„როგორ საქართველოს ვხედავ? ჩვენ ხელოვანი ხალხი ვხედავთ საქართველოს, და თქვენც უნდა ხედავდეთ ამას, მხოლოდ კულტურასთან ერთად. მხოლოდ კულტურა უნდა იყოს ქვეყნის ავანგარდი.
ახლა უმრავლესობა იტყვით ეს ისედაც ასეა… არა, ეს ისედაც ასე არ არის. დღეს რაც ხდება, არის ძალიან მძიმე მდგომარეობა.
რამდენიმე დღის წინ ბათუმის სახელმწიფო თეატრმა მოხსნა სპექტაკლი მიზეზით და დაწერა თავის გვერდზე, რომ „სპექტაკლი იხსნება იმის გამო, რომ რეჟისორი თავის სუბიექტურ პოლიტიკურ აზრს გამოხატავს და თეატრი არ არის ის ადგილი, სცენა, სადაც ეს შეიძლება მოხდესო“.
აი, ეს არის უკვე დასასრულის დასაწყისი კი არა, დასასრულის დასასრულია.
ამაზე მეტი რა უნდა ითქვას?
ეს არის, შემდგომი რამდენიმეწლიანი გეგმა გაცხადებული, რომ სცენაზე არ არის ამის ადგილი,“ – თქვა ნინო კასრაძემ დღეს, 8 თებერვალს, თბილისში გამართულ სამოქალაქო ფორუმზე.
დღეს, 8 თებერვალს, თბილისში, „თავისუფლების მოედნისა“ და „საქართველოს საზოგადოებრივი ასამბლეის“ ორგანიზებით, გაიმართა ფორუმი სახელწოდებით – „ახალი საზოგადოებრივი შეთანხმება საქართველოს გულისთვის“.
ფორუმი მიეძღვნა მოქალაქეების განსხვავებული აზრების შეჯერებას და ქვეყნის მომავალზე საერთო ხედვის შემუშავებას.
ფორუმზე სიტყვით გამომსვლელებმა იმსჯელეს სახელმწიფოს როლზე, მოქალაქისა და ხელისუფლების ურთიერთობაზე, ქვეყნის ღირებულებებსა და საქართველოს ადგილზე მსოფლიოში.
ფორუმზე სიტყვით გამომსვლელებს შორის იყო ნინო კასრაძეს, რომლის სიტყვასაც სრულად გთავაზობთ.
„ახლა კულტურა მოიაზრება, ხომ – გავარემონტეთ, ხელფასი ხომ მოვუმატეთ. ეს არაფერს არ ნიშნავს. განსხვავებული აზრი იდევნება. სახელმწიფო თეატრები მუშაობენ, რომ ჰკითხო მათ ხელმძღვანელობას, იტყვის: „რა გინდათ ხალხო, ვმუშაობთ, დაგვანებეთ თავი“, მაგრამ შეუძლებელია განსხვავებული აზრის გარეშე არსებობდეს თეატრი, კულტურა და კულტურის სხვადასხვა დარგები, მით უმეტეს თეატრი და კინო.
წარმოუდგენელია ეს.
ეს შეუძლებელია.
ასეთ პარადოქსულ მდგომარეობაში ვართ. მე შემიძლია ვთქვა, როგორც ჰამლეტმა, რომ „რაღაცა დალპა დანიაში“, დამთავრდება სპექტაკლი, გადმოვდგამ ნაბიჯს და არ შემიძლია დავიწერო „თავისუფლება სინდისის პატიმარს“. ეს არის, აი როგორ გითხრათ… აი, აქამდე მივედით, ასეთ კანონებს ღებულობენ და თვითონაც რომ დაფიქრდნენ, რა საზიანოა მომავალი თაობისთვის…
ჩვენ ვეღარ მივიღებთ ასეთ პროტესტს, როგორიც ეხლა გვაქვს. იცით, ეს პროტესტი, სადაც ჩვენ ხელოვანებმა თავი ასე აჩვენეს, ეს ამ 30 წლის დამსახურებაა, ავად თუ კარგად, მაგრამ ეს არის ხელოვანი დამოუკიდებელ საზოგადოებაში აღზრდილი. მაგრამ თუ ასეთი კანონებით ვიცხოვრეთ, რაზეც ჩვენ ვთქვით, ხვალ არავინ აღარ გამოვა, იმიტომ რომ – არ არის სცენა, არ არის სცენა ეს სუბიექტური აზრისთვის და ხელოვნება სუბიექტურია.
ასევე მინდა ვთქვა კინოზე.
თქვენ იცით, რომ მესამე წელია ჩვენი კინოცენტრი არ ფუნქციონირებს? კი, არსებობს, მას ჰყავს თავისი დირექტორი, მაგრამ ბოლო ნამუშევარი… აი, ამ შემოდგომის ფესტივალზე ბოლო ფილმი იყო და მორჩა, აღარაფერი აღარ დაფინანსდება, აღარაფერი არ იქნება. თბილისის საერთაშორისო ფესტივალიც, დაფინანსების გარეშეა. აი, სულს ღაფავს – ან იქნება, ან არ იქნება.
რომ მივიდნენ ვიღაცასთან და უთხრან, რომ დამაფინანსეო, ისიც დაფიქრდება ათასჯერ – ეს ჩაეთვლება პოლიტიკურში? არ ჩაეთვლება? და არ დააფინანსებს.
კერძო თეატრებს არ აქვთ მხარდაჭერა, არანაირად.
განწირულები არიან: ერთი წელი, წელიწადნახევარი, ორი წელი და დამთავრდება. თუ უნდათ რომ შეინარჩუნონ, უნდა გადავიდნენ კომპრომისზე, ან პორნოგრაფია აჩვენონ ან რაღაცა, რომ გადარჩნენ.
ვინც ამას არ აკეთებს, გაჭირვებულ მდგომარეობაშია. ურთულესი მდგომარეობაა.
უნდა იცოდეთ, ეს კინოცენტრი არის ჩვენი მთავარი არტერია კინოსი. კინო როგორი წარმატებული იყო, მერე იყო წყვეტა და შემდეგ, აი, „ნაციონალური მოძრაობის“ დროს ჩამოყალიბდა ეს კინოცენტრი, შემდეგ „ქართული ოცნების“ პირობებში კვლავ აგრძელებდა, მუშაობდა და იქ შეიქმნა ველი… სხვადასხვა ხელმძღვანელები იყვნენ – კონკურსის პრინციპი არსებობდა, დაფინანსება არსებობდა, წახალისება არსებობდა და ახალი სისხლი!
ისეთი წარმატებები იყო და ეს გაჩერდა.
რატომ?
იმიტომ, რომ ხელოვანების 70%, ვინც კინოშია, ვინც წარმოადგენს მართლაც ჩვენ ლოკომოტივს კინოში, ბოიკოტში არიან.
არ მიდიან.
ბოიკოტში არიან მსახიობები, რეჟისორები და ტექნიკური პერსონალი.
აი, მათი საჭმელი რომ ამაზეა დამოკიდებული, რას გადაიღებენ? გადავიდა ეს ხალხი რეკლამაში, გადავიდა რაღაცა დროებით სამუშაოზე.
აი, დღეს რომ შეიცვალოს სიტუაცია, დღეს რომ ყველამ შეწყვიტოს ბოიკოტი და დავიწყოთ მუშაობა, 5-6 წელიწადში არც მივალთ იმ დონემდე, სადაც გაგვაჩერეს და სადაც გავჩერდით.
ეს ისეთივე მნიშვნელოვანია მომავალი საქართველოსთვის, როგორც არის სოციალური პრობლემები, როგორც არის ჯანდაცვა, როგორც არის უსაფრთხოება, როგორც არის ონკოპაციენტებისთვის მკურნალობა, კრიმინალი, საქართველოს დამოუკიდებლობა, ჩვენი სტრატეგიული პარტნიორობა – ასეთივე რანგის მნიშვნელობისაა.
შეიძლება თქვენ უბრალოდ არ იცით ამის შესახებ.
იგივე ხდება მხატვრობაში და არაფრით არ შემიძლია არ ვთქვა ლიტერატურა. ლიტერატურა – აი, აქ [ექსპო ჯორჯიაში], 25 წელიწადზე მეტია იმართება წიგნის ფესტივალი. წიგნის ფესტივალი, რომელმაც უპრეცედენტო რამე გააკეთა. ყოველ წელს ვაკვირდები, სულ თავიდან ფილარმონიაში იყო, ცოტა გამომცემელი იღებდა მონაწილეობას. დღეს კი ზოგჯერ ისეთი წარმატება აქვს დღეში 25 000-ს ვერ ატევენ, ისეთი ამბავი ხდება, ამ პავილიონში.
წიგნის ფესტივალი, რომელმაც 2018 წელს უპრეცედენტო რამ გააკეთა ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე, სადაც წარადგინა ქართული კულტურა, როგორც უნიკალური.
მე იქ ვიყავი და ვნახე ეს რა მაღალი დონის ტრიბუნა იყო.
როგორ წარსდგა ჩვენი წარსული, აწმყო და მომავალი. როგორი შეფასება ჰქონდა ჩვენს ინტელექტუალურ მარაგს. მართლაც უპრეცედენტო რამ მოხდა.
დღეს კი წიგნის ფესტივალს არ აქვს დაფინანსება.
არის წვალება – იმან დამაფინანსოს, ამან დამაფინანსოს, იქნებ ვინმემ დამაფინანსოს.
აი, ასეთ მდგომარეობაშია კულტურა.
მუზეუმებზე აღარ ვიტყვი.
დღევანდელი მოცემულობით უმძიმეს მდგომარეობაში ვართ.
ლაშა ჩხვიმიანი, დმანისის თეატრის რეჟისორი, რომელმაც გააცოცხლა დმანისში რაღაცა [თეატრალური] კერა, შექმნა… ეს უნიკალური ადამიანი გაუშვეს [თეატრიდან]…
გადააბარეს თეატრი სხვას, მისცეს დიდი დაფინანსება – ერთი სპექტაკლი არ ჩატარებულა მას შემდეგ.
ყველაზე საშინელება ის არის, როცა ჩავდივართ დმანისში, მინდა ის ახალგაზრდები [ჩვენ ძალიან ბევრ ბავშვთან გვაქვს საქმე] ჩამოვიყვანოთ, ვერ ჩამოდიან თუ ხარ ასოცირებული ამ ხალხთან. ისეთი შიშია დანერგილი. და ამას იცით როგორ ვგრძნობთ ხელოვანი ხალხი და მსახიობები?
კულტურის საკითხი, კულტურის დარგების საკითხი არის ისეთივე მნიშვნელოვანი, როგორც ყველა სხვა საკითხი.
არ იფიქროთ, რომ მოხვალთ ხელისუფლებაში, ყველაფერს მოაწესრიგებთ და ბოლოს – ნუ, კულტურა ხომ თავისთავად, თეატრი… არა, ეს ასე არ არის, ამასობაში დაიკარგება.
იმიტომ, რომ ის ხალხი, ახალგაზრდები, ვინც არიან დღეს, ისინი წავლენ. ისედაც წკიპზე არიან. რამდენხანს შეიძლება უფულოდ, უხელფასოდ, უსიტყვოდ იყო ასეთ მდგომარეობაში?
ხელოვნება და სპორტი ახალგაზრდებისთვის – ეს არის ის, რაც გადაარჩენს ახალგაზრდას ნარკოდამოკიდებულებისგან, სასმელისგან, თამაშისგან, ათასი მავნე რამისგან… აბა როგორ მოხდება? ეს ერთმანეთთან არის კავშირში, ყველაფერი არის კავშირში.
კულტურის სამინისტრო იმის მაგივრად რომ იმით იყოს დაკავებული, აგერ მამაჩემის ხნის ხალხს სანახავი ჰქონდეს… აქვთ უფროსებს, მოხუცებს აქვთ ადგილი სადაც შეუძლიათ წავიდნენ და რაღაცას მოუსმინონ, რაღაცა ნახონ?
არა, ასე არ შეიძლება.
ყველა სეგმენტს აქვს თავისი ადგილი, ესეც კულტურაა. ესეც ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ეს მშენებლობები, რომლებმაც სუნთქვის საშუალება აღარ დატოვეს… ესეც კულტურის ნაწილია.
ერთი რამე მინდა გითხრათ – მეტი ყურადღება უნდა ჩვენ დარგებს, მეტი. არ იფიქროთ, რომ ისინი რაღაცა დადიან და იქნებ თავს გადარჩნენ. ვერ გადავირჩენთ თავს. ჩვენზე გადის ახლა ეს ფრონტის ხაზი.
ერთი 10 წლის წინ უელბეკი, მიშელ უელბეკი გვყავდა ჩამოყვანილი, რუსთაველის თეატრმა უმასპინძლა, ერთ-ერთი გამომცემლობის მოწვევა იყო. ძალიან საინტერესო საუბარი შედგა და შემდეგ ერთმა ფრანკოფონმა, ძალიან სიმპატიურმა ქალმა, ლიტერატორმა რამოდენიმე საკითხზე ჩამოაგდო საუბარი და მათ შორის ძალიან კარგად აღწერა ფრანგული საზოგადოების და საერთოდ ფრანგული ფილოსოფიის სუსტი და მანკიერი მხარე.
უელბეკმა მოუსმინა და მერე ისეთი რამე თქვა: „მართალი ხართო,“ – დაეთანხმა – „დიახ, ეს არის ჩვენი მანკიერი, ჩვენი საზოგადოების მანკიერი მხარე, ეს არის ჩვენი პრობლემაო, მაგრამ ეს ასევე არის ჩვენი საზოგადოების სიძლიერეო“.
აი, ამაში გვჭირდება ჩვენ კულტურა. რომ ჩვენი ნაკლი, ჩვენი პრობლემა დაგვანახოს. 360 გრადუსით მოგვცეს საშუალება ყველაფრის დანახვის, შემდეგ ცვლილების, რაღაც კათარზისის და წინსვლის. აი, ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი.
გაუფრთხილდით კულტურას, შეინარჩუნეთ და გახსოვდეთ მომავალო პოლიტიკოსებო, რომ დღეს ახალგაზრდები ვინც არიან, მაშინაც ძალიან კრიტიკულები იქნებიან შემდგომი ხელისუფლებების მიმართ,“ – თქვა ნინო კასრაძემ სიტყვით გამოსვლისას სამოქალაქო ფორუმზე.
„ახალი საზოგადოებრივი შეთანხმება – საქართველოს გულისთვის“ სპიკერები იყვნენ: ექიმი ვაჟა გაფრინდაშვილი, ჟურნალისტი და ადამიანის უფლებების დამცველი თოზუ გულმამედლი, ფილოსოფოსი ლევან ღამბაშიძე, მსახიობი ნინო კასრაძე, მწერალი დათია ბადალაშვილი,ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი ნინო დობორჯგინიძე და „თავისუფლების მოედნის“ თავმჯდომარე ლევან ცუცქირიძე.
სამოქალაქო ფორუმი: “ახალი საზოგადოებრივი შეთანხმება – საქართველოს გულისთვის” “თავისუფლების მოედნის” ორგანიზებით გაიმართა.
