Batumelebi

„ბათუმელების“ ინფორმაციით, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარადიდში მდინარე ჭოროხზე ნავით გასეირნებისას ნავი გადაბრუნდა, რის შედეგადაც ექვსი ტურისტი მდინარემ გაიტაცა. როგორც მერის წარმომადგენელმა გვითხრა, ნავით ადგილობრივები ასეირნებდნენ ტურისტებს.

სოფლის მცხოვრებლის თქმით, ეს იყო ტურისტების ორი ოჯახი.

ხელვაჩაურის მერის წარმომადგენლის თქმით, უკვე იპოვეს ორი ადამიანი, რომლებიც ცოცხლები არიან.

სასწრაფო სამედიცინო სამსახურის ინფორმაციით, დაღუპულია სამი ადამიანი, რომელთა ცხედრებიც სამაშველო სამსახურმა უკვე იპოვა.

მარადიდში კვლავ მობილიზებულია სამაშველო სამსახური, რომლებიც, სავარაუდოდ, ერთ ადგილობრივ პირს ეძებენ.

„ბათუმელების“ ინფორმაციით, ტურისტებს ნავით მდინარეზე გასეირნების სერვისს ადგილობრივები სთავაზობდნენ. ეს სერვისი სოფელში გასულ წელს შეიქმნა.

შს სამინისტროს ინფორმაციით, გამოძიება დაიწყო სსკ 116-ე მუხლით, რაც გაუფრთხილებლობით სიცოცხლის მოსპობას გულისხმობს.

განახლება: დაიღუპა ოთხი ადამიანი. მაშველებმა დაღუპულების ცხედრების მდინარიდან ამოტანა შესძლეს. 

გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონალური ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, შაბათ-კვირას, 9-10 ივნისს, ბათუმში ძირითადად უნალექო ამინდია მოსალოდნელი.

იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში.

ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო რაიონებში იქნება:

• დღისით: 22  – 27  გრადუსი  
• ღამით: 16 – 21 გრადუსი 

მთაში მოსალოდნელია:

• დღისით: 18 – 23  გრადუსი 
• ღამით: 7 – 12 გრადუსი 

ზღვის წყლის ტემპერატურა უკვე 22 გრადუსია.

_________________

ია ფრანგიშვილის ფოტო 

სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაციები, ექსპერტები, ძალადობის მსხვერპლი ქალები – ყველა თანხმდება იმაზე, რომ ძალადობის მსხვერპლს ეკონომიკური გაძლიერება სჭირდება. ეს საჭიროა იმისთვის, რომ დაზარალებულმა ქალმა დამოუკიდებლად ცხოვრება შეძლოს და ხელახლა არ გახდეს ძალადობის მსხვერპლი. ეკონომიკური გაძლიერებისკენ გადადგმული ნაბიჯია პროფესიული გადამზადება, თუმცა სახელმწიფო ფონდისგან მიღებული საჯარო ინფორმაციის მიხედვით, ბათუმში, ბოლო სამი წლის განმავლობაში, თავშესაფარში მყოფი არც ერთი ქალი არ ჩართულა პროფესიული გადამზადების რომელიმე პროგრამაში.

„თავად ქალებმა არ ისურვეს,“ – აცხადებენ მსხვერპლთა დაცვის სახელმწიფო ფონდში. მესამე სექტორში მიაჩნიათ, რომ ამგვარი მიდგომით სახელმწიფოს საკუთარი პასუხისმგებლობა მსხვერპლ ქალზე გადააქვს.

[red_box]რატომ თქვეს მსხვერპლმა ქალებმა ბათუმში გადამზადებაზე უარი[/red_box]

ამ შეკითხვაზე სახელმწიფოს პასუხი არ აქვს. პროფესიული გადამზადების პროგრამებს ძალადობის მსხვერპლ ქალებს ადამიანით ვაჭრობის [ტრეფიკინგის] მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების სახელმწიფო ფონდი სთავაზობს, თუმცა ბიუჯეტის ხარჯზე არა. პროგრამას დონორი ორგანიზაციები აფინანსებენ.

„ჩვენ არ გვიწარმოებია კვლევა, რის გამო თქვეს უარი. ბენეფიციარების სურვილის გარეშე ვერაფერს ვიზამთ,“ – ამბობს ამ ფონდის სამართლებრივი უზრუნველყოფის, საზოგადოებასთან და დონორებთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსი, ირმა ალადაშვილი.

„როდესაც ქალებზე გადააქვთ პასუხისმგებლობა, ეს ნაკლებად ემსახურება ქალთა ეკონომიკურ გაძლიერებას და არის  ქალების შესაძლებლობების დაკნინების მცდელობა. ამის უკან დგას გზავნილი: სახელმწიფო ყველაფერს აკეთებს ძალადობა გამოვლილი ქალის ეკონომიკური გაძლიერებისთვის, მაგრამ თავად ქალი ამბობს უარს. ეს გზავნილი იმთავითვე  მცდარია: რომელი ქალი იტყვის უარს რეალურ ეკონომიკურ გაძლიერებაზე? – არცერთი. შეუძლებელია ამ ქალების ეკონომიკური გაძლიერების საჭიროებას ვინმე უკეთ ხედავდეს, ვიდრე თავად ეს ქალები, რადგან ამ გაძლიერების გარეშე ისინი ვერ შეძლებენ დამოუკიდებელ ცხოვრებას და სრულფასოვან თვითრეალიზებას. თუ რაიმე შეთავაზებაზე ამბობს ქალი უარს, მაშასადამე, ეს მის გაძლიერებას არ ემსახურება. სახელმწიფო სტრუქტურებს ეკისრებათ ვალდებულება გაარკვიონ, რატომ ამბობს ქალი უარს შეთავაზებაზე,“- მიიჩნევს ანა არგანაშვილი, „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ ხელმძღვანელი.

მსხვერპლთა დაცვის სახელმწიფო ფონდის მიერ მოწოდებული ინფორმაციის მიხედვით, ბათუმში მსხვერპლთა თავშესაფარში მოხვედრილი ქალებიდან 10 დასაქმებულა: 3 დამლაგებლად, 3 მეეზოვედ, 2 მზარეულის თანაშემწედ, 1 მიმტანად და ერთიც – სასტუმროს ადმინისტრატორად. ბათუმის თავშესაფარში, მაგალითად, 2016 წელს სულ ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი 16 ქალი ცხოვრობდა.

რატომ არ ისურვეს ამ ქალებმა პროფესიული გადამზადება უფასოდ და, შესაბამისად, უფრო მაღალანაზღაურებადი სამსახურის მიღება? – ფონდში გვითხრეს, რომ ქალებმა, რომლებიც თავშესაფრებში იმყოფებოდნენ, ჟურნალისტთან გასაუბრებაზე უარი თქვეს.

ირმა ალადაშვილი, მსხვერპლთა დაცვის სახელმწიფო ფონდის სამართლებრივი უზრუნველყოფის, საზოგადოებასთან და დონორებთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსი: „ისე არ უნდა გავიგოთ, რომ ქალები, რომლებიც თავშესაფარში ხვდებიან, არავის აქვს განათლება. მათ უმრავლესობას აქვს პროფესია. ამიტომ, ხშირ შემთხვევაში, ვინც პროფესიულ გადამზადებას გადის თავშესაფარში ცხოვრების პერიოდში, ეს მისთვის მეორე პროფესიის მიღება გამოდის. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ხშირად ბენეფიციარებისთვის უფრო პრიორიტეტულია დასაქმება და შემოსავლის წყაროს გაჩენა, ვიდრე პროფესიული გადამზადების კურსებში ჩართვა. ფონდის ყველა თავშესაფარში ბენეფიციარებისთვის ხელმისაწვდომია ძიძის მომსახურება, რაც მათთვის ხელშემწყობი პირობაა როგორც დასაქმების, ასევე პროფესიული გადამზადებისთვის.“

რატომ შეიძლება ირჩევდეს ძალადობის მსხვერპლი დამლაგებლობას და არ ანიჭებდეს უპირატესობას სხვა, მაღალანზღაურებად სამსახურს?

„შესაძლოა, დამლაგებლად იმიტომ იწყებდეს მუშაობას, რომ ეს მისთვის პირველ სამუშაო გამოცდილებას წარმოადგენდეს ან არ ჰქონდეს სხვა სამსახურისთვის შესაბამისი გამოცდილება და კვალიფიკაცია. ასევე, შესაძლებელია, რომ მას ჰქონდეს განათლება თუმცა არ ჰქონდეს გამოცდილება, რაც შემაფერხებელი გარემოება შეიძლება აღმოჩნდეს პროფესიით დასაქმებისთვის. ამასთან, წლების მანძილზე პირზე განხორციელებულმა ძალადობამ იმდენად იმოქმედოს, რომ მას მაღალანაზღაურებადი სამუშაოსთვის საჭირო უნარები შეუსუსტოს: როცა 5 და 10 წელი ძალადობრივ გარემოში ცხოვრობ და არ გეძლევა შესაბამისი პროფესიით დასაქმების შესაძლებლობა, რთულია წლების შემდეგ პირდაპირ მაღალანაზღაურებადი სამუშაოს მოძიება“, – განმარტავს ირმა ალადაშვილი.

[red_box]რას სთავაზობს სახელმწიფო ძალადობის მსხვერპლ ქალებს?[/red_box]

სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე დღეს მსხვერპლ ქალს პროფესიულ გადამზადების კუთხით არაფერს სთავაზობს.

მსხვერპლი ქალების პროფესიული გადამზადების პროგრამა ევროკავშირის დაფინანსებით „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ“ 2016 წლის ნოემბერში დაიწყო. დღემდე ამ პროგრამით 40 ბენეფიციარი გადამზადდა, მაგრამ მათგან დასაქმებული მხოლოდ ექვსია.

„ზოგი იცვლის რეგიონს, ზოგი ბრუნდება ოჯახში, რა იყო მიზეზი, რატომ ვერ დასაქმდნენ, ამაზე კვლევა არ გვიწარმოებია. ჩვენ მათ ვაძლევთ შესაძლებლობას, რომ სასურველი მიმართულებით მიიღონ პროფესიული განათლება,“ – გვითხრა ნინო ჩიხლაძემ, „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ იურისტმა.

რატომ ახორციელებს პროფესიულ გადამზადებას საია და არა თავად სახელმწიფო? – საიას იურისტმა გვითხრა, რომ „სახელმწიფო ბაზაზე მსგავსი პროგრამა არ ხორციელდებოდა, ხოლო პრაქტიკაში მაგალითი ბევრია, როგორ ხვდებიან ძალადობის მსხვერპლი ქალები ისევ ძალადობრივ გარემოში. ამის ძირითადი მიზეზი კი ის არის, რომ მათ სათანადო პროფესიული ცოდნა და დასაქმების შესაძლებლობა არ აქვთ“, – ამბობს ნინო ჩიხლაძე, პროექტის კოორდინატორი საიაში. 

„არასამთავრობო ორგანიზაცია უფრო მოქნილია. ჩვენთან ტენდერი შეიძლება შედგეს, შეიძლება – ჩავარდეს, ამას დრო სჭირდება,“ – გვიპასუხა იგივე კითხვაზე ირმა ალადაშვილმა, მსხვერპლთა დაცვის სახელმწიფო ფონდის სამართლებრივი უზრუნველყოფის, საზოგადოებასთან და დონორებთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსმა.

დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერით სახელმწიფო ფონდი წელს მზარეულის უფასო კურსებს სთავაზობს ძალადობის მსხვერპლ ქალებს. თუმცა, სტატისტიკის მიხედვით, დაბალია ამ პროგრამებში მონაწილეობის მსურველთა მაჩვენებელი. ძალადობის მსხვერპლთა თავშესაფარი საქართველოს ხუთ ქალაქშია: თბილისში, ბათუმში, ქუთაისში, გორსა და თელავში. ხუთივე თავშესაფარში მყოფ ქალს, სადაც დარჩენის მაქსიმალური ვადა ცხრა თვეა, პროფესიული გადამზადების პროგრამაში ჩართვის საშუალება აქვს. სტატისტიკის მიხედვით, აქტივობა ამ მიმართულებით შედარებით მაღალი მხოლოდ თბილისშია.

„ზოგადი ფონი, მენტალიტეტი, საზოგადოებრივი აზრი მაინც უბიძგებს მას, რომ უნდა შეინარჩუნოს ოჯახი. ეს, სამწუხაროდ, აისახება მათ გადაწყვეტილებაზე, რომ დაბრუნდნენ იმავე ოჯახებში. მართალია, თავშესაფრებში დასაქმებული პროფესიონალები ძალიან ბევრს მუშაობენ ბენეფიციარებთან, რათა მათ შეძლონ მოძალადისგან თავის დაღწევა, თუმცა  ეს არც ისე იოლია – საქმე ეხება მათი ოჯახის წევრს. სამწუხაროდ, არის შემთხვევები, როცა ბრუნდებიან ძალადობრივ გარემოში“, – გვიყვება სახელმწიფო ფონდის წარმომადგენელი, ირმა ალადაშვილი.

„მნიშვნელოვანია ეს ციფრები გავაანალიზოთ კონტექსტში და არა იზოლირებულად. ძალადობის მსხვერპლთა თავშესაფრებში მინიმუმ 10-ჯერ და თორმეტჯერ მეტი ქალია განთავსებული. როცა ასეულობით მსხვერპლზეა საუბარი და აქედან სულ რაღაც 5-6 სარგებლობს პროფესიული გადამზადების და დასაქმების სერვისით, ეს ნიშნავს, რომ ეს სერვისი არ მუშაობს. სისტემურ პრობლემასთან გვაქვს საქმე. შესაბამისად, ამ სერვისის არსებობისთვის გამოყოფილი თანხაც მეტი ვარაუდით არაეფექტურად იხარჯება,“ – ამბობს ანა არგანაშვილი, „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისათვის“ ხელმძღვანელი.

[red_box]მესამე სექტორი: გადამზადება ხდება ფორმალურად[/red_box]

„ეს ციფრები, რომლებიც თქვენ ფონდისგან მიიღეთ, მეტყველებს იმაზე, რომ პროფესიული გადამზადება მხოლოდ ფორმალურად ხორციელდება,“ – მიიჩნევს ანა არგანაშვილი, „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისათვის“ ხელმძღვანელი.

ანა არგანაშვილის აზრით, პროფესიული გადამზადება პირდაპირ კავშირშია დასაქმებასთან და თუ მსხვერპლ ქალს გადამზადების შემდეგ შესაბამისი დასაქმების მოლოდინი არ ექნება, ის ამაზე უარს იტყვის. ანა ყურადღებას ამახვილებს სხვადასხვა სახელმწიფო უწყებაზე, რომელთა ვალდებულებაა მსგავსი მოწყვლადი ჯგუფების დასაქმებაზე ზრუნვა.

„პრობლემა ფინანსებში კი არაა, მის ეფექტურად ხარჯვაში. კოორდინაციის სერიოზული პრობლემა არსებობს. ცალკეა სახელმწიფო დასაქმების პროგრამა, ცალკეა მსხვერპლთა მხარდაჭერის პროგრამა, ცალკეა პროფესიული განათლება. ერთ მაგიდასთან რომ დასხდნენ ეს უწყებები, გაცილებით უკეთესი სურათი იქნება. ჯერ უნდა შეირჩეს სამუშაო ადგილი და შემდეგ უნდა იყოს შეთავაზება პროფესიულ განათლებაზე, პროფესიული განათლება უნდა პასუხობდეს ქალის საჭიროებებს, დასაქმების ბაზრის მოთხოვნებს და იყოს ღირსეული შრომის შესაძლებლობების წინაპირობა“, – აღნიშნავს ანა არგანაშვილი.

ნინო ჩიხლაძე, „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ პროექტის კოორდინატორი: „მნიშვნელოვანია არსებობდეს თავშესაფრის შემდგომი პროგრამები, რომ ამ ადამიანებს ჰქონდეთ ხელშეწყობა და დამოუკიდებელი ცხოვრება შეძლონ. თავშესაფრის დატოვების შემდეგ არანაირი პროგრამა აღარ არსებობს, მათ არ აქვთ სამსახური, ამ მხრივ ხელშეწყობა იშვიათად ხდება.“

[red_box]სახელმწიფო ფონდი: თავშესაფრიდან გასული ქალები ისევ ხვდებიან თავშესაფარში[/red_box]

ზუსტი ციფრი ვერ დაგვისახელა, მაგრამ მსხვერპლთა დაცვის სახელმწიფო ფონდის იურისტი ადასტურებს, რომ თავშესაფრიდან გასული მსხვერპლი ისევ ხვდება თავშესაფარში. ირმა ალადაშვილი ამ მოცემულობას არ უკავშირებს იმას, რომ პროფესიული გადამზადების გარეშე დატოვეს ქალებმა თავშესაფარი. მიაჩნია, რომ ქალებს, რომლებიც თავშესაფარში ხელახლა ხვდებიან, „ორმაგად გაძლიერებული“ ხდებიან.

„უკან დაბრუნებული ბენეფიციარებიც გვყავდა. თუმცა თავშესაფარში ცხოვრების გამოცდილებამ და ფსიქოლოგიური დახმარების და რეაბილიტაციის პროგრამებმა უზრუნველყო მათი გაძლიერება იმგვარად, რომ თავშესაფრის დატოვების შემდგომ მათ მიმართ განხორციელებულ ძალადობაზე ჰქონდათ საპასუხო რეაქცია და შეძლეს დროულად თავის დაღწევა. შეიძლება ისინი ჩვენთან ისევ ბრუნდებიან, მაგრამ ორმაგად გაძლიერებული ხდებიან,“ – აღნიშნავს ირმა ალადაშვილი, მსხვერპლთა დაცვის სახელმწიფო ფონდის წარმომადგენელი.

ირმა ალადაშვილის თქმით, ძალადობის მსხვერპლ ქალთა ეკონომიკური გაძლიერება სახელმწიფო ფონდის პრიორიტეტია:

„ამ კუთხით ეკონომიკური გაძლიერების სახელმძღვანელო შევიმუშავეთ, ამაში ექსპერტები იყვნენ აქტიურად ჩართულები და ეს ყველა თავშესაფარს აქვს დაგზავნილი… სახელმძღვანელოს ვერ გაჩვენებთ, ეს შიდა მოხმარების დოკუმენტია“.

სტატია მომზადებულია ქალთა წინააღმდეგ ძალადობის მონიტორინგის პროექტის ფარგლებში. პროექტს ახორციელებს „საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტი“. პროექტის პარტნიორია „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“. პროექტი დაფინანსებულია ევროკავშირის მიერ. სტატიაში გამოთქმული შეხედულებები და მოსაზრებები არ არის აუცილებელი გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის შეხედულებებს.

საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტომ მეზღვაურებისთვის ფოტოკონკურსი დაიწყო. კონკურსში მონაწილეობისათვის საჭიროა იყოთ მეზღვაური, გქონდეთ ნაოსნობაში გადაღებული ფოტო და ეს ფოტო გაგზავნოთ საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს ფეისბუქგვერდზე, პირადი შეტყობინების სახით.

კონკურსის გამარჯვებული ლაიქებით გამოვლინდება. მეზღვაური, რომლის ფოტოც ყველაზე მეტ ლაიქს დააგროვებს, დაჯილდოვდება. ფოტოკონკურსის გამარჯვებული 25 ივნისს, მეზღვაურთა საერთაშორისო დღეზე გახდება ცნობილი.

წელს მეზღვაურებისთვის IMO -ს სოციალური კამპანიის მთავარი მესიჯი არის #GoodDayatSea looks like … [კარგი დღე ზღვაზე ჰგავს…]. სწორედ ამ ჰეშთეგით ქვეყნდება ფოტოები სააგენტოს ფეისბუქ გვერდზე.

გთავაზობთ რამდენიმე საკონკურსო ფოტოს:

ქობულეთელ ბოშა გოგონებს თუ შეხვდებით, როგორც არ უნდა გაგიკვირდეთ, გეტყვიან, რომ სწავლა უნდათ. აქ და ამ თემში სკოლა ჯერ არც ერთ გოგოს არ დაუმთავრებია, მაგრამ ზოგიერთმა მეცხრე კლასის ატესტატი აიღო. აი, სწორედ ისინი გეგმავენ პროფესიულ სასწავლებელში სწავლას. რატომ? – მათი პასუხი საქმიანია, არ სურთ დედების გაკვალულზე სიარული. მოკლედ, ბოშა გოგონები გელაურიდან თავიანთ მომავალს სხვაგვარად ხედავენ. მათ დიდი ბრძოლები ელით – ტრადიციებსა თუ დისკრიმინაციასთან.

ლილი და ლარისა

ლილი 14 წლისაა, ლარისა – 65-ის. სოფელ გელაურში, ბოშების უბანში თუ დაინახავ ლილის, იქვე ახლოს აუცილებლად იქნება ლარისაც. ლილი ლარისას შვილიშვილია. მხიარული ბებია და შვილიშვილი ერთად ხშირად სეირნობენ. ლილი სულ სიცილით ყვება, როგორ არ უნდა მის ბაბუას მოკლე კაბა რომ ჩაიცვას, მაგრამ ბებო უჭერს მხარს ამ საკითხში. სწორედ ამიტომ ისეთი კაბა აცვია, როგორიც მოსწონს მას და არა ბაბუას.

ლარისა: „ბებერი ქალი ხომ არაა, ასე იყოს. მომწონს ასე რომ აცვია, ახალგაზრდა გოგოა. ბაბუას არ მოსწონს. მე მხარს ვუჭერ. ჩემი მეორე შვილიშვილი, მონიკა ასე არ ჩაიცვამს. ჩვენთან ასეთი წესია, გოგო რომ თხოვდება, გრძელი კაბა უნდა ჩაიცვას. შარვალი არ შეიძლება. მონიკა უკვე გათხოვდა“.

ლარისა კატეგორიული წინააღმდეგია, მაგალითად, ლილის დაქორწინების და ამ საკითხშიც ერთსულოვანია თავის შვილიშვილთან. „14 წლის არის, ჯერ ბავშვია. პატარა გოგომ არაფერი არ იცის“.

როგორ არის გადანაწილებული ბოშა ოჯახში ქალისა და კაცის როლები? – ამ კითხვას ლარისა შელამაზების გარეშე პასუხობს: „ვაჭრობა, ყველაფერი, საჭმელი, გოგოები აკეთებენ. ბიჭები რას აკეთებენ? – არაფერი, მარტო დადიან. მაგრამ ზოგჯერ კი ეხმარებიან [გოგოებს]“.

შეკითხვაზე: პასპორტი გაქვთ, ცოტა განაწყენდა – „ბრადიაგა“ ხომ არ ვარ, პასპორტი რომ არ მქონდესო.

ლარისა: მე 22 წლის გავთხოვდი. ახლა 65 წლის ვარ. პენსიონერი. 6 შვილი მყავს – სამი გოგო, სამი ბიჭი და 20 შვილიშვილი. ჩემი შვილები ყველა გელაურში დასახლდნენ. ადრე ვვაჭრობდი. ცოტას ახლაც ვვაჭრობ. პენსია მაქვს და დახმარება. ახლა ვაჭრობა არ არის. ადრე იყო ცხოვრება კარგად, ყველაფერი იყო, ახლა არაფერი არ არის.

ლარისას სკოლაში არ უსწავლია. არც ის იცის, მისი მშობლები სად ცხოვრობდნენ საქართველოში ჩამოსვლამდე. ახლა სკოლაში მისი შვილიშვილები სწავლობენ – ერთი ბიჭი დამამთავრებელ კლასში, ხოლო ერთიც – პირველში. ლილიმ სკოლაში სულ ექვსი წელი ისწავლა. მერე სკოლიდან გამოვიდა – უსინათლო და-ძმა ჰყავს და ამბობს, რომ მათზე ზრუნვა მისი ვალდებულებაა. ზოგიერთი ბოშა გოგოსგან განსხვავებით ლილის არ შეუძლია სწავლა გააგრძელოს პროფესიულ სასწავლებელში. ატესტატი არ აქვს და იმიტომ.

14 წლის ლილის დროს მშობლები უკონტროლებენ. „თუ მშობლები მეტყვიან სახლიდან გარეთ არ გახვიდეო, ვერ გახვალ. რომ გახვიდე რა მოხდება? – თუ გახვალ ჩხუბობენ“.

მარიშკა

ადრე 19 წლის ბოშა აუცილებლად გათხოვილი იქნებოდა, მე არ გავთხოვდი. არც ვაპირებ. უნდა ვისწავლო, ჩემი ჯიბის ფული რომ მქონდეს.

სკოლა მე-9 კლასიდან მივატოვე. ახლა 19 წლის ვარ. ქობულეთის კოლეჯში ვისწავლე სტილისტობა – სამთვიანი კურსი მქონდა.  რაღაც პროექტი იყო – ტრენინგებზე წამიყვანეს, ჯერ თბილისში რამდენჯერმე, შემდეგ პოლონეთში ვიყავი. გველაპარაკებოდნენ სწავლაზე. ვისწავლე, მაგრამ შეჭრა კარგად არ ვიცი. სამთვიანზე კარგად ვერ ვისწავლე, ამიტომ სწავლის გაგრძელება მჭირდება.

მარიშკას დედა

მე მინდა, რომ თავისი საქმე ჰქონდეს, თავისი მომავალი. თავის ჯიბეზე ექნება რაცხა. მე აღარ მეტყვის, დედა ეს მინდა, ის მინდა, წავა და თვითონ იყიდის, თავის თავს მიხედავს. მე 14 წლის გავთხოვდი და რა ვნახე კარგი – „სუმკა“ და ბაზარი. სახლში საქმე – საჭმელი, დალაგება და გადის დრო. ჩემს შვილს არ ვამუშავებ, სანამ ქალიშვილია და სახლშია. რომ გათხოვდება… დედამთილთან რომ მიდიხარ, უნდა იმუშავო…

მარიშკას ბიძა

თუ ისწავლის, თავისთავს მიხედავს. წინ წასვლა იქნება თუ რაცხა, მაგის ტვინზე იქნება. რომ გათხოვდება, დედამისივით კი არ წავა სავაჭროდ. დღე და ღამე, წვიმაში და მზეში რომ დადიან ლუკმაპურისთვის. თავისი ხელობა ექნება. მთავარია, სამუშაო იყოს.

მარიშკა

მთელი დღე სახლში ვარ – ვრეცხავ, ვალაგებ. როცა დრო მაქვს, ნათესავებთან გავალ, მზესუმზირას შევჭამ. ქართველი მეგობრები ბევრი მყავს, სტუმრადაც დავდივართ ერთმანეთთან. ასე ვერთობი… დედას ვუთხარი, რომ მივეხმარებოდი მუშაობაში, მაგრამ უარი მითხრა – ისწავლე და ისე იმუშავეო. ვერ წარმომიდგენია, რომ იგივე სამუშაო შევასრულო, რასაც დედაჩემი ასრულებს – მე სტილისტობა მინდა. ასე ყოფნა სისულელეა.

დედა

თუ სამუშაო ექნება, მანქანაც ეყოლება და ყველაფერიც ექნება. მეც აღარ ვივლი ბაზარში.

მარიშკა

ახლა სკოლაში ჩავეწერეთ ექვსი ბოშა გოგო და „პრავაზე“ გვინდა სწავლა. შეიძლება მასწავლებელი აქ  მოვიდეს, [გელაურის] სკოლაში.

დედა

ექვსი შვილი მყავს, სამი შვილიშვილი. დღეში მინიმუმ 70 ლარი მჭირდება. არც ერთი შვილი არ მუშაობს. ქირით არის ერთი სიძე, მაგრამ ჩემთან არიან დილიდან საღამომდე. მეორე გოგოც სტუმრად მყავს, ქუთაისში გათხოვდა და ზაფხულობით აქ ჩამოდის. მძიმეა დედის საქმე. მე რასაც გავყიდი, იმას საჭმელში ვხარჯავ. დღეში გვჭირდება10 პური. მოგებაზე ჩვენ ვერ ვმუშაობთ… ამ სახლში დედამთილი ცხოვრობს, ორი მაზლი და ჩემი ოჯახი. სახლი რომ მქონდეს, სხვაგან წავიდოდი და ვიცხოვრებდი ჩემს შვილებთან ერთად, მშვიდად და არა ასე, ერთად.

ბებია

ეს ჩემი სახლია. მე ვიყიდე. 59 წლის ვარ, 50 წელია აქ ვცხოვრობ. ჯერ პენსიას არ ვღებულობ, არც არაფერს. უკვე ვეღარ ვმუშაობ, მაგიტომ რომ ავად ვარ… ბოშების ცხოვრება არასდროს შეიცვლება. ადრე ბათუმში დავდიოდი, ვვაჭრობდი „დუხებით“, ხალხს ვიცნობდი. ძველი ცხოვრება, „ციგანის“ როგორც იყო შარშან [ძველად], ისეც არის ახლა: პატარობიდან ვაჭრობა ქუჩაში.

დედა

ჩვენ დახმარება გვჭირდება. ადრე 1000 ლარს ვიღებდი წელში და ბაღნებისთვის ვყიდულობდი რაღაცებს. მრავალშვილიანი დედა ვარ. ახლა შემიჩერეს – შვილები გაგეზარდაო. თბილისში ბევრი კარგი კანონია, ბათუმშიც. ხალხს ეხმარებიან. ჩვენ თვიდან თვემდე ვიღებთ კაპიკებს. თბილისში რომ არის კანონები, აქ რატომ არ არის იგივე კანონი?

 როცა არ იცი, რომ შეგიძლია უფასოდ ისწავლო

„ატესტატი მაქვს“ – პირველი წინადადება ეს იყო, რაც მან გვითხრა. ლიზა მელიასლანოვას ასევე აქვს ბევრი დრო, ყოველ შემთხვევაში, ახლა. ადრე ასე არ იყო – თავისი და-ძმებისთვის რომ მოევლო, მეცხრე კლასიდან გამოიყვანეს. ახლა ისინი გაიზარდნენ და თავად ბევრს ფიქრობს იმაზე, თუ როგორ გახდეს სტილისტი.

მიიჩნევს, რომ ახლა ის პერიოდი დაუდგა, როცა შეუძლია იფიქროს მხოლოდ საკუთარ თავზე. აქვს თავისუფლება და ახალი მიზანი – იშოვოს სამსახური და ცხოვრება მოიწყოს. მხოლოდ ამ გეგმების შესრულებას მოსდევს ფიქრები ოჯახის შექმნაზე. დაქორწინებას იმ შემთხვევაში აპირებს, თუ „ნორმალურ ადამიანს შეხვდება“.

ლიზას, ისე, როგორც ბოშების სრულ უმრავლესობას, ვისაც ვესაუბრეთ, მიაჩნიათ, რომ ადრე გათხოვება არ შეიძლება. როცა ეკითხები – რატომ? გპასუხობენ: „ახლა სხვა კანონია“.

ბოშებში, მათ შორის გელაურშიც, ჯერ კიდევ არის გოგოს მოტაცების ტრადიცია, მაგრამ „მოტაცებაც მაშინ ხდება, თუ გოგოს და ბიჭს უყვართ ერთმანეთი“. „სხვა შემთხვევაში, პატარა გოგოს არ გაათხოვებენ. თუ გოგო არ იქნება თანახმა, არც მაშინ გაათხოვებენ“, – ასე ჩამოაყალიბა ლიზამ სრულწლოვნებამდე ქორწინებაზე თავისი შეხედულება.

ქორწინებაზე საუბრისას ლიზა კიდევ ერთ აკრძალვაზე გვიყვება: „მესამე-მეოთხე თაობის ნათესავების შეყვარება აკრძალულია, მით უფრო, თუ ერთად ვიზრდებით“. გელაურში მცხოვრებ ბოშებზე ლიზა ამბობს, რომ „აქაური ბიჭები ბიძაშვილები, ესე იგი, ჩემი ძმები არიან“.

გარდა ამისა, ძალა დაკარგა აკრძალვამ – ბოშა „სხვაზე“ არ უნდა გათხოვდესო. გელაურში გეტყვიან, რომ ბევრი გოგო გათხოვდა ქართველზე და ბევრი ბიჭი დაქორწინდა არაბოშაზე.

რადგანაც ლიზა ჯერ გათხოვებას არ აპირებს და ვერც სტილისტობის კურსის მიყვანა შეძლო ბოლომდე, ცდილობს დრო სხვაგვარად გაიყვანოს: „ვდგები დილით, ვსაუზმობ, სახლს ვალაგებ, ვრთავ მუსიკას, მეგობრები მოდიან, ფილმს ვუყურებთ. როდესაც დედა ბრუნდება სამუშაოდან, ოჯახის საქმეს თავს ვანებებ და ვსეირნობ“.

საუბრის დასასრულს ლიზა ასე ამხნევებს საკუთარ თავს: „მე მაქვს სტილისტობის მონაცემები, ასევე შემიძლია კერვა, სადილის მომზადება, მაგრამ გადავწყვიტე სტილისტობა, რადგან მიყვარს ეს საქმე. აუცილებლად გავხდები სტილისტი“.

გელაურში ცხოვრობს 24-25 ბოშა ოჯახი, დაახლოებით 350 ადამიანი. აქაურ ბოშებს, თითქმის ყველას, აქვს საკუთრება. სახლები არ აქვთ მათ, ვინც ოჯახიდან გადის და ცალკე იწყებს ცხოვრებას.

კოლეჯი „ახალი ტალღა“ – აქ შეიძლება გოგოებმა ისწავლონ 

მაია წულუკიძე, კოლეჯ „ახალი ტალღის“ ღონისძიების მენეჯერი ამბობს, რომ მისთვის უცნობი იყო ბოშა გოგონების განწყობა კოლეჯში სწავლის გაგრძელების შესახებ. მაია ამბობს, რომ ამ გოგონებს დაეხმარება:

„ჩვენთან მიღება არის წელიწადში ორჯერ – საგაზაფხულო და საშემოდგომო. საგაზაფხულო მიღება უკვე დამთავრდა. შემდეგი მიღება იქნება სექტემბერში და სწავლა დაიწყება ოქტომბერში. ჩვენთან სტილისტობა ისწავლება ცხრა თვის განმავლობაში. ამ ცხრა თვეში არის თეორიული და პრაქტიკული კურსი, სრული ჩართულობა. კურსდამთავრებულებს ჩვენ ვასაქმებთ. ჯერ პრაქტიკაზე ვუშვებთ და თავის გამოჩენის შემთხვევაში დასაქმდებიან. ბევრ სალონთან გვაქვს მემორანდუმი გაფორმებული.

ეს გოგონები სექტემბერში უნდა მოვიდნენ ჩვენთან. აუცილებლად უნდა ჰქონდეთ მე-9 ან მე-12 კლასის ატესტატი. პროფესიული ეროვნული გამოცდების ჩაბარება მოუწევთ, ძალიან მარტივი უნარებია ჩასაბარებელი“.

„ისინი ტრადიციებსა და თავისუფლებას შორის მერყეობენ“

ლენა პროშიკიანი, ეთნიკურობისა და მულტიკულტურულიზმის შესწავლის ცენტრის ბოშათა საკითხების კოორდინატორი:

მე ვიმუშავე ოთხ გოგოსთან, რომლებიც გალაურში ცხოვრობენ. მათ კოლეჯში სტილისტობის სამთვიანი მოკლე კურსი გაიარეს. სწორედ ამის შემდეგ რადიკალურად გადაწყვიტეს, რომ მათი სამსახური ქუჩაში არ იქნება. ზუსტად იციან, რა უნდათ – უნდათ პროფესიული განათლების მიღება; არ იციან ამის მიღწევა როგორ შეიძლება, მაგრამ იციან, რომ გასაყიდი საქონლით სავსე ჩანთას არ მოიკიდებენ.

მათი ცხოვრება არც თუ ისე მრავალფეროვანია – ტრადიციებსა და თავისუფლებას შორის მერყეობენ. ზოგი იცვამს მოკლე კაბას და შარვალს, არადა, ეს ამ თემში კარგ ტონად არ ითვლება.

კულტურა და ტრადიციაა – ქალს არ უნდა ეცვას შარვალი, ვიწრო კაბა, არ უნდა ეცვას ისე, რომ მისი სხეული ჩანდეს, თავშალი უნდა ჰქონდეს გათხოვილ ქალს. როგორც კი გოგონა გადის სახლიდან, ის ატარებს თავისი ოჯახის სახეს. როცა გოგონას ასე აცვია და სხვა კაცები უყურებენ, რა თქმა უნდა, თვალში ხვდებათ – რას ჰქვია ბოშა გოგონას ასე აცვია.

გოგონები იძახიან, რომ როცა გათხოვდებიან, მაშინ ჩაიცვამენ გრძელ კაბას, ბოშას თუ გაყვა, თორემ ქართველს თუ გაყვა, ალბათ არასდროს ჩაიცვამს გრძელ კაბას.

გოგონებმა ერთბაშად თუ გადაწყვიტეს, რომ აი, ჩვენ ხვალიდან ყველანი ვიცვამთ შარვალს, რა თქმა უნდა, ბაბუები ამ პროცესს გააჩერებენ, მათ ზეგავლენა აქვთ ახალგაზრდებზე. თემში უფროსის პატივისცემა ძალიან მნიშვნელოვანია, მაგრამ ვფიქრობ, მაქსიმუმ 5-10 წელი და ეს ყველაფერი დაიკარგება. სამწუხაროდ, ის ფრიალა ყვავილებიანი კაბები აღარ არის. ფაქტობრივად, ყველაფერი იკარგება.

სამწუხაროდ, ამ გოგონების განათლება არის ნულს ქვემოთ. უნდა ისწავლონ არა მხოლოდ პირველი სამი კლასი, არამედ უფრო მეტი. მშობლებმაც უნდა გაიგონ, რომ ეს მათი შვილებისთვის არის ძალიან მნიშვნელოვანი. ასევე პრობლემაა სახელმწიფო ენის არცოდნა. ვერც ერთი პროფესიული კოლეჯი ვერ მიგიღებს, თუ ვერ ჩააბარე გამოცდა.

საქართველოს ხუთივე რეგიონში კომპაქტურად დასახლებული ბოშები ერთნაირი წესით ცხოვრობენ. მამაკაცი, თუ ის პატივს სცემს ოჯახს, ცოლს, გადის სავაჭროდ ცოლთან ერთად.

მაგრამ არის სხვა ფაქტორიც – ძალიან ხშირად 16-25 წლის გოგონები იძახიან – „ნეტა, მიგვიღებენ“, ან „ვის რაში ვჭირდებით“. ანუ საზოგადოება როგორ მიიღებს მათ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. დისკრიმინაციის კუთხით ძალიან ეშინიათ. არის შიშის და უნდობლობის ფაქტორი. ჰგონიათ, რომ მათ ატყუებენ.

პროფესიული განათლება ამ თემში ახალი ხილია. მე კარგად მახსოვს ის პერიოდი, როცა ძალიან გამიჭირდა ამის ახსნა. როცა გაიგეს ეს რა არის, პირველ გაკვეთილზე მივიდნენ, მერე გაიაზრეს, რომ სხვა ცხოვრებაც არსებობს, სხვანაირად დროსტარებაც შეიძლება და ფულის კეთებაც. შეიძლება არ გახვიდე ქუჩაში და მოწყალება არ ითხოვო, ან არ ათრიო მძიმე ჩანთა. ეს მომენტი გარდამტეხი იყო ამ გოგონებისთვის და ვფიქრობ, რომ თემში ეს გოგონები არიან სამაგალითოები – მათ გადახარშეს ეს ინფორმაცია, რაც მიიღეს. დაინახეს, რომ შეუძლიათ დასაქმდნენ სხვანაირად და არ იყვნენ ვაჭრობის ან მოწყალების იმედად. ეს პოზიტიურ გავლენას მოახდენს სხვებზეც.

რაც შეეხება ოჯახში თანასწორობას, – ბოშების ოჯახში ცოლი ვაჭრობს და ოჯახს არჩენს, მაგრამ ცოლი გამომუშავებულ თანხას აბარებს ქმარს. მამაკაცი წყვეტს, ხვალ რამდენი თანხა სჭირდება ოჯახს საჭმლისთვის. ყველაფერს წყვეტს კაცი.

მეორე როლი მამაკაცის ასეთია: როცა ქალი გადის სავაჭროდ ან მოწყალების მიზნით, მამაკაცი რჩება ოჯახში. ბოშა ოჯახი არის მრავალშვილიანი და კაცი ამ შემთხვევაში უვლის ბავშვებს. ბავშვების უმეტესობა ბაღში არ დადის და, სამწუხაროდ, ამ კუთხით ინტეგრაცია ფერხდება.

ბოშა ოჯახში ყველაფერი დედამთილი, დედამთილი და დედამთილია. როცა სრულფასოვანი ოჯახია [ქმარი ცოცხალია], თუ დედამთილი ასაკშია, ფული ბარდება დედამთილს. ის ანაწილებს თანხას ოჯახში.

დედამთილს შეუძლია დაავალოს რძალს, რომ წავიდეს და მოწყალება ითხოვოს. მამამთილი არ ეტყვის რძალს, წადი და იმათხოვრეო…

მაგრამ ახლა გოგონები მარიშკას მსგავსად სხვაგვარად უყურებენ თავიანთ მომავალს. მით უფრო, რომ შერეული ოჯახების ტენდენცია წამოვიდა. ჩემ გარშემო ყველა – ჩემი მამიდაშვილი, ბიძაშვილი არის გათხოვილი სხვა ეროვნების კაცზე. მე ქვემო ქართლის ბოშებს ვეკუთვნი. თბილისშიც ანალოგიური სიტუაციაა. ყველა ცდილობს თემიდან გავიდეს გარეთ, ამას ერთადერთი მიზეზი და მიზანი აქვს – აღარ უნდათ ცხოვრება ასე გაჭირვებაში.

სტატია მომზადებულია პროექტის ფარგლებში – „მულტიკულტურული ინტეგრაცია აჭარაში“ 

პროექტს ახორციელებს „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“.

პროექტი დაფინანსებულია „ფონდ ღია საზოგადოება – საქართველოს“ მიერ [ეროვნული ინტეგრაციის პროგრამა].

არ არის აუცილებელი სტატიაში გამოთქმული შეხედულებები და მოსაზრებები გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის შეხედულებებს.

6 ივნისიდან ამოქმედდა ბათუმის საკრებულოს დადგენილება, რომლითაც ბათუმის ტერიტორიაზე სამარშრუტო მიკროავტობუსების მოძრაობის ახალი სქემები, მათი რაოდენობა და მოძრაობის ინტერვალი დამტკიცდა.

ამავე დადგენილებით, ბათუმის მერია ვალდებულია ერთი თვის ვადაში საკრებულოს დასამტკიცებლად წარუდგინოს ასევე სამგზავრო გადაყვანის ნებართვის მაძიებელთა კონკურსში მონაწილეობის, მას­ში გამარჯვებულის გამოვლენის, ნებართვის მოქმედების ვადის, სანებართვო პირო­ბების, ნებართვის გაცემისა და ფასის გადახდის წესი.

კონკურსის პირობებზე ანუ იმ კრიტერიუმების/სტანდარტების დადგენაზე, რასაც უნდა აკმაყოფილებდეს ქალაქში სამარშრუტო ხაზზე მოძრავი მიკროავტობუსი, მერია უკვე მუშაობს.

„ბათუმელების“ ინფორმაციით, ახალი წესები შეამცირებს სამარშრუტო მიკროავტობუსების, შესაბამისად, ამ სფეროში დასაქმებულთა რაოდენობას. ქალაქში აღარ იმოძრავებს სამარშრუტო მიკროავტობუსები, მაგალითად, შემდეგი ნომრებით: 22, 26, 35, 51, 55.

ამასთან, ბათუმის მერიის ინფორმაციით, დღეს ყოველდღიურად მუშაობს [სხვადასხვა სამარშრუტო ხაზზე] 460 მიკროავტობუსი. მერიისა და საკრებულოს გადაწყვეტილებით ეს რაოდენობა პირველი ივლისიდან 250-მდე შემცირდება.

დადგენილების მიხედვით, ქალაქში 2018 წლის პირველი ივლისიდან ახალი სქემითუნდა იმოძრაონ შემდეგმა მიკროავტობუსებმა: №№ 20, 21, 24, 25, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 39, 40, 42, 44, 45, 46, 47, 49, 52, 56.

რა შეიცვლება ბათუმის სატრანსპორტო სისტემაში, შეგიძლიათ ვრცლად იხილოთ ბმულზე.

ამავე თემაზე:

ბათუმში მიმდინარე ნაპირსამაგრ სამუშაოებთან დაკავშირებით, აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრი ენმ-დან, გია აბულაძე აცხადებს, რომ პროექტი არ არის გამჭვირვალე, სახელმწიფო რესურსებს კერძო ინტერესების სასარგებლოდ იყენებენ, რაც აჩენს კორუფციის ეჭვებს: „აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოვუწოდებთ აუდიტის სამსახურსა და პროკურატურას მოხდეს ნაპირსამაგრი სამუშაოების სახელმწიფო შესყიდვების შესწავლა“.

„პროექტის დამკვეთმა მუნიციპალური განვითარების ფონდმა მოგვაწოდა დოკუმენტაციის ნაწილი, რომელიც კითხვებს აჩენს პროექტის წარმატებით განხორციელებასთან დაკავშირებით, მათ შორის ერთ-ერთი ექსპერტის დასკვნა, სადაც ასახულია მნიშვნელოვანი შენიშვნები, რაზედაც პროექტის ავტორების მიერ გაცემული პასუხები არ არის წარმოდგენილი. აღნიშნულზე მოვითხოვეთ დამატებითი ინფორმაცია, რაზედაც უკვე თვეებია პასუხს არ გვიგზავნიან“, – აცხადებს გია აბულაძე.

გია აბულაძის თქმით, როგორ მოხდება ნატანის შევსება, ამის ამსახველი კვლევები და დასკვნები საქმეში არ დევს: „ჩვენ არაერთხელ მოვითხოვეთ საბოლოო პროექტის და სამუშაოების შესყიდვის დოკუმენტების წარმოდგენა, თუმცა დღემდე გვეუბნებიან, რომ მიმდინარეობს ცვლილებები. ამ დროს ვხედავთ, რომ სამუშაოების მწარმოებელი კომპანია სამუშაოებისათვის საჭირო ინერტულ მასალებს ზღვიდან იღებს ნაცვლად იმისა, რომ მას ვალდებულება აქვს, სხვა ადგილიდან შემოიტანოს, ნაპირსამაგრი სამუშაოები წარმოებს სამშენებლო ნარჩენებით, როცა იქ ქვა-ღორღი უნდა იყრებოდეს.“

ბათუმის აეროპორტის ასაფრენი ზოლიდან ახალ ბულვარში არსებულ პირსამდე, პროექტით ხელოვნური პლაჟი უნდა მოეწყოს. ნაპირდაცვის პროექტის ფარგლებში პლაჟის მოწყობის სამუშაოები უკვე დაიწყო. პროექტს, რომლის ღირებულება დაახლოებით 30 მილიონი ლარია, საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი 2017 წლიდან ახორციელებს. სამუშაოები მიმდინარე წელს უნდა დასრულებულიყო, თუმცა სამუშაოების მწარმოებელ კომპანიაში „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ პროექტის დასრულებას 1,5 წელი მაინც დასჭირდება.

პროექტი ითვალისწინებს დაახლოებით 2 კმ ნაპირსამაგრი ნაგებობის მოწყობას და სანაპიროს აღდგენას ქვიშა-ხრეშოვანი ნარევით. პლაჟის შესაქმნელად ქვიშა-ხრეშის ამოღება ბათუმის კონცხთანაა დაგეგმილი [ანბანის კოშკის მიმდებარე ტერიტორია]. ამასთან, ახალი ბულვარიდან  ახალშექმნილ პლაჟზე რომ მოხვდე, საჭირო იქნება ნაპირსამაგრ ნაგებობაზე გადასვლა, რისთვისაც სპეციალური გადასასვლელი ხიდები მოეწყობა. სანაპირო ზოლთან დაკავშირების მიზნით ასეთი 12 საფეხმავლო ხიდის აშენებაა დაგეგმილი.

ამავე თემაზე:

„საქართველოს რკინიგზამ“, რომელიც სახელმწიფო საწარმოა, აუდიტის სამსახურს შემოწმებაზე უარი უთხრა. აუდიტმა სასამართლოს მიმართა და საქართველოს რკინიგზა 1000 ლარით დააჯარიმეს. რკინიგზამ სააპელაციო სასამართლოს მიმართა. აუდიტის სამსახურში აცხადებენ, რომ მათ ორივე ინსტანცია მოიგეს და „საქართველოს რკინიგზის“ შემოწმებისთვის საჭირო პროცედურებს აგრძელებენ.

„საქართველოს რკინიგზამ“ ჩვენთან სასამართლო პროცესი ორჯერ წააგო, როგორც პირველ ინსტანციაში, ასევე სააპელაციოში“, – აცხადებენ აუდიტის სამსახურში. – „2015 წელს ჩავატარეთ რკინიგზის დეპარტამენტის შესყიდვების შესაბამისობის აუდიტი. ანგარიშის გამოქვეყნების შემდეგ, რკინიგზამ შეიტანა სარჩელი სასამართლოში და მიუთითა, რომ აუდიტს არ ჰქონდა მათი შემოწმების უფლება, ვინაიდან ისინი არ წარმოადგენენ  სახელმწიფოსგან პირდაპირ დაფინანსებულ უწყებას. პირველმა ინსტანციამ უთხრა, რომ შემოწმებას ექვემდებარებიან, გაასაჩივრეს სააპელაციოში. სააპელაციომაც დაუდასტურა, რომ აუდიტის სამსახურს რკინიგზა უნდა შეემოწმებინა. გავიდა ერთი წელი და აუდიტმა გადაწყვიტა სხვა მიმართულებით შეემოწმებინა რკინიგზა – გამოითხოვა გარკვეული ინფორმაცია. რკინიგზამ განაცხადა, რომ აუდიტს არ ჰქონდა შემოწმების უფლება. აუდიტის პასუხი იყო, რომ ორი ინსტანციის სასამართლოში ჰქონდათ საქმე მოგებული, მაგრამ რკინიგზამ დოკუმენტები არ გასცა. ამის შემდეგ უკვე ჩვენ შევიტანეთ სარჩელი სასამართლოში – რომ არ გვაძლევს დოკუმენტებს, რაც საჭიროა წინამოკვლევის სამუშაოსთვის. მოვიგეთ, თუმცა რკინიგზამ გაასაჩივრა სააპელაციოში. რამდენიმე დღის წინ სააპელაციოც მოვიგეთ“.

აუდიტის სამსახურში განაცხადეს, რომ შესაბამისი პროცედურების დაცვით აგრძელებენ მუშაობას: „ვიცით, რომ მოვიგეთ და ჩვენი გეგმით მივდივართ“.

სააქციო საზოგადოება „საქართველოს რკინიგზამ“ კი, 5 ივნისს ოფიციალური განცხადება გაავრცელა, სადაც აუდიტთან დაკავშირებით აღნიშნულია:

„რაც შეეხება, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2018 წლის 13 თებერვლის ოქმის საფუძველზე, ადმინისტრაციული სახდელის სახით 1000 ლარიან ჯარიმის დაკისრებას, განვმარტავთ, რომ „საქართველოს რკინიგზამ“ 2018 წლის 26 მარტს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში გაასაჩივრა ხსენებული „დადგენილება“, რამდენადაც „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ კანონის“ დანაწესიდან გამომდინარე მიგვაჩნია, რომ „საქართველოს რკინიგზა“ არ წარმოადგენს აუდიტის ობიექტს. უმთავრესად კი უნდა ითქვას, რომ „დადგენილების“ გასაჩივრების მთავარი მიზანია, საქართველოს სასამართლოს მიერ დადგინდეს პრაქტიკა და განისაზღვროს, თუ რამდენად ვრცელდება ზემოთხსენებული კანონი „საქართველოს რკინიგზასა“ და მის მსგავს სამართლებრივი სტატუსის მქონე იურიდიულ პირებზე. ამ ეტაპზე სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებული „დადგენილების“ თაობაზე არ ჩაგვბარებია. ვიმედოვნებთ, სასამართლოს მიერ დადგინდება პრაქტიკა და განიმარტება კანონის სადავო ნორმა“.

ამ განცხადებით „საქართველოს რკინიგზა“ ტრანსპორტის საკითხებზე მომუშავე პლატფორმა Hub Georgia-ს მიერ მედიაში გავრცელებულ განცხადებას ეხმაურება:

„გვსურს გამოვეხმაუროთ Hub Georgia-ს მიერ მედიაში გაკეთებულ ცილისმწამებლურ, ყოველგვარ საფუძველს მოკლებულ, შეურაცხმყოფელ და რეპუტაციის შემლახველ განცხადებებს… მოვუწოდებთ, Hub Georgia-ს შეწყვიტოს რკინიგზის საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცილისმწამებლური განცხადებების გაკეთება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ვიტოვებთ უფლებას გავატაროთ შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები“, – აცხადებს „საქართველოს რკინიგზა“.

HUB Georgia-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა Business Media Georgia-სთან იმ მიზეზებზე ისაუბრა, რის გამოც, მისი აზრით, „საქართველოს რკინიგზამ“ აუდიტის სახელმწიფო სამსახურის შემოწმებას თავი აარიდა და  განაცხადა, რომ „არსებობს არაერთი საქმე, რომელიც რკინიგზის ხელმძღვანელების დანაშაულებრივ ქმედებებს ადასტურებს და დიდი ოდენობით თანხების მითვისებას და სახელმწიფო ქონების გაფლანგვას უკავშირდება“. ერთ-ერთ ასეთ საქმედ კი დაასახელა რკინიგზის შესვლა ბათუმის ნავთობტერმინალის მართვაში.

სს „საქართველოს რკინიგზა“, რომელსაც რამდენიმე შვილობილი კომპანიაც გააჩნია, 100%-ით წარმოდგენილია „საპარტნიორო ფონდში“, რომელიც 2011 წელს დაფუძნდა. ეს არის სახელმწიფო საინვესტიციო ფონდი, რომელიც შეიქმნა სატრანსპორტო, ენერგეტიკისა და ინფრასტრუქტურის სფეროში არსებული მსხვილი სახელმწიფო საწარმოების კონსოლიდაციის ბაზაზე.

„საქართველოს რკინიგზა და ნავთობისა და გაზის კორპორაცია წარმოადგენენ „საპარტნიორო ფონდის“ საინვესტიციო საქმიანობის დაფინანსების მთავარ წყაროს“, – აღნიშნულია ფონდის ვებგვერდზე.

საიას ბათუმის ფილიალის იურისტის, მირზა მამულაძის განმარტებით, კომპანიას, რომლის 50%-ზე მეტ წილს სახელმწიფო ფლობს, უფლება არ აქვს უარი უთხრას სახელმწიფო აუდიტს შემოწმებაზე. მეტიც, მას აქვს ვალდებულება ხელი არ შეუშალოს აუდიტის სამსახურს საქმიანობაში.

აუდიტის სამსახურში „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ „საქართველოს რკინიგზა“ არ არის პირველი, რომელმაც საწარმოში სახელმწიფო აუდიტის შესვლაზე უარი განაცხადა:

„დაახლოებით ოთხი წლის წინაც იყო შემთხვევა, შპს „მექანიზატორს“ პრეტენზია ჰქონდა, რომ „რახან ვართ ა[ა]იპ-ის დაფუძნებული, ამიტომ არ გვეკუთვნის, რომ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა შეგვამოწმოს“… ამ შემთხვევაშიც სასამართლოში იყო საქმე და ეს კომპანიაც დაჯარიმდა 1000 ლარით. სასამართლომ დაავალდებულა „მექანიზატორი“ საწარმოში დაეშვა აუდიტი“.

შპს „მექანიზატორიც“ სახელმწიფო საწარმოა, რომლის 100% წილს ა[ა]იპ სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვის სააგენტო ფლობს. აღნიშნული ა(ა)იპ-ი [ყოფილი ფონდი] კი, როგორც სააგენტო, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრის ბრძანებით, 2013 წლის იანვარში დაფუძნდა.

„აჭარის უმაღლესი საბჭოს 2019 წლის ბიუჯეტის პროექტი დავამტკიცეთ მანამ, ვიდრე აჭარის 2018 წლის ბიუჯეტში მოხდებოდა გასული წლის ეკონომიის ასახვა. ამას დაემთხვა ასევე გაზრდა სახელფასო ფონდის, რაც საჯარო მოხელის შესახებ ახალი კანონის ამოქმედებამ გამოიწვია. შესაბამისად, უმაღლეს საბჭოში ხელფასებისთვის საჭირო თანხის „კატასტროფული მატება“ ამის შედეგი იყო. ახლა რომ შევადაროთ, რეალურად ეს ასე არ არის“, – ამბობს გია რომანაძე, აჭარის უმაღლესი საბჭოს საფინანსო-საბიუჯეტო და ეკონომიკურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე.

„უმაღლესი საბჭო ხელფასებისთვის საჭირო თანხას 105 900 ლარით ზრდის“, – ამის შესახებ „ბათუმელებმა“ მიმდინარე წლის 21 მაისს დაწერა. აჭარის უმაღლესმა საბჭომ კი ბიუჯეტში ცვლილებები, ამ ინფორმაციის გამოქვეყნებიდან ცხრა დღის შემდეგ, 30 მაისს დაამტკიცა. 

„შარშან რამდენიმე ადგილი იყო ვაკანტური, მათ შორის რამდენიმე თვე ჩემი თანაშემწის ადგილიც. აქედან გამომდინარე წარმოიშვა ეკონომია 70 ათას ლარამდე, რაც ხელფასებში უნდა გაცემულიყო. ამ ეკონომიის ხარჯზე კონდეცირება-გაგრილების სისტემები მოწესრიგდა, მაგრამ რეალურად ეს თანხა ჩვენ 2018 წელში გვჭირდებოდა ხელფასებში – ჩატარდა კონკურსები და ვაკანტური ადგილები აღარ დარჩა. მეც ავიყვანე თანაშემწე, დაინიშნენ სხვა თანამდებობებზეც… ამას დაემატა ახალი კანონი საჯარო მოხელის შესახებ [რანგირებები, კვალიფიკაციები] რის გამოც, სადღაც 30 ათასი ლარის ფარგლებში გაიზარდა სახელფასო ფონდი უმაღლეს საბჭოში. ის ეკონომია, ეს 30 ათასი ლარი და საერთო ჯამში სადღაც 107 ათას ლარამდე გამოვიდა სხვაობა. ეს გამოიწვია იმან, რომ შედარება გაკეთდა 2017 წლის ფაქტიურ დანახარჯებსა და 2018 წლის დაგეგმილ თანხებს შორის. ეს იყო მიზეზი“, – განმარტავს გიორგი რომანაძე.

მისივე განცხადებით, ახალი კანონის თანახმად, გასული წლის საკასო [ფაქტობრივი] დანახარჯები რაც იქნებოდა, იქედან გამომდინარე უნდა დაგეგმილიყო 2018 წლის ბიუჯეტი, მაგრამ „ ვინაიდან შარშან ჩვენ ნაკლები გვქონდა დახარჯული და 2018 წელში ეს 70 ათასი ლარი საჭირო იყო, ამიტომ მოხდა ბიუჯეტის გაზრდა. თორემ, რომ გადავხედოთ სახელფასო ფონდს წლების განმავლობაში, იგი არ იცვლება, ერთადერთი, საჯარო მოხელის შესახებ კანონმა გამოიწვია სახელფასო ფონდის ცვლილება და რაც არის ასე დარჩება 2019-შიც, 20-შიც და ასე გაგრძელდება.“

„ბათუმელები“ შეეცადა ბიუჯეტში შეტანილი ცვლილებების შემდეგ არსებული ციფრებით შეედარებინა უმაღლესი საბჭოს 2017, 2018 და მომავალი 2019 წლის [პროექტი] სახელფასო თანხები. ეს, მიუხედავად უმაღლესი საბჭოს ჩართულობისა, ფაქტობრივად შეუძლებელი აღმოჩნდა.

„ის, რომ ავიღოთ 2-3 ციფრი და შევადაროთ ერთმანეთს, ეს რეალურ სურათს, ფიანსურად არ ქმნის. ხელფასების გაცემის კუთხით, ერთ-ერთი რთული წელი იყო 2017, ვინაიდან ამ წლის პირველი ივნისიდან გარკვეული თანამშრომლები შტატიდან გადავიდნენ შტატგარეშედ, შესაბამისად, ბიუჯეტშიც შეიცვალა შრომის ანაზღაურების მუხლი და შტატგარეშეებისთვის გადატანილი იქნა თანხა სხვა მუხლში, მათზე ხელფასები რომ გაცემულიყო. ამასთან, ივნისამდეც მუშაობდნენ სხვები შტატგარეშედ და ისინი ცალკე მუხლიდან იღებდენენ ხელფასს, ამათთგანაც ზოგი გადავიდა შტატში, იყო ვაკანტური ადგილები, ეკონომია სახელფასო ფონდში და ა.შ. დეტალების დასაზუსტებლად უმჯობესია მოგვწეროთ და წერილობით გაგცემთ პასუხს“, – გვითხრა უმაღლესი საბჭოს აპარატის უფროსმა მაია ხაჯიშვილმა.

აჭარის ბიუჯეტში 30 მაისს შესული ცვლილებების შედეგად, უმაღლეს საბჭოში, წელს, ხელფასებისთვის გათვალისწინებულია 3 428 200 ლარი იმ 117 პირისთვის, ვინც შტატშია [მათ შორის დეპუტატებიც].

გარდა ამისა, როგორც უმაღლეს საბჭოში გვითხრეს, ჰყავთ შტატგარეშე თანამშრომლებიც, რომელთა რაოდენობა ცვალებადია და ამ წლის პირველი ივნისისთვის მათი რაოდენობა იყო 90 [აქედან 55 კაცი ფრაქციებში, 35 კი მძღოლები, დამლაგებლები და სხვა ტექნიკური პერსონალი].

შტატგარეშე თანამშრომლებისთვის 2018 წლის ბიუჯეტში ხელფასებისთვის ცალკე 878 290 ლარია გათვალისწინებული. ეს მუხლი აჭარის ბიუჯეტში ცალკე არ ჩანს.

თუ შევაჯამებთ, გამოდის, რომ დღეს უმაღლეს საბჭოში საშუალოდ 200-ზე მეტი ადამიანია დასაქმებული [საბჭოში ამბობენ, რომ ეს რიცხვი თვეების მიხედვით ცვალებადია] და მათი ხელფასებისთვის ჯამში წელს, 4 306 490 ლარია გაწერილი. ანუ, უმაღლესი საბჭოს მთლიანი ბიუჯეტის 85%-ზე მეტი, ხელფასებს მოხმარდება.

2019 წლისთვის კი, საბჭოს მიერ დამტკიცებული პროექტით, შტატში დასაქმებულთა ხელფასებისთვის 3 433 200 ლარია გათვალისწინებული, ანუ, 5 000 ლარით მეტი, ვიდრე დღესაა გაწერილი ბიუჯეტში. რაც შეეხება იმას, თუ რამდენი ლარი გამოიყოფა შტატგარეშე თანამშრომლების ხელფასისთვის, როგორც უმაღლეს საბჭოში გვითხრეს, ეს მაშინ დაზუსტდება, როცა აჭარის მომავალი წლის ბიუჯეტს დაამტკიცებენ.

უმაღლეს საბჭოში გვითხრეს, რომ გასულ წელს სახელფასო ფონდი იანვრის დასაწყისში იყო 3 464 000 ლარი, თუმცა ცალკე იყო თანხა გაწერილი შტატგარეშე თანამშრომლებისთვისაც. შტატით დასაქმებულებზე გასულ წელს ხელფასებად გაიცა ჯამში 3 262 200 ლარი, დანარჩენი თანხა კი, როგორც საბჭოში განმარტეს, გადავიდა სხვა მუხლში შტატგარეშეების ხელფასისთვის და იყო ეკონომიაც. შტატგარეშე თანამშრომლებისთვის გასულ წელს 842 550 ლარამდე დაიხარჯა.

და ბოლოს, ჩვენი და უმაღლესი საბჭოს „ზეპირი დაანგარიშებით“, 2017 წელს უმაღლეს საბჭოში [შტატიანი და უშტატო თანამშრომლების] ხელფასებში რეალურად დაიხარჯა 4 104 750 ლარი; მიმდინარე 2018 წლისთვის კი გაწერილია 4 306 490 ლარი [ანუ, 201 740 ლარით მეტი, ვიდრე შარშან ფაქტობრივად დაიხარჯა]. საბჭოში აცხადებენ, რომ ეს თანხა სრულად არც წელს დაიხარჯება და ექნებათ ეკონომია.

„ენერგო-პრო ჯორჯიას“ განცხადებით, ქსელის სარეაბილიტაციო სამუშაოების გამო ხვალ, 7 ივნისს, ბათუმში 8779 აბონენტს ელექტროენერგიის მიწოდება შეეზღუდება.

ბათუმში ელექტროენერგიის მიწოდება 08-დან 18:00 საათამდე მონაკვეთებში, მონაცვლეობით, შეეზღუდება:

• ზ. გორგილაძის
• პუშკინის
• ტბ. აბუსერიძის
• მაიაკოვსკის
• დადიანის
• გორგასალის
• ლერმონტოვის
• ჯავახიშვილის და მიმდებარე ქუჩებს.

ელექტროენერგიის მიწოდება ასევე შეეზღუდება მწვანე კონცხის,  მახინჯაურის, კახაბრისა და ურეხის დასახლებების ნაწილს.

ხელვაჩაურში 11-დან 18 საათამდე მონაკვეთში, მონაცვლეობით, ელექტროენერგია შეეზღუდება 2141 აბონენტს:

• გონიოს
• სარფის
• კვარიათისა და აეროპორტის დასახლებების ნაწილში.

11-დან 18 საათამდე შუქის მიწოდება ქობულეთში შეეზღუდება 2420 აბონენტს შემდეგ სოფლებში:

• ციხისძირი
• საჩინო
• სოფელი ქობულეთი
• ხუცუბანი
• ქაქუთი
• გვარა და მიმდებარე სოფლები.

ქალაქ ქობულეთში შუქის მიწოდება შეეზღუდება:

• დ. აღმაშენებლის
• რუსთაველის
• თავისუფლების
• გურამიშვილის და მიმდებარე ქუჩებს

ელექტროენერგია შეეზღუდება ასევე დაბა ჩაქვის დასახლების ნაწილს.

შუახევსა და ქედაში, 11-დან 18 საათამდე, 1106 აბონენტს ელექტროენერგიის მიწოდება შეიზღუდება შუახევის მუნიციპალიტეტის შემდეგ სოფლებში:

• ჯაბნიძეები
• ტბეთი
• გოგაძეები
• ცინარეთი და მიმდებარე სოფლები

ელექტროენერგია შეეზღუდება ასევე დაბა შუახევისა და დაბა ქედის ნაწილს.

ხულოში 10:30-დან 18 საათამდე მონაკვეთში, მონაცვლეობით, ელექტროენერგია შეეზღუდება 3152 აბონენტს, სოფლებში:

• ხიხაძირი
• თხილვანა
• კვატია
• ყინჩაური
• გორგაძეები
• მეკეიძეები და მიმდებარე სოფლები

აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტმა ტურისტული სეზონი უკვე ოფიციალურად გახსნილად გამოცხადა, თუმცა ქობულეთში ჯერ კიდევ ემზადებიან. აქ ამბობენ, რომ სეზონი ცოტა უფრო გვიან იწყება, ვიდრე ბათუმში, სამაგიეროდ, უფრო დიდხანს გრძელდება.

საკურორტო სეზონის  წინ ქობულეთში სამშენებლო ბუმი პლაჟზეც შეინიშნება. ბუნგალოების მეპატრონეები, რომლებიც სეზონურ ბიზნესს ეწევიან, ძველ კონსტრუქციას ამაგრებენ, ცვლიან შენობების იატაკს, ჭერს და მიმდებარე ტერიტორიას ასუფთავებენ.

პლაჟზე გაფართოების სურვილი თითქმის ყველა ბუნგალოსა თუ სხვა ტიპის კვების ობიექტის მეპატრონეს აქვს, თუმცა, როგორც ამბობენ, მათგან ზოგი ახერხებს ქობულეთის მერიის შესაბამისი სამსახურებისგან ნებართვის მიღებას, ზოგი კი – ვერ.

ქობულეთში პირსი, რომელიც პლაჟიდან იწყება და თამარის ქუჩის გასწვრივ სანაპიროზე მდებარე რესტორან „ატლანტიდას“ უკავშირდება, ერთადერთი არ არის, რომელიც ქობულეთის პლაჟს ორ ნაწილად ჰყოფს. რესტორნის მიმდებარედ პლაჟზე გასეირნებისას გზის გასაგრძელებლად სწორედ ამ დამაკავშირებელი ხიდის ქვეშ მოგიწევთ გავლა.

ერთსართულიანი ბეტონის შემინული შენობა ტერასით, რომელიც პირდაპირ პლაჟზე ბეტონის ბოძებზე დგას, რესტორან „ატლანტას“ მეპატრონეს აჭარის მთავრობასთან აღებული ვალდებულებითა და ქობულეთის გამგეობის არქიტექტურის სამსახურთან შეთანხმებით აუშენებია, პროექტი ნაპირგამაგრების სამსახურთანაც შეუთანხმებიათ:

„ჩემი ვალდებულება იყო პირსის აღდგენა, რაშიც ნაპირგამაგრების რეკომენდაციებიც გავითვალისწინე. ფაქტობრივად, ყოველ სეზონზე საჭიროებს გარკვეულ სამუშაოებს, ზამთარში ტალღა ისეთი სიმაღლიდან ეცემა, რომ ყოველ ჯერზე თავიდან აზიანებს, რაც სერიოზულ ხარჯებს უკავშირდება,“-  ამბობს რესტორნის მეპატრონე, რამაზ როსებაშვილი.

იგი არ ეთანხმება მოსაზრებას, რომ პირსი და შენობასთან დამაკავშირებელი ხიდი პლაჟს გარკვეულწილად კეტავს: „თავისუფლად შეუძლიათ ადამიანებს გავლა, შენობაში შემოსვლა, ფოტოების გადაღება ისე, რომ შეუძლიათ საერთოდ არ ისარგებლონ რესტორნის სერვისით, ანუ ამისთვის შეკვეთის მიცემა და ფულის გადახდა აუცილებელი არ არის“.

იმაზე, რომ პლაჟის ჩაკეტვა ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესებს ეწინააღმდეგება,  ქობულეთის საკრებულოს სხდომაზეც ისაუბრეს. პლაჟზე ერთ-ერთ მოიჯარეს, შპს „ჰავანას“ საიჯარო წინადადებაზე სწორედ ამ მოტივით უთხრეს უარი. მოიჯარე უკვე არსებული ბიზნესის გაფართოების მიზნით არსებული ხელშეკრულების ვადის გაგრძელებას ითხოვდა.

ქობულეთის მერიის არქიტექტურის სამსახურში  განმარტეს, რომ მოიჯარეს აჭარის მთავრობასთან ნაკისრი ვალდებულების მიხედვით ძველი პირსის ორივე ნაწილის აღდგენს ვალდებულება ჰქონდა როგორც ტექნიკურად, ასევე ფუნქციური დატვირთვის თვალსაზრისით. შესაბამისი სამშენებლო ნებართვა შენობის მშენებლობასა და პირსის მოწყობაზე ქობულეთის მერიის არქიტექტურის სამსახურმა გასცა.

პლაჟზე ხიდის მსგავსი გასასვლელი აუშენებია თემურ ჭყონიას სასტუმროსაც. ნაგებობას, რომელიც პლაჟზე ბეტონის მაღალ  ბოძებზე დგას, კაფეს ფუნქცია აქვს და ბიზნესმენ თემურ ჭყონიას სასტუმროს „ჯორჯია პალასის“  ნაწილია.  კაფეს გასწვრივ კი, სასტუმროს თეთრი ქოლგები და  შეზლონგებია განთავსებული.

შედარებით მსუბუქი კონტრუქციის მქონე კაფეები, ისევე როგორც  დიდი რესტორნები, სრული დატვირთვით  მხოლოდ საკურორტო სეზონზე მუშაობენ. მათი მფლობელები დიქტოფონთან საუბარს თავს არიდებენ, თუმცა ამბობენ, რომ მათთვის უმჯობესი იქნებოდა, თუ ქობულეთის მერია შეიმუშავებდა პლაჟის და ზოგადად, სანაპიროს განვითარების ერთიან კონცეფციას და ამ კონცეფციის მიხედვით დადგინდებოდა ერთიანი წესები ყველასთვის.

ქობულეთის მერიაში განმარტეს, რომ სანაპიროს განვითარებაზე მუშაობენ. ამ დროისთვის ჩაქვის განაშენიანების გეგმის შესაბამისად განიხილება საზღვაო ტრანსპორტის განვითარების წინადადება, რომელიც ჩაქვში, პლაჟზე, არაერთი პირსის მშენებლობას გულისხმობს.

ქობულეთის სოფელ ცეცხლაურში ახალი ნაგავსაყრელის მშენებლობა, დღევანდელი გათვლებით, მიმდინარე წლის სექტემბრიდან უნდა დაიწყოს. პროექტის ღირებულება 7 მილიონი ევროა. შესაბამის ტენდერში შერჩეული 4 კომპანიიდან გამარჯვებულს 25 ივნისის შემდეგ შეარჩევენ. მანამდე კომპანიებმა დეტალური პროექტი და ხარჯთაღრიცხვა უნდა წარადგინონ. გამარჯვებისთვის ორი თურქული, ერთი პოლონური და ერთი ბერძნული კომპანია იბრძვის.

„ამჯერად ვინც ხარისხიან და დაბალფასიან პროექტს წარმოადგენს, ის გაიმარჯვებს. პროექტის დიზაინი შვედური კომპანიის მიერ იყო მომზადებული და ამის გათვალისწინებით მომზადდება მშენებლობის პროექტი. გამარჯვებულს ექნება ერთი-ორი თვე სამუშაოების დაგეგმისთვის და სექტემბრიდან, ჩვენი გათვლებით, დაიწყება ნაგავსაყრელის მშენებლობა. ტენდერში მონაწილე ოთხივე კომპანიას აქვს ნაგავსაყრელის მშენებლობის გამოცდილება,“ – განაცხადა „ბათუმელებთან“ გია ხალვაშმა, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიერ დაფუძნებული კომპანია „ჰიგიენა 2009“-ს დირექტორმა.

ბათუმის ახალი ნაგავსაყრელის მშენებლობას ეს კომპანია კურირებს.

„ჰიგიენა 2009“-ს დირექტორის განცხადებით, ნაგავსაყრელის მშენებლობა გამარჯვებულ კომპანიასთან ხელშეკრულების გაფორმებიდან 18 თვეში [±2 თვე] უნდა დასრულდეს.

7 მილიონი ევროდან, რაც ნაგავსაყრელის პროექტს უნდა მოხმარდეს, 3 მილიონი ევრო EBRD-ის სესხია, ხოლო 4 მილიონი ევრო – შვედეთის სახელმწიფოს გრანტი. უშუალოდ ნარჩენების განთავსების პოლიგონის [უჯრედების] აშენებისთვის კი, რაზეც ამჯერად ტენდერია გამოცხადებული, საერთო თანხიდან 4 მილიონამდე ევროა გათვალისწინებული.

კომპანიაში აცხადებენ, რომ კომპენსაციების გაცემა დასრულებულია, დანარჩენი თანხა კი ბათუმისა და ქობულეთის არსებული ნაგავსაყრელების დახურვას მოხმარდება, რაზეც ცალკე გამოცხადდება ტენდერი.

„როცა ახალი ნაგავსაყრელი აშენდება და დაიწყებს ნარჩენების მიღებას, პარალელურად დავიწყებთ ბათუმისა და ქობულეთის ნაგავსაყრელების დახურვას. ბათუმის ნაგავსაყრელი 1965 წლიდან ფუნქციონირებს და სპეციალისტების მიერ შესასწავლია, თუ რა სახიფათო ნივთიერებებია იქ. სპეციალისტები მოგვცემენ რეკომენდაციას, თუ როგორ დავხუროთ არსებული პოლიგონი. ალბათ 1-1,5 მეტრი სიმაღლის მიწა დაიყრება, უნდა მოხდეს რეკულტივაცია-გამწვანება, შემოღობვა, შესვლა აკრძალული იქნება რამდენიმე წელიწადს მაინც, ვიდრე რეკულტივაციის პროცესი არ დასრულდება.“ – ამბობს გია ხალვაში.

ამავე თემაზე:

ბათუმში,  ხულოსა და ქუთაისის ქუჩების გადაკვეთაში მდებარე რამდენიმე კაფეს, სკამები და მაგიდები ისე აქვს განლაგებული ტროტუარზე, რომ შეუძლებელია ეტლით მოსარგებლემ გაიაროს. მზიან ამინდში, როცა ტროტუარზე განლაგებული კაფეები ხალხით ივსება, ამ მონაკვეთში ფეხით გავლაც შეუძლებელია.

ბათუმის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის სამსახურის ინფორმაციით, ქუთაისისა და ხულოს ქუჩებზე რამდენიმე ოქმია დაწერილი, თუმცა კაფეების მეპატრონეებს არსებული სიტუაცია არ გამოუსწორებიათ.

„განმეორებით გვყავს დაჯარიმებული ქუთაისის ქუჩის კაფეები. 2017-2018 წლებში რამდენჯერმე დავაჯარიმეთ,“ – ამბობს ბათუმის მერიის ზედამხედველობის სამსახურის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის განყოფილების ხელმძღვანელი, თენგიზ მესხიძე.

მისი თქმით, ზედამხედველობის სამსახური კვირის მანძილზე მინიმუმ ხუთ ოქმს მაინც წერს, ბათუმში, ტროტუარზე უკანონოდ განთავსებული სკამებისა და მაგიდების გამო.

„ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 150¹ მუხლის მესამე ნაწილით კაფეებისა და ბარების წინ სკამების, მაგიდებისა და საჩრდილობლების უნებართვოდ განთავსება 500 ლარის ჯარიმას ითვალისწინებს ფიზიკურ პირზე, იურიდიულ პირზე კი ჯარიმის ოდენობა 1000 ლარია. განმეორების შემთხვევაში – 1500 ლარი.

ჩვენ ვწერთ ოქმს, მივდივართ სასამართლოში. სასამართლო უმეტეს შემთხვევაში ცნობს სამართალდარღვევად, მაგრამ დამრღვევს არ აჯარიმებს, ადმინისტრაციულ ფულად სახდელს არ ადებს. მერე ჩვენ ისევ მივდივართ, ვაჯარიმებთ და ა.შ. ამასობაში ზაფხულიც გადის. ზამთარში კიდევ აღარ დებს არავინ სკამებს და მაგიდებს. კანონი რომ ცოტა გამკაცრდეს, უფრო მეტი ჯარიმა რომ იყოს, უკეთესი იქნებოდა,“ – ამბობს თენგიზ მესხიძე.