ბათუმელები
ზაფხულის დადგომისთანავე საგრძნობლად მატულობს მწვავე დიარეული დაავადებების – საკვებისმიერი და წყლისმიერი ინტოქსიკაციების შემთხვევათა რაოდენობა. სტატისტიკური მონაცემებით, სწორედ ზაფხულის სეზონზე მოდის ამ დაავადებათა რეგისტრირებული შემთხვევების 50%-ზე მეტი, რისი მიზეზიც უმეტესად გარემოში მაღალ ტემპერატურაზე დაავადების გამომწვევი მიკრობების ცხოველმყოფელობის გაძლიერებაა.
აჭარის ტელევიზიის ხუთწევრიანი სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარემ ზაზა ხალვაშმა თანამდებობიდან გადადგომის თხოვნით უკვე მიმართა ამ საბჭოს. ამის შესახებ ინფორმაცია „ბათუმელებს“ დაუდასტურა ბეჟან გობაძემ, საბჭოს წევრმა.
1929 წლის იანვარში აჭარაში, მაშინდელი ხულოს მაზრის ცენტრში, ხულოელმა ქალმა – ფემბე ხოზრევანიძემ სახალხოდ მოიხადა ჩადრი. „ამ განათლებულ ქვეყანაში ჩადრი რად მინდაო“, – თქვა და მეზობლების თვალწინ დაწვა. ეს მეოცე საუკუნის 30-იანი წლების აჭარაში ერთგვარი რევოლუციური ნაბიჯი იყო, რადგან საუკუნეების მანძილზე ჩადრი აჭარელ ქალთა ყოველდღიური ცხოვრების განუყოფელ ნაწილად იქცა. კულტურული ზნე-ჩვეულების წინააღმდეგ გალაშქრება ასაკოვანმა ქალბატონებმა დაიწყეს. ე.წ. „ჩადრის ახდის კამპანიას“ უხმაუროდ არ ჩაუვლია, აჭარლები აჯანყდნენ. 1929 წლის აჯანყება სწორედ ქალებისთვის ჩადრის ახდის გამო დაიწყო.
ზაფხულობით აჭარის მაღალმთიანეთში საზაფხულო საძოვრებზე წასული ქალები ყოველ დილით ახლადმოწველილ რძეს სეფერატორში – რძისგან ნაღების გამოსაცალკევებელ აპარატში ატარებენ. ნაღებს, რომელსაც აჭარაში კაიმაღს ეძახიან, სპეციალურ ჭურჭელში ათავსებენ. კაიმაღისგან ქალები ამზადებენ იაღს – იმავე ერბოს. სწორედ იაღია ის მთავარი ინგრედიენტი, რომლის გარეშეც ტრადიციული აჭარული კერძის მომზადება შეუძლებელია. საუზმე მთაში ბორანო, სინორი, ყურუთი, ფხალლობიო, ჰასუთა, ხავიწი – ეს …
10 მაისს, ქობულეთში 3 ბავშვი დაიღუპა ხანძრის შედეგად. ამ ტრაგედიის თანმდევი ფაქტები – დაღუპული ბავშვების ახლობლების ემოციური, აფექტური და ხშირ შემთხვევაში დამთრგუნველი მდგომარეობის ამსახველი კადრები მედიამ გადასცა ახლო ხედით და ხანგრძლივად. ცოტა ხნის წინ უფრო მასშტაბური ტრაგედია – თვითმფრინავის განზრახ აფეთქება და 150 დაღუპული ადამიანი შოკისმომგვრელი ახალი ამბავი იყო ევროპისთვის, მაგრამ ამის მიუხედავად ევროპულ მედიას არც ერთი „მძიმე კადრი“ არ უჩვენებია. რა გავლენას ახდენს ადამიანის ფსიქიკაზე მსგავსი კადრები? – „ბათუმელების“ კითხვებს ფსიქოლოგი მარიკა ნათაძე პასუხობს.
სერგო ტაბაღუა 90 წლისაა. იგი პირველი კურსის სტუდენტი იყო, როცა მეორე მსოფლიო ომში გაიწვიეს. 18 წლის ასაკში პირველად აღმოჩნდა ბომბების წვიმაში და ასე გაგრძელდა ოთხი წელი, სოხუმიდან ბერლინამდე. რვა მაისს მისი გვარი რაიხსტაგის კედელზე ფანქრით მიაწერა. დღემდე იხსენებს გერმანელ ტყვეს, რომელმაც ომის შემდეგ მასთან ურთიერთობა ისურვა, გერმანიამდე განვლილ ტყვიების გზას და თეთრ ღამეებს.
ადრიანი გაზაფხულის ცივ საღამოს ბუხრის პირას ხუთიოდე ბავშვი იყო შეკრებილი. ბუხარში მშრალი შეშა ტკაცუნობდა, ცეცხლის ალი კი ზუსტად ისე ლოკავდა ბუხრის კედლებს, როგორც ბავშვები ილოკავდნენ თითებს. ის-ის იყო უგემრიელესი ფხალლობიოს ჭამას მორჩენილიყვნენ და ახლა რამე გასართობს ეძებდნენ.
თუ ოდესმე აჭარულ ქორწილში მოხვდებით, სადილის შემოტანის რიტუალი აუცილებლად მიიქცევს თქვენს ყურადღებას. საგანგებოდ მორთული ხუთი დიდი კალათი შუა ქორწილის დროს ხუთ ბიჭს შემოაქვს მხარზე შედგმული. კალათებით საქორწინო სუფრებს მოივლიან და მერე მეფე-დედოფლის მაგიდის წინ დადებენ. სადილი, რომელიც ტკბილეულისგან შედგება (ბაქლავა და შაქარლამა), გათხოვილი გოგოსთვის ოჯახის წევრებს მიაქვთ. ხალხურ თქმულებას თუ დავუჯერებთ, სადილის მიტანის ტრადიცია აჭარაში …
ბავშვის შვილად აყვანა, როგორც საიდუმლოება, დღემდე არის საზოგადოებაში სტიგმის, ბულინგის, შანტაჟის, სხვადასხვა ტრაგიკული შემთხვევისა და პირველ რიგში, ბავშვის უფლებების დარღვევის მიზეზი. სპეციალისტების შეფასებით, სახელმწიფომ შვილად აყვანის კანონი უნდა შეცვალოს: „წინააღმდეგ შემთხვევაში, ჩვენ ბევრ ბავშვს შევწირავთ თვითდინებას“. განვითარებულ ქვეყნებში საზოგადოების დიდი ნაწილი შეთანხმდა იმაზე, რომ ბავშვის შვილად აყვანა საიდუმლოებას არ უნდა წარმოადგენდეს.
თუ გზას აჭარის მაღალმთიანეთისკენ შეუყვებით, შეუძლებელია თვალში არ მოგხვდეთ ულამაზესი, ხით ნაშენი სახლები. ეს სახლები ხალხური არქიტექტურის ნიმუშებია, რომლებმაც დროს გაუძლო. სანამ აჭარელი სახლს ააშენებდა, პირველ რიგში სამოსახლო ადგილს ირჩევდა. შერჩევის დროს ბევრი ფაქტორის გათვალისწინება იყო საჭირო. ლეგენდის თანახმად, როცა სამოსახლო ადგილს მონიშნავდნენ, იქ ქვას დადებდნენ და რამდენიმე დღის შემდეგ შეამოწმებდნენ. თუ ქვის ქვეშ ჭიანჭველა …
Continue reading “რატომ იწყებდნენ აჭარაში სახლის აშენებას კვირას – აჭარული სახლების არქიტექტურა”
30 წლის ასაკში ორი წიგნის ავტორია. მისმა სადებიუტო წიგნმა – „სიბრძნე სიცრუისა“ გასულ წელს ლიტერატურული პრემია „საბა“ მიიღო. სულ ახლახან ახალი წიგნი „მე/შენ ქრისტე ხარ“ გამოსცა. მის კიდევ ერთ წიგნს მკითხველი უახლოეს პერიოდში იხილავს. „ბათუმელები“ ტორესა მოსს წარმოგიდგენთ, იურისტს, მწერალსა და მუსიკოსს.
თუ მდინარე ჭოროხისა და მაჭახელას შესართავიდან მარცხნივ გადაუხვევთ და მაჭახლის ხეობას შეუყვებით, გზად ერთი უცნაური ძეგლი შეგხვდებათ – მაჭახლის ხეობის მცხოვრებლებმა მაჭახელას თოფს ძეგლი დაუდგეს. აჭარაში კაჟ-ჩახმახიან თოფებსა და დამბაჩებს რამდენიმე ადგილას ამზადებდნენ, თუმცა თოფით განთქმული იყო მაჭახლის ხეობა. მაჭახელას თოფი მაჭახლის ხეობაში არსებულ სამჭედლოებში მზადდებოდა. სამჭედლოები სოფლებში იყო განთავსებული. ხელობის მემკვიდრეობით გადაცემა მამიდან შვილზე …
ერთ-ერთი მასშტაბური ჰიდროენერგეტიკული პროექტის – „შუახევიჰესის“ მშენებლობის მესამე ფაზის დაფინანსების ხელშეკრულებას 19 მარტს ოფიციალურად მოეწერა ხელი. ცერემონიას სასტუმრო „შერატონში“ საქართველოს პრემიერ-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი და საგანგებოდ ამ დღისთვის ჩამოსული კომპანიის წარმომადგენლები ესწრებოდნენ. რა სარგებელს მიიღებს ადგილობრივი მოსახლეობა 400-მილიონიანი პროექტიდან, რომელიც 2016 წელს უნდა დასრულდეს და რამდენით გაიზრდება თვითმმართველი ორგანოების ბიუჯეტი? „ბათუმელების“ კითხვებს შპს „აჭარისწყალი ჯორჯიას“ იურიდიულმა მრჩეველმა თორნიკე რიჟვაძემ უპასუხა.
განთიადისას ლაზი მეთევზე უნისლო ზღვაზე ბადეს შლის და სათევზაოდ ემზადება. თუ ბადეს თევზი მოჰყვება, გემრიელი სადილიც იქნება. ჯერ კიდევ უხსოვარ დროს ანდეს ზღვას საკუთარი ბედი ლაზებმა. ზღვა აძლევდათ საკვებს, ლაზები იყვნენ კარგი ნაოსნები და სავაჭრო ურთიერთობებიც კარგად ჰქონდათ განვითარებული.
სოციალურ ქსელში ვრცელდება ვიდეო, რომელზეც ასახულია დეპუტატ პეტრე ზამბახიძესა და ბათუმის მერიის დაქვემდებარეში მყოფი შპს ავტოტრანსპორტის თანამშრომლებს შორის სიტყვიერი და ფიზიკური დაპირისპირება.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, პოლიციამ ბათუმში კვერცხების დაშენის ფაქტზე მოკვლევა დაიწყო.
რამდენიმე წუთის წინ, ბათუმში, დემოკრატიული ჩართულობსი ცენტრში, ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის წევრსა და აჭარის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატს, პეტრე ზამბახიძეს კვერცხები ესროლეს.
აქ მოთხრობილი ამბავი არ არის ისტორიულ წყაროებთან შეჯერებული, მეტიც – წყაროებში შეიძლება სულ სხვა რამეც კი ეწეროს. ეს ერთი კაცის მონათხრობია, რომელიც 25 წლის წინ 80 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ის ჩემი ბაბუა იყო – კაცი, რომელიც არც ერთი წუთით არ ჩერდებოდა, მაგრამ შესვენების დროს ამბებს გვიყვებოდა. ის, ზოგადად, ცოტას ლაპარაკობდა, მაგრამ ძველი ამბების თხრობა უყვარდა. ეს ძველისძველი ამბები თამარ მეფის ეპოქას უკავშირდება. ახლა ვხვდები, ეტყობა ბაბუას ის ეპოქა იზიდავდა.
ბათუმის ქუჩების, შენობების, ეზოების, ძეგლებისა და ბულვარის განათებაზე ყოველწლიურად, დაახლოებით, 3 626 218 ლარი იხარჯება.
2015 წელს ბათუმის ქუჩებისა და შენობების განათებაზე კომპანია „აჭარგანათება“ ზრუნავს. 1 049 926 ლარისა და 90 თეთრის ღირებულების ტენდერი „აჭარგანათებამ“ ჯერ კიდევ 2014 წლის ბოლოს მოიგო, კომპანია ამ ტენდერში ერთადერთი მონაწილე იყო.
იმ შენობებიდან, რომლებიც აჭარის მთავრობამ სრულიად საქართველოს მუსლიმთა სამმართველოსათვის უნდა შეიძინოს, ერთ-ერთის მეპატრონე აცხადებს, რომ ამ ეტაპზე შეთანხმება ქონების გაყიდვასთან დაკავშირებით არავისთან აქვს.
სსიპ – სრულიად საქართველოს მუსლიმთა სამმართველოსთვის სარგებლობაში გადასაცემი ქონების შეძენის მიზნით, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკას საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 4 მილიონი ლარი გამოეყო. მთავრობის შესაბამის განკარგულებას ხელი პრემიერ-მინისტრმა რამდენიმე დღის წინ მოაწერა.
ბეგლარ ქამაშიძე დასავლეთ საქართველოს მუფთი რამდენიმე დღის წინ გახდა. მან ჯემალ პაქსაძე შეცვალა, რომელმაც თანამდებობა საკუთარი სურვილით დატოვა. როგორ მოიპოვა ახალმა მუფთმა მეჯლისის ნდობა და რის შეცვლას გეგმავს მომავალში? “ბათუმელების” კითხვებს ბეგლარ ქამაშიძემ უპასუხა.
„ბერეგზე“ პატარა სასწავლო გემი „კაპიტანი ოთარ ჩახვაძე“ ირწევა. აქ მეზღვაურთა სასწავლო ცენტრის, „ანრის“ კურსანტები გადიან საზღვაო პრაქტიკას. ეკიპაჟს გამოცდილი კაპიტანი ბადრი ბერიძე მეთაურობს. მისი საზღვაო ცხოვრება მდიდარია საინტერესო მოვლენებით. ზოგი მოგონება ისეთია, ფილმის გადაღება მოგინდება კაცს.
ბადრი თევზაძე
„რვაფეხასთვის“ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი ჯერ არ მიუნიჭებიათ. იმ შემთხვევაში, თუ „რვაფეხას“, რომელიც ცნობილი ქართველი არქიტექტორის გიორგი ჩახავას და მხატვარ ზურაბ კაპანაძის ნამუშევარია, სააგენტო ძეგლის სტატუსს მიანიჭებს, მას კანონი დაიცავს. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოში, რომლის კომპეტენციაშიც ძეგლისათვის სტატუსის მინიჭება შედის, აცხადებენ, რომ თბილისში აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს თხოვნით, ბათუმის ბულვარის, როგორც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის საზღვრები უნდა დააზუსტონ და სწორედ ამაზეა დამოკიდებული, მიანიჭებენ თუ არა „რვაფეხას“ ძეგლის სტატუსს.
ნაწლავური ჭიებით დასნებოვნება ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა ბავშვებში. პარაზიტებით უმეტესად ხუთ წლამდე ასაკის პატარები ავადდებიან. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ინფორმაციით, მსოფლიოში დღეისთვის ჭიებზე მკურნალობა 900 მილიონამდე ბავშვს ესაჭიროება. პარაზიტოლოგების თქმით, ჭიები ორგანიზმში გამოყოფენ ტოქსინებს და გარდა ნაწლავების შიგთავსისა, მასპინძლის ორგანიზმში არსებული საკვები ნივთიერებებით, მიკროელემენტებითა და ვიტამინებითაც იკვებებიან, რაც მნიშვნელოვნად აფერხებს ბავშვის ზრდა-განვითარებას.
კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოში არსებულმა საბჭომ ბათუმში მდებარე კაფე „ფანტაზიას“, იგივე „რვაფეხას“ საკითხი უნდა განიხილოს. საბჭომ და სააგენტომ უნდა გაწყვიტოს, მიენიჭება თუ არა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი „რვაფეხას“.
„ვფიქრობ, „რვაფეხა“ არ არის ძეგლი, არც ისტორიული ღირებულება აქვს, უბრალოდ, ქალაქის სიმბოლოა. 70% აღდგენას არ ექვემდებარება, დაზიანებულია – ექსპერტიზის დასკვნაა ამაზე. მე არ ვამბობ, რომ უნდა დაინგრეს. ერთად გამოვნახოთ ადგილი, სადაც დაიდგმება.“ – განაცხადა არჩილ ხაბაძემ გაზეთ „ბათუმელებთან“ ინტერვიუში, კითხვაზე, რას ფიქრობს მთავრობის თავმჯდომარე კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებთან დაკავშირებით.
ვისაც ბათუმში მდებარე პრესკაფე გიყვართ, შეიარეთ – 15 დეკემბერი პრესკაფეში ბოლო სამუშაო დღეა.
ბეგლარ ქამაშიძე დასავლეთ საქართველოს მუფთი რამდენიმე დღის წინ გახდა. მან ჯემალ პაქსაძე შეცვალა, რომელმაც თანამდებობა საკუთარი სურვილით დატოვა. როგორ მოიპოვა ახალმა მუფთმა მეჯლისის ნდობა და რის შეცვლას გეგმავს მომავალში? “ბათუმელების” კითხვებს ბეგლარ ქამაშიძემ უპასუხა.
შაბათს, 6 დეკემბერს ბათუმელები კაფე „ფანტაზიასთან“, იგივე „რვაფეხასთან“, იგივე „ურჩხულთან“ შეიკრიბებიან და საპროტესტო აქციას გამართავენ მის დასაცავად.
ფეისბუქში კამპანია „დაიცავი რვაფეხა“ უკვე დაიწყო. სამოქალაქო აქტივისტები სოციალურ ქსელში ტვირთავენ რვაფეხასთან დაკავშირებულ მოგონებებს, ფოტოებს და ბათუმელებს „რვაფეხას“ დაცვისაკენ მოუწოდებენ.
დღეს, 27 ნოემბერს გამართულ ხელვაჩაურის საკრებულოს სხდომაზე ხელვაჩაურის საკრებულოს თავმჯდომარე ასლან კახიძე თანამდებობიდან გადააყენეს. ასლან კახიძე ხელვაჩაურის საკრებულოში „თავისუფალი დემოკრატების“ კვოტით იყო შესული.
ამერიკული უნივერსიტეტი საქართველოში – ეს რეალობაა: სანდიეგოს უნივერსიტეტი და სამი ქართული უნივერსიტეტი აბიტურიენტების მიღებას ახალი სასწავლო წლიდან დაიწყებენ. მანამდე, პროექტის ფარგლებში 100 აბიტურიენტს დაეხმარებიან ინგლისური ენის ცოდნის გაუმჯობესებაში. ენის სწავლება უფასო იქნება. უნივერსიტეტი გასცემს ამერიკულ დიპლომს. პირველ წელს უნივერსიტეტი მაქსიმუმ 500 სტუდენტს მიიღებს. პროექტის შესახებ „ბათუმელებთან“ პროექტის პარტნიორი ორგანიზაციის – ათასწლეულის გამოწვევის ფონდის აღმასრულებელი დირექტორმა მაგდა მაღრაძე საუბრობს:
პროფესიით გინეკოლოგ-რეპროდუქტოლოგი არსენ გვენეტაძე 25 წელია სამედიცინო საქმიანობას ეწევა. 51 წლის ექიმი სპორტის ექსტრემალური სახეობებითა და მოგზაურობით არის გატაცებული და გარდა უცხო ქვეყნების, ზღვებისა თუ მყინვარწვერების დალაშქვრისა, იგი სამომავლოდ კოსმოსში გასვლასაც გეგმავს. საამისოდ მან საგანგებო წვრთნა უკვე გაიარა ფილადელფიის საწვრთნელ ცენტრში და 31 ოქტომბერს, „NASTAR“ ცენტრის ასტრონავტის ოფიციალური სერტიფიკატიც აიღო.
მერი თევთიძე 80 წელს მიღწეული, ენერგიული ქალია. „სწავლაზე ვგიჟდებოდი, მაგრამ სტალინმა ჯერ ყმაწვილქალობა გამატარებინა მძიმე შრომასა და ტანჯვაში, შემდეგ კი – მთელი ცხოვრება“, – გვეუბნება ის. მასწავლებლის მიერ ნაჩუქარი მათემატიკა ტაშკენტამდე გულში ჩაკრული ატარა, „ერთხელ არ გამიშვია ხელიდან“. რეპრესიებმა დააშორა მის საყვარელ ცხოველებს – „ვარსკვლავას“, „სანთელას“ და „გუზელს“, რომლებსაც მხოლოდ თვითონ მწყემსავდა. ექვსი წლის გოგონა მხოლოდ ცხარე ცრემლების შემდეგ შეელია გრძელ ნაწნავებს, რომელსაც რუდუნებით უვლიდა სამშობლოში, გადასახლებაში კი უწყლობის გამო შეკრიჭეს“.
გულის დაავადებებში ყველაზე ხშირი და სახიფათო დაავადების – მიოკარდიუმის ინფარქტის შემთხვევათა 10% პაციენტის გარდაცვალებით სრულდება, ამიტომ ინფარქტის ადრეული ნიშნების ცნობას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს დაავადების ამოცნობასა და დროულ მკურნალობაში.
აჭარის მთავარი მუფთის ჯემალ პაქსაძის ინფორმაციით აჭარაში მეჩეთის მშენებლობის საკითხი გადაწყვეტილია. მას შემდეგ რაც პრემიერმინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა მუსლიმებს „ყურბან ბაირამი“ ( მსხვერპლშეწირვის დღესასწაული) მიულოცა, მას ჯემალ პაქსაძესთან პირისპირ შეხვედრა ჰქონდა.
