გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონალური ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, შაბათ-კვირას, 2-3 დეკემბერს, აჭარის შავიზღვისპირეთში თბილი ამინდია მოსალოდნელი.

სინოპტიკოსების თქმით, მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა უნალექოდ, სანაპირო რაიონებში დღისით ტემპერატურა 13-18 გრადუსი იქნება, ღამით – 3-8 გრადუსი.

აჭარის მთიანეთში დღისით ჰაერის მოსალოდნელი ტემპერატურაა 7-12 გრადუსი, ღამით – 0-5 გრადუსი ყინვა.

ზღვის წყლის ტემპერატურა დღეს 11 გრადუსია.

სინოპტიკოსების თქმით, თბილი ამინდი 5 დეკემბრამდე შენარჩუნდება.

თამარ უჩანეიშვილი ბავშვის ადრეული განვითარების სპეციალისტი და „საქართველოს პორტიჯის ასოციაციის“ თანამშრომელია.  ის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვებთან და მათ მშობლებთან მუშაობს. როგორია სახელმწიფოს პოლიტიკა შშმ ბავშვების ადრეული განვითარების მიმართულებით და როგორ უნდა ვიპოვოთ მათთან ურთიერთობისა თუ მუშაობისას დროს ოქროს შუალედი? თამარ უჩანეიშვილს „ბათუმელები“ ამ თემაზე ესაუბრა.

ქალბატონო თამარ, რა პრობლემები გვხდება შშმ ბავშვების ადრეული განვითარების ეტაპებზე, როგორ უმკლავდებიან  მშობლები სირთულეებს და რაში გამოიხატება სახელმწიფოს ზრუნვა ამ ბავშვების მიმართ?

ჩვენ ვმუშაობთ 0-იდან 7 წლამდე დაუნის სინდრომის, აუტისტური სპექტრის თუ სხვა არატიპური განვითარების მქონე ბავშვებთან.  ჩვენი ერთ-ერთი მთავარი მიზანი ინკლუზიური განათლების, ინკლუზიური მიდგომის, ინკლუზიური ხედვის თუ ფილოსოფიის ხელშეწყობაა.

დღეს შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვების საჯარო ბაღებსა თუ სკოლებში მიღება პრობლემას აღარ წარმოდგენს, რაც ნებისმიერი ჩვენგანისთვის ძალიან მისასალმებელი და სასიხარულოა. მნიშვნელოვანია, რომ ინკლუზიური განათლება ბაღის ასაკიდან იწყება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ტიპური და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვები ერთ ჯგუფში  არიან, რაც სამომავლოდ ორივე მათგანის განვითარებას უწყობს ხელს. პრობლემას საჯარო ბაღების არასაკმარისი რაოდენობა წარმოადგენს, თითოეულ ჯგუფში 35-40  ბავშვია, რომლებთანაც ორი აღმზრდელი მუშაობს. უცნაურია ის, რომ ყველანი თითქოს ვაღიარებთ, რომ 0-7 წლამდე ასაკი, ყველაზე მნიშვნელოვანი პერიოდია პიროვნების განვითარებისთვის, მაგრამ აქვე ვხედავთ, რომ ეს საკითხი სახელმწიფოსთვის პრიორიტეტს არ წარმოადგენს.

საზოგადეობის მხრიდან შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანებისადმი განწყობას რაც შეეხება, აქ ხშირად რადიკალურ დამოკიდებულებასთან გვაქვს საქმე – გვიჭირს ადამიანები მივიღოთ ისეთებად, როგორებიც არიან. უმრავლესობას განსხვავებულთან შეხება/შეხვედრისას გარკვეულ შიში ან მიუღებლობა გვიპყრობს.

მთავარი პრობლემა ალბათ იმის აღიარებაა, რომ  ადამიანები სხვადასხვა აღმსარებლობის, სხვადსხვა სექსუალური ორიენტაციის, სხვადსხვა მდგომარეობის მქონენი ვართ და ნორმას სწორედ ეს ჩვენი მრავალფეროვნება და განსხვავებულობა წარმოადგენს და არა ის, რაც უმრავლესობისთვისაა დამახასიათებელი. იმ შემთხვევაში კი, როდესაც გადავწყვეტთ და მივიღებთ, მაგალითად, დაუნის სინდრომის მქონე პირს ისეთად როგორიც  არის, მაშინ ხშირად აქაც რადიკალურები ვხდებით და  ნეგატიური დისკრიმინაცია პოზიტიურში გადაგვდის. ერთი სიტყვით, ვფიქრობ, ჩვენს მთავარ პრობლემას ბალანსის ვერ პოვნა წარმოადგენს.

მშობლები თუ ახერხებენ ამ  შუალედის პოვნას, როგორ ეხმარებით მათ ამაში?

შუალედის პოვნა ძალიან ძნელია, არა აქვს მნიშვნელობა შშმ ბავშვთან გვაქვს შეხება თუ ტიპურ განვითარებასთან. ჩვენ რასაც ვცდილობთ, ეს არის ბავშვს მივცეთ თავისი შესაძლებლობების მაქსიმუმის გამომჟღავნების საშუალება. მშობელი ხშირად ვერ ხვდება, რომ ბავშვის განვითარებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, მის მიერ დამოუკიდებლად რაიმეს გაკეთების მცდელობების ხელშეწყობა: მაგალითად, ფეხსაცმლის ჩაცმის, კბილის გახეხვის, ბოთლიდან ჭიქაში წყლის ჩასხმის, კიბეზე ასვლის, სკამიდან მაგიდაზე გადაძრომის და სხვა მცდელობები. მშობელი, რომელიც უყურებს თავის 2 წლის ბავშვს, რომელიც წინდის ჩაცმას, ან საჭმლით სავსე კოვზის პირთან მიტანას ცდილობს, ხშირ შემთხვევაში მივა და „დაეხმარება“ მას. ეს იმას ნიშნავს, რომ თვითონ ჩააცმევს, თვითონ აჭმევს – ანუ მის მაგივრად გააკეთებს, რაც სამომავლოდ ბავშვის დამოუკიდებლობის ხარისხს დააქვეითებს და მშობელზე, უფროსზე დამოკიდებულს გახდის.

ბევრ მშობელს არ აქვს განათლება ადრეული განვითარების შესახებ, რაც გასაგებიცაა. სწორედ ამისთვის ვარსებობთ ჩვენ და მათთან ერთად განვიხილავთ ისეთ თემებს როგორიცაა: ბავშვის განვითარების თავისებურებები, თამაშისა და დამოუკიდებლობის ხარისხის მნიშვნელობა და სხვა.

ხშირად მშობლებს არასწორი ინფორმაცია აქვთ სამედიცინო პერსონალისგანაც, ალბათ ბევრი სამუშაოა ჩასატარებელი ექიმების ცნობიერების ამაღლების მხრივ, რომ მათ არ დააშინონ მშობლები და ადეკვატური ინფორმაცია მიაწოდონ თავიანთი შვილების შესახებ.

სამედიცინო პერსონალის ცნობიერების ამაღლებაზე თუ  უმუშავია თქვენს ორგანიზაციას?

რამდენიმე წლის წინ პოლიკლინიკებსა და პედიატრებთან ვითანამშრომლეთ, ასევე დავარიგეთ საინფორმაციო ბროშურები. თუმცა, არ ვიცი, რამდენად იყენებენ ამ ინფორმაციას დღეს ექიმები.  ზოგადად, ვერ ვიტყვით, რომ არაფერი კეთდება ამ მიმართულებით –  ადრეული განვითარების სფეროში მოღვაწე ორგანიზაციები საკმაოდ აქტიურები არიან,  მაგალითად, ბათუმის „სთეფ ფორვარდის“, დამსახურებაა, რომ ბავშვების სმენის შემოწმება (სკრინინგი)  აჭარასა და სხვა რეგიონებში დაბადებისთანავე უტარდებათ და პრობლემის აღმოჩენის შემთხვევაში, შესაბამისი ჩარევა ხდება.

როგორია სახელმწიფოს მხრიდან  ფინანსური მხარდაჭერა შშმ ბავშვების მიმართ. რამდენი ლარია გამოყოფილი მათი მკურნალობა-რეაბილიტაციისთვის.

ჩვენს ცენტრში: „საქართველოს პორტიჯის ასოციაცია“ 100-მდე ბავშვი დადის. მომლოდინეთა რიგი საკმაოდ გრძელია, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ სახელწიფოს დაფინანსება და ცენტრების რაოდენობა არ არის საკმარისი.

რამდენ საათს მუშაობთ ხოლმე ბავშვთან და რამდენი საათი უნდა დაეთმოს რეალურად?

ყველა ბავშვი სხვადასხვა ტემპით ვითარდება, სხვადასხვა მდგომარეობა აქვს და ამ ყველაფრის გათვალისწინებით უნდა დადგინდეს მათთან მუშაობის ხანგრძლივობაც. ჩვენ კვირაში ორჯერ ვხვდებით მათ. ერთხელ ინდივიდუალურად მშობელთან ერთად, რომელსაც რეკომენდაციებს ვაძლევთ და ვუტოვებთ თამაშ-დავალებების. ასევე კვირაში ერთხელ ბავშვთა სოციალიზაციის მიზნით ვატარებთ ჯგუფურ შეხვედრებს.

ზოგადად, სოციალიზაცია და ბავშვთა ან მოზარდთა ჯგუფებთან მუშაობა აუცილებელია მათი სოციალურ-ემოციური განვითარებისთვის. სწორედ ამიტომ შევქმენით ბავშვთა კლუბი, სადაც მხოლოდ ჯგუფური აქტივობები ტარდება. კლუბის ძირითადი მიზანი სოციალური ინკლუზიაა, ამ კლუბში ტიპური განვითარებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვები ერთად დადიან, ახორციელებენ სხვადასხვა სამოქალაქო აქტივობას, გადიან ცეკვისა და იოგის საბაზისო კურსებს.

მშობლები რამდენად ახერხებენ თქვენი რეკომენდაციების შესრულებას და  ამ ბავშვების ბუნებრივი გარემო როგორია?

აქ ზოგად პრობლემებთან მივდივართ ისევ, რადგან ოჯახის ჩართულობაში იგულისხმება ოჯახის ყველა წევრის ჩართულობა ბავშვის ადრეული განვითარების პროცესში. სინამდვილეში კი რა ხდება, ოჯახი დაიყვანება ერთ ადამიანთან და ეს არის დედა. ხშირ შემთხვევაში მთელი ტვირთი და პასუხისმგებლობა გადადის მხოლოდ ქალებზე. პრაქტიკა აჩვენებს (1-2 გამონაკლისის გარდა), რომ მამები იშვიათად არიან ჩართული ამ პროცესში.

არის შემთხვევები, როცა მთელი ოჯახი ჩართულია და შეთანხმებულად მუშაობს ბავშვთან. თუმცა გუნდურობაც პატარა პრობლემას წარმოადგენს და საკმაოდ რთულია ოჯახის ყველა წევრმა გაითვალისწინოს რეკომენდაციები და შეიმუშაოს ერთობლივი სტრატეგია. უფრო ხშირად მთელი პასუხისმგებლობის აღება, სამწუხაროდ, მხოლოდ დედებს უწევთ.

ამ დროისათვის აჭარაში აივ/შიდსის დიაგნოზით 570 პაციენტი იმყოფება აღრიცხვაზე. წელს აჭარაში 73 ახალი შემთხვევა გამოვლინდა, მათგან 62 იმყოფება არვ თერაპიაზე. მხოლოდ ბოლო თვის მანძილზე გამოვლინდა აივ/შიდსის ცხრა ახალი შემთხვევა – ასეთია ბათუმის ინფექციური პათოლოგიების, შიდსის და ტუბერკულოზის რეგიონალური ცენტრის მონაცემები.

2017 წლის 1-ელი დეკემბრის მონაცემებით, საქართველოში რეგისტრირებულია აივ/შიდსის 6711 შემთხვევა, მათგან 5013 მამაკაცი და 1698 ქალია. 2017 წლის პირველ 11 თვეში გამოვლინდა აივ/შიდსის 577 ახალი შემთხვევა, მკურნალობას იტარებს 3994 პაციენტი, მათგან 41 – ბავშვია.

საქართველოში აივ/შიდსის მკურნალობა უფასოა.

დღეს, პირველ დეკემბერს, შიდსთან ბრძოლის საერთაშორისო დღე აღინიშნება. გაეროს შიდსის პროგრამის მოწოდებით, 2017 წლის შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღის დევიზია „ჩემი ჯანმრთელობა, ჩემი უფლება!“, რაც გულისხმობს, რომ ყველა ადამიანს აქვს ჯანმრთელობის უფლება. ყველასათვის სამედიცინო მომსახურება და მკურნალობა უნდა იყოს ხელმისაწვდომი, ხარისხიანი და დისკრიმინაციის გარეშე.

UNAIDS-ის მონაცემებით, 2016 წელს მსოფლიოში 36.7 მილიონი აივ/შიდსით ავადმყოფი იყო, გასულ წელს დაინფიცირდა 1.8 მილიონი და გარდაიცვალა 1 მილიონი ადამიანი, ხოლო 20.9 მილიონი იმყოფება არვ თერაპიაზე.

ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრის ინფორმაციით, საქართველო, მსოფლიო სტატისტიკის მიხედვით, კვლავ მიეკუთვნება დაავადების დაბალი გავრცელების ქვეყნებს. შიდსის პირველი შემთხვევა ჩვენს ქვეყანაში 1989 წელს დაფიქსირდა. აივ/შიდსით ავადმყოფების სავარაუდო რიცხვია 12000, შიდსი განუვითარდა 3648 ავადმყოფს და 1339 გარდაიცვალა. უკანასკნელი წლების დინამიკა მიუთითებს, რომ ქვეყანაში აღინიშნება აივ/შიდსის ახალი შემთხვევების ნელი, მაგრამ სტაბილური ზრდა.

„მათთან არავის მუშაობს, ძირითადად რჩებიან განათლების გარეშე და ხშირად არიან ძალადობის მსხვერპლები, ამიტომ გვინდა, რომ ისინი გაძლიერდნენ,“ – ამბობს ნინო ხაჩიძე, „დემოკრატიის ინსტიტუტის“ პროგრამის კოორდინატორი ორგანიზაციის ახალი პროექტის შესახებ, რომელიც არასრულწლოვან ასაკში დაქორწინებული ახალგაზრდა ქალების გაძლიერებას ისახავს მიზნად აჭარის ხუთივე მუნიციპალიტეტში.

პროექტის – „ახალი შესაძლებლობები ახალგაზრდა დედებისთვის აჭარაში“ განხორციელება ნოემბერში დაიწყო. პროექტის ფარგლებში მუნიციპალიტეტებში ტრენინგები ჩატარდება არასრულწლოვან ასაკში დაქორწინებული ახალგაზრდა ქალებისათვის.

კითხვაზე, რა საკითხებზე გაიმართება ტრენინგები, ნინო ხაჩიძე პასუხობს:

„გვაქვს ოთხი მიმართულება. ვიცით, რომ არასრულწლოვან ასაკში დაქორწინებული გოგონების მხრიდან არის მიმართვიანობა აბორტზე,  მათ ხშირად ექმნებათ ჯანმრთელობის პრობლემები, არა მარტო დედებს, არამედ ბავშვებსაც, ამიტომ გადავწყვიტეთ მათ ჯანმრთელობის საკითხებზე მივაწოდოთ ინფორმაცია: ესაა ორსულობის დაგეგმვა, რეპროდუქციული ჯანმრთელობა, თავის დაცვა, 1-დან 12 წლამდე ბავშვის მოვლა, კვება, ვარჯიში… მოწვეული, პროფესიონალი ექიმი ჩაუტარებს მათ ტრენინგს ამ თემაზე.

შემდეგი მიმართულება სამოქალაქო უფლებებია, სადაც განხილული იქნება მათი უფლებები, მათ შორის: საარჩევნო უფლებები, პირადი საკუთრების, ვის უნდა მიმართონ ძალადობის შემთხვევაში, როგორი რეაგირება უნდა ჰქონდეთ, რომ სახელმწიფო მათ იცავთ და ა.შ.

ტრენინგის მონაწილეებს ასევე მივაწოდებთ ინფორმაციას განათლების მიღების შესაძლებლობებთან დაკავშირებით. სტატისტიკურად ყოველი მეორე არასრულწლოვან ასაკში დაქორწინებული გოგონა, ყოველი თუ არა, წყვეტს განათლების მიღებას, რაც არის სერიოზული გამოწვევა. მიუხედავად იმისა, რომ დაოჯახებულნი არიან და შვილები ჰყავთ, მათ შეუძლიათ იარონ სკოლაში, შეუძლიათ მიიღონ ზოგადი განათლება და ასევე, გააგრძელონ განათლების მიღება, რომ ჰქონდეთ პროფესია. ტრენინგის მონაწილეებს გავაცნობთ იმ რესურსებს, რაც არის რეგიონში. არის პროფესიული სასწავლებლები, სადაც ჩაბარება მარტივია საკმაოდ და მათ შეუძლიათ შეიძინონ პროფესია. ერთი სიტყვით, ჩვენ მათ ვაჩვენებთ გზას, როგორ უნდა მოახდინონ რეალიზება და გაძლიერდნენ.“

ტრენინგების შემდეგ „დემოკრატიის ინსტიტუტი“  ტრენინგის აქტიურ მონაწილეებს, მომავალ ლიდერებს შეარჩევს, რომლებიც დამატებით გაივლიან ტრენინგებს ქედაში მდებარე ორგანიზაციის ოფისში და უკვე თავად შეეცდებიან საჭიროების შემთხვევაში ადვოკატირება გაუწიონ სხვა ქალებს მათსავე თემში.

ნინო ხაჩიძე აღნიშნავს, რომ ტრენინგების შემდეგ თუ მონაწილეებს ექნებათ შეკითხვები, რომელთა დასმა საჯაროდ არ სურთ, მათ ექნებათ საშუალება ცალკე ესაუბრონ ტრენერებს, იურისტსა და ექიმს და საჭიროების შემთხვევაში ადვოკატირებაც მიიღონ.

პროექტს „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ MERCY CORPS-თან, მუნიციპალიტეტში არსებული „ქალთა ოთახებთან“ პარტნიორობით ახორციელებს.

ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა, რასაც ორგანიზატორები პროექტის განხორციელებისას შეხვდნენ, ახალგაზრდა ქალების პასიურობაა.

„ჩვენ გვინდა რაც შეიძლება მეტი ახალგაზრდა ქალი იყოს ამ პროექტში ჩართული. ბევრი იკავებს თავს. მობილიზატორები არიან ჩვენი პარტნიორები, „ქალთა ოთახების“ წარმომადგენლები, როგორც გვითხრეს, მიზეზად ასახელებენ მოუცლელობას. ძალიან ცოტამ თქვა, ვერ წამოვალთ, რადგან არ სიამოვნებთ ოჯახშიო. სავარაუდოდ ეს მიზეზია და არის ის მომენტიც, რომ ეს ადამიანები მიჩვეულნი არიან ყოველდღიურობას და ტრენინგი მათთვის არის რაღაც ახალი. „ქალთა ოთახის“ წარმომადგენლები ცდილობენ დაწვრილებით აუხსნან, რის შესახებაა ტრენინგი, მაგრამ მიუხედავად ამისა, სამწუხაროდ, ზოგი თავს იკავებს.“

პროექტის ფარგლებში თითოეულ მუნიციპალიტეტში დაგეგმილია ერთი შეხვედრა. პროექტი 2018 წლის თებერვლამდე გაგრძელდება.

მთავარ ფოტოზე: ნინო ხაჩიძე, პროექტის პრეზენტაცია ხელვაჩაურში. „დემოკრატიის ინსტიტუტის“ ფოტო

2018 წლის თებერვალში  ბეტი ფრიდანის  „ქალურობის საიდუმლოს“ პირველი გამოცემიდან 55-ე წლისთავი აღინიშნება. ფრიდანი ლიბერალური ფემინიზმისა და ქალთა მოძრაობის მეორე ტალღის კლასიკოს ავტორადაა მიჩნეული.

წიგნმა მნიშვნელოვანი  გავლენა მოახდინა  20-ე საუკუნის 60, 70-იან წლებში მეორე ტალღის ქალთა განმათავისუფლებელ მოძრაობაზე.

 1. ბეტი ფრიდანი – „ქალურობის საიდუმლო”

1963 წელს გამოცემულმა წიგნმა ფემინიზმის პირველი ტალღის ძირითად გზავნილს, ქალთა საარჩევნო ხმის უფლებას კვლევების საფუძველზე წარმოჩენილი ბევრი სხვა პრობლემაც დაუმატა: ქალთა რეპროდუქციული უფლებების საკითხი, სამუშაო ადგილები, სექსუალური თავისუფლება და სხვა.

ბეტი ფრიდანს წიგნის დაწერის იდეა მოულოდნელად გაუჩნდა, იგი 15 წლის იყო, როცა სკოლაში გამოკითხვას ატარებდა და სტატისტიკამ აჩვენა, რომ სმიტ-კოლეჯის მოსწავლე გოგონების უმრავლესობას არ ხიბლავდა საზოგადოებრივად არააქტიური, მეოჯახე ქალის პერსპექტივა. ფრიდანმა კვლევების ველი გააფართოვა და საკმარისი მასალის დაგროვების შემდეგ წიგნად გამოსცა.

 2. სიმონა დე ბოვუარი – „მეორე სქესი”

ფრანგი ეგზისტენციალისტის, სიმონა დე ბოვუარის ორტომეული „მეორე სქესი“ 14 თვეში დაიწერა და 1949 წელს გამოიცა. ტექსტი ვატიკანის აკრძალული წიგნების ჩამონათვალში იყო შეტანილი.

ტექსტში ვითარდება სათაურშივე გამოტანილი ძირითადი იდეა: ქალთა სქესის „მეორეხარისხოვნების“ სოციალურ-კულტურული ასპექტები  პატრიარქლურ საზოგადოებაში.

  3. ივ ენსლერი – „ვაგინა მონოლოგები“

„ვაგინა მონოლოგები“ მონოლოგების სერიისგან შემდგარი პიესაა, რომლის პრემიერაც 1996 წელს შედგა ნიუ-იორკში. მონოლოგები მშობიარობის, ძალადობის, სექსის, სიყვარულის, სიძულვილის და ბევრ სხვა თემას მოიცავს, რომელიც ქალებს უკავშირდება.

 4. ქეით მილეტი – „სექსუალური პოლიტიკა“

მილეტის 1970 წელს გამოცემული  „სექსუალური პოლიტიკა“ ფემინისტურ ლიტერატურაში პირველი სამეცნიერო-კრიტიკული ტექსტი იყო, რომელიც ავტორის სადოქტორი დისერტაციას დაეფუძნა. ნაშრომში ქეით მილეტი დევიდ ლოურენსისა და ჰენრი მილერის ტექსტებში სექსისტურ განწყობებსა და მინიშნებებს გამოყოფდა.

ფემინიზმის მეორე ტალღის მოძრაობის დასაწყისში წიგნის გამოცემას მამაკაცებისგან მწვავე კრიტიკა მოჰყვა.

  5. ჟერმენ გრიგი – „ქალი-საჭურისი“

წიგნი 1970 წელს გამოიცა და მალევე იქცა მსოფლიო ბესტსელერად. სამეცნიერო-პოპულარული ტექსტი ავტორმა ოთხ ნაწილად დაჰყო: „სხეული“, „სული“, „სიყვარული“ და „სიძულვილი“. ჟერმენ გრიგმა ქალის თვითაღქმა შეისწავლა სხვადასხვა ეპოქის მიხედვით. 11 ენაზე თარგმნილი წიგნი 1970-იანი წლების ფემინისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ტექსტი იყო.

 6. ნაომი ვოლფი – „სილამაზის მითი“

ამერიკელი ნაომი ვოლფის „სილამაზის მითი“ ქალის იდეალურ გარეგნობაზე შექმნილ ილუზიას ამსხვრევს და ამხელს, რომ გარეგნობის სტადარტები სპეციალურად მოგონილი მარწუხებია საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ასპარეზზე ქალთა ტალღის შესაჩერებლად: პატრიარქალური სისტემების წინასწარგანზრახული გეგმის მიხედვით ფემინური ენერგია იდეალური ფანტომის მიმსგავსებაში უნდა გაიხარჯოს და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ასპარეზის მნიშვნელოვანი წილი მამაკაცებს უნდა ექვემდებარებოდეს.

  7.ელის უოკერი – „იისფერი“

წიგნს 1983 წელს პულიცერისა და ამერიკის ეროვნული პრემია აქვს მიღებული მხატვრული ლიტერატურის დარგში. ამერიკელი მწერლის რომანში სამხრეთში მცხოვრები აფროამერიკელი ქალების ცხოვრებაა ასახული 1930-იან წლებში. არსებობს რომანის მიხედვით გადაღებული სტივენ სპილბერგის ფილმი. სურათის ტელეეკრანებზე გამოსვლის შემდეგ წიგნს აკრიტიკებდნენ და ბრალს სდებდნენ, რომ ტექსტში აღწერილი ძალადობრივი სცენები მოძალადე შავკანიანი მამაკაცის სტერეოტიპს ამკვიდრებდა.

 8. მალალა იუსაფზაი – „მე ვარ მალალა“

ნომელის პრემიის ყველაზე ახალგაზრდა ავტორი მალალა იუსაფზაი  ავტობიოგრაფიული წიგნის „მე ვარ მალალას“ ავტორია. 14 წლის პაკისტანელ გოგონას ქალთა განათლების უფლებაზე ალაპარაკებისთვის თავში ესროლეს თალიბების რეჟიმის დამცველებმა. მალალა ახლა ინგლისში ცხოვრობს მშობლებთან ერთად და სამშობლოში ვერ ბრუნდება. მალალა 11 წლის იყო, როცა BBC-სთვის დაიწყო წერა საკუთარ ცხოვრებაზე, თალიბების მკაცრ რეჟიმსა და განათლების საკითხებზე პაკისტანში.

 9. მაია ენჯელოუ – „ვიცი რად გალობს გალიის ჩიტი“

ამერიკული ლიტერატურის კლასიკოსის, მაია ენჯელოუს „ვიცი რად გალობს გალიის ჩიტი“ ახლა სასკოლო ლიტერატურის სახელმძღვანელოებშია შეტანილი. თუმცა თავიდან სკოლებში რომანი სასტიკად იკრძალებოდა. წიგნში ენეჯლოუ შავკანიანთა ცხოვრებას აღწერს 60-იანი წლების ამერიკაში, საკუთარ ცხოვრებას, რომელშიც ყველაფერი დიდი დოზითაა: ძალადობა, გაუცხოება, სიყვარული და სიძულვილი.

 10. დორის ლესინგი – „ოქროს რვეული“

„ოქროს რვეული“ ფემინისტური ლიტერატურის კლასიკურ ტექსტადაა აღიარებული. ტექსტში თითქოს ჩვეულებრივი პროცესია აღწერილი, როგორ ცდილობს რომანის მთავარი გმირი, ანა, საკუთარი თავის პოვნას  სექსში, პოლიტიკასა და საერთოდ, საზოგადოებაში. ნაწილებად იშლება მთელი მისი ცხოვრება და ძალების მობილიზებისთვის  წითელ, ყვითელ, შავ და ლურჯ რვეულებში წერს დღიურებს, გამთლიანების სიმბოლოდ კი ბოლოს ნაწილებად დაშლილი ცხოვრების ძირითადი ჩანაწერი, ოქროს რვეული იკვეთება.

2018 წლიდან საჯარო სამსახურებში შრომითი ხელშეკრულებით ხალხის დასაქმება, შესაძლოა შეიზღუდოს. „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ კანონპროექტი ზღუდავს საჯარო დაწესებულებებში შტატგარეშე, ანუ ხელშეკრულებით აყვანილი თანამშრომლების რაოდენობას და აწესებს ზღვრულ ოდენობებს, თუ რამდენი შტატგარეშე თანამშრომლის აყვანის უფლება ექნება კონკრეტულ უწყებას.

პროექტის მიხედვით, ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებული თანამშრომლების [მრჩეველი, თანაშემწე] რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს კონკრეტულ უწყებაში შტატით დასაქმებულთა რაოდენობის 10%-ს, ხოლო შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულთა [დამლაგებელი, მძღოლი, ექსპერტი, სპეციალისტი] რაოდენობა – შტატით დასაქმებულთა 5%-ს [ეს შეზღუდვა არ ვრცელდება წარმომადგენლობით ხელისუფლების ორგანოებში, ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირებზე].

მაგალითისთვის, 2016 წელს, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროში [ამავე წლის დეკემბრის მონაცემებით] 93 თანამშრომელი იყო შტატით, ხოლო 36 შტატგარეშე [დამლაგებელი, მექვაბე-ელექტრომექანიკოსი, დარაჯი, პროექტის ხელმძღვანელი, არქიტექტორი, დარგის სპეციალისტები, მრეცხავი, ექსპერტები და სხვ.] ამ მონაცემებით, შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულთა რაოდენობა შტატით დასაქმებულთა რაოდენობის არა 5, არამედ 38%-ზე მეტი იყო.

სამინისტროში „ბათუმელებს“ არაოფიციალურად უთხრეს, რომ კანონპროერქტით განსაზღვრული 5% გაანგარიშებულია საქართველოს სამინისტროების მაგალითზე, სადაც გაცილებით მეტი ადამიანია შტატით. რაც შეეხება, ვთქვათ, აჭარის სამინისტროებს, აქ 5%-ზღვარი არ არის საკმარისი, ვინაიდან „ტექნიკური პერსონალი უწყებაში აუცილებელია და ამის შესაბამისი დასაბუთებაც, ალბათ, იქნება. 500-კაციან სამინისტროში 25 ტექნიკური პერსონალი ლოგიკურია, მაგრამ 100-კაციან სამინისტროში – 5, არ არის საკმარისი“. სამინისტროში ისიც გვითხრეს, რომ შრომითი ხელშეკრულებით თანამშრომლის აყვანა მხოლოდ კონკურსის გზით უნდა მოხდეს.

შტატგარეშე, ანუ ხელშეკრულებით აყვანილი თანამშრომლები დღეს იღებენ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ხელფასს, რაც არ არის ასახული ბიუჯეტის შრომის ანაზღაურების მუხლში. კონტრაქტით აყვანილი თანამშრომლების ხელფასები გაწერილია ბიუჯეტის სხვა მუხლში – „საქონელი და მომსახურება“.

აჭარის 2018 წლის ბიუჯეტში შტატში დასაქმებულთა რაოდენობა 252-ით შემცირებულია [ესეც იმიტომ, რომ ისინი მიმდინარე წლის ივლისიდან გადაიყვანეს კონტრაქტზე], ხოლო „შრომის ანაზღაურების“ მუხლი შემცირებულია 1,1 მილიონი ლარით. თუმცა, მომავალი წლიდან 5,5 მილიონი ლარით იზრდება „საქონელი და მომსახურების“ მუხლი ბიუჯეტში, საიდანაც ხელფასს ხელშეკრულებით აყვანილი თანამშრომლები აიღებენ.

შრომითი ხელშეკრულებით რამდენი ადამიანის აყვანის უფლება ექნება აჭარაში სამინისტროებს [მათ შორის ააიპ-ებსა და სსიპ-ებს], ეს აღნიშნული ზედა ზღვრების დამტკიცების შემთხვევაში გახდება ცნობილი.

2017 წლის 30 სექტემბრის მდგომარეობით, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროში 96 ადამიანი იყო დასაქმებული. სამინისტროს ოფიციალური ვებგვერდის მონაცემებით, აქედან ორი – მინისტრის თანაშემწე და მრჩეველი, დასაქმებული იყო ადმინისტრაციული, ხოლო 16 – შრომითი ხელშეკრულებით. ანუ, სამინისტროში შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულთა რაოდენობა შტატით დასაქმებულთა რაოდენობის 20%-ს აღემატებოდა.

რამდენია საშტატო ნუსხა და ხელშეკრულებით დასაქმებულთა რაოდენობა დღეს [30 ნოემბრისთვის] – ამ მონაცემებს ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროდან ველოდებით.

თუ აჭარის მომავალი წლის ბიუჯეტის პროექტს და ისევ ფინანსთა სამინისტროს მოვიყვანთ მაგალითად, ამ შემთხვევაში, ანუ 5%-იანი ზღვარის დროს, სამინისტროს უფლება ექნება შრომითი ხელშეკრულებით აიყვანოს მხოლოდ 4 ან 5 ადამიანი და არა 36, ან თუნდაც 16.

თუმცა, საქართველოს 2018 წლის ბიუჯეტის პროექტის მიხედვით, „ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობასთან დაკავშირებული შეზღუდვიდან გამონაკლისი ავტონომიური რესპუბლიკების საჯარო დაწესებულებებში დაიშვება შესაბამის აღმასრულებელ ხელისუფლებასთან შეთანხმებით [სახელმწიფო ბიუჯეტის და მუნიციპალიტეტების საჯარო დაწესებულებებში კი ასეთი გამონაკლისი დაიშვება საქართველოს მთავრობასთან შეთანხმებით].

„საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ კანონპროექტით კი, შრომითი ხელშეკრულებით აყვანილ თანამშრომლებზე 2018 წლიდან შესაძლებელი იქნება როგორც დანამატების, ასევე ფულადი ჯილდოს [პრემიის] გაცემაც. კანონპროექტი, რომელიც პარლამენტშია და ჯერ პირველი მოსმენითაც არ განუხილავთ, ადგენს ხელფასის, დანამატისა და ფულადი ჯილდოს მაქსიმალურ ზღვრულ ოდენობას და გაცემის წესს საჯარო დაწესებულებაში.

ერთი თვის წინ, 31 ოქტომბერს, პრივატულ შეხვედრაზე აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე ზურაბ პატარაძე ორგანიზაცია „ბათომს“ შეჰპირდა, რომ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის ზონალურ საბჭოს დაითხოვდა და ახალ საბჭოს დარგის სპეციალისტებით დააკომპლექტებდა.

„ბათომში“ მიიჩნევენ, რომ საჯარო მოხელეებით დაკომპლექტებული საბჭო ვერ მიიღებს კვალიფიციურ გადაწყვეტილებებს ძეგლებთან მიმართებაში, რადგან, უმეტეს შემთხვევაში, საბჭოს წევრებს დარგთან მხოლოდ ირიბი შეხება აქვთ. ორგანიზაციაში თვლიან, რომ ამ საბჭოს არაკომპეტენტურმა გადაწყვეტილებებმა ძველი ბათუმის იერსახე მნიშვნელოვნად დააზიანა.

აჭარის მთავრობის პრესსამსახურის ინფორმაციით, აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის ზონალური საბჭოს ფორმირების საკითხზე აჭარის განათლების სამინისტრო და კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტო მუშაობენ. მას შემდეგ კი, რაც ისინი მთავრობის თავმჯდომარეს შესაბამის წინადადებას წარუდგენენ, მთავრობის თავმჯდომარე, სავარაუდოდ, დანაპირებს შეასრულებს და მოქმედ საბჭოს დაითხოვს.

სააგენტოში განმარტეს, რომ ახალ საბჭოში მოიაზრებენ სპეციალისტების მოწვევას სხვადასხვა ქალაქიდან, თუმცა, საბჭოს წევრობა ანაზღაურებადი არ არის. სააგენტოში საბჭოში მათი დისტანციური ჩართვის  შესაძლებლობასა და ამ პროცესის იურიდიული მხარის მოგვარების საკითხებს განიხილავენ.

ორგანიზაცია „ბათომში“ მიიჩნევენ, რომ აჭარის მთავრობამ ამ საკითხის გადაწყვეტა უნდა დააჩქაროს, რადგან არსებული საბჭო  საქმიანობას აგრძელებს, ამან კი შეიძლება კიდევ გაზარდოს მშენებლობებზე გაცემული ისეთი ნებართვების რაოდენობა, რაც ძეგლებს დააზარალებს.

აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტო შვიდი  წევრისგან შედგება. შვიდივე საჯარო მოხელეა და მათ შორის არქიტექტორი მხოლოდ ერთია.

საბჭოში შედიან, საბჭოს თავმჯდომარე ლაშა ასლანიშვილი, რომელიც ამავდროულად კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ხელმძღვანელია, ის პროფესიით ისტორიკოსია, მირზა ცეცხლაძე სააგენტოს ძეგლებზე ნებართვების და მონიტორინგის  განყოფილების უფროსი – იურისტი, ნუგზარ ძნელაძე აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ქალაქმშენებლობის დეპარტამენტის უფროსი – არქიტექტორი, ზაალ მამუჭაძე – ბათუმის მერიის ზედამხედველობის სამსახურის უფროსი – იურისტი, ალექსანდრე მითაიშვილი ბათუმის მერის ყოფილი მოადგილე – ეკონომისტი [მან დატოვა მერის მოადგილის თანამდებობა, შესაბამისად დატოვა საბჭოც] , ირაკლი ახალაძე – ბათუმის მერიის არქიტექტურის სამსახურის უფროსი – ინჟინერი და კახა შაშიკაძე აჭარის მთავრობის ადმინისტრაციულ ორგანოებთან ურთერთობის დეპარტამენტის უფროსი – ეკონომისტი.

ერზრუმი, ზღვის დონიდან 1700 მეტრზე მდებარე ქალაქი, თურქეთის რესპუბლიკის ამავე სახელწოდების პროვინციაში, ბათუმიდან დაახლოებით ექვსსაათიანი საავტომობილო გზითაა დაშორებული. მთიან რეგიონში მდებარე ქალაქისა და მთლიანად რეგიონის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა ტურიზმის განვითარებაა.

სწორედ ტურიზმის მნიშვნელოვან მიმართულებას, სამედიცინო ტურიზმს შეეხებოდა ტურიზმისა და ინოვაციების მეოთხე საერთაშორისო კონფერენცია, რომელიც ნოემბერში ერზრუმში გაიმართა.

კონფერენციას და საინფორმაციო ტურს, რომელსაც ერზრუმსა და მის მიმდებარედ სამედიცინო და სპორტულ-გამაჯანსაღებელი დაწესებულებების გაცნობას მოიცავდა, სამი ქვეყნის: საქართველოს, აზერბაიჯანისა და ირანის დელეგაციები ესწრებოდნენ.  კონფერენციაზე აჭარიდან ჩასული დელეგაციის წევრები იყვნენ: აჭარის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე, ზურაბ თენიეშვილი, საზღვაო ჰოსპიტლის სამედიცინო დირექტორი, თამარ ქაჩლიშვილი და აჭარის ონკოლოგიური ცენტრის [მედცენტრი] კლინიკური მენეჯერი, მედეა ქაჯაია. კონფერენციასა და საინფორმაციო ტურს გასაშუქებლად ესწრებოდა „ბათუმელებიც“.

სამთო, სპორტული და სამედიცინო ტურიზმი – ამ მიმართულებების გასაძლიერებლად ერზრუმში დიდი ძალისხმევა იხარჯება. სწორედ სახელმწიფოს როლსა და ეკონომიკაში ტურიზმის ყოველწლიურად მზარდ მნიშვნელობაზე ისაუბრა ერზრუმის გუბერნატორმა სამედიცინო ტურიზმის კონფერენციის გახსნაზე:

„ტურიზმი, მეცნიერების შემდეგ, თავისი გლობალურობით ყველაზე მზარდი სექტორია. მსოფლიო ბანკის 2015 წლის მონაცემებით, ყოველწლიურად 1.5 მილიარდი ადამიანი ტურისტული მიზნით მოგზაურობს.

2023 წლისთვის ტურიზმის სექტორში კიდევ უფრო მრავალფეროვანი სერვისების შექმნა, მეტი შემოსავლის მიღება იგეგმება. ჯანდაცვა და ტურიზმი ძალიან დიდ როლს ითამაშებს ამ ყველაფერში. ცნობილია, რომ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საკითხებით შემოსული ტურისტი საშუალოდ 22-ჯერ მეტ თანხას ხარჯავს ქვეყანაში.

ჩვენს [ერზრუმის] რეგიონში ტურიზმის განვითარებისთვის ძალიან დიდი ინვერსტიციებია გათვალისწინებული. ქალაქ ერზრუმში მსოფლიო სტანდარტების შესაბამისი რეგიონული, სასწავლო და კვლევით საავადმყოფოს მშენებლობაზე 319 მილიონი ლირა დაიხარჯა. ამ ყველაფრის დამსახურებით, მეზობელი ქვეყნების უფრო დაახლოებას და ერზრუმის უფრო პოპულარულ ქალაქად გადაქვეცვას ვგეგმვათ,“ – განაცხადა ერზურემის გუბერნატორმა სეიფეთინ აზიზოღლუმ.

ერზრუმის რეგიონალური სასწავლო და სამეცნიერო-კვლევითი ჰოსპიტალი, რომელზეც მერმა ისაუბრა, 1200-პალატიანი იქნება და ერთ-ერთი უდიდესი რეგიონებს შორის მდებარე საავადმყოფოებიდან. ჰოსპიტალი მრავალპროფილურია და როგორც აქ გვითხრეს, გასულ წელს დაწესებულებას 2500-მდე უცხოელი პაციენტი ესტუმრა, მათ შორის შვიდი – საქართველოდან. ყველაზე მეტი პაციენტი ამ საავადმყოფოს ირანიდან და აზერბაიჯანიდან ჰყავს.  ახლა საავადმყოფოს ძველი შენობის გვერდით უზარმაზარი, ახალი შენობა დგას, რომლის გახსნა რამდენიმე თვეში იგეგმება. ახალი, ცხრასართულიანი კორპუსი გვირაბით უკავშირდება ძველ შენობას.

„ერზრუმი სტუდენტების ქალაქია, აქ 100 ათასი სტუდენტი ცხოვრობს,“ – ჩასვლისთანავე გვითხრა ანზორ ხოზრევანიძემ, რომელიც ქართულ დელეგაციას კონფერენციაზე და საინფორმაციო ტურის დროს თარჯიმნობას უწევდა. ანზორი ბათუმელია და მეოთხე წელია ერზრუმში სწავლობს, ათათურქის უნივერსიტეტში.

სწორედ ათათურქის უნივერსიტეტის სამედიცინო კლინიკა აღმოჩნდა ყველაზე დიდი და ხალხმრავალი საინფორმაციო ტურის ფარგლებში დათვალიერებულ საავადმყოფოებს შორის. საუნივერსიტეტო კლინიკა 1450-საწოლიანია და  25 საოპერაციო ბლოკი აქვს:

„ჩვენს საავადმყოფოს 2650 თანამშრომელი ჰყავს, აქედან 551 აკადემიური პერსონალია. ჩვენ ISO ხარისხის დიპლომებს გავცემთ, აქ  ტარდება ძვლის ტვინის, ღვიძლისა და თირკმლის გადანერგვის ოპერაციები, სასწრაფო გადაუდებელი სამედიცინო სამსახური იყოფა ორ განყოფილებად – უფროსებისა და ბავშვებისათვის, კლინკას აქვს დამწვრობის ცენტრიც და ბევრი სხვა მიმართულება. განვითარებული, მაღალი დონის მომსახურება გაგვაჩნია, კლინიკა აღჭურვილია მაღალტექნოლოგიური აპარატურით,“ – გვითხრეს საუნივერსიტეტო კლინიკაში გამართულ პრეზენტაციაზე, სადაც კლინიკის საქმიანობის შესახებ მოკლე ანგარიშიც წარადგინეს სლაიდშოუს სახით. აქედან გავიგეთ, რომ კლინიკაში ორგანოების გადანერგვა 2004 წლიდან ხდება და ამ ხნის მანძილზე ათათურქის საუნივერსიტეტო კლინიკის სპეციალისტებს 300 – თირკმელს და 200 ღვიძლის გადანერგვის ოპერაცია აქვთ გაკეთებული, კლინიკა, რომლის შენობებიც 165 ათას კვ მეტრზეა განთავსებული, 12 რეგიონს ემსახურება, სულ ოთხნახევარ მილიონ ადამიანს.

სახელმწიფო საავადმყოფოების გარდა ერზრუმში კერძო კლინიკებიცაა. სახელმწიფო კლინიკებთან შედარებით, აქ პაციენტების ნაკლებობა შეიმჩნევა, თუმცა, როგორც კერძო კლინიკებში ამბობენ, მათი პრიორიტეტი უფრო გამართული, პაციენტების მოთხოვნებზე მორგებული სამედიცინო სერვისი და კარგი რეპუტაციაა. სწორედ ამის გამო კერძო კლინიკებში ვერ ნახავთ რიგებს, აქ ჩაწერის და ექიმთან წინასწარ შეთანხმების სისტემა მუშაობს, ძირითადად, დაცულია პრინციპი – ერთი პალატა – ერთი პაციენტი. პალატა კომფორტულია და სასტუმროს ნომრის მსგავსადაა მოწყობილი.

ერზრუმის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გამოცდილების მქონე კერძო კლინიკაა „ბუჰარა“.  ეს კლინიკა სამედიცინო ბაზარზე 22 წელია მუშაობს და მისი მთავარი მიმართულება კარდიოლოგიაა. 96 საწოლზე გათვლილი „ბუჰარა“ განსაკუთრებითაა დაინტერესებული სამედიცინო ტურიზმით და კლინიკაში უცხოელი პაციენტების მოზიდვით.

ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა, რასაც ერზრუმში სამედიცინო ტურიზმის შემაფერხებლად განიხილავენ, პირდაპირი ავიარეისების არარსებობაა ერზრუმის სამიზნე რეგიონებთან. იმისათვის, რომ, მაგალითად, საქართველოდან ერზრუმში ჩაფრინდეთ, თვითმფრინავის რამდენიმე რეისის გამოცვლაა საჭირო, ბათუმიდან ერზრუმამდე, საავტომობილო გზით, 300-მდე კილომეტრია, თუმცა თუ ამას დავუმატებთ ორი ქვეყნის, თურქეთისა და საქართველოს საზღვრის გადაკვეთისთვის საჭირო დროს, ამ რეგიონში ჩასასვლელად 6-9 საათია საჭირო.

კიდევ ერთი დიდი, საუნივერსიტეტო კლინიკა მდებარეობს ერზრუმიდან დაახლოებით ორი საათის სავალ გზაზე, ქალაქ ერზინკანში. ეს ვულკანურ მთებთან ახლოს მდებარე 100-ათასიანი ქალაქია, რომელმაც 90-იან წლებში დამანგრეველი მიწისძვრა გადაიტანა, ამიტომაც ქალაქში, ძირითადად, ოთხი და ხუთსართულიანი სახლებია. 2006 წელს აქ უნივერსიტეტი დაარსდა, რომელსაც საკუთარი კვლევითი საავადმყოფო აქვს.

ერზინკანის საუნივერსიტეტო კლინიკაში გვითხრეს, რომ აქ 1500 ადამიანი მუშაობს და დღეში, საშუალოდ, 500 პაციენტს იღებენ, რომლებიც არა მხოლოდ ქალაქიდან, არამედ ახლო რეგიონებიდან და ქვეყნებიდან ჩამოდიან სამკურნალოდ, ყველაზე ხშირად – ირანიდან.

ამავე ქალაქშია კერძო, მრავალპროფილური „ნეონ ჰოსპიტალიც“. 76-საწოლიან ჰოსპიტალში დაცულია კერძო კლინიკების ერთი-ერთი მთავარი მახასიათებელი – ერთი პაციენტისთვის ერთი პალატაა განკუთვნილი.

ერზრუმის რეგიონი, პირველ რიგში, მაინც სამთო ტურიზმითაა ცნობილი, ამიტომაც საინფორმაციო ტურის ნაწილი იყო სპორტული მოედნების, თერმული სპა-ცენტრების და ერზინკანთან ახლოს მდებარე მინერალური წყლების კურორტის მონახულებაც. სპორტული კომპლექსების სიმრავლით განსაკუთრებით გამოირჩევა ქალაქი ერზრუმი, სადაც  ყინულის ექვსი მოედანია.

რა იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი კონფერენციისა და საინფორმაციო ტურის ფარგლებში? – „ბათუმელებმა“ ამის შეფასება აჭარის დელეგაციის წევრებს სთხოვა.

ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ ეტაპზე ურთიერთობების ჩამოყალიბებაა რეგიონებს შორის, მით უფრო, რომ შეხვედრაში ჩართული იყვნენ არა მხოლოდ თურქეთის, არამედ აზარბაიჯანისა და ირანის წარმომადგენლებიც – მიიჩნევს აჭარის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის მოადგილე, ზურაბ თენიეშვილი:

„ჯერჯერობით, სხვა რაიმე კონკრეტულის თქმა ძნელია, რადგან შესაფასებელია ყველაფერი, რაც ჩვენ ვნახეთ. საკმაოდ მოწესრიგებული და კარგად აღჭურვილი აქვთ სამედიცინო დაწესებულებები, პრაქტიკულად ყველა ის ოპერაცია კეთდება, რაც მოწინავე ქვეყნებში,  მაგრამ რამდენად უკეთესია ჩვენს მედიცინაზე – ეს დროის ამბავია, რომ გავარკვიოთ.

ზოგადად, უნდა განვითარდეს სამედიცინო ტურიზმი, ეს აუცილებელია, რომ გავიზიაროთ და უფრო ხელმისაწვდომი იყოს ის სამედიცინო მომსახურება, რაც ჩვენთან არ არის.

სამედიცინო ტურიზმის განვითარება ემსახურება, პირველ რიგში, წვდომას, შემდეგ ფასებს და ასევე – ხარისხს. თუ ყველა ეს კომპონენტი ჩვენს მეზობელ ქვეყნებში იქნება ხელმისაწვდომი, სამედიცინო ტურიზმი უფრო სწრაფად განვითარდება.“

ყოველწლიურად რამდენი ქართველი მიდის უცხოეთში და მათ შორის, თურქეთში სამკურნალოდ, ამის შესახებ ოფიციალური ინფორმაცია არ არსებობს. ზურაბ თენიეშვილი ამბობს, რომ პირიქითაც ხდება, როცა თურქეთიდან და სხვა ქვეყნებიდან ჩამოდიან პაციენტები საქართველოში, როგორც სამედიცინო მიმართულების ტურისტები. ეს, ძირითადად, ინ ვიტრო განაყოფიერების კლინიკების პაციენტები არიან, რომელთაც საქართველოში ამ სფეროში არსებული, სხვა ქვეყნებთან შედარებით დაბალი ფასები და ლოიალური კანონმდებლობა იზიდავთ.

ახალი კონტაქტების დამყარების თვალსაზრისით კონფერენცია და საინფორმაციო ტური საინტერესო აღმოჩნდა თამარ ქაჩლიშვილისთვის, საზღვაო ჰოსპიტლის სამედიცინო დირექტორისთვის. საინფორმაციო ტურის შეფასებისას მან ხაზი გაუსვა კერძო კლინიკებსა და სახელმწიფოს შორის არსებულ ურთიერთობასაც:

„საინტერესო იყო ეს ვიზიტი იმ კუთხითაც, რომ ჩანს, როგორ თანამშრომლობს სახელმწიფო კერძო კლინიკებთან.

საქართველოში კერძო კლინიკებს სჭირდება მეტი მხარდაჭერა სახელმწიფოს მხრიდან. ეს ძალიან მარტივია – იმ შემთხვევაში, თუ სახელმწიფო დროულად დარიცხავს თანხას კერძო კლინიკაში, ბიზნესი ყოველთვის იზრუნებს თავისი კადრების განათლებასა და კვალიფიკაციის ამაღლებაზე, შესაბამისად, ამაში სახელმწიფოს მხარდაჭერა არაა საჭირო. მთავარია, დროულად გადაგვიხადონ თანხა, რომ მერე ჩვენ შევძლოთ ინფრასტრუქტურის განვითარება, ახალი სერვისების დანერგვა, კადრების სტაჟირება…

ქვეყანამ უნდა შეძლოს ისეთი რეგულაციების დაწესება, რომ კლინიკები არ დაიხრჩონ. ჩვენთან ხდება ისე, რომ შემოდის რეგულაცია, რომელიც მოითხოვს რეინვესტირებას, ამ დროს კი თანხა არ გერიცხება, რომ დროულად დააკმაყოფილო რეგულაციის მოთხოვნა, შესაბამისად, მიდიხარ ბანკთან და, ფაქტობრივად, იქმნება მანკიერი წრე, საიდანაც თავის დაღწევა კლინიკას უჭირს. თუ დაფინანსების სისტემა მოწესრიგდება, ჯანდაცვას კერძო ბიზნესი განავითარებს სახელმწიფოს მხრიდან რეგულირების სწორი ფორმებით.“

მედეა ქაჯაიას, აჭარის ონკოლოგიური ცენტრის კლინიკურ მენეჯერს,  განსაკუთრებით საინტერესოდ მიაჩნია იმ თურქი პაციენტების მოტივაცია, რომლებიც კერძო კლინიკაში არჩევენ მკურნალობას:

„თურქეთის ჯანდაცვის სისტემაში, როდესაც ყველა მოქალაქე დაზღვეულია და შეუძლია ისარგებლოს ამ სერვისით, მაინც არსებობს კერძო სექტორი. მე ვკითხე რამდენიმე კერძო საავადმყოფოს დირექტორს, რით არსებობენ. საქმე იმაშია, რომ თურქეთში, სახელმწიფო საავადმყოფოებში არსებობს იგივე პრობლემები, რომლებიც არსებობს ჩვენთან: ეს არის რიგები, ექიმები, რომელთაც უწევთ დღეში 50 და ასი პაციენტის მიღება. ეს არ ხდება კერძო კლინიკებში, სადაც მაღალი კვალიფიკაციის ექიმები ჰყავთ, რიგები მოწესრიგებულია, მუშაობს ჩაწერის სისტემა და ეს ქმნის კომფორტს, ამიტომაც, ამ დაფინანსების სისტემაშიც, კერძო სექტორს აქვს თავის ადგილი და კარგი რეპუტაცია.

კლინიკა „ბუჰარაში“ ჩვენ ვნახეთ ძალიან ძლიერი ინტენსიური და რეანიმაციული სექტორი, ასეთი ძლიერი რეანიმაცია მე არ მინახავს სახელმწიფო დაწესებულებაში. არის რაღაც სერვისები, რომლებიც უფრო კარგად განვითარებულია კერძო კლინიკებში.

ჩვენთან ცოტა სხვა სიტუაციაა, მაგრამ მაინც ჰგავს [ამ მოდელს], ადამიანი თვითონ ირჩევს, სად მიიღოს სამედიცინო სერვისი, თუ სახელმწიფო კლინიკას მიმართავს, მას მთლიანად სახელმწიფო აფინანსებს, თუ კერძოში მიდის, სადაც მომსახურება ორჯერ უფრო ძვირია, მაგრამ მაინც აკეთებს ამ არჩევანს, მაშინ თავისი ჯიბიდან იხდის ამ თანხას. ჩვენთანაც ასეა, რაღაც ნოზოლოგიებს სახელმწიფო აფინანსებს, დანარჩენს პაციენტი ამატებს, მაგრამ ჩვენთანაც ირჩევს.

ზოგადად, ბიზნესს მეტი მოტივაცია აქვს იმისთვის, რომ დაიკავოს პირველობა ბაზარზე. ჩემი აზრით, სისულელეა, რომ ყველა საავადმყოფოში ერთი და იგივე სერვისი იყოს, რაც ჩვენთან ხდება, უნდა განვავითაროთ ის, რისი დეფიციტიცაა ჩვენთან. მაგალითად, ჩვენს კლინიკაში ონკოლოგიური მიმართულებაა მთავარი და ჩვენ პირველები უნდა ვიყოთ ამაში,“ – აღნიშნა მედეა ქაჯაიამ.

ბათუმში დაგეგმილ საახალწლო კონცერტებში, სავარაუდოდ, ჯგუფები -„მგზავრები“ და „გამოუვალი მდგომარეობა“ მიიღებენ მონაწილეობას, რისთვისაც ბათუმის ბიუჯეტიდან მათ, ჰონორარის სახით, 83 750 ლარს გადაუხდიან. ბათუმის კულტურის ცენტრის ინფორმაციით, „მგზავრები“ 67 500 ლარს, ხოლო „გამოუვალი მდგომარეობა“ 16 250 ლარს მიიღებს.

„მგზავრების“ კონცერტი ბათუმში მიმდინარე წლის 31 დეკემბერსაა დაგეგმილი, ხოლო „გამოუვალი მდგომარეობის“  – მომავალი წლის 2 იანვარს. კულტურის ცენტრი მუსიკალურ ჯგუფებთან ხელშეკრულებების გაფორმებას გამარტივებული შესყიდვით აპირებს.

„ქალაქის საახალწლო-სადღესასწაულო ღონისძიებების ორგანიზების მიზნით ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის ბრძანებით შეიქმნა კომისია, რომელსაც დაევალა საახალწლო დღესასწაულთან დაკავშირებით სხვადასხვა ღონისძიების მაღალორგანიზებულად ჩატარების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. კომისიის გადაწყვეტილებით ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ ორგანიზებულ საახალწლო კონცერტში მთავარ მონაწილედ დაგეგმილია მუსიკალური ჯგუფი „მგზავრების“ კონცერტი, რაც ხელს შეუწყობს ღონისძიების მასშტაბურობასა და მოსახლეობის დაინტერესების ზრდას,“ – აღნიშნულია შესყიდვების სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებულ „ბათუმის მუსიკალური ცენტრის“ განაცხადში.

მუსიკალური ცენტრის ინფორმაციით, „მოლაპარაკებით და ურთიერთშეთანხმებით განისაზღვრა შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება, რომლითაც გათვალისწინებულია ჯგუფის ყველა [7] წევრის ჰონორარი. მომსახურების გაწევა მოხდება 2017 წლის 31 დეკემბერს. ამასთან, ვინაიდან ჯგუფი არის მოთხოვნადი და საახალწლო დღესასწაულთან დაკავშირებით აქვთ სხვა შეთავაზებებიც, საჭიროა დროულად ხელშეკრულების გაფორმება“.

ჯგუფ „გამოუვალ მდგომარებაში“ 5 წევრია.

ბათუმის მერიამ საახალწლო ღონისძიებისთვის მზადება დაიწყო. ქალაქის მორთვისა და მთავარი სცენისთვის დეკორაციების შესყიდვის მიზნით, ბათუმის კულტურის ცენტრმა ელექტრონული ტენდერი გამოაცხადა, განცხადებების მიღების ბოლო ვადა 4 დეკემბერია. შესყიდვის ბიუჯეტი კი – 317 000 ლარი.

ბათუმის ბოტანიკური ბაღის ადმინისტრაციის განცხადებით, 30 ნოემბერს დაგეგმილი ხილის ფესტივალი  ბათუმში განვითარებული ტრაგიკული მოვლენების გამო აღარ გაიმართება. 24 ნოემბერს სასტუმრო „ლეოგრანდში“ გაჩენილი ხანძრის შედეგად 11 ადამიანი დაიღუპა.

„ბაღის ადმინისტრაცია მადლობას უხდის ყველა იმ პირს და ორგანიზაციას, რომლებმაც აქტიური მზაობა გამოხატეს აღნიშნულ ფესტივალში მონაწილეობასთან დაკავშირებით,“-ნათქვამია ადმინისტრაციის განცხადებაში.