძაღლი, დეიზი, რომელიც ძალიან მიყვარს. დედის რჩევა გავითვალისწინე და მივედი, ბატონ თენგიზ წეროძეს ვუთხარი, რომ მინდოდა სამსახურის დაწყება. დამეხმარა, მას დიდი გამოცდილება ჰქონდა ამ სფეროში, ყველაფერი მასწავლა. დღემდე ვსწავლობ ბევრ რამეს მისგან.“ ლაშა ამბობს, რომ მანამდე დელფინი ნანახიც არ ჰყავდა, დელფინების ბათუმში ჩამოსვლამდე ლაშას თეორიულად ასწავლიდნენ, თუ როგორ უნდა მოქცეულიყო მათთან:
„დელფინთან ჩემი პირველი შეხვედრა იყო დაუვიწყარი. თორმეტივე დელფინი გვყავდა ერთ აუზში, ნაწილი მეორე აუზში უნდა გადაგვეყვანა, ამისთვის საჭირო იყო დაგვეჭირა დელფინი, ახლოდან მათი ნახვისას ცოტა შემეშინდა, უფრო პატარები მეგონა რეალურად. ვერ ვხვდებოდი, როგორ უნდა დამეჭირა ამხელა არსება, დავიბენი, არც ერთი დელფინი არ იყო გაწვრთნილი. ნდობის მოპოვება რთულია, სრულად რომ გენდოს დელფინი, ამისთვის ძალიან დიდი დროა საჭირო. პირველად როცა მოვეხვიე დელფინს და მისი შეშინებული გულისცემა მესმოდა, იყო საოცარი გრძნობა.“
ლაშა ამბობს, რომ დელფინთან ურთიერთობის ასაწყობად ტაქტიკა უნდა შეიმუშავო, მასთან ურთიერთობისას ყველა პრობლემა გვერდით უნდა გადადო, რადგან თუ მწვრთნელი ცუდ ხასიათზეა, დელფინსაც უფუჭდება განწყობა: „უნდა იყო ლაღი და ენერგიული, სულ უნდა ეფერებოდე და უღიმოდე მათ. მარტო ყოფნა არ უყვართ, უნდათ, რომ მწვრთნელი სულ მათთან იყოს, არ გშორდებიან, სულ მოფერება და თამაში უნდათ. ყველა დელფინს სხვადასხვანაირი ხასიათი აქვს, ნინი ყველაზე პატარაა, ბათუმში დაიბადა. ძალიან ცელქი და განებივრებულია. ზორო სერიოზულია, მაია ეშმაკია, ცდილობს, რომ რაღაცით მოგატყუოს და თევზი ისე დაიმსახუროს. თევზი მათი ანაზღაურებაა, ჯილდო, რომელსაც კარგად შესრულებული საქმისთვის იმსახურებენ. დელფინის დასჯა არ შეიძლება, მხოლოდ მწვრთნელმა შეიძლება ტაიმაუტი გამოუცხადოს და დატოვოს მარტო, ამით ის ხვდება, რომ აწყენინა მწვრთნელს, მარტო დარჩენა არ უყვართ, ამიტომ მალევე დგებიან ფორმაში.“
ლაშა ამბობს, რომ დელფინები ადამიანებს ჰგვანან და ბევრი რამ ასწავლეს: „მასწავლეს, რომ რაც შეიძლება მეტად უნდა იყო თბილი და მოსიყვარულე. დელფინები ოჯახებად ცხოვრობენ, უნდა გიყვარდეს შენი ოჯახი ისე, როგორც დელფინებს უყვართ. მონიკასა და ნინის დედაშვილური ურთიერთობა რომ ავიღოთ, და ჩემი და დედაჩემის, სახლში რომ მივიდე და დედას ჩემი ჩახუტება მოუნდეს, შეიძლება მე მეუხერხულოს, დიდი ვარ, აღარ ვიკადრო, ნინიც დიდია უკვე, თუმცა დედის მოფერებას ყოველთვის პასუხობს, სულ ერთად არიან. როცა მონიკა აკეთებს ნომერს, ნინის მაინც აკვირდება, ყურადღებითაა.“ – ამბობს ლაშა.
ლაშას მოგზაურობა და ფეხბურთი უყვარს, ბარსელონას ნახვაზე ოცნებობს: „მიყვარს აქტიური ცხოვრება, მეგობრებთან ერთად გართობა, კლუბში სიარული, ცეკვაც გამომდის. ყველაზე მეტად მოგზაურობა მიყვარს, ვგეგმავ ევროპაში მოგზაურობას, ბოლოს ერიკ კლაპტონის კონცერტზე ვიყავი რიგაში. მუსიკა ბევრს ნიშნავს ჩემთვის, მინდა ყველა ჩემს საყვარელ შემსრულებელს ლაივში მოვუსმინო, ახლა ველოდები ქოლდფლეის კონცერტს, ჯერ არაფერი აქვთ დაგეგმილი.“
მწვრთნელი გოგონებში პოპულარობით სარგებლობს. როგორც თავად ამბობს გოგონების აქტიურობა მაინცადამაინც არ მოსწონს: „არ მომწონს, როცა ღიად ცდილობენ შენი ყურადღების მიქცევას, მცირე დეტალების დაჭერა უფრო ვიცი, არა აქვს მნიშვნელობა წაბლისფერი თმა ექნება, თუ შავი გოგონას, თავი უნდა მომაწონოს შინაგანი ღირებულებებით. ბათუმში ალბათ არის ბევრი კარგი გოგო, მე როცა სამსახურიდან გავდივარ, თერთმეტ საათზე აღარავინაა გარეთ, ჩვენთან კლუბური ცხოვრებით არ ცხოვრობენ.“
აღწერის სამუშაოები აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს გეოლოგიურმა სამმართველომ ჩაატარა. როგორც სამმართველოს უფროსი ტარიელ ტუსკია ამბობს, ძირითადი სამუშაოები – ინფორმაციის თავმოყრა უკვე შესრულებულია.
„ყველა ჰიდრომინერალური და მინერალური რესურსი, რაც აჭარაშია, შესწავლილი გვაქვს. კომუნისტების დროიდან ძირითადი ინტერესი მერისის მადნიანი კვანძის მიმართ იყო. სამოციან წლებში ბევრი სამუშაო ტარდებოდა, დათვლილია სპილენძის, თუთიის, ტყვიის მარაგი. იმ პერიოდში ტყვია სჭირდებოდათ და მარაგებს ეძებდნენ. რკინიგზის გაყვანაც კი იყო გადაწყვეტილი, თუმცა შემდეგ რუსეთში აღმოჩნდა და მუშაობა შეწყვიტეს,“ – ამბობს ტარიელ ტუსკია.
მისივე თქმით, ქედის მუნიციპალიტეტში, მერისის თემში ჩატარებული კველევების შედეგად ოქროს შემცველი, მეორადი კვარციტები აღმოჩნდა.
„ამანაც დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია. ამჟამად საბადოზე ჩინელები მუშაობენ, ოღონდ ისე საიდუმლოდ, რომ ჩვენ არანაირი კავშირი არ გვაქვს,“ – ამბობს ტარიელ ტუსკია.
მერისში 10 ჰექტარზე მეტი ტერიტორია შპს „Kინლანდ Gეორგია Mინინგ“- ს აქვს აღებული. ლიცენზია აღნიშნულ ტერიტორიაზე 2047 წლამდე არის გაცემული.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი რესურსი რეგიონში ქედაში, სოფელ კოკოტაურში არსებული კოკოტაურის მინერალური წყლებია. გარდა ამისა, ჰიდრომინერალური რესურსები აჭარის მაღალმთიანეთში რამდენიმე ადგილასაა, მათ შორის დანისპარაულში, დიოკნისში, ხიხაძირში, უჩამბაში, ნამონასტრევში, ბეგაურში, მერისსა და კაპნისთავში.
მნიშვნელოვანია ასევე თერმული წყლები, რომელიც მახინჯაურის, ჩაქვისა და ხუცუბნის ტერიტორიაზე მოიპოვება.
ტარიელ ტუსკიას ინფორმაციით თერმული წყლები მთიან აჭარაშიც მოიპოვება. კერძოდ თერმული წყლების წერტილები აღმოჩენილია დაბა შუახევის, სოფლების: ბუღაურის, შუბნისა და ტომაშეთის მიდამოებში.
„რაც შეეხება მინერალურ რესურსებს, გვაქვს ქვიშის საბადო, რეგიონში მოიპოვება მოსაპირკეთებელი ქვები. ქობულეთში სოფელ ოჩხამურში გვაქვს კერამიკული თიხის საბადო. ოღონდ ამჟამად გაჩერებულია ეს საბადო და არ ფუნქციონირებს,“- ამბობს ტარიელ ტუსკია.
მისივე თქმით, რეგიონში მრავლად მოიპოვება სხვადასხვა ტიპის ქანები, რომელთა გამოყენებაც სამშენებლო სამუშაოებში შეიძლება. ასევე მოიპოვება ფერადი და სანაკეთო ქვები. მათ შორის იასპი, ოპალი, ქალცედონისა და აქატის ფერადი ქვები. რეგიონში მარტო ქალცედონისა და აქატის მარაგი 212 ტონაა.
აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს ხელმძღვანელის, ტარიელ ტუსკიას განცხადებით, ინფორმაცია, რომელიც რეგიონში ჰიდრომინერალურ და მინერალურ რესურსებს შეეხება, ეკონომიკის სამინისტროს გადაეცემა. ამის შემდეგ ეკონომიკის სამინისტრომ უნდა ჩაატაროს სამუშაოები და ინვესტორები დააინტერესოს.
„საქართველოს კანონში არის ერთ-ერთი მუხლი, რომ აუცილებელია საჯარო სკოლაში თვითმმართველობის არსებობა. რეალურად კერძო სკოლებში თვითმმრთველობები არსებობს, მაგრამ მხოლოდ სიმბოლური დატვირთვით და არ აისახება სკოლის საერთო სურათზე. ჩვენი მიზანია ამ სკოლებში ჩატარებული პრეზენტაციითა და მიღებული შედეგით მაგალითი მივცეთ სხვა სკოლებს, თუ როგორ უნდა ფუნქციონირებდეს თვითმმართველობა და რა შედეგი უნდა გამოიღოს სკოლის საერთო მართვაზე”- პროგრამის მიზანი განმარტა გიორგი ზოიძემ.
მოსწავლეებთან შეხვერისა და პრეზენტაციების შემდეგ, ორგანიზაცია აპირებს სარეკომენდაციო პაკეტისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავებას, რომელიც გადაეცემა პროექტში ჩართულ სკოლებს და სურვილისამებრ იხელმძღვანელებენ მისით.
პროექტი ხორციელდება საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს, ბავშვთა და ახალგაზრდობის განვითარების ფონდის საგრანტო პროგრამის ფარგლებში. პრიექტის ბიუჯეტი 4 025 ლარია.
ორიგინალობითა და ეთნოგრაფიული ნამუშევრებით მახუნცეთის თემი გამოირჩეოდა, მათ კუთხეში წარმოდგენილ ტრადიციულ საჩეჩელზე გადაპენტილი მატყლი კუთხეს განსხვავებულ იერს მატებდა, იქვე ერთმანეთის გვერდიგვერდ ხის წუღები და თემის სხვადასხვა სოფლებში მოძიებული უძველესი ექსპონატები, თიხის ჯამ-ჭურჭელიც იყო განთავსებული.
ოქტომბრის თემს აკვარიუმში ცოცხალი კალმახიც ჰყავდა, დამთვალიერებელს აქვე შეეძლო შემწვარი კალმახის დაგემოვნება. ყველა თემის მიერ წარმოდგენილ კუთხეში მაგიდაზე ადგილობრივი კერძები, სხვადასხვა სახის ხორცეული და ტკბილეული ელაგა.
პირველი მაისის თემმა ფოტო გამოფენა მოეწყო, სერგო სამნიძის ფოტოებზე აღბეჭდილი იყო ისტორიული ხიდები და თემში არსებული ყველა მნიშვნელოვანი ძეგლის ფოტო, ეთნოგრაფიული ფოტოები გამოეფინეს მერისის თემის კუთხეშიც.
ქედის რესურსცენტრმა საქველმოქმედო გამოფენა- გაყიდვა გამართა. ამ კუთხეში განსაკუთრებით სკოლის მოსწავლეები აქტიურობდნენ, მაგიდაზე სკოლის მოსწავლეების მიერ შეგროვებული და დაფასოებული ხილ-ბოსტნეული ელაგა.
„ჩვენი გამოფენა-გაყიდვა მიზნად ისახავს ქედის მუნიციპალიტეტის საჯარო სკოლებში შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ მოსწავლეთა დახმარებას, ქედის საჯარო სკოლის მოსწავლეებმა თანატოლების დახმარების მიზნით შეაგროვეს ნობათი და გასაყიდად გამოიტანეს“ – განაცხადა ქედის რესურსცენტრის თანამშრომელმა რიზალ ბარამიძემ.
ხელნაკეთი სუვენირები ჰქონდა წარმოდგენილი კულტურის ცენტრთან არსებულ ,,მოსწავლე ახალგაზრდობის“ სკოლას.
კუთხეების დათვალიერებისა და აჭარული სამზარეულოს დაგემოვნების პარალელურად კონცერტიც გაიმართა, ქედის კულტურის ცენტრთან არსებულმა ანსამბლებმა ხალხური ცეკვები და სიმღერები შეასრულეს. თავიანთი ხელოვნება უჩვენეს ანსამბლებლემა: „იაგუნდი“, „ბეთლემი“, „ელესა“ და ქედის კულტურის ცენტრთან არსებულმა ბენდმა.
დღესვე დაასახელეს სამი საპატიო ქედელი: ნადია სურმანიძე, ფრიდონ დიასამიძე და ზურა თეთვაძე, მათ საპატიო სიგელები და საჩუქრები ქედის გამგებელმა, დავით დუმბაძემ გადასცა.
მიწვეულ სტუმრებს შორის იყვნენ აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე არჩილ ხაბაძე, ენერგეტიკის მინისტრის მოადგლე ილია ედოშვილი, უმაღლესი საბჭოს, აჭარის სამინისტროების, ადგილობრივი გამგეობისა და საკრებულოს წარმომადგენლები. ქედელობას ესწრებოდა სხალთის ეპარქიის მეუფე სპირიდონი, მწერალი შოთა ანანიძე და მსახიობი გივი სიხარულიძე.
„მეორედ ვიმყოფები ქედელობაზე, მინდა მივულოცო ყველა ქედელს ეს ღირშესანიშნავი დღე, ერთგვარად საზეიმო განწყობილება შეინიშნება და დიდი მადლობა მინდა გადავუხადო ქედის მოსახლეობას ასეთი ღონისძიების ჩატარებისთვის“ – განაცხადა არჩილ ხაბაძემ.
ქედელობას გერმანელი მეცნიერი, ჰანს ულრიხ ტროსიეც ესწრებოდა. მისი თქმით ტრადიციული ღონისძიებები ქვეყნის რეკლამის საუკეთესო საშუალებაა:
„საქართველოში ერთი წელია ვმუშაობ, თქვენ, ქართველ ხალხს, კარგი ტრადიციები გაქვთ. რაც შეეხება სახალხო ზეიმს, მე ვფიქრობ, რომ ეს რეკლამის საუკეთესო საშალებაა, ტურისტებს თქვენი კულტურა და ყოფა ძალიან აინტერესებთ, ღონისძიებები ამის გაცნობის კარგი საშუალებაა, ადგილობტივი ტურისტული კომპანიები მაქსიმალურად უნდა ჩაერთონ ასეთი ღონისძიებების პოპულარიზაციაში“ – განაცხადა მან.
სახალხო ზეიმს – „შემოდგომა ქედაში“, საფუძველი XX საუკუნის 30-იან წლებში ჩაეყარა. ზეიმს თავდაპირველად „სასოფლო-სამეურნეო გამოფენები“ ერქვა, მეორე მსოფლიო ომის და შემდეგ პერიოდში ზეიმი აღარ ჩატარებულა, 1975 წლიდან ზეიმი აღდგა და „შრომის ზეიმი“ უწოდეს, მოგვიანებით კი ,,ქედელობა“.
2003 წლიდან ამ დღესასწაულს ,,შემოდგომა ქედაში“ უწოდეს. სახალხო ზეიმს ქედელები ჭირნახულის აღებისა და დაბინავების შემდეგ, ტრადიციულად ნოემბერში აღნიშნავენ.
უმაღლესმა საბჭომ „ქართული ოცნების“ მიერ წარდგენილი ტელევიზიის ბორდის ორი წევრი, ვახტანგ ღლონტი და ოლიკო ჟღენტი გუშინ დაამტკიცა. მანამდე დამტკიცებული სამი წევრიც უმრავლესობის მიერ იყო წარდგენილი. უმაღლესი საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შედეგად მრჩეველთა საბჭოში მხოლოდ უმრავლესობის მიერ წარდგენილი კანდიდატები მოხვდნენ.
„ნაციონალური მოძრაობის“ ფრაქციიდან უმაღლეს საბჭოში ბორდის წევრობის კანდიდატად, ბეჟან გობაძე და ირაკლი დარცმელიძე იყვნენ წარდგენილნი. კანდიდატებმა უმაღლესი საბჭის უნცილრესობის 8 ხმა მიიღეს.
„ბორდის წევრად არჩეული ალბათ მე ვარ, რადგანადაც ერთი მესამედი მივიღე. ისინი,, ვინც 12 ხმა მიიღო, აბსოლუტურად არასწორად იყვნენ წარდგენილი. ბორდის წევრები დღეს შეიკრიბნენ, მაგრამ მე მივედი და ვუთხარი, რომ მათ არ ჰქონოდათ დადგენილება არჩევის შესახებ. ვაპირებ გავასაჩივრო. იმის გამო რომ დადგენილება არ მაქვს, ამჟამად ვერ ვასაჩივრებ. მე უნდა მივუთითო, რა დადგენილების გაუქმებას ვითხოვ და დანართი უნდა დავურთო. რაც ჯერჯერობით ვერ მოვიპოვე,“ – აცხადებს ბეჯან გობაძე.
უმაღლესი საბჭოს დეპუტატის, „ნაციონალური მოძრაობის“ წევრის, პეტრე ზამბახიძის თქმით, აჭარის უმაღლეს საბჭოში უმრავლეობა ცდილობს ტელევიზიაზე გავლენის ბერკეტები მოიპოვოს, დადგენილებას კი მისი გასაჩივრების შიშით არ აქვეყნებს.
„უმაღლესი საბჭოს უმრავლესობა ხვდება, რომ მიღეს ისეთი გადაწყვეტილება, რომელიც პირდაპირ წინააღმდეგობაში მოდის მაუწყებლობის შესახებ საქართველოს კანონთან. არ ჰქონდათ წარდგენის და შესაბამისად არჩევის უფლება. ეს იყო ფრაქციებისთვის თანაბრად მიცემული კვოტა, რომელიც მიითვისა კონკრეტულმა ორმა უმრავლესობის ფრაქციამ „ქართულმა ოცნებამ“ და „ქართული ოცნება აჭარამ“. ამით მაუწყებლის გარდაქმნის პროცესს დაუსვეს წერტილი. სახელმწიფოს დაქვემდებარებული ჯიბის სტრუქტურის შექმნა აქვთ გადაწყვეტილი, თუმცა ამას ვერ შეძლებენ,“ – აცხადებს პეტრე ზამბახიძე.
“ბათუმელები” დაუკავშირდა აჭარის უმაღლესი საბჭოს საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე პასუხისმგებელ პირს ჯამბულ კურცხალიძეს. კურცხალიძის განცხადებით ის ვერ ახდენს იდენტიფიკაციას თუ ვინ ურეკავს, შესაბამისად თუკი რაიმე კითხვა გვაქვს წერილობით უნდა მივმართოთ.
“მომმართეთ წერილობით, გიპასუხებთ ხვალ ან ზეგ,” – განაცხადა ჯამბულ კურცხალიძემ.
პროექტის ფარგლებში გათვალისწინებულია ბათუმში მცხოვრები 188 სოციალურად დაუცველ მარტოხელა (1 და 2 წევრიანი ოჯახი) ხანდაზმულთა, სამოქალაქო ტრანსპორტით უფასო მგზავრობით უზრუნველყოფა.
“სოციალური კვლევების პრეზენტაციამ ხანდაზმულთა გადაადგილების მიცემის აუცილებლობა აჩვენა. ეს მათთვის სასიცოცხლოდ მნიშნელოვანია, რადგან მათ ხელი უნდა მიუწვდებოდეთ აფთიაქზე, ბაზარზე, საპენსიო ფონდზე, უფასო სასადილოზე, “კარიტასის” პანსიონატზე, ხანდაზმულთა სოციალურ ცენტრში მისვლაზე, რომელიც ხელვაჩაურში მდებარეობს. თუ მათ არ ექნებათ შესაძლებლობა გამოვიდნენ გარეთ, ისინი იზოლაციში მოექცევიან და ჩაიკეტებიან. ამიტომ ჩვენი მთავარი მიზანიც ესაა, მიიღონ ხარისხიანი სერვისი და ინტერგრირდნენ საზოგადოებაში. ასევე ისიც, რომ ხელისუფლებას დავანახოთ ხანდაზმულთა საჭიროებები” – განმარტა პროგრამის კოორდინატორმა ნინო ავალიანმა.
ნინო ავალიანის თქმით ადგილობრივი ხელისუფელბა მზადაა პროექტს ხელი შეუწყოს და შედეგის მიღწევაში დაეხმაროს.
პროექტი დაფინანსებულია USAID G-PAC ფარგლებში და საქართველოს 11 სხვადსხვა რეგიონში მოქმედებს.
ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამფუძნებლის, ნინო გალოგრეს განცხადებით, მათი პრიორიტეტი ახალგაზრდების გააქტიურება და მთავრობის მონიტორინგი იქნება.
„ვეცდებით, რომ ახალგაზრდები იყვნენ უფრო აქტიური, როგორც საგანმანათლებლო პროექტებში ჩართულობით, ასევე, ზოგადად, რეგიონის პრობლემებზე მსჯელობით. ვეცდებით ალტერნატიული გზების მოძებნით გარკვეული პრობლემები გადავჭრათ. გვექნება სხვადასხვა პროექტი, რაღაც მონახაზები უკვე გვაქვს და იმედია განვავრცობთ ამ პროექტებს. ჩანაფიქრი გვაქვს, რომ გავაკეთოთ აჭარის მასშტაბით დებატკლუბები, როგორც საჯარო სკოლების, ასევე უმაღლესი სასწავლებლების ჩართულობით,“ – ამბობს ნინო გალოგრე.
მისივე თქმით, ჯერჯერობით ორგანიზაციას ფინანსები არ აქვს, თუმცა აპირებენ სხვადასხვა პროექტის დაწერას და ახლადაფუძნებული ორგანიზაციის ფინანსურად გაძლიერებას.
„ერთი წლის მუშაობის ათვლის წერტილი 1 ნოემბრიდან იწყება. შევაფასეთ გასული ერთი წელი. ამ პერიოდში 4 000-ზე მეტ ადამიანს აღმოვუჩინეთ სამედიცინო დახმარება. საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედებით ბევრი ადამიანის პრობლემა გადაწყდა. ამ გადასახედედიან ვგეგმავთ, თუ რა პოზიცია უნდა დავიჭიროთ 2014 წლისთვის, რა გახდება ჩვენი სტრატეგია. ვფიქრობ ძირითადი აქცენტი ისევ ჯანდაცვის სფეროზე გაკეთდება. მეტი რესურსი უნდა დავხარჯოთ ექიმების შრომის ანაზღაურების სფეროში”- განაცხადა ნუგზარ სურმანიძემ.
სხდომას სამედიცინო დაწესებულებების ხელმძღვანელები ესწრებოდნენ. მინისტრმა მათ კითხვებს უპასუხა და სამომავლოდ გასათვალისწინებელი საკითხების მათი მოსაზრება მოისმინა.
ციალაქათამიძე, დისკუსიისმოდერატორი: ჩვენი დღევანდელი დისკუსიის თემა არის ძალადობა რელიგიური ნიშნით. ჩავთვალეთ, რომ უნდა შეგვეფასებინა ის, რაც მოხდა უნივერსიტეტთან. დისკუსიას ესწრება იაჰოვას მოწმეების ადვოკატი, ასევე ესწრებიან სტუდენტები, არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები და ადამიანები, რომლებიც იყვნენ ძალადობის თვითმხილველები.
სალომეფუტკარაძე, სტუდენტი: მიჭირს საუბარი, რადგან იმან, რაც გუშინ ვნახე, მე, პირადად, შემძრა. დაახლოებით 2 საათი იქნებოდა, როცა ხელჩართული ჩხუბი დაიწყო. უამრავი სტუდენტი იყო შეგროვილი, თუმცა არ ვფიქრობ, რომ ეს იყო წინასწარ დაგეგმილი და ორგანიზებული, ჩემი აზრით, ყველაფერი სპონტანურად და ქაოსურად მოხდა. ერთი კვირაა უკვე უნივერსიტეტის შესასვლელთან იეჰოვას მოწმეები სტუდენტებს ესაუბრებიან და ურიგებენ წიგნებს. ბოლო დღეს, რასაც მე შევესწარი, სტუდენტები სთხოვდნენ მათ, რომ წასულიყვნენ და წიგნები არ დაერიგებინათ. სწორედ ამან გამოიწვია დაპირისპირება, რომელიც ჩხუბში გადაიზარდა.
ლელაფაღავა, სტუდენტი: მე ვესაუბრე რამდენიმე სტუდენტს. ძირითადად მათი აგრესია გამოიწვია ერთმა ფაქტმა: წიგნებზე, რომლებსაც იეჰოვას მოწმეები არიგებდნენ, ეწერა რას გვასწავლის ბიბლია სინამდვილეში, იგივე ეწერა ბანერზე. თუ ამას დეტალებში განვიხილავთ, ბევრი მართლმადიდებლისათვის ეს შეიძლება იყოს შეურაცხმყოფელი. გამოდის, რომ ბიბლია, რომელსაც მე ვაღიარებ და ვსწავლობ, არის ტყუილი და რომელსაც შენ მასწავლი, არის სინამდვილე. მე ვიცი, რომ აი ამ ფრაზამ გამოიწვია სტუდენტების აგრესია.
ქეთიფოტოვა, სტუდენტი: ლელა, მე ვერ დაგეთანხმები. რას გასწავლის ბიბლია შეიძლება განსხვავებულად იქნეს აღქმული, რადგან ბიბლია შეიძლება ბევრს აქვს წაკითხული, მაგრამ სხვაგვარად აქვთ გააზრებული. ამას გარდა, მართლმადიდებლობა არ არის ერთადერთი რელიგია, რომელიც ბიბლიას მიჰყვება, არის სხვადასხვა მიმართულებები, პროტესტანტიზმი და ა.შ. სტუდენტების გამართლება იმით, რომ მათი გაღიზიანება გამოიწვია ამ ბანერმა, ცოტა შეუსაბამოა. აქ ბევრი სტუდენტი ვართ შეკრებილი, თუმცა ყველას გვიჭირს ჩვენი სათქმელის თქმა, რადგან ყველა შოკირებული ვართ. რაც შეეხება იმას, რომ უნდა მოერიდონ თუ არა რელიგიური უმცირესობის წარმომადგენლები სხვადასხვა ლიტერატურის გავრცელებას, მე ვფიქრობ, რომ არ უნდა მოერიდონ, რადგან ნებისმიერი რელიგიის წარმომადგენელს აქვს უფლება, გაავრცელოს თავისი რელიგია.
დისკუსია პრესკაფეში
მანუჩარციმინტია, დაზარალებულიიეჰოვასმოწმეებისადვოკატი: დღეის მდგომარეობით მოპოვებული მტკიცებულებებით გამოძიება სისხლის სამართლის 155-ე მუხლით მიმდინარებს. რამდენიმე ადამიანს ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს, ერთ-ერთ მათგანს ტვინის შერყევაც აქვს მიღებული. სისხლის სამართლის კოდექსის 155-ე მუხლი პირდაპირ ითვალისწინებს რელიგიური წესის აღსრულებისთვის ხელის შეშლას ძალადობით ან ძალადობის მუქარით. არ აქვს მნიშვნელობა, რომელი რელიგიის წარმომადგენელია პირი, თუ მისი რელიგიური გრძნობები შეილახა, ამ შემთხვევაში მოქმედებს ეს კანონი. გუშინდელი ფაქტი კიდევ ერთი სიგნალია, რამდენად შეიძლება იყოს ჩვენი რელიგიური თავისუფლება საფრთხის ქვეშ.
ჩვენ აქ ვართ იმ შეგნებით მოსული, რომ შევაფასოთ, რამდენად ჯდებოდა იეჰოვას მოწმეებისა და სტუდენტების ქცევა კანონმდებლობის ჩარჩოებში. საქართველოში არსებული კანონმდებლობა სრულიად იცავს უმცირესობების უფლებებს, მთავარია მისი პრაქტიკაში გამოყენება. კანონი სრულ თავისუფლებას აძლევს რელიგიურ გაერთიანებებს. ავუკრძალოთ რელიგიურ გაერთიანებებს კარდაკარ მათი შეხედულების ქადაგება, იგივეა, საარჩევნო სუბიექტებს რომ არ მივცეთ წინასაარჩევნო პროპაგანდის გაწევის საშუალება. თუ ვინმეს გაქვთ პრეტენზია, რომ ისინი მოდიან და ამით გაწუხებენ, ეს იძულებაც ისჯება კანონმდებლობით. მთავრობა და სამართალდამცავები იჩენენ სრულ უმოქმედობას მსგავსი ფაქტების მიმართ, არ შეიძლება მთავრობას ჰქონდეს სირაქლემას პოზიცია. ერთის უფლებები დაიცვა და მეორის არა, ეს არ შეიძლება. მე არ მსურს ამ სტუდენტებს ცუდი რამ დაემართოთ და ვწუხვარ ამ ფაქტის გამო, მაგრამ დაუსჯელობის სინდრომი ხვალ და ზეგ უფრო დიდ პრობლემებს გამოაჩენს. ამიტომ, ამ შემთხვევაში ერთი მხარის გულშემატკივრობა და მეორეს დასჯა არ შეიძლება. ორივე მხარის უფლებებზე ვისაუბროთ და კანონის ჩარჩოებში მოვაქციოთ. შერჩევითი სამართალი არ უნდა იყოს არც პოლიტიკური და არც რელიგიური კონფესიების მიმართ.
ტარიელნაკაიძე, დისკუსიისმონაწილე: ბოლო ერთი წლის განმავლობაში რელიგიური უმცირესობების მიმართ არსებული პრობლემები ცხადყოფს იმას, რომ გარკვეულ წილად სახელმწიფო კანონს არ იცავს მკაცრად, რაც ჩემი აზრით, მსგავსი ინციდენტების წახალისების საფუძველს ქმნის. მე ვფიქრობ, რომ ჩვენს ქვეყანაში უკვე აუცილებელია დამნაშავის დასჯა, რომ მსგავსი ქმედებებისთვის წახალისებას ადგილი არ ჰქონდეს. საზოგადოება გარკვეულ წილად საჭიროებს განათლებას და ამაზე, რა თქმა უნდა, სახელმწიფომ უნდა იზრუნოს. მაშინ, როდესაც მესამე კლასის ისტორიის სახელმძღვანელოში, ვთქვათ, ტერმინ „გამუსლიმანების“ მაგივრად „გათურქება“ წერია, როდესაც განათლებაში ბევრი რამ დასახვეწია, რთულია უნივერსიტეტში სტუდენტები და სკოლაში მოსწავლეები გაიზარდონ ტოლერანტები.
მე ვფიქრობ, რომ ჩვენს კულტურაში არსებობს ტოლერანტობა და ჩვენ ვართ ტოლერანტები. ზოგადად საზოგადოების დიდი მასა ფიქრობს, რომ ეკუთვნის ერთ კონკრეტულ სიმრავლეს. მეც ბევრჯერ მიგრძნია საზოგადოების მხრიდან ნეგატიური განწყობა, როცა ვამბობ, რომ ვარ ქართველი მუსლიმი, ყოველთვის მუშაობენ იმაზე, რომ მოხდეს მარგინალიზაცია. სამწუხაროა, რომ მსგავს შეხვედრებს ესწრება საზოგადოების მხოლოდ ის ნაწილი, რომელსაც ამ მხრივ პრობლემა არ გააჩნია.
სახელმწიფომ, პირველ რიგში, უნდა დაიცვას კონსტიტუცია. სახელმწიფოში, სადაც არ დაისჯება ადამიანი, რომელმაც კანონი დაარღვია, მსგავსი ფაქტები მომრავლდება და უფრო სავალალო სიტუაციას მივიღებთ.
დისკუსია პრესკაფეში
გოჩასურგულაძე, სტუდენტი: რელიგიური მონოპოლია იგრძნობა ჩვენს უნივერსიტეტში, თვითმმართველობის თავმჯდომარე ერთ ხანს აპირებდა, რომ უნივერსიტეტის ეზოში აღმართულიყო ჯვარი, გარკვეულწილად ჩვენ ერთად ვიყავით, მაგრამ მერე კამათის, დისკუსიის შედეგად ეს ჯვარი არ აღიმართა. ვფიქრობ, რომ იმ ადამიანებს, რომლებიც მონაწილეობას იღებდნენ გუშინდელ ინციდენტში, გამოსწორების საშუალება უნდა მივცეთ, მაგრამ არსებობს მეორე მხარეც – დაუსჯელობის ფაქტი არ უნდა იყოს.
გიამასალკინი, უმაღლესისაბჭოსდეპუტატი: მე დამაინტერესა ამ ინციდენტმა და ამიტომ მოვედი აქ, მაგრამ მე რატომღაც მინდოდა, უფრო მეტი გამეგო, თუ რა მოხდა. ჩვენ შეიძლება აქ მოვისმინოთ სხვადასხვა ვერსია, მაგრამ ფაქტი ერთია, იეჰოვას მოწმეები ახორციელებდნენ თავიანთ საქმიანობას და მათ შეუშალეს ხელი. რატომ მოხდა, ვინ დაიწყო და ვინ უფრო მეტი ხელი დაარტყა, ამას გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ აქვს. მთავარია, რომ მოხდა ძალიან ცუდი ფაქტი. მე, როგორც პოლიტიკოსი, ამას ვუყურებ მთლიანობაში, ჩვენ ვიცით, რომ, ვთქვათ, იყო 17 მაისი, იყო რაღაც პრობლემები იგივე მეჩეთთან, იყო პრობლემები იეჰოვას მოწმეებთან დაკავშირებით – ეს არის ძალიან ცუდი და ძალიან ცუდია, რომ ეს ხდება არჩევნების წინ. ჩვენ ვიცით, რომ ჩამოსულია უამრავი დამკვირვებელი სხვადასხვა ორგანიზაციიდან და ბუნებრივია, ეს ფაქტიც მოხდება მათ დასკვნებში, რაც იქნება ძალიან ცუდი, ამიტომ აუცილებლად უნდა დაისაჯონ ის პირები, რომლებმაც მოახდინეს პროვოცირება.
ერთსაც გეტყვით, მივდიოდით მანქანით და მამაო ავიყვანეთ გზაზე, სადღაც ჭიათურასთან ახლოს და საოცარი რამ გვითხრა: ჩვენთან, ჭიათურაში ძალიან დიდი გავლენა ჰქონდათ იეჰოვას მოწმეებს და ჩვენ სულ მათ ვეკამათებოდით, ვეჩხუბებოდითო და ბოლოს სულ სხვა ტაქტიკა ავირჩიეთო, საერთოდ დავანებეთ თავი, არ ვეხებოდით და მათი გავლენაც შესუსტდაო. რისი თქმა მინდა ამით, დევნილი რელიგია ყოველთვის ძლიერდება, დევნილი სექტა ყოველთვის ძლიერდება. ანუ თუ ვინმე ფიქრობს, რომ ასეთი ძალადობით შეძლებს თავისი რელიგია დაიცვას, ცდება.
მე მგონი სამართალდამცავმა ორგანოებმა ეს ფაქტი უნდა გამოიძიონ, რადგან ერთხელ თუ არ გასცემ ამ ძალადობას პასუხს, ორჯერ და სამჯერ, ეს აუცილებლად გაგრძელდება და ძალიან ცუდ შედეგამდე მიგვიყვანს.
ყველაზე პოლირელიგიური და პოლიეთნიკური ქვეყანა კავკასიაში ვართ ჩვენ, 150-მდე ნაციონალობა და ეთნოსია საქართველოში, ამიტომ ჩვენ უფრო მგრძნობიარები უნდა ვიყოთ ამ პრობლემის მიმართ. სხვათა შორის, ახლა კიდევ უფრო მივხვდი, რაოდენ საჭიროა კურსი, რომელიც ჩვენ შემოვიღეთ – „მოქალაქეობა და დემოკრატია“.
მე რომ ვყოფილიყავი ქალაქის მერი, თბილისის მერი, იმ ადგილას იმ ღონისძიებას არ ჩავატარებინებდი (იგულისხმება თბილისში, 17 მაისს, ჰომოფობიასთან ბრძოლის დღეს გამართული აქცია) და რატომ იცით? უნდა განსაზღვრო რას გამოიწვევს ესა თუ ის ქმედება. თუ შენ იცი საზოგადოება რა დონისაა და ეს გამოიწვევს გაღიზიანებას, ეს იქნება დემოკრატიის გარკვეული შეზღუდვა, მაგრამ შენ თავიდან აიცილებ გაცილებით უარესს. როგორ უნდა მოვიქცეთ, ავუკრძალოთ? არა. ყველას მინდა ვთხოვო, რომ იყვნენ უფრო სენსიტიურები. უნივერსიტეტი არის საზოგადოების ანარეკლი.
ასლან ჭანიძე, „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“, იურისტი: როდესაც საკუთარი სიმართლის დამტკიცებას ცდილობ ძალადობით, უკვე არ ხარ მართალი. როდესაც შვიდი კაცი ერთს ურტყამს, ეს უკვე სისუსტის ნიშანია. ეს ნიშნავს, რომ შენ სხვა არგუმენტი აღარ გაქვს და ძალადობით ცდილობ რაღაცის დამტკიცებას.
ასევე, ეს ფაქტი მიუთითებს სტუდენტების გაუნათლებლობაზე, მიუხედავად იმისა, რომ უნივერსიტეტში სწავლობენ, იმიტომ, რომ არის სამოქალაქო განათლება, რაც გულისხმობს, რომ უნდა იყო ტოლერანტი.
დისკუსია პრესკაფეში
ჩემს მაგალითს გეტყვით, ჩემთვის გაუგებარია, ვთქვათ, იეჰოვას მოწმის რელიგია, მაგრამ ქუჩაში რომ წიგნს მთავაზობენ, მე მარტივად ვამბობ, რომ არ მაინტერესებს და ვაგრძელებ ჩემს გზას. მაგრამ ჩვენი პრობლემა რაში მდგომარეობს იცით? დღეს ჩვენ არ მოგვეწონა, რომ იეჰოვას მოწმეები არიგებდნენ წიგნებს, ხვალ სხვა რელიგიის წარმომადგენლები არ მოგვეწონება. ეს არის იმ ამბის გაგრძელება, როცა ბათუმში წიგნები დაწვეს იმის გამო, რომ ვიღაცას მოეჩვენა, რომ ბურჭულაძის წიგნში „ისეთი სცენები“ არისო. ეს არის განათლების დაბალი დონე და ეს არ არის მხოლოდ უნივერსიტეტის ბრალი, ეს არის სკოლის, ოჯახის, მედიის პრობლემა და ბუნებრივია, ახალგაზრდა, რომელსაც გამოცდილება არა აქვს, რომელსაც დარწმუნებული ვარ, რომ ბიბლიაც წაკითხული არ ექნება ბოლომდე და გააზრებული, მითუმეტეს სხვა რელიგიის წიგნები, ასეთ ძალადობაზე წავა.
მნიშვნელობა არ აქვს, ვისი უფლება დაირღვა, რა უფლება დაირღვა, მნიშვნელოვანია ის, რომ შენ სხვისი უფლება უნდა დაიცვა, რომ ხვალ შენ იყო დაცული. ყველა უნდა დაფიქრდეს ამაზე.
„ცალკე გაკვეთილის ჩატარებას ვნატრობ. რთულია გაერთიანებული გაკვეთილების ჩატარება, ჩემთვის, როგორც პედაგოგისთვის და მოსწავლეებისთვისაც. წარმოიდგინეთ, პირველ კლასელ ბავშვს, რომელსაც განსაკუთრებული მიდგომა სჭირდება, მესამე კლასელი მოსწავლის გაკვეთილის მოსმენა უწევს. უჭირთ კონცენტრაცია, მაგრამ ვცდილობთ მივეჩვიოთ“, – მერისის სკოლის პედაგოგი, მზევინარ თურმანიძე, ე.წ კლას კომპლექტებში ჩატარებული გაკვეთილების სირთულეებზე გვიყვება.
კლას-კომპლექტები რამდენიმე სხვადასხვა კლასის გაკვეთილების გაერთიანებას გულისხმობს. კლას-კომპლექტები, ძირითადად, მაღალმთიანი რეგიონის სკოლებშია შექმნილი, რომლებიც მცირეკონტინგენტიანობით ხასიათდება. გაერთიანებული კლასები, როგორც სკოლის დირექტორები აცხადებენ, საქართველოს განათლების სამინისტროს გადაწყვეტილებით შეიქმნა. კლას-კომპლექტები გათვალისწინებულია ეროვნულ სასწავლო გეგმაშიც. ამ გეგმის მიხედვით, ერთიანდება პირველი-მესამე და მეორე-მეოთხე კლასები. მასწავლებლებს კი გაკვეთილების ჩატარება ორივე კლასთან ერთდროულად უწევთ.
სკოლის პედაგოგები აცხადებენ, რომ გამოცდილებისა და სტაჟის მიუხედავად, სხვადასხვა ასაკის მოსწავლეებთან მუშაობა, რომლებსაც განსხვავებული მასალების გავლა უწევთ, ერთ საგაკვეთილო პროცესზე, სერიოზულ სირთულეს ქმნის.
„პირველ კლასელი ჯერ უნდა ჩამოაყალიბო. სოფელში საბავშვო ბაღები არ არის, სკოლაში ისეთი ბავშვი მოდის, ლაპარაკის მეტი არაფერი არ იცის და ისიც კუთხურად მეტყველებს. მასთან ბევრი მუშაობა გვჭირდება. გაკვეთილები საკმაოდ რთულია, ერთი სიტყვაც რომ დარჩეს აუხსნელი, მოსწავლე უკვე ვეღარ იგებს მასალას. წარმოიდგინეთ, 45 წუთში ორივე კლასის მოსწავლეებთან უნდა იმუშაო გადარბენა-გადმორბენაში“, – გვეუბნება ზამირა სამნიძე, სოფელ გარეტყეს დაწყებითი კლასის მასწავლებელი. ის საუბრობს სხვა ტიპის პრობლემაზეც. „მძიმეწონიანი ჩანთები ხომ ხერხემლის დაავადების წყაროდ იქცა. გარდა ამისა, ბავშვები იღლებიან და ორმაგი ძალისხმევაა საჭირო, მათი ყურადღება რომ მიიპყრო“.
პედაგოგები ამბობენ, რომ გაერთიანებულ კლასებში გაკვეთილების ჩატარებას განსაკუთრებული მეთოდი და ხელოვნება სჭირდება. თავიანთ კვალიფიკაციაზე ზრუნვა თავად უწევთ, რაიმე სპეციალური ტრენინგებისა თუ დამხმარე პროექტების გარეშე.
„მე ჩემი პედაგოგიური გამოცდილება მეხმარება, რომ საგაკვეთილო პროცესი ვმართო და ისე დავიხარჯო, რომ შედეგიც გვქონდეს. ახალბედა მასწავლებელს ძალიან გაუჭირდება. არც სამინისტრო გვეხმარება გადამზადებაში და არც რომელიმე ტრენერისგან მიგვიღია იმის გამოცდილება, უფრო ეფექტურად როგორ შეიძლება ერთდროულდა იმუშაო განსხვავებულ კლასებთან. საგნობრივ ტრენინგებზე გვეუბნებოდნენ, მეთოდოლოგიას ვერაფერს მოგაწვდით, ეგ უნარ-ჩვევა თქვენ უნდა გამოიმუშაოთო“, – ამბობს მზევინარ თურმანიძე.
„სკოლაში, უნივერსიტეტში სწავლის პარალელურად ვმუშაობდი, როცა ჩემი მეთოდოლოგიის ლექტორს ვუთხარი, როგორ შემიძლია უკეთესად ვიმუშაო, როცა რამდენიმე კლასში ერთდროულად ვატარებ გაკვეთილს-მეთქი, გაოცებულმა მითხრა, ასეთი რამ წარმოუდგენელიაო. ეგ როგორ შეიძლება, მაგრამ თუ აკეთებთ, გმირი ყოფილხართო“.
პედაგოგები, რომლებიც „ბათუმელებს“ ესაუბრებიან, სოფლის განაპირა უბნების სკოლებში ასწავლიან, სადაც პირველი საფეხურის კლასებში ხუთი ან ექვსი მოსწავლე სწავლობს. მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, როგორც პედაგოგები ამბობენ, კლასში, სადაც 16 მოსწავლეზე ნაკლებია, სხვა კლასთან ერთიანდება. ამ პრინციპითაა მცირეკონტინტენტიან სკოლებში გაერთიანებული პირველი-მესამე და მეორე-მეოთხე კლასის გაკვეთილები. წელს კი სამინისტრომ სკოლებს მეხუთე და მეექვსე კლასების საგაკვეთილო პროცესის გაერთიანებაც მოსთხოვა.
„თუ არ გავაერთიანებთ, სასწავლო გეგმას არ დაგვიმტკიცებენ. არ მინდა გაერთიანება, მაგრამ იძულებული ვარ“, -გვეუბნება მახუნცეთის სკოლის დირექტორი ჯემალ ბეჟანიძე. სკოლას მთლიანობაში 88 მოსწავლე ჰყავს. „მაღალ კლასებში გაცილებით ძნელი იქნება გაკვეთილის ჩატარება. ბავშვებმა ხომ უნდა ისაუბრონ, იმსჯელონ გაკვეთილზე. ამ დროს მეორე კლასის მოსწავლემ როგორ უნდა იფიქროს თავის დასაწერზე ან მოსაყოლზე, ყურადღება ეფანტებათ. მშობლები კლასების გაერთიანების წინააღმდეგი არიან“.
დირექტორის აზრით, კლას-კომპლექტების შექმნა სწავლების ხარისხზეც აისახება. „ვფიქრობ,ეს ცუდ შედეგს გამოიღებს. არც პედაგოგები ვართ მომზადებული. პრაქტიკოს პედაგოგებსაც უნდა დაეკითხოს სამინისტრო, როცა ასეთ გადაწყვეტილებას იღებს“, – ამბობს ჯემალ ბეჟანიძე.
მიუხედავად იმისა, რომ პედაგოგები ორ ან ზოგჯერ სამ კლასთანაც ერთდროულად მუშაობენ, ისინი ანაზღაურებას მხოლოდ ერთი გაკვეთილის საფასურის მიხედვით იღებენ. „ფაქტობრივად 26 საათი დააკლდათ ჩემს სკოლაში მასწავლებლებს. მე არ ვიცი სად წერია, რომ ეს სტანდარტი განათლებაში მიღებულია“, – გვეუბნება ჯემალ ბეჟანიძე. მსგავსი ვითარებაა სხვა სკოლებშიც.
მცირეკონტინგენტიან სკოლაში მუშაობს სოფელ ორცვას სკოლის დირექტორი, რემზი თურმანიძეც. მისი აზრით, კლასების გაერთიანება ცუდი იდეაა: „მე უარყოფითად ვაფასებ. ჯერ სწავლა არ დაწყებულა და მასწავლებლებს უკვე 26 საათი ჩამოეჭრათ. 600 ლარზე მეტი მოაკლდა ხელფასებს მთლიანობაში, ამას დაემატა კლასის ხელმძღვანელის ანაზღაურებაც. მეც ცუდ მდგომარეობაში ვარ, რადგან უნდა გადავწყვიტო, რომელი პედაგოგი შევუშვა გაერთიანებულ კლასში“.
დირექტორის აზრით, როცა 45 წუთიდან მხოლოდ 15 ან 20 წუთი იხარჯება ერთ კლასზე, დანარჩენი დრო კი მეორეზე, ეს დრო არ არის საკმარისი საგაკვეთილო მასალის სრულყოფილად გადასაცემად. „სწავლების მხრივ, რა თქმა უნდა, ეს ქმნის პრობლემას. ვთქვათ პირველ კლასს აქვს მათემატიკა, მასწავლებელი მუშაობს 20 წუთი ერთ კლასთან, შემდეგ გადადის მეორესთან, რამდენად ნორმალურია ეს. ან გამართლებულია კი ფსიქოლოგიურად?“
დირექტორი ამბობს, რომ ცალკე გაკვეთილების ასანაზღაურებლად ფინანსები სკოლას ჰყოფნის, თუმცა სამინისტრო კლასების გაერთიანებას მაინც ითხოვს: „ხელფასები დარიგებული მაქვს და 17 000 ლარი კიდევ მაქვს, სკოლის ინფრასტრუქტურაც ახალია, მაგრამ იმ კლასების გაერთიანებასაც მთხოვენ, სადაც 15-15 მოსწავლეა“.
„მეხუთე-მეექვსეში ჩვენც 15-15 მოსწავლე გვყავს. პერიფერიებში გვაქვს კიდევ ორი კლას-კომპლექტი, სადაც უფრო ნაკლებია კონტინგენტი. მეთოდოლოგიურად რომ გაუმართლებელია გაერთიანებული გაკვეთილები ფაქტია, მაგრამ რა ვქნათ. თვითონ მუშაობენ პედაგოგები თავიანთ თავზე“, – ამბობს სოფელ უჩხითის დირექტორი, გულნაზ ნინიძე. კლას-კომპლექტების ნეგატიურად აფასებს სოფელ მეძიბნას სკოლის დირექტორი, სერგო დუმბაძეც:
„ჩემს სკოლაში მხოლოდ ერთი კლას-კომპლექტია. მეორე და მეოთხე კლასებია გაერთიანებული. ათი ბავშვია ორივე კლასში, მაგრამ მიმაჩნია, რომ არასწორია, როცა გაცილებით ნაკლები დრო ეთმობა მოსწავლეებს, ვიდრე ზოგადად საგაკვეთილო სტანდარტითაა გათვალისწინებული. გაჭირვებაა და თანხები არ გვყოფნისო, სამინისტრო გვეუბნება, მაგრამ 45 წუთიდან 20 წუთის დათმობა ერთ კლასზეც, პრობლემად მიმაჩნია“.
საქართველოს განათლების სამინისტროს განმარტებით, კლას-კომპლექტები მასწავლებელს საშუალებას აძლევს, კარგად დაინახოს ბავშვის განვითარების დინამიკა, მისი ძლიერი და სუსტი მხარეები.
„სწავლების მეთოდიკა ძალიან გავს სახლის პირობებში სწავლას, რაც იძლევა უფრო მეტ ჩართულობას და თანამშრომლობას მოსწავლეებს შორის“, – წერია სამინისტროს განმარტებაში. დოკუმენტში ასევე ვკითხულობთ: „კლას-კომპლექტების სწავლების მეთოდიკა არ მოითხოვს მთელი კლასისთვის სწავლების ერთნაირ ტემპს, არამედ ყველა მოსწავლეს შეუძლია იმუშაოს ინდივიდუალურად. რჩებიან რა ერთ გარემოში, მოსწავლეებს უვითარდებათ ჯგუფთან მიკუთვნებულობის და სტაბილურობის განცდა“.
ამავე განმარტების მიხედვით, რომელიც განათლების სამინისტრომ „ბათუმელებს“ ელექტრონულად მოგვაწოდა, კლას-კომპლექტების არსებობა მიღებულია მსოფლიო პრაქტიკაშიც. „აშშ და კანადაში ჩატარებული კვლევების თანახმად, კლას-კომპლეტების ტიპის კლასებში, მოსწავლეებს უკეთ აქვთ განვითარებული ენობრივი კომპეტენციები, კითხვისა და სოციალური უნარები“.
სამინისტროს მიაჩნია რომ კლას-კომპლექტებთან მუშაობა ან სწავლება მასწავლებლის ან მოსწავლის უფლებებს არ არღვევს.
რაც შეეხება, პედაგოგთა გადამზადებას, სამინისტროში აცხადებენ, რომ მასწავლებელთა პროფესიული სწავლების ეროვნული ცენტრი ახორციელებს პროგრამას „ასწავლე საქართველოსთვის“, რომლის ფარგლებშიც შემუშავდა სპეციალური ტრენინგ-მოდული და 2013 წლის 7-8 ივნისს, ამ მოდულის თანახმად ჩატარდა საპილოტე ტრენინგი თემაზე – „სწავლა-სწავლების თავისებურებანი კლას-კომპლექტებში“, რომელსაც მოხალისე კონსულტანტ-მასწავლებლები და მაღალმთიანი რეგიონების მცირეკონტინგენტიანი სკოლების პედაგოგებიც ესწრებოდნენ.
ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის განათლების ფაკულტეტის სრული პროფესორის, ლელა თავდგირიძის შეფასებით, კლას-კომპლექტებს აქვს როგორც დადებითი, ასევე უარყოფითი მხარეები.
„მესმის, რომ კლას-კომპლექტები ერთგვარი გამოსავალია, მაგრამ უარყოფითია ის, რომ მასწავლებელს სხვადასხვა კლასის და ასაკის მოსწავლეებთან ერთდროულად უწევს რამდენიმე მიზნის მიღწევა. ასეთ დროს უჭირთ ხოლმე პედაგოგებს გაკვეთილის დაგეგმვა და ძირითადად მუშაობენ ინდივიდუალურად. შესაბამისად, ვერ ხერხდება საერთო საკლასო მუშაობა. კლას-კომპლექტი ერთის მხრივ, ხელს უწყობს სოციალური უნარის ჩამოყალიბებას, მაგრამ მეორე შემთხვევაში, შეიძლება აღმოჩნდეს ბარიერი, როცა ასაკობრივი ზღვარი არის ბავშვებს შორის დიდი. გარდა ამისა, მესამე კლასელს თავიდან უხდება იმ მასალების მოსმენა, რომელიც პირველ კლასში უკვე გაიარა და ამით შესაძლებელია შესუსტდეს მისი მოტივაცია“.
ლელა თავდგირიძის აზრით, მასწავლებლის უფლება ირღვევა იმ შემთხვევაში, როცა მას ფაქტობრივად სპეც გაკვეთილების ჩატარება უწევს, მაგრამ ანაზრაურება მაინც უნახევრდება: „პედაგოგის მოტივაცია ისედაც დაბალია დღეს სკოლებში, ამიტომ პედაგოგს, რომელსაც ერთდროულად უწევს განსხვავებული ასაკის და დონის მოსწავლეებთან მუშაობა და მეტი ენერგიის ხარჯვა, სახელმწიფო ერთი გაკვეთილის საფასურს არ უნდა უხდიდეს. გარკვეულწილად ირღვევა იმ ბავშვის უფლებაც, როცა სახელმწიფი მის განათლებაზე ხარჯავს გაცილებით ნაკლებ დროს, ვიდრე ეს ეროვნული სასწავლო გეგმით არის გათვალისწინებული. მესმის, რომ ამას სახელმწიფო აკეთებს ეკონომიის თვალსაზრისით, მაგრამ თუ გვინდა კარგ საზოგადოებაში ვიცხოვროთ, ყველაზე დიდი თანხა განათლებაში უნდა ჩავდოთ. სასაურველია, რომ ათმოსწავლიან კლასებს მაინც ჩაუტარონ ცალკე გაკვეთილები, პედაგოგმა ეროვნული სასწავლო გეგმის შედეგზე გასვლა რომ შეძლოს “.
აჭარის ხუთივე მუნიციპალიტეტის საჯარო სკოლებში ჯამურად 282 კლას-კომპლექტია.
ცესკოს მონაცემებით ირკვევა, რომ გიორგი მარგველაშვილს ყველაზე დიდი მხარდაჭერა ქობულეთის მუნიციპალიტეტში გამოუცხადეს, ქობულეთში გიორგი მარგველაშვილმა ხმების 60, 76 პროცენტი (18671 ხმა) მიიღო.
„ნაციონალური მოძრაობის“ კანდიდატმა დავით ბაქრაძემ პროცენტულად ყველაზე მეტი ხმა აჭარის მუნიციპალიტეტებს შორის შუახევში მიიღო – 23,35 % (2070 ხმა), ნინო ბურჯანაძემ კი ხელვაჩაურში – 17,27 % ( 3599 ხმა).
ბათუმში ხმები ასე გადანაწილდა: გიორგი მარგველაშვილი – 58,41% ( 33453 ხმა), დავით ბაქრაძე – 20,31% (11631), ნინო ბურჯანაძე – 14,87%, 8514.
ბათუმში არჩევნებში მონაწილეობა მოსახლეობის 42,47 % მიიღო.
ყველაზე მაღალი აქტივობა აჭარის მუნიციპალიტეტებს შორის ქედაში დაფიქსირდა. აქ არჩევნებში მონაწილეობა მოსახლეობის 62,23 პროცენტმა მიიღო.
„გასულ წელთან შედარებით არჩევნები უკეთესად ჩატარდა. არ იყო დაძაბულობა. თუმცა ბევრი ხარვეზი დაფიქსირდა. საერთო ჯამში გამოვლინდა კომისიების და ზოგადად საარჩევნო ადმინისტრაციის ნაკლებად კომპეტენტურობა.
„ნაციონალურა მოძრაობამ“ ოცზე მეტი დარღვევა დააფიქსირა. მათ შორისაა ქობულეთში საარჩევნო ყუთში რამდენიმე ბიულეტენით მეტის აღმოჩენა ქობულეთის მე-6 უბანზე. ასევე ბათუმში, 79 უბანზე შემაჯამებელი ოქმის ასლი გაცემულია ისე, რომ არ არის ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა დადგენილი. „ეს იყო ტექნიკური ხარვეზი თუ სხვა რამ, ამას გაარკვევს საოლქო საარჩევნო კომისია, სადაც ჩვენ მივმართეთ საჩივრით. ვიმედოვნებ, ეს ხმები ხელახლა დაითვლება და შეჯამდება. თუ აღმოჩნდება გარკვეული უზუსტობა, ამ შემთხვევაში უნდა მოხდეს უბნის გაბათილება“ – განაცხადა პეტრე ზამბახიძემ.
#79 საარჩევნო ოლქში საჩივრების განხილვა 6 საათზე დაიწყება.
„მაგაზე ნაფიქრი გვაქვს, ვიცით, ეგ პრობლემა რომ დადგება,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ საუბარში კავშირ „ქართული სახლის“ წარმომადგენელი ნანა მეფარიშვილი. აჭარის ეთნოგრაფიული მუზეუმის გენგეგმის დამუშავება და პირველი ეტაპის სამუშაოების პროექტირება სწორედ „ქართულმა სახლმა“ განახორციელა.
აჭარის ეთნოგრაფიული მუზეუმის პროექტზე მუშაობა „ქართულმა სახლმა“ გასულ წელს დაიწყო. პირველ ეტაპზე გაკეთდა ზონირება, ტერიტორია დაიყო არასაექსპოზიციო და საექსპოზიციო ნაწილებად. გაკეთდა გზების, ღობის, წყლის, კანალიზაციისა და ვიზიტორთა ცენტრის პროექტი. ეთნოგრაფიული მუზეუმის ტერიტორიაზე გათვალისწინებულია სახელოსნოების უბნის მოწყობა. მუზეუმის ტერიტორიაზევე იქნება მცირე ზომის სასტუმრო, რომელიც ვიზიტორებს მოემსახურება.
„ამ სივრცეში მოხდება ყველაფერი, რაც მუზეუმის ეკონომიკურ მდგრადობას შეუწყობს ხელს. ასევე იქნება პატარა რესტორანი, სადაც წარმოდგენილი იქნება ტრადიციული აჭარული კერძები,“ – ამბობს ნანა მეფარიშვილი.
რაც შეეხება საექსპოზიციო ზონას, ვიზიტორებს საშუალება ექნებათ გაეცნონ აჭარისთვის დამახასიათებელ ტრადიციულ არქიტექტურას. სწორედ საექსპოზიციო ზონაშია დაგეგმილი აჭარის მაღალმთიანეთიდან სახლების გადმოტანა.
„საექსპოზიციო ზონაში ვიზიტორს საშუალება ექნება გაეცნოს აჭარისთვის დამახასიათებელ ტრადიციულ არქიტექტურას. ზონირების საფუძვლად აღებულ იქნა აჭარული საცხოვრებელი სახლის ტიპოლოგია, რომლის დადგენისას დავეყრდენით სხვადასხვა მეცნიერთა კვლევებს. შედეგად, გენგეგმაზე არის ოთხი ძირითადი საექსპოზიციო ზონა, რომლებშიც წარმოდგენილია აჭარული საცხოვრებელი სახლის შემდეგი ტიპები:
ერთსართულიანი ჯარგვალური ხულა-სახლი, მთური ერთსართულიანი „ძირთული ჯარგვალი“, მთური ორსართულიანი „ზედშედგმული ჯარგვალი„ (სამივე ჯარგვალური ტიპი წარმოდგენილი იქნება I ზონაში. მეორე ზონაში იქნება ე.წ. „ლაზური“ ტიპის სახლები, მესამე ზონაში ე.წ. „აჭარული“ ტიპის სახლები და მეოთხე ზონაში ოდური ტიპის სახლები,“ – აცხადებს ნანა მეფარიშვილი.
მისივე თქმით იმ სახლების სია, რომელთა გადმოტანაც მოიაზრება მუზეუმში მთიანი აჭარიდან, უკვე არსებობს, თუმცა ბოლომდე დაზუსტებული არ არის. ამასთან სახლების მეპატრონეებთან შეთანხმებაა მისაღწევი.
„ამ სახლებს ჰყავს თავიანთი პატრონები, მოლაპარაკებაა მათთან საჭირო. ალბათ ზოგიერთი თანახმა იქნება, რომ რაღაც თანხის სანაცვლოდ დაუთმოს მუზეუმს. სახლების გარდა იქნება კიდევ სამეურნეო ნაგებობები, ნალიები, წისქვილები და სხვა, რაც ტრადიციულია ამ რეგიონისთვის. იქნება ხიდები, როგორც ხის, ისე ქვის. ადგილზე არის ბუნებრივი წყლის ნაკადები, რომლის გამოყენებაც გვინდა ხიდებისთვის, წისქვილებისთვის და ა.შ. გვინდა მარტო საცხოვრებელი სახლი კი არ იყოს მუზეუმში, არამედ ყველაფერი, რაც ქმნის აჭარის ტრადიციულ გარემოს,“ – ამბობს ნანა მეფარიშვილი.
მაღალმთიანი აჭარიდან სახლების ჩაქვში გადმოტანის იდეას არ ეთანხმება ნინო ინაიშვილი, საზოგადოება „ბათომის“ ხელმძღვანელი. „ავთენტური სახლების ჩამოტანა რთული პროცესია, სახლების დაშლა-აწყობის პროცესში ისედაც ბევრი რამ დაიკარგება, ამასთანავე არის სერიოზული საფრთხე, რომ ეს სახლები ჩაქვში, სადაც მაღალმთიანი აჭარისაგან ძალიან განსხვავებული კლიმატია, ხის მასალა მალე გაფუჭდება.
კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის თვალსაზრისით ეს პროექტი გაუმართლებელია. თუ ჩვენ ამ ძეგლების დაცვა გვინდა, უნდა შევინარჩუნოთ ისინი თავის ავთენტურ გარემოში, ადგილზე და ხალხური არქიტექტურის ეს უმნიშვნელოვანესი კულტურული რესურსი არ უნდა მოვაკლოთ იმ გარემოს, სადაც არის აშენებული და შექმნილი.
კულტურული ტურიზმის განვითარების თვალსაზრისით ხალხური არქიტექტურის ეს შესანიშნავი ნიმუშები მნიშვნელოვანი იქნება ტურისტების მოსაზიდად. შესაძლებელია მოეწყოს სპეციალური ტურები მათ დასათვალიერებლად. ტურისტები ხომ სწორედ ისეთ ადგილებს ეტანებიან, სადაც არის შემორჩენილი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები. მათ ის ადგილები აინტერესებთ, რომლებიც უნიკალურია და ხელშეუხებელი და არა მუზეუმები. თუ არის ამის საჭიროება, შეიძლება გაკეთდეს ამ სახლების ზუსტი ასლები.
ამ ძეგლებს სჭირდება სტატუსის მინიჭება და დახმარება. მოვლა-პატრონობა ადგილზე გაცილებით იაფი დაჯდება და იმ სოფელსაც ეცოდინება, რომ ეს ძეგლია, კულტურული რესურსია, რომელიც მოემსახურება ტურიზმის განვითარებას ზემო აჭარაში. რითი უნდა მიიზიდოს ზემო აჭარამ ტურისტები, თუ არა ბუნების სილამაზითა და კულტურული რესურსებით?!
თუ თბილისის ეთნოგრაფიული მუზეუმის მსგავსის შექმნა სურთ, იქ თითო ცალი იყო ჩამოტანილი ყველა რეგიონიდან. ღია ცის ქვეშ მუზეუმს თბილისში აკეთებდნენ გამოჩენილი სპეციალისტები (გიორგი ჩიტაია და ლონგინოზ სუმბაძე) დაახლოებით 20 წლის მანძილზე, მეცნიერული კვლევის საფუძველზე და დღესაც მათი შენახვა, მოვლა-პატრონობა სირთულეებთან არის დაკავშირებული. ასეთი კვლევის და მეცნიერული ანალიზის გარეშე სახლების წამოღება არის პროექტი, რომელიც, მე მგონია, რომ შეიწირავს ხალხური არქიტექტურის ამ შესანიშნავ ნიმუშებს.“ – ამბობს ნინო ინაიშვილი.
კითხვაზე, რამდენად არის გათვალისწინებული კლიმატური გარემოს ფაქტორი და რამდენად გაუძლებს მაღალმთიანი აჭარიდან ჩაქვში გადმოტანილი სახლები მაღალტენიან კლიმატს, ნანა მეფარიშვილი პასუხობს:
„რაც შეეხება ხის ნაგებობების დაცვას ნესტისგან, მაგაზე ნაფიქრი გვაქვს, ვიცით, ეგ პრობლემა რომ დადგება. როდესაც ჩვენ გავაკეთეთ ზონირება, მასში გავითვალისწინეთ სახელოსნოები. ამ სახელოსნოებში კი ერთ-ერთი იქნება ხის სარესტავრაციო სახელოსნო. სადაც უნდა მოეწყოს ხის ანტისეპტირების ლაბორატორია. უნდა დამუშავდეს მასალა აუცილებლად იმისთვის, რომ გაუძლოს ამ ნესტიან პირობებს, რომელშიც გადმოგვაქვს ეს სახლები. ორგანიზატორებმა, რომლებიც ამ თემაზე იმუშავებენ, ეს პრობლემა იციან“.
თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის დიზაინის ფაკულტეტის ასისტენტ პროფესორის, ავთანდილ ინასარიძის თქმით, სახლების გადმოტანა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია შესაძლებელია, თუკი შენობები სათანადო წესით დამუშავდება.
„როდესაც მოხდება სახლების დაშლა-დახარისხება, მაშინვე უნდა მოხდეს ხეზე ანტისეპტიკური მასალის წასმა. ძველი სახლის ტრანსპორტირება ისე არ შეიძლება. სწრაფად მიიღებს ტენს და სწრაფად დეფორმირდება. ანტისეპტიკური მასალა, რომელიც ხეს უნდა წაუსვან, არის მასალა, რომელიც ჯდება ფორებში, ხე სუნთქავს, ტოქსინი და რკინის შემცველობა არ გააჩნია. რაც მთავარია ულტრაიისფერ სხივებს და წყალს საერთოდ არ იკარებს. ვერ შედის ჭია. აჩერებს ლპობის პროცესს. როდესაც გადმოიტანენ და ააწყობენ მუზეუმის ტერიტორიაზე, კიდევ უნდა წაუსვან ანტისეპტიკური მასალა. თუ სათანადო წესით დამუშავდება, სახლების გადმოტანა შესაძლებელია. მცხეთიდან რომ წავიღოთ ბათუმში, აქ ცოტა სხვა მიდგომა იქნება საჭირო. როდესაც იგივე რეგიონში ხდება, ის გარკვეულწილად ადაპტირებულია,“ – ამბობს ავთანდილ ინასარიძე.
აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელის ბიძინა აფხაზავას განცხადებით, დღეისათვის ნესტისაგან ხის დაცვა პრობლემას აღარ წარმოადგენს.
„დღეს ტექნიკა ისე განვითარდა და ისე წავიდა წინ, რომ ყველაფრის შენარჩუნება შეიძლება. თან ის ადგილი, რომელიც შერჩეულია მუზეუმისთვის, ნაკლებტენიანია. მთავარია, რომ ჩვენ გადავარჩინოთ ეს სახლები. რაც წლები გადის, იკარგება და ათ წელიწადში არაფერი აღარ გვექნება. მოსახლეობა, ვისაც მსგავსი სახლი აქვს, ნალია თუ სხვა რამ, პირობებს იუმჯობესებს და ანგრევს ამას. ეს არის ეთნოგრაფიული კულტურა, ეს თუ დაიკარგა, უკვე ყველა სოფელში ქვის სახლი გვექნება,“ – ამბობს ბიძინა აფხაზავა.
მისივე თქმით მომავალი წლის ბიუჯეტში, ეთნოგრაფიული მუზეუმის ტერიტორიის კეთილმოსაწყობად 260 ათასი ლარია გაწერილი. ჯამში პროექტის ღირებულება კი ოთხი მილიონია. ბიძინა აფხაზავა ამბობს, რომ გარდა სახელმწიფო დაფინანსებისა, ცდილობს პროექტით დონორები დააინტერესოს და დამატებითი თანხა მოიზიდოს. „ქართული სახლის“ წარმომადგენლის ნანა მეფარიშვილის თქმით მუზეუმი ღია ცის ქვეშ აჭარაში ისე უნდა გაკეთდეს, რომ ეს მარტო ნაგებობების ნაკრები არ იყოს. მუზეუმში მისულმა დამთვალიერებელმა უნდა მიიღოს მაქსიმალური ინფორმაცია როგორც ტრადიციულ არქიტექტურაზე, ასევე – ყოფაზე, ცხოვრების წესზე – ეთნოგრაფიაზე. ასევე მნიშვნელოვანია მუზეუმის სახელოსნოების ზონაში მივიწყებული ან დაკარგვის პირას მყოფი აჭარული ტრადიციული რეწვის აღორძინება და მომავალი თაობისთვის საგანმანათლებლო პროგრამების მომზადება, რათა ტრადიცია არ დაიკარგოს, შენარჩუნდეს და გადაეცეს მომავალ თაობას.
მაშინ, გარდა ამ ფუნქციებისა, სხვა ქვეყნისათვის მნიშვნელოვან საკითხების მოგვარება ვის პრეროგატივაში განიხილება? – პასუხი მარტივია – პარლამენტის რომელიც ერთი წლის წინ ავირჩიეთ და კოლეგიალური მთავრობის ხელში. პარლამენტის ფორმირების შესახებ ყველაფერი ნათელია გარდა არჩევნებსი შედეგად მოპოვებული 85 მანდატისა კოალიცია „ქართულ ოცნებას“ მარაგში აქვს ნაციონალური მოძრაობისგან წამოსული 13 დეპუტატის ხმა. ანუ რეალური შეფარდება 97/52-ზეა(კობა დავითაშვილმა დატოვა კოალიცია).
2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილებების საფუძველზე 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებშის შემდეგ უფლებამოსიულება უწყდება არსებულ მთავრობას, შესაბამისად პარლამენტმა პრეზიდენტის წარდგინებით უნდა დაამტკიცოს ახალი მთავრობა პრემიერ-მინისტრის ხემძღვანელობით. გამომდინარე იქიდან რომ აღნიშნული რეგულაციებით აღმასრულებელი ხელისუფლების ცენტრი გადადის პრმიერ-მინისტრზე, მნიშვნელოვანია ის თუ ვინ გახდება პრემიერ-მინისტრი. პრემიერ-მინისტრ ბიძინა ივანიშვილის განცხადებით, ის მალე წავა პოლიტიკიდან, შესაბამისად საქართველოს პოლიტიკის დღის წესრიგში დგება ახალი პრემიერ-მინისტრისა და მთავრობის არჩევის საკითხი. აქ ერთი ნიუანსიც აღსანიშნავია, კოალიციის ლიდერი საუბრობს ახალ წლამდე პოლიტიკიდან წასვლაზე, თუმცა არავინ არ საუბრობს იმაზე, რომ თუ ის იანვრამდე არ მიიღებს საქართველოს მოქალაქეობას, ის კი არ გადადგება საკუთარი ნებით, არამედ კონსტიტუციის საფუძველზე მას მოუწევს პოსტის დატოვება.
დღეს თითქმის ყველა საუბრობს საპრეზიდენტო არჩევნებზე, მის მოსალოდნელ შედეგებზე, ამასთან შედარებით გაცილებით მცირე ჯგუფები საუბრობს, იმ არაორდინალურ სიტუაციაზე რომელიც დღეს არის შექმნილი, როცა რეალურად ქვეყნის მომავალი პირველი პირის შესახებ, გარდა დღევანდელი პრემიერისა არავინ არაფერი არ იცის. ბიძინა ივანიშვილი დიდაქტიკურად მიგვითითებს საქართველოს მოქალაქეებს „პოლიტიკურ უკულტურობაზე“, მაშინ როცა ის რატომღაც არ მიიჩნევს საჭიროდ „პოლიტიკურად უკულტურო“ მოქალაქეები ინფორმირებული გახადოს ქვეყნის მომავალი ლიდერის შესახებ. მიუხედავად პარლამენტის თავმჯდომარის ცოტახნის წინანდელი განცხადებისა, რომ „თუ არ იქნება მისაღები პრემიერობის კანდიდატი, ის მხარს არ დაუჭერს“, დიდი ალბათობით, პარლამენტის თავმჯდომრის ფრაქციის მხრიდან ბიძინა ივანიშვილის „ფავორიტზე“ მხარის არ დაჭერისას, უმრავლსობა აღნიშნულ კანდიდატს მაინც მარტივად დაამტკიცებს.
საქართველოს დღევანდელი პოლიტიკური რეალობა ერთგვარ ნონსენს წარმოადგენს, მოქალაქეები კონცენტრირებული არიან შეკვეცილი უფლებების მქონე პრეზიდენტის არჩევაზე, ხოლო ამ დროს დღევანდელი პრემიერ-მინისტრი იმპერატიული ძალაუფლებით თავს გვახვევს და „ჩაუკითხავად“ გვინიშნავს ახალ ლიდერს. ივანიშვილის წასვლის შემდეგ კი ვიქნებით ასეთი რეალობის წინაშე, გვეყოლება (სავარაუდოდ მართული) უფუნქციო პრეზიდენტი და მძლავრი „პრემიერის პრემიერი“.
10: 00 აჭარაში საპრეზიდენტო არჩევნები მიმდინარეობს. ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მონაცემებით აჭარაში სულ 305 387 ამომრჩეველია. ბათუმში ხმას სულ 133 512 ამომრჩეველი აძლევს. ქედაში 15,744 ამომრჩეველი; ქობულეთი – 69,377; შუახევი – 15,200; ხელვაჩაური – 47,305 და ხულოში კი 24,249 ამომრჩეველია.
საჯარო სკოლაში საშტატო განრიგს სკოლის დირექტორი ადგენს და საქართველოს განათლების სამინისტროს უთანხმებს. როგორც დირექტორები ამბობენ, შტატებთან დაკავშირებული მითითებები წინა ხელისუფლების დროს დაიწყო. საშტატო განრიგიდან ერთმანეთის მიყოლებით გაქრა სკოლის ექთნისა და ფსიქოლოგის, მეეზოვის შტატი. „ახლა კი უკვე ისიც განსაზღვრულია, ხელშეკრულებით ვინ შეგვიძლია ავიყვანოთ. ვფიქრობ ეს არის სკოლის ავტონომიის შეზღუდვა,“-ამბობს მე-16 სკოლის დირექტორი თამთა კვარაცხელია.
სამინისტროს რეკომენდაციის მიხედვით, შტატგარეშედ სკოლას შეუძლია დაიქირავოს მხოლოდ დარაჯი, დამლაგებელი, მუშა, ცეცხლფარეში და მძღოლი, ფსიქოლოგი (ინკლუზიური განათლების კოორდინატორი) იმ შემთხვევაში, თუ სკოლაში სწავლობენ შეზღუდული შესაძლებლობების მოსწავლეები. თამთა კვარაცხელია ამბობს, რომ ამ განსაზღვრის შემდეგ სიტუაცია დამძიმდა: „ხელშეკრულებითაც კი ვერ ავიყვან იმ თანამშრომლებს, რომლებიც მე, როგორც მენეჯერს, მიმაჩნია რომ სკოლაში მჭირდება, თუ ავიყვან, ეკონომიკური შემოსავლებიდან უნდა გადავუხადო, რომელიც სკოლას მწირი აქვს“.
სკოლებს, რომლებსაც არ გააჩნიათ ერთ შენობაზე მეტი, სკოლის ადმინისტრატორის შტატის დაშვების უფლებაც აღარ აქვთ. „ეს არის სერიოზული პრობლემა. ადმინისტრატორი არის აუცილებელი, რადგან არამარტო სწავლა-სწავლებაა მთავარი სკოლაში, არამედ-აღზრდა, სასკოლო და სკოლისგარეშე აქტივობებში მოსწავლეების მონაწილეობა და ამის მონიტორინგი“. ქალაქში რამდენიმე სკოლას აქვს ერთ კორპუსზე მეტი, თუმცა, შენობები ერთმანეთთან არ უნდა იყონ დაკავშირებული, მხოლოდ მაშინ ითვლება ისინი ცალკე ობიექტებად.
თამთა კვარაცხელია აქცენტს აკეთებს დამლაგებლის შტატის შეზღუდვის პრობლემაზეც. „სამინისტროს რეკომენდაციის მიხედვით, დირექტორებს უფლება აქვთ ხელშეკრულებით აიყვანონ გარკვეული რაოდენობა დამლაგებლებისა, რეალურად კი შეიძლება სკოლას მეტი სჭირდებოდეს: მუშაობს 2 ცვლაში, ან არაა გათვალისწინებული დასალაგებელი ფართის ოდენობა. აუცილებელია ასევე მეეზოვე (სკოლას დიდი ეზო აქვს), რომელიც მე დამლაგებლად მყავდა გაფორმებული, თუმცა ხელშეკრულებით მეეზოვის ფუნქციებს ასრულებდა. იძულებული გავხდი ხელშეკრულებით აყვანილი პროფესიონალი ბიბლიოთეკარიც გამეშვა, რადგან ერთი შტატში მყავდა, მეორეს ვეღარ დავიქირავებდი.
სამინისტროს მიერ განხორციელებული პროგრამის შედეგად სკოლამ მიიღო მიმდინარე სასწავლო წელს 12 000 სახელმძღვანელოზე მეტი, გარდა ამისა, ქალაქის გაუქმებული ბიბლიოთეკების ნაწილი სწორედ სკოლებშია თავმოყრილი, ასეთი სასკოლო წიგნადი ფონდის მართვა კი ერთი ბიბლიოთეკარის ძალისხმევას აღემატება.”
როგორც დირექტორი ამბობს, სამინისტროს რეკომენდაციამდე სკოლას შტატგარეშე თანამშრომლად აყვანილი ჰყავდა ექთანი, რადგან მანდატურებმა ვერ შეძლეს ექთნის ფუნქციების შეთავსება. „მინდა ავიყვანო ფსიქოლოგიც, რადგან არსებობს ამის აუცილებლობა. მაშინ, როცა სოციალური ფონი არის ასეთი მძიმე, გარემო აგრესიულია, ფსიქოლოგი არა მარტო მოსწავლეებს, პედაგოგებს და მშობლებსაც გვჭირდება“.
სკოლებს ვაუჩერული დაფინანსება თითო ბავშვზე თითქმის 17 ლარით გაეზარდათ, რომელიც სკოლის დამხმარე პერსონალისა და ადმინისტრაციის ხელფასების ზრდას უნდა მოხმარებოდა, თუმცა, როგორც დირექტორი ამბობს, ზრდა რეალურად მიზერულია ან რიგ შემთხვევებში, არ გამოდის: „მითხრეს, რომ მიმატებენ ხელფასს, 1300 ლარი შეგიძლია დაინიშნოო, მაგრამ ვერ ვიზრდი, დავიანგარიშეთ ეს შემოსავლები და რეალურად ის თანხა, რომელიც დაემატა სკოლას, სხვა ხარჯებში გადის (შეიცვალა მასწავლებლის ხელფასის დაანგარიშების წესი). გარდა ამისა, ჩემს ორ მოადგილესა და დამლაგებლებს უნდა გავუზარდოთ ხელფასი., ყველაფერს ვაკეთებთ ეროვნული სასწავლო გეგმის მიხედვით, მაგრამ მაინც არ გვყოფნის შემოსავლები“.
თამთა კვარაცხელიას აზრით, სკოლისთვის საშტატო განრიგის სამინისტროს მიერ განსაზღვრა, არის სკოლის უფლებების შეზღუდვა: „რატომ უნდა განმისაზღვროს სამინისტრომ, რამდენი შტატი მჭირდება სკოლაში. სკოლას აქვს ავტონომია, რაც იმას ნიშნავს რომ ჩემი სკოლის საჭიროებები განსხვავდება სხვა სკოლის საჭიროებებისგან, თუნდაც მოსწავლეთა თანაბარი რაოდენობის შემთხვევაში. მე, როგორც მენეჯერმა, უნდა განვსაზღვრო რომელი თანამშრომელი მჭირდება და რამდენი. ვფიქრობ, რომ ადამიანები, რომლებიც იძლევიან ამ მითითებებს, კარგად არ იცნობენ სასკოლო ცხოვრებას. სად არის სკოლის თავისუფლება რეალურად? ჩემი თავისუფლება შეზღუდულია“.
დამლაგებლების შტატის შემცირებას მტკივნეულად აღიქვამენ მერვე საჯარო სკოლაშიც. დირექტორის გივი ხალვაშის განცხადებით, დამლაგებლის შრომა და ხელფასი არაადეკვატურია: „ამ სკოლაში 1600 მოსწავლეა. სკოლა ძალიან დიდია და ექვსი დალმაგებელი ნამდვილად ვერ გაწვდება სამუშაოს. ათი დამლაგებელი იყო და ახლა ექვსზე ჩამოიყვანეს. თუ აქამდე ერთი დამლაგებელი ერთ ცვლაში ალაგებდა 500კვ/მ და 200 ლარს იღებდა, ახლა 280 ლარს აიღებს და დაალაგებს 1000 კვადრატულ მეტს თანაც ორ ცვლაში, რაც წარმოუდგენლად დიდი შრომაა. ფაქტობრივად მათ შრომა მოემატათ მიზერული დანამატის ხარჯზე“.
გივი ხალვაში მე-8 საჯარო სკოლის დირექტორი
გივი ხალვაში ამბობს, რომ განათლების სამინისტროს ამ საკითხზე თავისი მოსაზრება გაუგზავნა, სადაც ის ექვსზე მეტი დამლაგებლის აუცილებლობას ასაბუთებს. „თუ არ დაგვთანხმდებიან, იქნება მაშინ დაულაგებელი“.
დირექტორი სკოლაში ექთნის საჭიროებასაც ხედავს. „ის აუცილებლად უნდა ავიყვანო. მოსწავლეს გული რომ წაუვიდა, მანდატურმა „მე რა ვქნაო“ განაცხადა. მჭირდება ლოგიპედიც, რადგან ბევრ ბავშვს აქვს მეტყველების პრობლემა. ეს შტატები სამინისტრომ გააუქმა, არც უშტატო თანამშრომელთა განრიგში ჩასვა, ამიტომ დამატებითი შემოსავლებიდან მაინც გვინდა რომ ავიყვანოთ“.
დირექტორის აზრით, ცუდია რომ სამინისტრომ შტატების დამტკიცებისას კონკრეტული სკოლის საჭიროებები არ გაითვალისწინა: „ადმინისტრატორის შტატს გვიუქმებენ, მაშინ როცა წარმოუდგენელია სკოლა ამ შტატის გარეშე. ხან კონცერტზე ეძახიან ბავშვებს, ხან კინოში, თეატრში. ვინ უნდა უზრუნველყოს ამის ორგანიზება? გარდა ამისა არის უამრავი კონკურსი და სკოლის გარეშე აქტივობა, ამ ყველაფერს ადმინისტრატორი მართავდა. სკოლა ოთხი დამოუკიდებელი შენობისგან შედგება, მაგრამ გვეუბნებიან ცალკე მისამართები თუ არ აქვს შენობებს, ცალკე ობიექტებად არ ითვლებაო. ესე იგი ადმინისტრატორიც ეკონომიური შემოსავლებიდან უნდა ავიყვანო“.
დირექტორის სხვა პრობლემაზეც საუბრობს: „სამი კომპიუტერული კლასი მაქვს, მაგრამ ახლა იძულებული ვარ ორი დავკეტო, რადგან მენეჯერების შემცირება მიწევს. კლასს მეთვალყურის გარეშე ხომ ვერ დავტოვებ, ერთი მენჯერი კი სამ კაბინეტს ვერ გაწვდება. ახლა თქვენ განსაზღვრეთ რამდენად დეცენტრალიზებულია სკოლა“.
მარიზა აბაშიძე მე-2 საჯარო სკოლის დირექტორი
მე-2 საჯარო სკოლაში 1925 მოსწავლე სწავლობს. ის ერთ-ერთი დიდ კონტინგენტიანი სკოლაა. სკოლის დირექტორი მარიზა აბაშიძეც, ისევე როგორც დანარჩენი ორი რესპონდენტი სკოლაში აუცილებელი შტატების გაქრობის პრობლემაზე საუბრობს, თუმცა აღნიშნავს რომ დიდკონტინგენტიან სკოლებში საჭირო კადრების აყვანის პრობელმა მეტ-ნაკლებად მოგვარებულია.
„დამლაგებელთა რაოდენობა ჩვენთან არ შეუზღუდავთ, ექვსი მყავს ისევ, თუმცა იმ სკოლებს ვისაც ნაკლები მოსწავლეები ჰყავს, პრობლემა ექმნება, რადგან მოსწავლეების შემცირება არ ამცირებს დასალაგებელი ფართის მოცულობას. ჩვენ ფსიქოლოგიც გვყავს, რადგან ინკლუზიური სწავლების მოსწავლეები გვყავს, ვსაჭიროებ მხოლოდ ექთანის დამატებას, რომლის აყვანას ეკონომიური შემოსავლებიდან ვაპირებ. ჩემს სკოლას რეალურად ჰყოფნის ყველა საჭირო შტატზე ფინანსები, რადგან ბევრი მოსწავლე მყავს, მაგრამ მცირეკონტინგენტიან სკოლებს, პრობლემები ნამდვილად შეექმნებათ“.
მარიზა აბაშიძის განცხადებით, სამინისტროს აუცილებლად უნდა გაეთვალისწინებინა სკოლების სპეციფიკა და შემოსავლები. „განსხვავებული რეალობაა როგორც ქალაქებში და სოფლებში, ასევე ქალაქის სხვადასხვა სკოლებში. ამიტომ სამინისტრო ამ სპეციფიკიდან უნდა ამოვიდეს“.
საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს პრესსამსახურის განმარტებით, საჯარო სკოლები საშტატო განრიგს, განათლების მინისტრის 2006 წლის 15 სექტემბრის მინისტრის ბრძანების საფუძველზე უთანხმებენ. „საშტატო განრიგის პროექტის შემუშავებისათვის გასათვალისწინებელია მითითებები. შკოლებმა უნდა წარმოადგინონ სრულყოფიულად შევსებული საშტატო განრიგი, არასრული და დაუზუსტებელი ინფორმაციის შემცველი საშტატო განრიგი არ შეთანხმდება და დაექვემდებარება ხელმეორე განხილვას“.
სამინისტროს ინფორმაციით, თუკი სკოლას აქვს ფინანსური რესურსი, მას აქვს უფლება, ყველა საჭირო თანამშრომელი ჰყავდეს.
აკა მორჩილაძის „ქართულის რვეულები“ სულ ასეთი ამბებითაა სავსე – მე-19 საუკუნის საქართველოს სურათები, დიდი ადამიანები, ხმაურიანი გვარ-სახელები. მაგრამ ეს ის ამბები არ არის, სხვა წიგნებში რომ ამოგვიკითხავს, დიდი ადამიანები კი სულაც არ არიან ისეთები, სკოლის კედლებზე გაკრული პორტრეტებიდან რომ დაგვამახსოვრდნენ – მიუწვდომლები, ჩაფიქრებულები, გაუღიმარები და ცოტა საშიშები. ისინი ზუსტად ისეთები არიან, როგორებიც ჩვენ ვართ – სწყინთ და უხარიათ, ადამიანურ სისუსტეებსაც ამჟღავნებენ. უჰ, შეცდომებს ხომ ნუღარ იტყვით. ალბათ ამის გამოა, რომ პირველი გრძნობა, რაც წიგნის დასრულების შემდეგ დაგეუფლებათ, სიყვარულია. ნამდვილი, ადამიანური, მოწიწებისგან დაცლილი სიყვარულით გიყვარდებათ ეს მქუხარე გვარ-სახელები: აი, იაკობ გოგებაშვილი მამაშენივით კეთილი, უბრალო კაცი ყოფილა, ვაჟა-ფშაველას შენი ქმარივით ფიცხი ხასიათი ჰქონია, ილიას კი, ამ წმინდან კაცს, სულო ცოდვილო და კარგი ჭამა-სმა საკუთარი თავივით ჰყვარებია. სიყვარულს იგრძნობ, აბა რა – ზუსტად შენნაირები არიან და იმიტომ.
„ქართულის რვეულებში“, დიდი ადამიანების უცნობი მხარეების გარდა, მთელი მე-19 საუკუნეა ჩატეული – ბრძოლებით, დამარცხებებით, ღალატით სავსე საუკუნე. ძველი თავადებით და ბატონყმობის გადავარდნით იწყება და ბოლშევიკების შემოსვლით მთავრდება. ვის აღარ შეხვდებით აქ – ძმებ რაზიკაშვილებს, პირველი ქართული თეატრის მსახიობებს, ძალიან კარგ, კეთილშობილ ქალებს, ნიკო ფიროსმანის ტრაგიკულ ამბავს, აჯანყებულ გურულებს, ქაქუცა ჩოლოყაშვილს, სტალინს და კამოს… ყველას, ვინც დადებითი და უარყოფითი როლი ითამაშა იმდროინდელ ამბებში.
რომ გვთხოვოს ვინმემ, ერთი სიტყვით დაახასიათეთ ქართულის რვეულებიო, ჩვენ ვიტყვით, რომ ეს ყველაზე გემრიელი წიგნია, რაც კი ბოლო ხანებში გამოცემულა. ვერ გეტყვით, რა აგემრიელებს ასე. შეიძლება, ამბების ჩვენებურობა, მშობლიური სახელები, შეიძლება, სტილი და ენა, რომლითაც ეს წიგნი დაიწერა… შეიძლება ის, რომ აქ მხოლოდ ის ამბებია მოყოლილი, „რაც გულს დააჩნდება“… რას გაიგებ.
„ქართულის რვეულებიც“ ასე, სრული გაუგებრობით მთავრდება – მართლაც რას გაუგებ ამ ამბებს და მათ მიზეზ-შედეგებს. „მოდი და, ერთი მიგვიხვდი ქართველებსა“.
საათი 12-ს უჩვენებს. #4 საარჩევნო უბანზე არც კომისიის თავმჯდომარეა და არც კომისიის სხვა წევრები. სკოლის პედაგოგი მიხსნის, რომ საარჩევნო უბანი მუშაობას დღის 3 საათის შემდეგ დაიწყებს.
ძენწმანის #4 საარჩევნო უბანი ერთ-ერთია საჯარო სკოლებში გახსნილ საარჩევნო უბნებს შორის. ფართობის არარსებობის გამო საუბნო კომისია მუშაობას საკლასო ოთახში სასწავლო პროცესის დასრულების შემდეგ იწყებს.
ასე გამოიყურება საარჩევნო უბანი სამუშაო საათებში
ძენწმანის საარჩევნო უბნის მსგავსად ცალკე სამუშაო ოთახი არ აქვს ორცვის #3 საარჩევნო უბნის კომისიას. საარჩევნო უბანი აქაც სოფლის სკოლაშია გახსნილი, ფართობის არარსებობის გამო კომისია სამუშაოდ სამასწავლებლო ოთახს იყენებს. სკოლის დირექტორი რემზი თურმანიძე ამბობს, რომ საარჩევნო უბნის სკოლიდან სოფლის კლუბში გადატანის საკითხი დააყენა რესურსცენტრში.
`სკოლას ფართობი არ აქვს, სამუშაოდ რომ გამოვუყო. საუბნო კომისია ძირითადად მასწავლებლებით არის დაკომპლექტებული. სწავლის დამთავრების შემდეგ სამასწავლებლოს ვუთმობ. გასულ წლებშიც აქ იხსნებოდა უბანი. კაბინეტს, სადაც რეაქტივებია განთავსებული, ვუთმობდი და მოსწავლეებს ქიმია-ფიზიკის გაკვეთილებს კლასებში ვუტარებდით. ახლა, რადგან არის სოფელში კლუბის შენობა, მოვითხოვე იქ გადასულიყო უბანი სამუშაოდ~ _ ამბობს რემზი თურმანიძე.
ორცვის # 3 საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე ეკატერინე ქაჯაია-კომახიძე ამბობს, რომ კლუბის შენობაში გადასვლის წინააღმდეგი არ არის, მაგრამ შენობა გაუმართავია.
`არც ელექტროგაყვანილობაა, არც გათბობა და არც სველი წერტილებია მოწესრიგებული… თუმცა უარს არ ვამბობ გადასვლაზე, თუ მოწესრიგდება _ გადავალთ. რაც შეეხება უბანს, არ არის დიდი უბანი, 307 ამომრჩეველი გვყავს, სასწავლო პროცესში არც მოდიან მოქალაქეები, 1-2 განცხადება დაიწერა გადასატან ყუთთან დაკავშირებით მხოლოდ. უბანი ჩვეულებრივ მუშაობს, კომისიის ექვსი წევრი პედაგოგია~, ამბობს ეკატერინე ქაჯაია-კომახიძე.
სოფელ კოლოტაურში საარჩევნო უბანი თავდაპირველად სოფლის სკოლაში გაიხსნა. აქ საარჩევნო კომისია ან იმ ოთახში მუშაობდა, სადაც გაკვეთილი არ ტარდებოდა, ან დერეფანსა და სამასწავლებლოში. სკოლის დირექტორის მოთხოვნის შემდეგ უბანი სოფლის კლუბში გადავიდა, სადაც `სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის~ ფარგლებში სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობს. შენობას არ მიეწოდება ელექტროენერგია, ამის მიუხედავად კომისიის თავმჯდომარე რაულ სალაძე ამბობს, რომ უბანზე `პრობლემა არ არის~.
სოფელ სილიბაურში #19 საარჩევნო უბანი ბიბლიოთეკის შენობაში ფუნქციონირებს. `რომ გითხრა ყველაფერი კარგად არის-მეთქი, ასე არ არის, მაგრამ არჩევნები ნორმალურად შეიძლება ჩატარდეს~ _ ამბობს სილიბაურის საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე რამაზ თურმანიძე. `_ შენობის რამდენიმე ფანჯარას მინა არ აქვს და შუქი მხოლოდ ერთ ოთახშია, არჩევნების დღეს შენობის შემოსასვლელში შუქი რომ იყოს, გაყვანილობა მოვითხოვე, აუცილებლად მოგვარდებაო, მითხრეს~.
ელექტროენერგია არ მიეწოდება აქუცის #5 საარჩევნო უბანსაც. კომისიის თავმჯდომარე ლამარა მორთულაძე ამბობს, რომ შენობაში და მათ შორის იმ ოთახშიც, სადაც კომისია მუშაობს, სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობს.
`შენობაში რემონტი მიმდინარეობს და ფანჯრებს მინები არ აქვს, არც ელექტროენერგია მოგვეწოდება და გაყინულ ოთახში გვიწევს მუშაობა. დავწერე განცხადება, ველოდები შუქის აღდგენას~ _ ამბობს #5 უბნის კომისიის თავმჯდომარე.
მიუხედავად არსებული პრობლემებისა, ქედის #80 საარჩევნო ოლქის თავმჯდომარე ალი ნაკაშიძე ამბობს, რომ `საარჩევნო უბნებზე არანაირი პრობლემა არ არის~.
`ყველა უბანი გამართულად მუშაობს, კლუბებში შუქი არ იყო და პრობლემა მოვაგვარეთ, ელექტროენერგია ყველა უბანს მიეწოდება„ _ აცხადებს ოლქის თავმჯდომარე.
„საარჩევნო გარემოს მოწყობის ვალდებულება ადგილობრივ თვითმმართველობებს და საოლქო საარჩევნო კომისიას აქვს. რაც შეეხება კომისიის მუშაობას, კომისიის ცამეტივე წევრი ვალდებულია უბანზე დილის 10 საათზე გამოცხადდეს და 18 საათამდე მონაწილეობა მიიღოს კომისიის მუშაობაში“ _ ამბობს არასამთავრობო ორგანიზაცია „სამართლიანი არჩევნების“ ქედის კოორდინატორი ჯამბულ თებიძე.
ქედაში სულ 31 საარჩევნო უბანია, აქედან 23 უბანი სკოლაშია გახსნილი, ხუთი _ სასოფლო კლუბში, ორი _ კულტურის სახლსა და ერთიც – ბიბლიოთეკაში.
ცხოვრებაში მესამეჯერ მაქვს შანსი ჩემი რჩეული საპრეზიდენტო კანდიდატის სასარგებლოდ შევასრულო დემოკრატიის ყველაზე მნიშვნელოვანი „რიტუალი“. წინა ორ შემთხვევაში მხოლოდ ოპოზიური კანდიდატების სასარგებლოდ ვაკეთებდი არჩევანს და მხოლოდ იმიტომ, რომ ხელისუფლებაზე უსაზღვროდ შეყვარებული დრომოჭმული მესიები ჩამოცილებულიყვნენ თბილ სკამს. თუმცა ამჯერად, გამომდინარე იმ ძირითადი სამი კანდიდატიდან, რომელთაგან ერთ-ერთი მალე ჩვენი ქვეყნის პრეზიდენტი გახდება, იმაზე უფრო ხშირად ვფიქრობ, რატომ უნდა მივცე ხმა კონკრეტულ კანდიდატს კი არა, ვინ იქნება გამარჯვებული.
რეიტინგით მესამე ქვეყანაში საკონსტიტუციო კრიზისს, ხელახლა გაჩერებულ ეკონომიკას, თუნდაც ქვეყანა დაიქცეს სამართლიანობის აღდგენას (თუ უნდა დავიქცეთ, ვიღასთვის აღადგენენ, ეგ ჯერჯერობით ვერ გავიგე) და მომავალ წელს ერთად ორ არჩევნებს გვპირდება.
დაგვრჩა ორი „მარგალიტი“: ყველა გამოკითხვით მეორე კანდიდატი უკვე კარგად ნაცნობი და ხალხში სიმპათია შემორჩენილი ე.წ. განახლებული ეროვნული მოძრაობის (თუ რაც დაირქვეს ზუსტად არ მახსოვს) ლიბერალური ფრთის ლიდერი და მეორე – გამოკითხვების ერთპიროვნული ლიდერი, უცნობი როგორც პოლიტიკოსი, მაგრამ პრემიერის „კაცი“.
ამიტომ ვცდილობ პრემიერს დავუჯერო, რომელმაც ხუთშაბათს პრესკონფერენციაზე გვითხრა, მართალია ჯერ არ შეგიძლიათ, მაგრამ ეცადეთ ანალიზის გაკეთება ისწავლოთ და არჩევანი ისე გააკეთეთო. ეს პირდაპირ თუ არა ირიბად მაინც ნიშნავს, მისივე აზრით, რომ თავისი კანდიდატი 60-ზე მეტი პროცენტით გაიმარჯვებს. ვთქვათ და ამდენი ვერ აიღო, მაგრად „გამიტყდება“ და ენთუზიაზმი შემიმცირდება ჩვენი ქვეყნისთვის რამე რომ გავაკეთოო. ვაითუ ღმერთი გაგიწყრათ და მეორე ტური დაგვემუქრა, ჩათვალეთ, ჩემი „ნასტალგია“ გექნებათ ძალიან მალე და ჩემს კანდიდატსაც ვთხოვ, რომ მონაწილეობა აღარ მიიღოსო, ანუ ის ჩათვლის, რომ არ გვეყო ტანჯვა, კიდევ გვაქვს ჭკუა სასწავლი, მეორე-მესამეს დაუთმობს ასპარეზს და გააგრძელებს შორიდან ტკბობას.
ამ დროს კი ყველაზე საინტერესო რაღაც შეიძლება გადათამაშდეს: დიდი ალბათობით და იმის გათვალისწინებით, რაც დათესა რეიტინგით მეორე ნომრის პარტიამ ახლო წარსულში, გაიმარჯვებს მესამე – ჩემი აზრით, ყველაზე ცუდი ვარიანტი და შეიძლება სავალალოც ჩვენი ქვეყნის მომავლისთვის.
გავაგრძელებთ ისევ პრემიერის საყვარელ ანალიტიკას – რატომ შეიძლება ითვლებოდეს, მეორე ტურში გამარჯვება სირცხვილად? მან ხომ „ევროპული ტიპის პრეზიდენტობის კანდიდატი შემოგვთავაზა და მესიების ერას ამთავრებს?“ ევროპაში რამდენი პროცენტით იმარჯვებენ არ იცის, თუ ეს იმ დევიზის მსგავსია: „ჩოხებით და ყანწებით ევროპაში!“
იდეალური რომ არაფერი არ არსებობს და ისეთი მთავრობა გვყავს, როგორსაც ვიმსახურებთ, ვიცი. ახალდარგული ხე რომ მეორე წელს ტონობით ნაყოფს არ იძლევა, ისიც, ანალიზის უნარი და განათლება რომ გვაკლია, ესეც, მაგრამ მე ამ ერთი წლის განმავლობაში ვერ დავინახე იმის ცდა, რომ ვინმე ცდილობდა ამის გამოსწორებას, განსაკუთრებით რეგიონებში. ისევ ფეოდალებივით მაჟორიტარები გვყავს – ნათესავები მინისტრის მოადგილეებად თუ არა, სამსახურებისა და აპარატების უფროსებად, ისევ არსებობენ გაბღენძილი ვიპ-პერსონები, ისევ ცხადდება უაზროდ გაბერილი ტენდერები სოფლებში, რომლებსაც ადგილობრივი ხელისუფლებიდან „კრიშავენ“ და ისე აფორმებენ მიღება-ჩაბარების აქტს. გადამმოწმებელი – თუ როგორ აშენდა ან გაარემონტა, არავინაა. ისევ ზუსტად იმ დროს აკეთებენ გზის პატარა მონაკვეთს, თვითონ რომ მოდიან წინასაარჩევნო შეხვედრაზე, შეწუხებული სახით ინიშნავენ ბლოკნოტებში პრობლემებს და მიდიან იმ დრომდე, ვიდრე საფრთხე არ დაემუქრება მათ კეთილდღეობას, ისევ იყენებენ არჩევნების მოსაგებად „გონებადაბნელებულ“ ხალხს, რელიგიას, ადმისტრაციულ რესურს, გადაბერილ სიებს და ა.შ. მაგალითებს რა დალევს ჩვენს ქვეყანაში.
აი, როგორადაც შემეძლო, ისე შევუსრულე პრემიერს თხოვნა, ვცადე ანალიზი, მაგრამ ამის შემდეგ, რატომ უნდა წავიდეთ არჩევნებზე, იქნებ გვიპასუხოს რომელიმე მისმა დანიშნულმა ადგილობრივმა ვიპ-მა!
თუმცა, ამჯერად ყველა წინა არჩევნებისგან განსხვავებით, მაინც გვაქვს ერთი განსხვავება: ადრე, როგორც წესი, ვაკეთებდით არჩევანს ორ ვარიანტს – ცუდსა და უარესს შორის. ამ შემთხვევაში კი სამია: ცუდი, უარესი და საშიში. მართალია ის კაცი, რას ვერჩი! გავაანალიზოთ და ისე წავიდეთ არჩევნებზე!
გისურვებთ მშვიდობას და ქვეყნისთვის მორიგ „დემოკრატიის ტესტში“ წარმატებას!
არადა, დილით ტაქსის მძღოლი მესაუბრა. დაბნეული იყო, – იმდენ კანდიდატს მოუყრია თავი, აღარ ვიცი, ვის მივცე ხმა, რას მირჩევთო. ვკითხე, პროგრამებს ეცნობით-მეთქი? ირონიით მიპასუხა: – ჟურნალისტებისა და ექსპერტების საქმეა პროგრამები, თავს იქცევთო. სანამ ვკითხავდი, ყველა რეიტინგულ კანდიდატს „ძველი ცოდვები“ „გაუხსენა“. მარგველაშვილი, ანუ ვისაც ნაკლები პოლიტიკური გამოცდილება აქვს, პრემიერს დაუქვემდებარა, – ბიძინა პოლიტიკიდან მიდის თუ არა, ვეღარ გავიგე და მაგის გარეშე მარგველაშვილი რა პოლიტიკოსი იქნებაო. პოლიტიკური წარსული კარგად ახსოვდა, მაგრამ არ გამორიცხა არჩევანი ისევ „წარსულიანზე“ შეაჩეროს. იმის მიუხედავად, რომ ახსოვს და აწუხებს: 7 ნოემბერი, დაკარგული ტერიტორიები, 26 მაისი… „პოლიტიკა ბინძურია და აბა, როგორ გინდათ, ვინმემ ხომ უნდა გვიშველოს?“ – მკითხა ბოლოს. ვიცოდი, სერიოზულად არ მიიღებდა, მაგრამ მაინც გავუმეორე, რომ ხელისუფლებაში „მშველელი“ კი არა, „დაქირავებული“ უნდა იყოს, ვინც პროგრამას წარმოგვიდგენს და მერე დაპირებების შესრულებასაც მოვთხოვთ-მეთქი. მივხვდი, არ მისმენდა, რაღაც საპროგრამო სიტყვასავით ვთქვი, ალბათ, და იმიტომ.
ჩვენ ხომ პროგრამები არ გვიყვარს.
გვირჩევნია ვთქვათ: „პოლიტიკა ბინძურია“ და რა გასაკვირია, რომ ასეთი იყო წარსული? მთავარია, ახლა მაგრძნობინო, რომ არჩევანის უფლება მაქვს.
ტაქსის მძღოლს ვუთხარი, რომ საღამოს, გადაცემაში გავიხსენებდით კანდიდატების წარსულს.
გავიხსენეთ. პასუხებისგან ასეთი შთაბეჭდილება დამრჩა: ნინო ბურჯანაძის „ბეგრაუნდის“ სუსტი მხარე „აუცილებლობამ განაპირობა“, დავით ბაქრაძე საქმეს აკეთებდა და „ვინც საქმეს აკეთებს, ის შეცდომებსაც უშვებს“, ხოლო გიორგი მარგველაშვილს არ სჭირდება პოლიტიკური გამოცდილება, რადგან ის GIPA-ს რექტორი იყო და მხოლოდ სიმბოლურად იქნება პრეზიდენტი.
„მნიშვნელოვანი არჩევანი გველოდება: ვნახოთ, ამომრჩეველი ტრადიციულ საზოგადოებას დაუჭერს მხარს, თუ სამოქალაქო საზოგადოებას, ანუ ნინო ბურჯანაძეს, თუ გიორგი მარგველაშვილს“ – ეს ჟურნალისტმა ია ანთაძემ გვითხრა გადაცემაში.
მისი აზრით, არჩევანი არსებობს.
არსებობს თუ არ არსებობს არჩევანი? – კითხვაზე პასუხი არც ახლა მაქვს. უბრალოდ, ვიცი, რომ არჩევანის არსებობა ძალიან მნიშვნელოვანია და ეს სამოქალაქო საზოგადოებას ყველაზე მეტად სჭირდება. აი, სტუდენტი ლევან ლორთქიფანიძე კი, როგორც თავად გვითხრა, საარჩევნო ბიულეტენს ალბათ „ჰამლეტის ქნარის“ უკანასკნელ სტრიქონს მიაჯღაბნის: „ყოფნა-არყოფნა, საკითხავი აი, ეს არის“.
„ბაბილონ თაუერის“ 44 სართული იქნება მიწის ზემოთ, სამი სართული კი მიწის ქვემოთ განთავსდება. გათვალისწინებულია 170 მანქანაზე გათვლილი მიწისქვეშა ავტოსადგომი. იქნება ასევე სავაჭრო ცენტრი, როგორიც ამ დროისათვის საქართველოში არ არის. კომპლექსში შედის ღია და დახურული კაფეები, რესტორნები, გასართობი მოედანი და ატრაქციონი ბავშვებისთვის, აუზი.
როგორც ვიცით სასტუმროზე იყო საუბარი, თქვენ ამბობთ, რომ ერთ სივრცეში იქნება როგორც საცხოვრებელი, ასევე სასტუმრო.
სასტუმრო ცალკე შენობაა. მთლიანობაში ორი შენობაა პროექტით გათვალისწინებული, ერთი ძირითადი და მეორე 14-სართულიანი შენობა, სადაც ოთხვარსკვლავიანი, ფეშენებელური, მსოფლიო ბრენდის სასტუმრო განთავსდება.
რომელ ბრენდზეა საუბარი?
ჯერ მოლაპარაკებების ეტაპზე ვართ, ამიტომ ვერ დაგისახელებთ.
მომსახურების სერვისში გაქირავების გარდა სხვა რა იგულისხმება?
შეიძლება ეს იყოს ბინის დალაგება, რაიმე გაფუჭებულის შეკეთება, რემონტი და ასე შემდეგ.
რამდენი ადამიანის დასაქმებას შეძლებს ეს კომპლექსი მომავალში?
კომპლექსის დასრულების შემდეგ ქალაქში ხუთასი სამუშაო ადგილი შეიქმნება.
მშენებლობა წინასწარ გათვლილი ვადის მიხედვით მიდის?
დიახ, კარგად მივდივართ. მომავალი წლის ზაფხულში სავაჭრო ცენტრი გაიხსნება. შემდეგ ამას მოყვება სასტუმროს გახსნა. 2015 წლის ბოლოს მთლიანად დასრულდება პროექტი.
რამდენი საცხოვრებელი ბინაა პროექტით გათვალისწინებული?
421 ბინა იქნება სულ. კვადრატული მეტრის ფასი 2500 დოლარიდან იწყება 4500 დოლარია ზედა ზღვარი. მინდა გითხრათ, რომ ჩვენ არ ვაბარებთ ე.წ „შავ კარკასს“. ეს არის ყველაფერი, გარდა ავეჯისა. გარემონტებულ ბინაში შედიხარ. არავის მოუწევს სარემონტო სამუშაოების მსვლელობის მეზობლად ცხოვრება. ყველაფერი მოპირკეთებული დახვდება ბინის პატრონს.
მოთხოვნა არის? რამდენი ბინა არის ამ დროისთვის დაჯავშნული?
ოთხმოცდაათი.
ამ დროისათვის რა რაოდენობის ინვესტიციაა განხორციელებული?
14 მილიონი დოლარის ინვესტიცია განხორციელდება ამ წლის ბოლომდე, დღემდე შვიდი მილიონია დახარჯული. მთლიანობაში კი ინვესტორი 70 მილიონი დოლარის ინვესტიციას განახორციელებს.
სიმორ გლასი არის პერსონაჟი, რომლითაც თვითონ მწერალია აღფრთოვანებული. ზუსტად ალბათ ვერც ერთი მკითხველი ვერ იტყვის, რა კაცია მაინც ეს სიმორი – უნიჭიერესი პოეტი, ომიდან ჩამოსვლის შემდეგ დეპრესიამ რომ დარია ხელი, კინაღამ გაგიჟდა და სანამ ბოლომდე გააფრენდა, ერთ-ერთ ფეშენებელურ კურორტზე ცოლის ცხვირწინ ტყვია რომ დაიხალა. „ჭერი აწიეთ, დურგლებო და სიმორი, დასაწყისი~ მისი ძმის ნაამბობია სიმორის შესახებ. ყველაფერი სიმორის ქორწილით იწყება. ძმა იხსენებს ამ დღეს და ვითომ არაფერი ხდება, წარმოიდგინეთ, უბრალოდ ქორწილის დღეს იხსენებს სიმორის ოჯახის წევრი, მაგრამ ამ აბსოლუტურად სტატიკურ ამბავში ნელ-ნელა იშლება და იხსნება კვანძები – მაინც რა კაცი იყო ეს სიმორი, ყველა გარშემომყოფზე რომ გავლენა მოახდინა, ყველა რომ შეცვალა და ბოლოს რაღაცა მოუნელებელ, გაუგებარ ტკივილს რომ გადააყოლა თავისი ცხოვრება. რა კაცი იყო მაინც, ასე რომ უყვარდა სიცოცხლე და ასეთ ლექსებს რომ წერდა და ბოლოს უსაფუძვლო შიშმა აჯობა. მაგრამ მარტო სიმორის ამბავი არ არის ამ წიგნში – გლასების მთელი ისტორიაა, მთელი მათი ოჯახური სიყვარული. გენიოსი, დაკარგული ბავშვების ამბები, თავიანთმა გენიალურობამ ნელ-ნელა, განუკურნებელი დაავადებასავით რომ მოინელა.
ოთხი წელია ლაშა დილით, გაღვიძებისთანავე დელფინარიუმში მიდის. ლაშას ორი დელფინი აბარია: მაია და ზორო. სანამ მაიას და ზოროს სძინავთ, ლაშა მათ საუზმეს უმზადებს: „დილით ვამოწმებთ დელფინებს, როგორ არიან, სამედიცინო შემოწმებას ვუტარებთ, ზღვაში საკუთარ თავს მიხედავდნენ, ჩვენთან კი ზრუნვა სჭირდებათ. დილით ველოდებით, სანამ სრულად გამოფხიზლდებიან. თორმეტი საათი სძინავთ. ჩვენგან განსხვავებით ტვინის ორივე სფეროს არ ასვენებენ ძილის დროს, ჯერ ტვინის ერთ ნაწილს სძინავს, მერე მეორეს, ძილში შეუძლიათ ცურვა.“ – გვიყვება ლაშა ხარატი.
ლაშა ამბობს, რომ დელფინები ადამიანებს ჰგვანან და ბევრი რამ ასწავლეს: „მასწავლეს, რომ რაც შეიძლება მეტად უნდა იყო თბილი და მოსიყვარულე. დელფინები ოჯახებად ცხოვრობენ, უნდა გიყვარდეს შენი ოჯახი ისე, როგორც დელფინებს უყვართ. მონიკასა და ნინის დედაშვილური ურთიერთობა რომ ავიღოთ, და ჩემი და დედაჩემის, სახლში რომ მივიდე და დედას ჩემი ჩახუტება მოუნდეს, შეიძლება მე მეუხერხულოს, დიდი ვარ, აღარ ვიკადრო, ნინიც დიდია უკვე, თუმცა დედის მოფერებას ყოველთვის პასუხობს, სულ ერთად არიან. როცა მონიკა აკეთებს ნომერს, ნინის მაინც აკვირდება, ყურადღებითაა.“ – ამბობს ლაშა.
