რესპუბლიკური პარტიის თავმჯდომარე და მაჟორიტარობის კანდიდატი ხათუნა სამნიძე ცოტა ხნის წინ დაბრუნდა ბათუმში საარჩევნო კამპანიის ჩასატარებლად. ის მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატია ბათუმის #69-ე საარჩენო ოლქში.
ხათუნა, რატომ გადაწყვიტეთ, თქვენ, როგორც „რესპუბლიკური პარტიის“ თავმჯდომარეს კენჭი გეყარათ ბათუმში, ეს მხოლოდ იმითი იყო განპირობებული, რომ ბათუმელი ხართ თუ სხვა სტრატეგიაც აქვს პარტიას?
ჩვენ ვიყავით პირველი პარტია, რომელმაც ხაზი გაუსვა უმაღლესი საბჭოს არჩევნებს და გამოაცხადა აჭარა, როგორც მნიშვნელოვანი რეგიონი, სადაც ორი არჩევნები ერთდროულად უნდა გამართულიყო. თავიდანვე გადავწყვიტეთ, რომ უმაღლესი საბჭოს არჩევნებისთვისაც მიგვექცია ისეთივე ყურადღება, როგორც საპარლამენტო არჩევნებისთვის და ამიტომ უმაღლესი საბჭოს სიის პირველ ნომრად დავასახელეთ პარტიის ერთ-ერთი გამოკვეთილი ლიდერი, პარტიის პოლიტიკური მდივანი დათო ბერძენიშვილი. როდესაც საპარლამენტო არჩევნებზე დავიწყეთ ფიქრი, მნიშვნელოვანი იყო ჩვენი კანდიდატი ვინ იქნებოდა ბათუმში, სადაც დაიწყო რესპუბლიკური პარტიის გაძლიერება. ჩემი გადაწყვეტილება გამომდინარეობდა იქედან, რომ დიდი ყურადღება მივაქციეთ აჭარას, რეგიონს, სადაც ორი არჩევნები ერთდროულად ტარდებოდა. გარდა იმისა, რომ ჩემი პირველი ნაბიჯები პოლიტიკაში სწორედ ბათუმიდან დაიწყო, მე როგორც პარტიის თავმჯდომარემ, ბათუმელმა, გადავწყვიტე ბათუმში მეყარა კენჭი და მიუხედავად იმისა, რომ სიაში ვარ მეორე ნომერი, მებრძოლა ასევე მაჟორიტარობისთვის, ანუ ბათუმელების სახელით, ბათუმელების ხმით გავხდე პარლამენტის წევრი.
ხართ თუ არა ამომრჩევლისთვის ბათუმური სახე, თუ აღიქმებით როგორც თბილისიდან გამოგზავნილი. ეს საკითხი ამ არჩევნებზე აქტუალური თავად პოლიტიკურმა პარტიებმა გახადეს…
მე მოლოდინი მქონდა, მაგრამ იმაზე მეტად აქცევენ მაგას ყურადღებას, ვიდრე მეგონა და განსაკუთრებით უსვამენ კიდეც ხაზს. როდესაც კარდაკარ დავდივარ, ხშირად ამბობენ, რომ აი, ჩვენიანი, ჩვენი გოგო მოვიდა [თუ ასაკიანი ადამიანია], ანუ მეტად უსვამენ ხაზს, რომ მე ვარ მათიანი.
თქვენ და თქვენი პარტია აქტიურობს ქალთა უფლებების კუთხით. ამომრჩეველთან შეხვედრის დროს რა ჩანს – სმენიათ ბათუმელ ქალებს თქვენს იდეებზე ქალთა უფლებების შესახებ?
აქტიურმა ადამიანებმა, რომლებიც თვალს ადევნებენ პოლიტიკურ პროცესებს, იციან ჩემს შესახებ, მეუბნებიან, რომ მე და ჩემი კოლეგები – თამუნა კორძაია, თამარ ხიდაშელი, თინა ხიდაშელი ვმუშაობთ ქალთა უფლებებზე. ალბათ იმის გამოც იციან, რომ უფასო საარჩევნო კლიპშიც ქალთა უფლებებზე ვლაპარაკობთ, ამიტომ მათთვის ეს თემა უცხო არ არის.
არასამთავრო ორგანიზაციების კვლევების მიხედვით, საქართველოში ქალების ჩაგვრაში გარკვეულ როლს თავად ქალები ასრულებენ. ქალებს, ვისაც ხვდებით თქვენ, როგორი განწყობა აქვთ, ხედავენ თქვენში, მაგალითად, ტრადიციების საფრთხეს თუ უფრო მათ ხმად განგიხილავენ?
რა თქმა უნდა, ქალი ამომრჩეველ ხაზს უსვამს იმას, რომ ქალი ვარ და მათ უფლებებს უფრო დავიცავ. ნამდვილად აქვთ მსგავსი მოლოდინი, რომ ქალები უფრო დაიცავენ ქალთა უფლებებს. სხვა მხრივ სრულიად შეცვლილი სურათი გვაქვს – დამსხვრეულია ის სტერეოტიპი, რომ მაჟორიტარული ბრძოლა არის კაცების ბრძოლა. რა თქმა უნდა, ეს განწყობა კიდევ არსებობს, თუმცა უფრო პარტიებში, ვიდრე ამომრჩეველში. ისინი ზუსტად ისე განიხილავენ ქალ კანდიდატს, როგორც მამაკაცს. ახლა უფრო გვეკითხებიან პროგრამულ საკითხებზე, ფასეულობებზე, წარსულზე, განვლილ გზაზე. ეს არის მათთვის უფრო მნიშვნელოვანი.
თქვენ როგორ ფიქრობთ, გეყოლებათ ამის გამო უფრო მეტი ქალი ამომრჩეველი?
რთულია ამის თქმა კვლევის გარეშე, მაგრამ განწყობებით თუ ვიმსჯელებთ, ვფიქრობ, ბევრი ქალი ამომრჩეველი დამიჭერს მხარს. შეხვედრებით და განწყობებით ასეთი შთაბეჭდილება მრჩება.
თქვენ დაბრუნდით ბათუმში 5-წლიანი პაუზის შემდეგ. რას ფიქრობთ, არის სამი თვე იმისთვის საკმარისი, რომ სრულყოფილი კამპანია ჩაატაროთ?
მე 2010 წლიდან გადავედი თბილსიში, 2013 წლიდან პარტიის თავმჯდომარე ვარ, მაგრამ ბათუმში ყოფნა, რა თქმა უნდა, ხშირად მიწევდა. კამპანიას რაც შეხება, სამი თვეა უკვე ბათუმში ვარ, ვხვდები ადამიანებს და არ მაქვს განცდა, რომ დრო არის ცოტა, რადგან ეს გარემო ჩემთვის უცხო არ არის. შეიძლება ცოტა მეტი ძალისხმევა დამჭრდეს, რომ ადამიანებს შევახსენო, მაგალითად, უმაღლეს საბჭოში ჩემი აქტიურობის შესახებ – მაშინ ძალიან ახალგაზრდა ვიყავი და დიდი დროც გავიდა, მაგრამ ის, რომ პარტიის თავმჯდომარე ვარ, ის რომ ეთერში ხშირად მიწევს კონკრეტულ საკითხებზე საუბარი და ახლა პირადადაც ვხვდები, ეს ყველაფერი უწყობს ხელს იმას, რომ ეს დრო საკმარისი იყოს.
თქვენს პარტიასთან მიმართებაში პოლიტკური ოპონენტები სალანძღავ სიტყვად ძალიან ხშირად იყენებენ ტერმინს „ლიბერალები“. ამომრჩეველშიც არის ეს განწყობა, ანუ გიწევთ პასუხების გაცემა ლიბერალური ღირებულებების გამო?
შეხვედრები მქონდა ეზოებში, კარდაკარ ვაკაუნებთ და ველაპარაკებით ადამიანებს, მაგრამ დანამდვილებით შემიძლია ვთქვა, რომ მართლა არც ერთ ადამიანს არ დაუსვამს ამ მიმართულებით კითხვა. არის შემთხვევა, როცა პირდაპირ მეუბნებია, რომ არ არის ჩვენი ამომრჩეველი, მაგრამ ნაკლებად მართლმადიდებლური, ნაკლებად ეროვნულები – აი ამ მიმართულებით კითხვა არავის დაუსვამს და ეს არ არის მხოლოდ ბათუმში. ჩვენი სხვა კანდიდატებიც ამბობენ, რომ ზოგიერთ გაზეთში დაწერილი მითები, ლეგენდები თუ ბრალდებები, – მახინჯი სტერეოტიპები, რაც ჩვენზე არსებობს, არასოდეს უკითხავთ.
ანუ შეგიძლიათ თქვათ, რომ საზოგადოება ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში იმდენად გაიზარდა, რომ პოლიტიკური პარტიები ამ თემით მანიპულირებას ვეღარ ახერხებენ?
საზოგადოება კარგად ხედავს, რა არის მანიპულაცია და რა არის სინამდვილი. ადამიანები ამის იდენტიფიცირებას ახდენენ. ახლა უფრო იმას გვეკითხებიან, კოალიციაში 4 წლის მანძილზე რა იყო პრობლემა, რას მივაღწიეთ, რა შეიძლება გავაკეთოთ მომავალში, როგორი შანსები გვაქვს. ისინი ხშირად ლაპარაკობენ კომპრომისებზე, რისი გაკეთებაც რესპუბლიკურ პარტიას კოალიციაში ყოფნის დროს მოუხდა. ვლაპარაკობთ იმაზე, რომ მივაღწიეთ თვითმმართველობაში ნაბიჯების წინ გადადგმას, მაგრამ არის შეფერხება. როგორ მივიღეთ ანტიდისკრიმინაციული კანონი, რა მნიშვნელობა აქვს ამას იმისთვის, რომ ვიზალიბერალიზაციისკენ გადავდგათ ნაბიჯები და როგორი წარმატება გვაქვს ამ მიმართულებით, ჯარში სავალდებულო გაწვევაზე ვუხსნით, რატომ მიიღო ეს თინამ [თინა ხიდაშელი, თავდავის ყოფილი მინისტრი] ბრძანებით და არა კანონმდებლობით, რადგან პარტნიორებმა მხარი არ დაგვიჭირეს. ვლაპარაკობთ ფემიციდზე და იმაზე, რატომ არ დაგვიჭირეს მხარი პარტნიორებმა და როგორ ვერ გავაგებინეთ მათ, რომ ეს არის მნიშვნელოვანი პრობლემა ამ ქვეყანაში და გვჭირდება საკანონმდებლო ცვლილებები. და, რა თქმა უნდა, საკითხები ეხება ადგილობრივ პრობლემებს, ისეთს, რაც წესით უნდა მოაგვაროს თვითმმართველობამ. ამაზე ჩვენ ღიად და გულწრფელად ვეუბნებით, რომ ეს არის თვითმმართველობის პრობლემა და ჩვენ როგორც კანონმდებლებმა უნდა უზრუნველვყოთ ის, რომ თვითმმართველობის კოდექსი იყოს მორგებული ადამიანზე, ადამიანი უნდა იყოს ცენტრალური ფიგურა ნებისმიერი პოლიტიკის განსაზღვრის დროს. ანუ ძირითადად გვეკითხებიან თვითმმართველობის პრობლემებზე და მეორე საკითხი არის რესპუბლიკური პარტიის როლი ამ ოთხი წლის მანძილზე და იმაზე თუ ახლა ცალკე რატომ გამოვედით, ან სამომავლოდ რატომ უნდა მოგვცენ ხმა. ეს არის ძირითადი კითხვები და არა ის მითები, რასაც ვკითხულობთ ასავალ-დასავალის ტიპის გაზეთებში, სადაც უამრავი წარმოუდგენელი რამ წერია. მე ამით ბედნიერი ვარ.
ბათუმის, აჭარის მაჟორიტარები, როგორც ამ მოწვევის, ისე წინა მოწვევების პარლამენტში, როგორც წესი, არ გამოირჩეოდენ აქტიურობით, თითქმის არც ერთს არ აქვს არც ერთი საკანონმდებლო ინიციატივა, რომელსაც პარლამენტი განიხილავდა და დაამტკიცებდა. თუმცა ამ ქალაქს, რეგიონს აქვს ისეთი პრობლემები, როგორიცაა მიწის რეფორმა, იგივე ეკომიგრანტების საკითხი, ანუ ის თემები, რაც მართლაც პარლამენტის გადასაწყვეტია. თუ აგირჩიეს, რა იქნება თქვენი პირველი ინიციატივა, რაც დაადასტურებს, რომ ნამდვილად აქ მცხოვრები მოსახლეობის ინტერესებიდან ამოდიხართ?
მე დარწმუნებული ვარ, ამ პრობლემებზე საკანონმდებლო მუშაობა იქნება შესაძლებელი, თუ პარლამენტში იქნება რესპუბლიკელების ძლიერი ფრაქცია და პარლამეტში არ ვიქნები მარტო. მე ბათუმის მაჟორიტარ ვიქნები და, რა თქმა უნდა, აქცენტი მექნება იმაზე, რომ უნდა განვითარდეს რეგიონი, ქალაქი. აქ არსებული ბიურო, რომელიც ყველა მაჟორიტარს აქვს, შესაძლებლობას მომცემს სისტემატურად ვიყო აქ და ვეცნობოდე აქაურ პრობლემებს. ადამიანებთან საუბარს, მათი პრობლემების მიტანას შესაბამის ორგანოებთან აქვს დიდი მნიშვნელობა. ანუ მკაფიოდ ვხედავ შუამავლის როლს, თუ არსებობს ნება, მონდომება დეპუტატის მხრიდან. დარწმუნებული ვარ შევძლებ ამ მიმართულებით მუშაობს, რადგან, როდესაც გვერდში გიდგას პარტია, ზურგს გიმაგრებენ ამ მიმართულებით პროფესიონალები, შენი პრინციპების ერთგული ადამიანები, შეიძლება რეალური იყოს ამა თუ იმ კანონპროექტის შეთავაზება თუ არსებულ კანონებში ცვლილებების შეტანა. აქ არსებული პრობლემები, რაც გვაქვს, მაგალითად, ნაპირგამაგრება, ეს არის სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საკითხი, ამას სჭირდება საკანონმდებლო დონეზე აქტუალიზება; კულტურული მემკვიდრეობის საკითხი დასახვეწია სახელმწიფო პოლიტიკის დონეზე, რაც პირდაპირ აისახება ბათუმზე. ჩვენ ვერ ვხედავთ პოლიტიკურ ნებას, ვერც თვითმმართველობებიდან, ვერც აჭარის მთავრობიდან, რომ დაცული იყოს კულტურული მემკვიდრეობა და მასთან ერთად ადამიანები, რომლებიც ცხოვრობებ შენობებში – მათი უფლებებიც დასაცავია, აუცილებელია არსებობდეს კულტურული მემკვიდრეობის ჯანსაღი პოლიტიკა. ასევე დასახვეწი და გასაძლიერებელია თვითმმართველობის კოდექსი, რადგან ჩვენ გვაქვს თვითმმართველობა არჩეული მერით, მაგრამ არსებობს ფინანსური დამოკიდებულება და, შესაბამისად, ისინი ანგარიშვალდებულებად არ თვლიან თავს მოქალაქეების მიმართ. ეს არის პრობლემა და ამ მიმართულებითაც, რა თქმა უნდა, სამუშაო იქნება პარლამენტში. მე დარწმუნებული ვარ, ამ მიმართულებით მთელი რესპუბლიკური პარტია იმუშავებს – ეს ყოველთვის იყო ჩვენი პრიორიტეტი.
თქვენი, როგორც პარტიის ლიდერის ხედვა მაინტერესებს, მაგალითად, მიწის რეფორმაზე, ეკონიგრანტების პრობლემაზე. ეს რეგიონისთვის ასევე ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გამოწვევაა.
სამწუხაროდ, ეკომიგრანტებისა თუ მიწის რეფორმის თემა ყოველთვის იყო მანიპულაციის საგანი. წინა ხელისუფლება, გვახსოვს გასცემდა ნებართვებს საარჩევნოდ, ანუ ხდებოდა ამ ადამიანების მანიპულირება საარჩევნოდ და მერე ამ უფლებების ჩამორთმევა, რაც მე არაერთხელ გამიპროტესტებია. საკითხის დარეგულირება მოქმედ ხელისუფლებასაც გაუჭირდა. საქმე გვაქვს პოლიტიკურ ნებასთან, მე ამაშიდარწმუნებული ვარ, რადგან ეს იმდენწლიანი პრობლემაა, რომ შეიძლებოდა დასკვნების გაკეთება, სწორი სტატისტიკის მოძიება და ასე მოგვარება მიწის რეფორმის.
რაც შეეხება ეკომიგრანტებს, აქაც გვაქვს იგივე ვითარება, არასდროს არ ყოფილა ეს საკითხი პრიორიტეტული რეგიონული მთავრობისთვის. არ მახსოვს არც ერთი ბიუჯეტი, რომელშიც ეკომიგრანტების საკითხის სისტემურად გადაწყვეტულების შესაძლებლობა გაჩენილიყო. როდესაც პრობლემა წარმოიქმნება, მის ჩაცხრობაზე ვფიქრობთ და არა სისტემურ მიდგომაზე – გამოკვლევაა საჭირო, სტატისტიკის დამუშავება და სწორი სახელმწიფო პოლიტიკა, მათ შორის პრევენციული თვალსაზრისით, რადგან ამ კუთხით არაფერი არ კეთდება. როცა გვყავს ისეთი ადამიანები, ვისზეც ზრუნვა აუცილებელია და გასახლებაზე ვლაპარაკობთ, ამ ადამიანებს უნდა მიყვეს სახელმწიფო, რომ მათი უფლებები იყოს დაცული და მათი ცხოვრება გადაადგილების გამო არ გაუარესდეს.
ის განწყობა, რომ რესპუბლიკურ პარტიას აქვს დაბალი რეიტინგი, რასაც ექსპრემიერიც ხშირად იმეორებს, აზარალებს თუ არა პარტიას და რა შანსები გაქვთ თქვენი გადასახედიდან?
ძალიან დამაზარალებელი და სახიფათოა ქვეყნისთვის, როდესაც კეთდება განცხადებები, რომ მე 100 მანდატს მივიღებ ჩემი პარტიისთვის, ის არის 1-პროცენტიან პარტია… ეს არის დაკვეთები და მოწოდებები, რასაც ისმენენ ის ადამიანები, რომლებიც ჩართული არიან საარჩევნო პროცესში და პასუხისმგებელი არიან პროცესზე. ამიტომაც გვესმის მართველი გუნდისგან, როგორ პროვოკაციას ელიან, როგორ მიიღებენ 100 მანდატს. ეს დამაზარალებელია მთელი ქვეყნისთვის.
წინა მთავრობის დროსაც ვისმენდით მსგავს განცხადებებს, მაგრამ მაშინ ხელისუფლებამ არჩევნები ვერ მოიგო. ამის გათვალისწინებით შეიძლება ვთქვათ, რომ ეს განცხადებები ოპოზიციას აზარალებს?
ჩვენ გვინდა შევქმნათ თავისუფალი გარემო იმისათვის, რომ ყველა პარტიას ჰქონდეს ურთიერთობა საკუთარ ამომრჩეველთან და მივიღოთ მრავალპარტიული პარლამენტი. როდესაც „ქართული ოცნებისგან“ ან რომელი მის მთავარი აგიტატორისგან პერმანენტულად ისმის, რომ ჩვენ 100 მანდატს ავიღებთ, რა თქმა უნდა, ეს ქვეყანას აზარალებს და არა რომელიმე პარტიას. ყველა კვლევა ადასტურებს, რომ პარლამენტი იქნება მრავალპარტიული. სხვა საკითხია ვენდობით თუ არა ამ კვლევებს, მაგრამ მათ ერთი რამ ახასიათებთ, 50-60%-მდე ამომრჩეველი ამბობს, რომ არ აქვთ არჩევანი გაკეთებული და ადევნებენ თვალყურს პოლიტიკოსებს. ასეთ ვითარებაში პროგნოზის გაკეთება შეუძლებელია. მე ვარ დარწმუნებული, რომ პარლამენტი იქნება მრავალპარტიული. ვითარება იცვლება ყოველ დღეს, იცვლება განწყობები, ჯერ დარჩენილია საკმაო დრო და ამ დროში ბევრი რამ შეიძლება შეიცვალოს. ყველაფერი დამოკიდებულია პოლიტიკოსებსა და პოლიტიკური პარტიების აქტივობაზე. იმედი მაქვს, პროცესი იქნება მშვიდი და ყველა პარტია წარმოაჩენს საკუთარ პოზიციას ამომრჩევლისთვის.
წინასაარჩევნო გარემო როგორია თქვენი გადასახედიდან?
2012 წელთან შედარებას თუ გავაკეთებთ, რა თქმა უნდა, შედარება არ არის – გარემო არის თავისუფალი, ადამიანებზე ზეწოლასა თუ დაშინებას მე ვერ ვხედავ. ჩანს მცირე მავნებლობები, მაგალითად პლაკატების დახევა. ამაზე საჩივარი დავწერეთ და ასევე საჩივარი დავწერეთ იმაზე, რომ ბათუმის ცენტრში კულტურულ მემკვიდრეობაზე აკრძალულია პლაკატების გაკვრა და „ქართული ოცნება“ ამ წესს არ ითვალისწინებს – ყველა შენობაზე პლაკატები აქვთ გაკრული. სამწუხაროდ, კანონსაც არღვევენ და არც ქალაქზე ფიქრობენ.
ის თუ, როგორ თანასწორ სიტუაციაში არიან პოლიტიკოსები, ჩანს ბილბორდებზე, რადგან ბილბორდები ასევე, ძირითადად, მართველი გუნდისაა. საკმაოდ ძვირია ბილბორდების განთავსებას, რასაც მხოლოდ ისინი ახერხებენ. აუდიტის სამსახური აქვეყნებს და კარგად ჩანს, რამდენად თანასწორ ვითარებაში არიან ფინანსური თავლსაზრისთი პარტიები, ვხედავთ, რომ ერთ პარტიას თუ 5 მილიონი აქვს თვეში, მეორეს, ჩვენი პარტიის მაგალითზე, რამდენიმე ათასი. ესეც, რა თქმა უნდა, იმაზე მეტყველებს თუ როგორი გარემოა. მე მესმის რამდენიმე ადამიანისგან, რომ საჯაროდ მხარდაჭერის გამოხატვას შიშობენ, ისინი ფიქრობენ, რომ ამის გამო პრობლემები შეექმნებათ. შეექმნებათ თუ არ შეექმნებათ რთულია ამაზე ლაპარაკი, მაგრამ ცალკეულ ადამიანში ასეთი განწყობები არსებობს. ზეწოლას მე ვერ ვხედავ, მაგრამ ის, რომ სპეცსამსახურები ერევა პოლიტიკურ პროცესში, ამაში დარწმუნებული ვარ, რაინოებიდანაც მაქვს ინფორმაცია, რომ არის ჩარევები, მაგრამ, რა თქმა უნდა, იმ ფონზე, რასაც ჩვენ 2012 წელს ვხედავდით, ახლა ასეთი ვითარება არ გვაქვს…
იმედი მაქვს, „ქართული ოცნებ“ შეწყვეტს განცხადებებს, თუ როგორ ელიან პროვოკაციებს, შესაბამისი სამსახურები დაკავდებიან ამის პრევენციით, თუ ასეთი რამ არსებობს და შეეშვებიან მოსახლეობის დაშინება-დაძაბვას, რომ ახლა, სადღაც იარაღიანი ხალხი შემოვარდება.
