ახალი მეთოდოლოგიის თანახმად, ქულის განსაზღვრისას აღარ გაითვალისწინებენ ოჯახში შემდეგი საყოფაცხოვრებო ნივთების არსებობას: საბჭოთა ავტომობილები, ტელევიზორი, მაცივარი, სარეცხი მანქანა, გაზქურა, წყლის გამათბობელი ავზი, გაზის წყლის გამათბობელი, გაზის გამათბობელი, ვიდეო ან ციფრული ფოტოკამერა, ვიდეომაგნიტოფონი ან DVD ფლეერი, დენის გენერატორი, კონდიციონერი, სამზარეულოს კომბაინი, ჭურჭლის სარეცხი მანქანა, გათბობისა თუ ცხელი წყლით მომარაგების ინდივიდუალური სისტემა. სააგენტოს ინფორმაციით, სტატუსის განსაზღვრისას ახალი მეთოდოლოგია ორიენტირებული იქნება ოჯახების შემოსავლებზე ან მხოლოდ შემოსავლის მომტან ქონებაზე და სოციალურად დაუცველის სტატუსის მიმღები შეიძლება გახდეს ოჯახი, რომელსაც არ აქვს დამატებითი ბინა, მიწის ნაკვეთი სახნავ-სათესად და ა.შ.
სტატუსის მინიჭების ახალი მეთოდოლოგიის გარდა, იცვლება შემწეობის გაცემის სისტემაც, კერძოდ კი, ქულათა მაჩვენებელი ხუთ კატეგორიად დაიყო. თუ აქამდე შემწეობის გასაცემად მაქსიმალური ქულა 57 000 იყო, ახლა მას კიდევ ორი ჯგუფი 60 000-მდე და 65 000-მდე ქულის მქონე ოჯახები დაემატება. გარდა ამისა, სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორის გაიოზ თალაკვაძის თქმით, იქნება კიდევ ერთი ჯგუფი 65 000-დან 100 000-მდე ქულის მქონე ოჯახებისა, რომლებიც უფრო დაბალი ქულის მქონე ოჯახების მსგავსად, თითოეულ ბავშვზე ყოველთვიურად 10- ლარიან დანამატს მიიღებენ, მიუხედავად იმისა, რომ ეს კატეგორია არ იქნება ბენეფიტის მიმღები.
გაიოზ თალაკვაძე ამბობს, რომ შემწეობის გაცემისას მოხდება სოციალურად დაუცველების დიფერენცირება, ანუ ქულების მიხედვით რამდენიმე ჯგუფად დაყოფა. ეს იმას ნიშნავს, რომ უფრო მეტად გაჭირვებული ოჯახები, მეტ დახმარებას მიიღებენ. ოჯახებს, რომლებსაც 30 000-მდე ქულა ექნებათ, 60 ლარი დახმარება დაენიშნებათ, 60 000 – 65 000 ქულის მქონე ოჯახები კი 30 ლარ დახმარებას მიიღებენ. ასევე, ამჟამინდელი მეთოდისგან განსხვავებით, როცა ოჯახის პირველი წევრი 60 ლარს იღებს და დანარჩენი – 48 ლარს, ახალი მეთოდით ოჯახის ყველა წევრი ყველა დონეზე თანაბარ დახმარებას მიიღებს.
ოჯახები, რომლებსაც უკვე მინიჭებული აქვთ სოციალურად დაუცველის სტატუსი და იღებენ დახმარებას, 2015 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად, მათ მიერ შემუშავებული გრაფიკის მიხედვით გადამოწმდებიან. სოციალური მომსახურების სააგენტოს ხელმძღვანელის თქმით, ეს 120 000-ზე მეტი ოჯახია, ამიტომ მათ გადამოწმებას დრო დასჭირდება და პროცესი, სავარაუდოდ, მომავალი წლის პირველი კვარტალისთვის დასრულდება.
იმ ოჯახებმა, რომელთაც წარსულში მაღალი ქულები მიენიჭათ და ახალი მეთოდით სურთ შეფასება, ხელმეორედ უნდა დაწერონ განცხადება სოციალური მომსახურების სააგენტოში.
სოციალური მომსახურების სააგენტოს წინასწარი გათვლით, ახალი მეთოდოლოგიის ამუშავება რამდენიმე ასეული ათასით გაზრდის სოციალურად დაუცველის სტატუსის მქონე მოსახლეობას.
სტატუსის მინიჭების ახალ მეთოდზე საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო, სოციალური მომსახურების სააგენტო და გაეროს ბავშვთა ფონდი (UNICEF) დაახლოებით ორი წელი მუშაობდა.
როგორ შეარჩიეს ფესტივალში მონაწილე მომღერლები? მუსიკალური ცენტრის თანამშრომლის, აიდა აბუსერიძის განცხადებით, გია სურამელაშვილის ჩამოყვანა მსმენელის გემოვნების გათვალისწინებით გადაწყდა.
„ეს კონცერტი ტარდება ტრადიციული ფესტივალების ფარგლებში. ახლა გაზაფხულის ფესტივალი მოდის და ამის ფარგლებში გაიმართება რამდენიმე კონცერტი. მათ შორის გია სურამელაშვილის. მაყურებლის გემოვნებაზე მოხდა გათვლა, სხვადასხვა მსმენელია და ეს გავითვალისწინეთ“, – აცხადებს ის.
რა თანხაა გამოყფილი ბიუჯეტიდან „გაზაფხულის ფესტივალისთვის“, გია სურამელაშვილის გარდა კიდევ რომელი მომღერლების კონცერტი გაიმართება და რა ჰონორარია მათთვის გათვალისწინებული? – ამის შესახებ ხელოვნებისა და მუსიკის ცენტრის წარმომადგენლებს ამ დროისთვის ინფორმაცია არ აქვთ.
„ჩვენ 6 ან 8 აპრილს გვექნება პრესკონფერენცია და ამ კითხვებზე პასუხს მაშინ მოგაწვდით“, – ამბობს ცენტრის პიარ-ხელმძღვანელი სალომე ცეცხლაძე.
„დეკლარირება შესაძლებელია ინტერნეტის საშუალებით ან/და მითითებული საბანკო დაწესებულების მეშვეობით. ელექტრონული დეკლარაციის წარდგენის შემდგომ, თქვენ მიერ დეკლარაციაში მითითებულ საბანკო ანგარიშზე, დაგიბრუნდებათ დაუბეგრავი მინიმუმის შესაბამისი თანხა „დაუბეგრავი მინიმუმის გამოქვითვის შესახებ“ დეკლარაციის რეგისტრაციიდან 3 თვის განმავლობაში. ამასთან, თუ თქვენ 2013 კალენდარული წლის მიხედვით ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალზე არ გისარგებლიათ დაუბეგრავი მინიმუმის გამოქვითვის უფლებით, შეგიძლიათ მიმართოთ შემოსავლების სამსახურს, არაუგვიანეს 2015 წლის 30 სექტემბრისა“, – აღნიშნულია შემოსავლების სამსახურის განცხადებაში.
რაულ თავართქილაძის განცხადებით, აჭარაში ძალოვანი უწყებების თანამდებობზე თბილისიდან 15 კადრი დაინიშნა, რაც მისი თქმით, დისკრიმინაციული პოლიტიკაა.
„აჭარის მთავარი სამმართველოს უფროსი ბესიკ ამირანაშვილი თბილისიდან დანიშნეს. მის მოადგილედ მირიან თოფურიძეც დაინიშნა, რომელიც ასევე თბილისელია. არაადგილობრივი კადრები არიან, ბათუმის სამმართველოს უფროსი ლაშა გოგინაშვილი, ქობულეთის სამმართველოს უფროსი ზაქარია გურჩიანი, ხელვაჩაურის სამმართველოს უფროსად კვილცეცხლაშვილი და კიდევ სხავ თანამდებობის პირები, ვფიქრობ, ეს არის მიზანმიმართული პოლიტიკა “- აცხადებს, რაულ თავართქილაძე.
რაულ თავართქილაძის თქმით, პატრულის თანამშრომლებს ახალმა უფროსმა გეგმაც დაუწესა: „დღეში მინიმუმ 20 ოქმი უნდა დაიწეროს, რაც აისახა კიდეც ჯარიმებზე“- აცხადებს ის.
ზვიად ჩიხლაძემ ქუჩებში საინფორმაციო ფლაერები დაარიგა, სადაც გარდა ჯარიმების ოდენობისა, მითითებულია გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ცხელი ხაზის ნომერი – 153. მოქალაქეებს საშუალება აქვთ გარემოს დანაგვიანების ფაქტის დაფიქსირებისას ცხელ ხაზზე შეტყობინება დატოვონ, რაზეც დეპარტამენტის სწრაფი რეაგირების ჯგუფი დაუყოვნებლივ რეაგირებას მოახდენს.
ნარჩენების მართვის კოდექსით გათვალისწინებული ახალი რეგულაციები ძალაში მიმდინარე წლის 15 იანვრიდან შევიდა.
სიტყვიერი დაპირისპირება “ნაციონალური მოძრაობის” წევრს, დეპუტატს ბაქარ ბარამიძესა და საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილეს გურამ ანანიძეს შორის მას შემდეგ დაიწყო, როცა გურამ ანანიძემ ბაქარ ბარამიძეს წინა მოწვევის საკრებულოს მუშაობა შეახსენა.
„რას შედარებას მეუბნები, რა გაქვს გაკეთებული, კაი რა ახლა, გაჩუმდი ძალიან გთხოვ…..გაჩუმდი-მეთქი გეუბნები…“ – ამ სიტყვებით მიმართა ბაქარ ბარამიძემ საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილეს, გურამ ანანიძეს.
ანანიძემ დეპუტატს ურჩია „ადამიანურად მოქცეულიყო“: „შენს გარდა შეურაცმყოფელი სიტყვებით იჭიმება აქ ვინმე?! ვერ გევიგე, რა გამიხდი იმისთანა, ადამიანი ხარ და ადამიანურად მოიქეცი!“
ბაქარბარამიძე: „ შენ გეშლება რაღაც ლაპარაკი… რა უნდა გელაპარაკო შენ… რომელი იყობ შერაცხმყოფელი სიტყვა, გეკითხები? რომელი იყო-მეთქი? ცოტა ხმა ჩაიგდე, მე შენ გეუბნები, ამას უყურე ერთი!“
გურამ ანანიძე: “მიყურე მერე!“
ბაქარ ბარამიძე: „რა უნდა გიყურო, მაგარი შესახედავი ხარ, რომ გიყურო!“
ამის შემდეგ ბაქარ ბარამიძემ საკრებულოს სხდომათა დარბაზი დატოვა. გურამ ანანიძემ კი განაცხადა, რომ დეპუტატს „სერიოზულ პრობლემებს“ შეუქმნიან: „ბევრ შეცდომას უშვებს მაგი და სერიოზულ პრობლემებს შევუქმნით“.
„საკრებულოს დარბაზში როცა ვართ საკრებულოს წევრები, პირველ რიგში იმ სივრცეს უნდა ვსცეთ პატივი და საკითხი ისე დაისვას, რომ შეურაცხყოფა არავის მიაყენო, ეს არ უნდა იყოს პირადი ანგარიშსწორების ადგილი, ან კიდევ ვიწრო პარტიული ნიშნით რაიმეს გარჩევა“ – განაცხადება საკრებულოს წევრმა უშანგი ბერიძემ „ბათუმელებთან“.
საკრებულოს თავმჯდომარე ამირან ცინცაძე კი ამბობს, რომ ჩხუბი და კამათი პარლამენტშიც კი ხდება და აქ გასაკვირი არაფერია: „ჩხუბი და კამათი პარლამენტშიც ხდება და აქ თუ მოხდება მერე რა მაგით? მე არ გამიგია შეურაცმყოფელი სიტყვები, შეგინება და ზედმეტი რამე არ ყოფილა, საქმეზე კამათი იყო და იქნება ყოველთვის“ – აცხადებს ქედის საკრებულოს თავმჯდომარე.
შპს „ელიტ პროდაქშენის“ დირექტორი რუსლან ირემაძე ამბობს, რომ „სანდასუფთავებამ“ მისი კომპანია არასაკმარისი კვალიფიკაციის გამო დაიწუნა. „ხიდები, გზები და რაღაც არხები მაქვს სოფლებში გაკეთებული და ვფიქრობ, შევძლევდი კონტეინერების დამონტაჟებასაც“, – გვეუბნება ის.
„სანდასუფთავების“ ხელმძღვანელი დავით ასამბაძე „ბათუმელებთან“ ამბობს: „ოთხჯერ ჩავარდა და ხელახლა გვაქვს გამოცხადებული. ჩაშლის მიზეზი ის იყო, რომ არც ერთი განცხადება რა შემოვიდა. თუ კიდევ არ გამოჩნდა მსურველი, რა უნდა ვქნათ, კიდევ უნდა გამოვაცხადოთ“.
ნაგავშემკრები კონტეინერები, რომლებიც მიწის ქვეშ უნდა დამონტაჟდეს, „სანდასუფთავების“ ხელმძღვანელის თქმით, ანტისეპტიკური მასალითაა დამზადებული და გარემოს არ აზიანებს. მისი განთავსება ძირითადად ხიმშიაშვილის დასახლებაში იგეგმება. 50 კონტეინერი გასულ წელს შეისყიდეს, რაშიც 455 ათასი ლარი დაიხარჯა. ერთი კონტეინერის ფასი 9100 ლარია.
კონტეინერების დამონტაჟების სატენდერო ფასი 65 ათასი ლარია. მეხუთედ გამოცხადებულ ტენდერში წინადადებების მიღება 1 აპრილს დაიწყება და 3 აპრილს დასრულდება.
გვინდა დიდი სიყვარული და პატივისცემა გამოვხატოთ მის მიმართ, ვუსურვოთ ჯანმრთელობა და შემდგომი წინსვლა, ასევე საჯაროდ გამოვთქვათ ჩვენი გულწრფელი დამოკიდებულება და გვინდა ვუამბოთ ჩვენი ქალაქის საზოგადოებას, მისი წვლილის შესახებ როგორც უნივერსიტეტის ასევე, ქალაქის, ქვეყნის, კულტურულ საგანმანათლებლო ცხოვრებაში.
მარინე გიორგაძე თითქმის სამი ათეული წელია მოღვაწეობს ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ის წარმატებით ხელმძღვანელობს ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტს, დიდი პატივისცემითა და სიყვარულით სარგებლობს სტუდენტებსა და კოლეგებში, როგორც აკადემიური დონის ინტელექტუალი, პროფესიონალი, გულისხმიერი კოლეგა, შესანიშნავი დეკანი და საიმედო მეგობარი. ნიჭიერებით, გამჭრიახი გონებით, დახვეწილი იუმორით, უშუალობითა და გაწონასწორებული ხასიათით გამორჩეულ ქალბატონს არასოდეს ღალატობს ზომიერების გრძნობა, პრინციპული, უაღრესად შრომისმოყვარე და ობიექტურია.
განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს მარინე გიორგაძის ბრწყინვალე ორგანიზატორული ნიჭი. მისი ხელმძღვანელობით არაერთი საინტერესო და მაღალი დონის სამეცნიერო ღონისძიება ჩატარებულა უნივერსიტეტში, მათ შორის საერთაშორისო კონფერენციე-ბი – „ჰუმანიტარული მეცნიერებები ინფორმაციულ საზოგადოებაში“ და ორი სიმპოზიუმი ლექსიკოლოგიაში.
მარინე გიორგაძე 30-მდე სამეცნიერო პუბლიკაციის, მონოგრაფიისა და რამდენიმე სახელმძღვანელოს ავტორია. ის ათი მოგებული საგრანტო პროექტის ავტორი და მონაწილეა, ასევე აქტიურად მონაწილეობს საერთაშორისო კონფერენციებსა და ტრენინგებში. ქალბატონმა მარინემ დიდროს სტიპენდიით სტაჟირება გაიარა საფრანგეთში. მისი ძალისხმევით უნივერსიტეტში გაიხსნა ნეოგრეცისტიკის კაბინეტი, რომელიც მდიდარია ანტიკური ლიტერატურით.
მარინე გიორგაძეს კარგად იცნობენ და დიდ პატივს სცემენ ქართულ და უცხოურ სამეცნიერო წრეებში. ამის დასტურია ის ფაქტი, რომ ის არის ბიზანტინოლოგთა საერთაშორისო ასოციაციის საქართველოს კავშირის გამგეობის წევრი და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციის – IEMC-UNESCO (Intercultural Euro-Mediterranean Center (IEMC) for Unesco), – ვიცე-პრეზიდენტი.
რა თანამდებობაზეც არ უნდა იყოს ქალბატონი მარინე გიორგაძე, იქნება ეს უნივერსიტეტის რექტორი, ფაკულტეტის დეკანი თუ დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ერთი რამ ცხადია, ის ერთ-ერთი თვალსაჩინო სამეცნიერო და საზოგადო მოღვაწეა, რომელიც ქვეყნის, ჩვენი ქალაქისა და უნივერსიტეტის ღირსეული წარმომადგენელია.
ახალი სერვისი, როგორც სამინისტროში აცხადებენ, ხელს შეუწყობს სმენადაქვეითებული პირების დამოუკიდებლობას და ინტეგრაციას საზოგადოებაში. მსგავსი კომპლექსური მომსახურება – SMS და ვიდეო ზარი, მხოლოდ სამ ევროპულ ქვეყანაში, ჩეხეთის რესპუბლიკაში, საფრანგეთსა და მალტაშია დანერგილი.
112-ის ახალი მომსახურება, როგორც პროექტის ინიციატორები აცხადებენ, შეესაბამება ევროკავშირის სტანდარტებს და პირდაპირ პასუხობს, როგორც საქართველოს მთავრობის პრიორიტეტებს, ასევე საქართველოს სახალხო დამცველის რეკომენდაციებს.
დღევანდელ პრეზენტაციაზე, რომელიც აჭარის პოლიციის მთავარ სამმართველოში 12 საათზე გაიმართება წარმოდგენილი იქნება დეტალური ინფორმაცია 112-ის ახალი სერვისის შესახებ, მათ შორის, ვიდეო რგოლები და საინფორმაციო მასალები, რომლებიც მარტსა და აპრილში საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გავრცელდება. პრეზენტაციის დროს სერვისის მომხმარებელ ყრუ და სმენადაქვეითებულ პირებს შესაძლებლობა ექნებათ ადგილზე დარეგისტრირდნენ 112-ის მონაცემთა ბაზაში და თავად შეამოწმონ ახალი მომსახურების გამართულობა.
112-ის ინიციატივა ხორციელდება გაეროს განვითარების პროგრამისა (UNDP) და შვედეთის მთავრობის მხარდაჭერით. სერვისის შემუშავებაში აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს ყრუთა კავშირი. ხოლო გაეროსა და შვედეთის ელჩებმა მონაწილეობა მიიღეს საინფორმაციო კამპანიაში, რომლის მეშვეობითაც ინფორმაცია ახალი სერვისის შესახებ ვრცელდება სატელევიზიო ეთერსა და სოციალურ მედიაში.
შს სამინისტროს ინფორმაციით, 112“-ის უფასო SMS და ვიდეო ზარის სერვისი განკუთვნილია მხოლოდ ყრუ და სმენადაქვეითებული პირებისთვის. სერვისით სარგებლობისთვის საჭიროა წინასწარი რეგისტრაცია. სარეგისტრაციო ფორმის შევსება შესაძლებელია 112-ის ვებ-გვერდზე www.112.ge. ყრუ და სმენადაქვეითებულ პირებს, გადაუდებელ შემთხვევებში აქვთ შესაძლებლობა მოკლე ტექსტური შეტყობინებისა და ვიდეო ზარის საშუალებით დამოუკიდებლად დაუკავშირდნენ 112-ს. გადაუდებელი დახმარების შესახებ შემოსული შეტყობინება სასწრაფო-სამედიცინო დახმარებას, საპატრულო პოლიციასა და სახანძრო/სამაშველო სამსახურს გადაეცემა. ყრუ და სმენადაქვეითებული პირებისგან შემოსულ შეტყობინებებს მიიღებენ ჟესტური ენის მცოდნე ოპერატორები.
2015 წლის ზაფხულის სეზონის მოახლოებასთან დაკავშირებით, აჭარის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი რეგიონში არსებული ტურისტული ობიექტების თანამშრომელთა გადამზადების კურსებს სერვისის სამი მიმართულებით ახორციელებს. ტრენინგები უკვე ჩაუტარდათ რეგიონის ტურისტული სააგენტოების წარმომადგენლებს, განთავსების ობიექტების ადმინისტრატორებსა და მენეჯერებს.
დეპარტამენტის ცნობით, წელს პირველად გადამზადების კურსებში ჩართული არიან ტურისტული კომპანიები. ტრენინგი ტურისტული ობიექტების მენეჯერების როგორც მმართველ, ასევე საშუალო რგოლს ჩაუტარდებათ. ამ ეტაპზე სულ 155 კადრი გადამზადდება.
3 აპრილს უნივერსიტეტის აკადემიურმა პერსონალმა რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი უნდა აირჩიოს. რამდენი ხნით ირჩევენ მოვალეობის შემსრულებელს და თქვენი ინფორმაციით, ვის აქვს არჩევნებში მონაწილეობის სურვილი? შეიძლება თუ არა კანდიდატები იყვნენ რექტორის არჩევნებში მონაწილე პირები, მათ შორის თქვენც?
კანონმდებლობა პირდაპირ არ განსაზღვრავს რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის უფლებამოსილების ვადას, მაგრამ კანონი ითვალისწინებს, რომ მისი არჩევის შემდეგ აკადემიურმა საბჭომ უნდა გამოაცხადოს რექტორის არჩევნები. როგორც ჩემთვის ცნობილია, დღევანდელი მდგომარეობით, რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად დარეგისტრირებულია მხოლოდ ერთი კანდიდატი, რექტორის მოქმედი მოადგილე, ბატონი ირაკლი ბარამიძე. კანდიდატების რეგისტრაციის ვადა ორშაბათს [30 მარტს] იწურება და შესაძლებელია კანდიდატების რიცხვი გაიზარდოს. რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის არჩევნების შემდეგ კი, აკადემიურმა საბჭომ უნდა აირჩიოს რექტორი ყოფილი რექტორის უფლებამოსილების დარჩენილი ვადით, ანუ 2016 წლის მაისამდე. რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, რომელსაც ახლა ავირჩევთ, არ არის რექტორი, ის არ თავმჯდომარეობს აკადემიურ საბჭოს და არის დროებითი მოვალეობის შემსრულებელი, მაგრამ ეს თანამდებობა მნიშვნელობას იძენს იქედან გამომდინარე, რომ პირდაპირ, მთელი კოლექტივის მიერ აირჩევა. კანდიდატი რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის არჩევნებზე შეიძლება იყოს ჩვენი უნივერსიტეტის სრული ან ასოცირებული პროფესორი, რომელიც წარადგენს შესაბამის დოკუმენტაციას საარჩევნო კომისიაში.
ეს არის მთავარი პირობა, მაგრამ მე როგორც წინა არჩევნების დროს, ისე ახლა, ყურადღებას ვამახვილებ და მოვითხოვ, რომ დაცული იყოს კანონმდებლობის მოთხოვნა, მოქმედი რექტორის მოადგილე გადადგეს ამ თანამდებობიდან და ისე მიიღოს მონაწილეობა არჩევნებში. რექტორის მოადგილეს, რომელსაც სამსახურებრივად ექვემდებარება ყველა პროფესორი, მეცნიერ-თანამშრომელი ანუ ამომრჩეველი, ასევე საარჩევნო კომისია, აქვს ყველა საშუალება აქტიურად გამოიყენოს ადმინისტრაციული რესურსი. პირადად მე 16 მარტს განვაცხადე, რომ ვაპირებ მივიღო მონაწილეობა უნივერსიტეტის რექტორის არჩევნებში, როდესაც ის დაინიშნება. რაც შეეხება რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის არჩევნებს, მოგეხსენებათ, ვარ აკადემიური საბჭოს წევრი და თუ ამირჩევენ რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის ადმინისტრაციულ თანამდებობაზე, უნდა დავტოვო აკადემიური საბჭოს წევრობა. აქედან გამომდინარე, ამ ეტაპზე არ ვარ ჩამოყალიბებული, მივიღებ თუ არა მონაწილეობას ამ არჩევნებში.
უნივერსიტეტის რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი თანამდებობაზე რჩება აკადემიური საბჭოს მიერ არჩეული რექტორის დამტკიცებამდე. თქვენ ამბობთ, რომ თუ მოვალეობის შემსრულებელი იყრის კენჭს უნივერსიტეტის რექტორის არჩევნებზე, ეს ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენების რიკს შეიცავს, თუმცა ბოლო არჩევნებმა თქვენი შიში არ დაადასტურა. რას ეყრდნობოდა თქვენი არგუმენტები?
დიახ, ეს არის ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენების რისკი და შესაძლებლობა, რაც არ გააჩნიათ სხვა კანდიდატებს. აქ უკვე დარღვეულია არჩევნების მთავარი პრინციპი, რომ ყველა კანდიდატი თანასწორ პირობებში უნდა იყოს და ამომრჩეველს შეეძლოს თავისუფლად გააკეთოს თავისი არჩევანი. ამ არგუმენტს ისიც ადასტურებს, რომ არ გაგვაჩნია მოქმედი წესები, რომლებიც დაადგენდა ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენების შემთხვევების გამოვლენის მექანიზმს და კანდიდატის მიმართ სანქციის გამოყენებას. ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენება არ დასტურდება მხოლოდ არჩევნების შედეგებით და არავინ იცის, თუ რამდენ ხმას მიიღებდა კონკრეტული კანდიდატი, თუ არ იქნებოდა ადმინისტრაციულ თანამდებობაზე.
სოციალურ ქსელში დაწერეთ: „როგორ აქტიურად მოვითხოვდით რექტორის მოვალეობის დროებითი შემსრულებლის არჩევას პირდაპირი წესით, მაგრამ საინტერესოა, რომ არც ამომრჩევლები იმჩნევენ არაფერს, არც კანდიდატები ჩანს სადმე, არც საარჩევნო კამპანია, არც კანდიდატთა გეგმებია საჭირო, აღარც ჟურნალისტები, მოქმედი კანდიდატი ადმინისტრაციულ თანამდებობაზე (რატომღაც შვებულებაში არჩევნების წინ), მისდამი დაქვემდებარებული ამომრჩევლები, საარჩევნო კომისია, ადმინისტრაცია და ა.შ. რა ხდება, აბა ვის რა მოსაზრება აქვს?! მე კი ვიცი, მაგრამ მაინც..“ რა იცით კონკრეტულად?
ეჭვი მაქვს, რომ ადმინისტრაციამ მოქმედი რექტორის მოადგილის სასარგებლო საარჩევნო პირობები დაადგინა. ვგულისხმობ, რომ ადმინისტრაციამ აკადემიურ საბჭოს შესთავაზა ისეთი საარჩევნო პირობები, რომელიც თითქმის არ ითვალისწინებს წინასაარჩევნო კამპანიას. საბუთების მიღება მთავრდება 30 მარტს, ხოლო 3 აპრილს არის დანიშნული არჩევნები. აკადემიურმა საბჭომ მოხსნა ადმინისტრაციულ თანამდებობასთან დაკავშირებული შეზღუდვა. ასევე კანდიდატებს არ მოეთხოვებათ საარჩევნო პროგრამის გაცნობა ამომრჩევლისთვის. ასეთ მოკლე დროში არ ვიცი რამდენად არის შესაძლებელი რეალურად ამომრჩევლებმა მიიღონ ობიექტური გადაწყვეტილება კონკრეტული კანდიდატების სასარგებლოდ. სამწუხაროდ, ჩემი ეს მოსაზრებები არ გაითვალისწინა აკადემიურმა საბჭომ და მიიჩნია, რომ ეს იყო რექტორის დროებით მოვალეობის შემსრულებლის არჩევა და არ იყო აუცილებელი მსგავსი მოთხოვნები.
თქვენი, როგორც იურისტის და აკადემიური საბჭოს წევრის მოსაზრებით, რამდენად სწორია, როცა მოვალეობის შემსრულებელს ირჩევს უნივერსიტეტის აკადემიური პერსონალი, ხოლო რექტორს მხოლოდ 8 ადამიანი [აკადემიური საბჭო], არაერთხელ გაისმა ამ არჩევნებზე მოსაზრება, რომ ეს არ არის სამართლიანი მიდგომა. თქვენ ეთანხმებით ამას?
ეს წესი (მოვალეობის შემსრულებლის არჩევა პირდაპირ) დადგინდა 2013 წლის 6 სექტემბერს და ამით თითქოს საუნივერსიტეტო დემოკრატიის განვითარებას შეუწყო ხელი კანონმდებელმა. ასეთი პირდაპირი წესით (მთელი კოლექტივის მიერ) რექტორს ბევრ ევროპულ ქვეყანაშიც კი არ ირჩევენ. 2005 წლიდან ამ ცვლილებამდე, როგორც რექტორის მოვალეობის შემსრულებელს, ისე რექტორს ირჩევდა უნივერსიტეტის აკადემიური საბჭო. რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის არჩევის აღნიშნული წესი აშკარად კონფლიქტს ქმნის უნივერსიტეტში და სერიოზული საფრთხე შეიძლება აღმოჩნდეს უნივერსიტეტის ფუნქციონირებისა და განვითარებისათვის. წარმოუდგენელია რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის არჩევა ხდებოდეს პირდაპირ კოლექტივის მიერ, ხოლო რექტორს ირჩევდეს აკადემიური საბჭო. აღნიშნული წესით არჩევნების შედეგები შეიძლება გახდეს აკადემიური საბჭოს საქმიანობაზე ზემოქმედების მექანიზმი და ხელი შეუშალოს მის ნორმალურ ფუნქციონირებას. ასეთ პირობებში აკადემიური საბჭო, რომელმაც რექტორი უნდა აირჩიოს, ვერ იქნება თავისუფალი. ამიტომაც მომავალში აკადემიური საბჭოს შემადგენლობა უნდა გაფართოვდეს, გაიზარდოს მისი როლი უნივერსიტეტის მართვაში და ეს მოხსნის ბევრ პრობლემას. სამომავლოდ კანონმდებლობამ უნდა დაუშვას როგორც რექტორის, ისე დროებითი მოვალეობის შემსრულებლის არჩევის ერთიანი წესი. სხვა შემთხვევაში კონფლიქტს ვერ ავიცილებთ. დღეს უნდა ვიმოქმედოთ მოქმედი კანონის მიხედვით, მაგრამ არ გამოვრიცხავ მომავალში მე პირადად, როგორც ამ დარგის სპეციალისტმა, ეს კანონი გავასაჩივრო საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში.
ელოდით თუ არა 16 მარტს რექტორის არჩევნებზე იმ შედეგებს, რაც დაფიქსირდა? იყო რაიმე მოულოდნელი თქვენთვის ამ არჩევნებში?
შესაძლებელია სხვა შედეგებიც დამდგარიყო 16 მარტს არჩევნებზე. დიდ პატივს ვცემ ჩემს კოლეგებს აკადემიურ საბჭოში, ნუ მიწყენენ, მაგრამ მათი ნაწილი იყო სუბიექტური, რამაც განაპირობა ეს შედეგები. ფაქტია, რომ კანდიდატთა სტრატეგიული ხედვები, ცოდნა და გამოცდილება არ იყო მნიშვნელოვანი ამ არჩევნებზე.
ჩვენი ინფორმაციით 16 მარტს გამართული რექტორის არჩევნების წინ აკადემიური საბჭოს წევრებზე იყო ზეწოლა, მათ ურჩევდნენ ხმა მიეცათ კონკრეტული კანდიდატისთვის. რა იცით ამის შესახებ?
გავრცელდა ასეთი მოსაზრება, მაგრამ საბჭოს კონკრეტულ წევრებზე ზეწოლის შესახებ ვერაფერს გეტყვით. ეს უმჯობესია საბჭოს წევრებს ჰკითხოთ.
ერთ-ერთ კანდიდატთან, ანთაზ ქიქავასთან დაკავშირებით მინდა გკითხოთ, რომლის სახელსაც აბაშიძის მთავრობის დროს კომენდანტის საათის გამოცხადება უკავშირდება. ამ კანდიდატმა ყველაზე მეტი – სამი ხმა მიიღო. აკადემიურ საბჭოზე განხილული იყო ანთაზ ქიქავას პოლიტიკური წარსული?
აკადემიური საბჭოს სხდომაზე ეს საკითხი არ განხილულა. ბოლო თვეების განმავლობაში მე საპატიო მიზეზით მხოლოდ ერთ სხდომას არ ვესწრებოდი და არ ვიცი, ამ დროს თუ განიხილეს. ვფიქრობ, აკადემიური საბჭოს სხდომაზე პოლიტიკური საკითხები არც უნდა განიხილებოდეს. რაც შეეხება ამ კანდიდატის მიერ ყველაზე მეტი ხმის მიღებას, ვფიქრობ, ეს ასევე სუბიექტური გადაწყვეტილების შედეგი იყო.
შს სამინისტროს ინფორმაციით, სამართალდამცველებმა დაკავებულის კუთვნილი ავტომანქანის ჩხრეკისას 16 შეკვრად დაფასოებული 25,95 გრ ნარკოტიკული ნივთიერება ამოიღეს, რომელიც ექსპერტიზის დასკვნით 6,496 გრ ჰეროინს შეიცავს. მამუკა ბ-ს ნარკოტიკი ჯინსის შარვლებში ჩაკერებული სპეციალური სამალავებით უკანონოდ გადაჰქონდა. დაკავებული აღიარებს ჩადენილ დანაშაულს.
გამოძიება განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების უკანონო შეძენა-შენახვის და საქართველოში უკანონოდ შემოტანის ფაქტზე მიმდინარეობს (საქართველოს სსკ-ს 260-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით და 262 -ე მუხლის 4-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით.)
– ჩვენ 2013 წლის აპრილში გავაკეთეთ 17-დღიანი ველოტური საქართველოს მასშტაბით. ჯუმბერ ლეჟავა აპირებდა უკრაინაში მოგზაურობას, მაგრამ 2014 წელს უკრაინაში განვითარებულმა მოვლენებმა შეცვალა გეგმები, ველოტური უკრაინაში გადაიდო. 2014 წლის 22 ივლისს გადაწყდა, რომ გაემგზავრებოდა. 23 ივლისს მეგობრებმა 75 წლის იუბილე გადავუხადეთ. 25 ივლისს კი გამაგებინეს, რომ გულის სტენდირების ოპერაციის შემდეგ გარდაიცვალა. ჯუმბერ ლეჟავა მსოფლიოში განუმეორებელი პიროვნება იყო. მე როგორც მისმა მეგობარმა, როგორც მისმა მოსწავლემ, როგორც რიგითმა მოქალაქემ მივიჩნიე საჭიროდ, რომ გამეგრძელებინა მისი დაგეგმილი გზა. 2014 წლის 24 აგვისტოს კიევიდან ავიღე სტარტი ველოსიპედით და შემოვუარე მთელს უკრაინას, დონეცკისა და ლუგანსკის ოლქების გარდა 5 000 კილომეტრი გავიარე ორთვე-ნახევარში. ამის დასრულების შემდეგ დავბრუნდი საქართველოში და დავგეგმე სამშვიდობო ველოტურები. 2014 წლის 20-25 დეკემბერს თბილისიდან აფხაზეთისა და სამაჩაბლოს ადმინისტრაციული საზღვრები გავიარე. ვხვდებოდი საზღვრისპირა რეგიონის მოსახლეობას. 2015 წლის 25 თებერვლიდან ვიმყოფები ველოტურში – „საქართველო მშვიდობისთვის“. 11 მარტს ძლიერად დავეცი – ქობულეთიდან გავედი, სოფელ ლეღვამდე არ ვიყავი მისული: იქ შემემთხვა ეს ამბავი. არ მახსოვს როგორ წავიქეცი. მარჯვენა ხელის იდაყვი მეღრძო და თავის ქალა დამიზიანდა. ალბათ რამდენიმე ხნით ავიღებ ტაიმ-აუტს.
–რეაბილიტაციისთვისრადროდაგჭირდებათ?
– ჯერჯერობით ვერაფერს გეტყვით. ცოტა ხანი ჩემს ჯანმრთელობაზე მინდა ვიზრუნო. როცა მოვმჯობინდები, მინდა ამ პროექტს მაქსიმალურად მივხედო. ისევე იმ ადგილიდან განვაგრძობ მოგზაურობას ცოტა ხანში და იმედია ამ მისიას შევასრულებ.
–რატომჰქვიაპროექტს „საქართველომშვიდობისათვის“?
– გვინდა, რომ საქართველო გამოვიყვანოთ მოწინავე რეგიონად კავკასიაში. ჯუმბერ ლეჟავა, ლეგენდარული ველომოგზაური, ჩვენი მოქალაქე იყო და გვინდა მისი სახელით სამშვიდობო ველომოგზაურობა გაგრძელდეს. პროექტის ტური თბილისი-ბაქო-ერევანის შემდეგ იქნება „კავკასია მშვიდობისათვის“.
– 2015 წლის 25 თებერვლიდან გავიარე თბილისი, მცხეთა, დუშეთი, ავედი თიანეთში, ახმეტაში ჩამოვედი, თელავი, ყვარელი, ლაგოდეხი, სიღნაღი, დედოფლისწყარო, გურჯაანი, საგარეჯო, რუსთავი, გარდაბანი, მარნეული, ბოლნისი, დმანისი, დავბრუნდი ისევ მარნეულში და გადავედი თეთრიწყაროში, იქიდან – წალკაში. წალკიდან გზა ვეღარ განვაგრძე, რადგან ტიკმატაშის უღელტეხილი (იგივე წალკა-ფარავანის უღელტეხილი) ამ დროს მგლებით სავსეა, ჩაკეტილი იყო და არ გამიშვეს. ასევე ჩაკეტილი იყო გოდერძის უღელტეხილი _ სამცხე-ჯავახეთი ამ ეტაპზე გამოვტოვე. დავბურნდი და მოგზაურობა ხულოდან გავაგრძელე. სამცხეჯავახეთს თბილისი-ბაქო-ერევნის ველოტურის ფარგლებში შემოვივლი, ერევნიდან გადმოვალ ქალაქ გიუმრით ნინოწმინდაში. გავლილი მქონდა 800-ზე მეტი კილომეტრი. სამწუხაროდ ასეთი რამ შემემთხვა – არადა, ძალიან მომართული ვიყავი. ეს ერთგვარი გაკვეთილი იქნება, თუ რამდენად საჭიროა ჩემთვის და ყველა ველომოგზაურისთვის უფრო მეტი წინდახედულება.
–სადდასრულდებაპროექტი „საქართველომშვიდობისათვის“?
– საქართველო მშიდობისათვის თბილისში 25 მარტს უნდა დასრულებულიყო, მაგრამ არ ვიცი, რამდენად შევძლებ რეაბილიტაციას.
–მოგზაურობისფარგლებშისამაჩაბლოსადააფხაზეთისადმინისტრაციულსაზღვრებთანმიხვედით. რაარისთქვენიმიზანი, რატომ მიდიხართ ამ საზღვრებთან?
– საზღვრებს მიღმა ხალხი ცხოვრობს. ჩემი მოგზაურობის მიზანია საზოგადოებასთან დაახლოება, კავშირის აღდგენა, ჯანსაღი ცხოვრების პოპულარიზაცია. ვფიქრობ, ველომოგზაურობა სახალხო დიპლომატიაა.
–რამდენხანსაპირებთველომოგზაურობას?
– 45 წლის გავხდები ივნისში. ადამიანმა სიცოცხლის მანძილზე რეალიზება უნდა გაუკეთოს საკუთარ ენერგიას, ცოდნას. ამის მაგალითი იყო ჯუმბერ ლეჟავა. სანამ ცოცხალი ვარ, ვიმოგზაურებ.
ანა ნიკოიანი ვარჯიშისას | ბათუმის #10 საჯარო სკოლა
– ანა როდისდაიწყემაგიდისჩოგბურთისთამაში?
– 10 წლის ვიყავი, როდესაც მაგიდის ჩოგბურთის თამაში დავიწყე. გიორგი სარხაიანმა მასწავლა. ის დღემდე მავარჯიშებს და ჩემი მწვრთნელია. ერთ დღეს მამაჩემი მოვიდა სახლში და მითხრა – ხვალ წახვალ ვარჯიშზე. ასე დავიწყე მაგიდის ჩოგბურთზე სიარული.
ადრე მამაც თამაშობდა მაგიდის ჩოგბურთს, იცნობდა გიორგი სარხაიანს. მან შესთავაზა, რომ მივსულიყავი და მესწავლა. მახსოვს ჩემი პირველი შეჯიბრება. მაშინ ჩემზე ძლიერებიც იყვნენ და ძალიან მინდოდა მოგება, მაგრამ, სამწუხაროდ, ვერ შევძელი. თუმცა შემდეგში
უფრო და უფრო ვუმატებდი ვარჯიშს და გავხდი საქართველოს ჩემპიონი. პირველად ჩოგანი რომ დავიჭირე ხელში, არც ისე მომწონდა ეს სპორტი, ახლა კი ყოველდღე უფრო და უფრო მომწონს.
– სკოლის მერე სახლში მივდივარ 5-ის ან 6-ის ნახევარზე, შემდეგ – ვარჯიშზე, სახლში გვინ ვბრუნდები. თითქმის დრო არ მაქვს გართობისთვის. თუმცა ვარჯიში ჩემთვის გართობაცაა და ყველაფერი.
– მალე მივდივართ ერევანში შეკრებაზე. შემდეგ აჭარის პირველობაა და აჭარის გუნდი მიდის საქართველოს ჩემპიონატზე. შემდეგ კი, ვაპირებ მონაწილეობა მივიღო 2015 წლის ევროპის ჩემპიონატში.
მე მადლობას ვუხდი ყველას – პოლიტიკოსებს, ბიზნესმენებს და ასევე ამ ორ ერს.
ილდირიმ აჯარი
მე საქართველოში საზღვრის გახსნის დღიდან შემოვედი საქართველოში. დღეს უკვე აღარ არის საზღვარზე ბიუროკრატიული დაბრკოლებები. აჭარა ჩემი წინაპრების სამშობლოა. აქ მე თავს თავისუფლად ვგრძნობ. ბედნიერი ვარ, როცა აჭარის ჰაერით ვსუნთქავ. აჭარის და თურქეთის ურთიერთობა ახალ ეტაპზე გადავიდა – ბათუმში თურქეთის კონსულის იასინ თემიზხანისა და აჭარის მთავრობის თავმჯდომარის არჩილ ხაბაძის მეშვეობით. ამიტომ დავიწყე ამ ორი არქიტექტორის მიმართ მილოცვით.
მათ ხელი მოაწერეს უამრავ ხელშეკრულებას ბევრ შეთანმებას… ბათუმმა მონაწილეობა მიიღო სტამბულიში გამართულ საერთაშორისო ტურისტულ გამოფენაში (EMİTT2015.) ეს ძალიან მნიშვნელოვანი ღონისძიებაა იმისთვის, რომ კარგად გაეცნო ამ სფეროს სიახლეებს, ხალხებს, სხვადასხვა ქვეყნის ტურისტულ სააგენტოებს, სასტუმროებს. გაიცნო ამ ქვეყნების კულტურა, წეს-ჩვეულებები და დააგემოვნო მათი სამზარეულო.
მე მინდა მივმართო აჭარის ავტონომიის მთავრობას – რადგან მე კომპეტენტური სპეციალისტი ვარ ტურიზმის სფეროში, მინდა 2015 წლის დეკემბერში ან 2016 წლის იანვრში შემდეგი ტურისტული სფეროს გამოფენა ჩავატარო ბათუმში. უფრო დიდ მასშტაბებისა და უფრო მნიშვნელოვანი, ვიდრე სტამბულში გამართული ღონისძიება. მე მაქვს კონტრაქტები ყველგან: ამერიკაში, ევროპაში, რუსეთში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, თურქეთში…
ყველაფერს, რასაც გამოვიმუშავებთ ამ გამოფენის ორგანიზებით, მე გადავცემ მთავრობას საავადმყოფოს ასაშენებლად და ასევე იმისთვის, რომ აშენდეს სასწავლებელი სასტუმრო პერსონალის მოსამზადებლად.
და თუ ჩემი შეთავაზება მისაღები იქნება აჭარის მთავრობი პასუხისმგებელ პირთათვის, მე ასევე მინდა ორგანიზება გავუკეთო ტექსტილისა და მოდის ფესტივალს, აგრარული სფეროს, ავეჯის გამოფენას…
მე ახლა ბევრს ვმუშაობ, რომ მოვაწყო „სელიმობა“ 2015 წლის. 2 ივნისს ჩემი დიდი ბაბუის, სელიმ ხიმშიაშვილის დაბადების დღეა, 200 წლისთავია. მე მისი მე-7 თაობის მემკვიდრე ვარ, მისი სისხლი და ხორცი.
მე ორგანიზებას ვუწევ სტუმრების ჩამოსვლა-დახვედრას. ბევრი სტუმარი გვეყოლება. მათ უნდათ დაესწრონ სელიმ ხიმშიაშვილის ძეგლის გახსნას, რომელიც 3 ივნისს არის დაგეგმილი. იმედი მაქვს, ძეგლი საპატიო ადგილზე დაიდგმება.
„არ არის ფრესკები კარგ მდგომარეობაში. ჩვენ არ გვინდა რომ ის წაიშალოს. არის ხალხი, რომელიც ამბობს რომ ახლა ყველაფერი ბუნებრივად უნდა წაიშალოს, რომ მერე ახალი მხატვრობა შეასრულონ. მე ვფიქრობ რომ იმ ფრესკებს, რომელიც ტაძარშია ჭირდება რესტავრაცია. არ უნდა დაიკარგოს ის სახე, რაც ჰქონდა ეკლესიას. ერთ-ერთი ძვირფასი ძეგლი, რაც არის ეს ეკლესია, უნდა შენარჩუნდეს.
ფრესკებზე გამოხატული არის იესო ქრისტეს ცხოვრების სხვადასხვა მომენტები. თუ რესტავრაცია გაკეთდება, უნდა შენარჩუნდეს ის რაც იყო,“ – ამბობს პადრე გაბრიელე ბრაგანტინი.
პადრე გაბრიელე ბრაგანტინი
„ბათუმელების“ კითხვაზე, მიმართა თუ არ კათოლიკურმა ეკლესიამ საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს ან საქართველოს საპატრიარქოს, პადრე გაბრიელი პასუხობს რომ არა.
„არ მიგვიმართავს, ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც ამ საკითხზე ხმამაღლა ვსაუბრობთ. ჩვენ ვფიქრობდით რადგანაც უკვე მიდის მართლმადიდებლური მსახურება ამ ეკლესიაში, ამასთან არის მნიშვნელოვანი ძეგლი ბათუმში, თვითონ უნდა ფიქრობდნენ და ზრუნავდნენ მასზე. ჩვენი ეპისკოპოსი, ჯუზეპე პაზოტო იყო ჩამოსული ერთი თვის წინ, შევიდა დაათვალიერა ეკლესია და თქვა, მე დავწერ წერილს რომ უფრო მეტი ყურადღება მიექცესო. მე მგონი ყველამ იცის, რომ როგორც არსებობდა და არსებობს მართლმადიდებლური ეკლესია, ასევე არსებობს კათოლიკური ეკლესია საქართველოში. კათოლიკურ ეკლესიას ჰქონდა დიდი ისტორია, დიდი მნიშვნელობა. კათოლიკურ ეკლესიას ნელ-ნელა ეკარგება თავისი რეალური შანსი, არსებობდეს საქართველოში. ეს იქნება ძალიან ცუდი, იქნება ძალიან არასასიამოვნო მომენტი, მთელი ქართული ისტორიისათვის. ფაქტი არის რომ კათოლიკური კვალი საქართველოში იკარგება და ყურადღება არ არის. სახელმწიფო სტრუქტურებიდან ყურადღება არის, მაგრამ არა ისეთი რაც უნდა იყოს“.
ბათუმში, ღვთისმშობლის შობის სახელობის საკათედრო ტაძარი 1897-1902 წლებში აიგო. ტაძრის აგება ბათუმელი კათოლიკე მრევლის მიერ შეგროვებული თანხით და მეცენატ სტეფანე ზუბალაშვილის მეშვეობით მოხდა. სამი გუმბათითა და ჩუქურთმებით შემკული გოტიკური სტილის ეკლესია 1903 წელს ეპისკოპოსმა როპმა აკურთხა. საბჭოთა წლებში ეკლესია დაიხურა, მასში სხვადასხვა დროს არქივი და მაღალი ძაბვის ლაბორატორიაც იყო განთავსებული. რესტავრაცია, რომლის დროსაც კედლების მოხატულობა პირვანდელი სახით აღდგა, ტაძარში 80-იანი წლების ბოლოს ჩატარდა. მე-20 საუკუნის დასაწყისში აგებული კათოლიკური ეკლესია 1989 წლიდან მართლმადიდებელი მრევლის საკუთრებაშია და მას საქართველოს საპატრიარქო მართავს.
ღვთისმშობლის შობის სახელობის საკათედრო ტაძარი
საკათედროს ტაძრის წინ განთავსებული იყო საინფორმაციო დაფა, რომელზეც ტაძრის შესახებ მცირე ინფორმაცია იყო დატანილი. ამჟამად აბრა აღებულია. ბათუმის სულიწმინდის სახელობის კათოლიკური ეკლესიის წინამძღვარი პადრე გაბრიელე ბრაგანტინი ამბობს რომ აუცილებელია საინფორმაციო დაფა ტაძართან განთავსდეს.
„ჩემი აზრით კარგი იყო სანფორმაციო დაფა. მართალია სრული ინფორმაცია არა, მაგრამ მცირე ინფორმაცია იყო და ამასთან მნიშვნელოვანი. ტურისტებისთვის ან ქალაქისთვის, ჩემი აზრით მაინც უნდა იყოს საინფორმაციო დაფა განთავსებული, ვინაიდან ტაძარი ძეგლია. იმ დაფაზე უნდა იყოს მინიშნებული რომ ეკლესია აშენებულია ზუბალაშვილების მიერ. არ უნდა რცხვენოდეთ იმის დაწერა რომ ისინი კათოლიკეები იყვნენ. რომ ეს ეკლესია აშენდა როგორც კათოლიკური და რამოდენიმე წელი იქ კათოლიკური ეკლესია ფუნქციონირებდა. დღეს რომ იქ მართლმადიდებლები არიან ეს არის ერთ-ერთი ფურცელი ამ ეკლესიის ისტორიის. კარგია თუ ცუდი ეს, ამას მომავალი გვეტყვის“.
“ეს ის შენობაა სადაც ასლანი იჯდა?” – ჰკითხა პრეზიდენტმა გიორგი პაპუაშვილს და მას შემდეგ რაც დადებითი პასუხი მიიღო, სასამართლოს შენობის დათვალიერება დაიწყო.
პრეზიდენტი დღეს ბათუმში საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრის, მერაბ ტურავას ფიცის დადების ცერემონიალს დაესწრება. ბათუმში იმყოფება პარლამენტის თავმჯდომარე დავით უსუფაშვილი და უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ნინო გვენეტაძე.
გარდა შემოსავლების სამსახურისა, მოქალაქეს შეუძლია მიმართოს ქვემოთ ჩამოთვლილ ბანკთაგან ნებისმიერს, სადაც გახსნილი აქვს ანგარიში, ან გახსნის პირად ანგარიშს: ბანკი „რესპუბლიკა“; „პრივატბანკი“; „თიბისი ბანკი“; „საქართველოს ბანკი“; „ლიბერთი ბანკი“; „ბაზისბანკი“; „ქართუ ბანკი“; „კორსტანდარტ ბანკი“; „ბანკი კონსტანტა“; „ფინკა ბანკი საქართველო“. აღნიშნულ ბანკებში თქვენ დაგეხმარებიან დაუბეგრავი მინიმუმის გამოქვითვის დეკლარაციის შევსებაში. დეკლარაციის წარდგენის ბოლო ვადა 30 სექტემბერია.
დაუბეგრავი მინიმუმის გამოქვითვისა და 2014 წელს გადახდილი გადასახადის დაბრუნების უფლება შესაბამის პირებს მიმდინარე წელსაც ექნებათ. თუმცა, ეს უფლება 2015 წლის შემოსავლებზე აღარ გავრცელდება. ანუ, 2016 წლიდან დაუბეგრავი მინიმუმი აღარ გაიცემა. დაუბეგრავი მინიმუმის გამოქვითვის მოთხოვნით მოქალაქეებმა შესაბამისი დეკლარაცია საგადასახადოში 2015 წლის 1-ელი აპრილიდან უნდა წარადგინონ. ისევე, როგორც გასულ წელს, 1-ელი აპრილიდან დეკლარაციის ფორმების შევსება შესაძლებელი იქნება კომერციულ ბანკებშიც.
1-ელი აპრილიდან დაუბეგრავი მინიმუმის მოთხოვნით დეკლარაციის წარდგენის უფლება აქვთ იმათაც, რომლებსაც შარშან არ აუღიათ წინა (2013 წლის) ხელფასის მიხედვით დასაბრუნებელი დაუბეგრავი მინიმუმი.
ირაკლი ბარამიძე, რამაზ ხალვაში, მერაბ ხალვაში, მალხაზ ნაკაშიძე და ვლადიმერ ბალაძე – ეს ის ადამიანები არიან, რომელთაც ბსუ-ს რექტორის მოვალეობის შემსრულებლობა სურთ. ბსუ-ს რექტორის მოვალეობის შემსრულებელს ირჩევს უნივერსიტეტის აკადემიური და სამეცნიერო პერსონალი, რომელთაც აქვთ დოქტორის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხი. საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე, გიორგი დიასამიძე ამბობს, რომ საარჩევნო სიის მიხედვით, არჩევნებში მონაწილეობას 312 ამომრჩეველი მიიღებს.
ჯერჯერობით არ არის ცნობილი, რექტორის მოვალეობის შემსრულებელს 2016 წლის 21 მაისამდე (ბსუ-ს ყოფილი რექტორი, ალეკო ბაკურიძე ვადაზე ადრე რომ არ გადამდგარიყო თანამდებობიდან, მისი უფლებამოსილების ვადა 2016 წლის 21 მაისს იწურებოდა – ავტ.) აირჩევს ბსუ თუ აკადემიური საბჭო კიდევ ერთ არჩევნებს გამოაცხადებს რექტორის ასარჩევად. ეს უნივერისტეტის აკადემიური საბჭოს პრეროგატივაა, თუმცა საჯარო ამის შესახებ საბჭოს ჯერჯერობით არაფერი განუცხადებია. უნივერსიტეტის წინასწარი განწყობები კი ასეთია – მოვალეობის შემსრულებლად არჩეულმა პირმა თანამდებობაზე შემდეგ 14 თვეს, ანუ შემდგომ არჩევნებამდე უნდა იმუშავოს.
რაც შეეხება 3 აპრილის არჩევნებს – „არჩევნები შედგება, თუკი არჩევნების დღეს გამოცხადდება და ხმას მისცემს საარჩევნო სიის შემადგენლობის ნახევარზე მეტი, ხოლო არჩევნებში გამარჯვებულად გამოცხადდება და რექტორის მოვალეობის შემსრულებლად აირჩევა ის კანდიდატი, რომელიც მიიღებს ყველაზე მეტ ხმას. თუკი არჩევნების შედეგად გამოვლინდა თანაბრად საუკეთესო შედეგების მქონე ორი კანდიდატი, არჩევნების შედეგების გამოქვეყნებიდან არაუგვიანეს 3 დღისა, უნივერსიტეტის საარჩევნო კომისიის მიერ განსაზღვრულ დროს, ჩატარდეს არჩევნების მეორე ტური, რომელშიც კენჭი ეყრება ამ ორ კანდიდატს. მეორე ტური შედგება, თუკი მასში მონაწილეობას მიიღებს ამომრჩეველთა არანაკლებ 1/3. თუ მეორე ტურშიც არ გამოვლინდა გამარჯვებული, მისი დასრულებიდან არაუგვიანეს ერთი კვირისა, ცხადდება და ტარდება ბსუ-ს რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის ხელახალი არჩევნები“.
ალეკო ბაკურიძის გადადგომის შემდეგ რექტორის არჩევა ბსუ-მ 2015 წლის 16 მარტს სცადა. მაშინ უნივერსიტეტის 8 წევრიან აკადემიურ საბჭოს 6 კანდიდატს შორის უნდა აერჩია რექტორი (რექტორს აკადემიური საბჭო ირჩევს, მოვალეობის შემსრულებელს აკადემიური პერსონალი – ავტ). მაშინ ხმების საჭირო რაოდენობა ვერც ერთმა კანდიდატმა ვერ მოაგროვა.
ეს რაც შეეხება არჩევნებთან დაკავშირებულ ოფიციალურ ნაწილს. არაოფიციალურად კი არსებობს ინფორმაცია, მათ შორი ურთიერთგამომრიცხავიც, რომ აჭარის ხელისუფლება ცდილობს თავისი კანდიდატი აარჩევინოს უნივერსიტეტს, ისე როგორც ცალკეული პოლიტიკური პარტიები. თუმცა, პოლიტიკური ძალების მხრიდან ჩარევის შესახებ ინფორმაციის ოფიციალურ დადასტურებას, ჯერჯერობით არც ერთი წყარო არ თანხმდება.
ამ თექვსმეტი სახლის „ამხანაგობამ“ განცხადება ჯერ კიდეც 2014 წელს შემოიტანა „ბათუმის კორპუსში“, მაგრამ რადგან წლის ბოლო იყო, ფინანსური რესურსები აღარ გვქონდა. ყველა ეს სახურავი ავარიულია და გამოცვლას საჭიროებს“, – აცხადებს „ბათუმის კორპუსის“ თავმჯდომარის მოადგილე, თომა ხალვაში.
მისივე ინფორმაციით, გასულ წელს სახურავების შეკეთებაზე 900 ათასი ლარი იყო გამოყოფილი, რითაც 43 საცხოვრებელი კორპუსის სახურავი შეკეთდა. მიმდინარე წელს კი 600 ათასი ლარია გამოყოფილი. „მოგვიანებით, ალბათ შეიცვლება ბიუჯეტი და თანხები კიდევ დაგვემატება“, – ამბობს თომა ხალვაში.
2015 წელს სახურავების გადახურვაზე მხოლოდ სამი ტენდერია ჩატარებული. ამ ტენდერით, როგორც „ბათუმის კორპუსში“ აცხადებენ, სახურავები შეუკეთდება ახმეტელის 1-ელ და 9 ნომერში არსებულ და კახაბრის 34 ნომერში არსებულ კორპუსებს. ტენდერში სამი გამარჯვებული კომპანიაა გამოვლენილი.
რაც შეეხება ბათუმზე შემოერთებულ ტერიტორიებს, როგორც თომა ხალვაში ამბობს, განცხადებების შეტანის უფლება მათაც აქვთ – „თუ დროულად წარმოადგენენ ხარჯთაღრიცხვას, რიგითობის გათვალისწინებით გამოაცხადებენ ტენდერს. ამ ეტაპზე პრიორიტეტი ავარიულ სახლებს ენიჭებათ“. „ბათუმის კორპუსის“ ინფორმაციით, გასულ წელს გამოცხადებული ტენდერები ჩაიშალა მაღლივ კორპუსებში არსებული საკანალიზაციო სისტემის აღდგენაზე. „სულ ოთხ კორპუსზე იყო საუბარი, რომელიც მემედ აბაშიძის, ხიმშიაშვილის, ტაბიძისა და მამია ვარშანიძის ქუჩებზე მდებარეობს. იმედი გვაქვს წელს ამ სახლების პრობლემაც მოგვარდება“.
თომა ხალვაშის ინფორმაციით, 2015 წლისთვის მაღლივ კორპუსებთან 17 დისტანციური პულტით მართვადი ბარიერების მოწყობაცაა დაგეგმილი. რვა მისამართზე მსგავსი ბარიერი უკვე არსებობს, ამ დროისთვის კი ხუთ სახლთან დაკავშირებული ხარჯთაღრიცხვის პაკეტი მზადაა და ტენდერის გამოცხადებას „ბათუმის კორპუსი“ კვირის ბოლოს გეგმავს.
დისტანციური პულტით მართვადი ბარიერების დასაყენებლად ბიუჯეტში 80 ათასი ლარია გათვალისწინებული: „დანარჩენ 25 პროცენტს კი „ამხანაგობა“ გადაიხდის“.
შპს „ქედის წყალკანალს“ ქედაში 4 587 მომხმარებელი ჰყავს, წყალკანალი არამარტო დაბის მოსახლეობას აწვდის წყალს, არამედ სოფლებში მცხოვრებ მოსახლეობის წყალმომარაგებასაც უზრუნველყოფს. ადგილობრივ ბიუჯეტში აწჰესის, ახოსა და ქედის წყალმომარაგების ქსელში აბონენტთა გამრიცხველიანებისთვის წელს 60 000 ლარია გაწერილი. ჯერჯერობით უცნობია, გამოყოფილი თანხით არსებული 4 587 მომხმარებლიდან, რამდენი გამრიცხველიანდება.
ქედის გამგებელი დავით დუმბაძე ამბობს, რომ წელს მხოლოდ დაბა ქედისა და აწჰესის ტერიტორიაზე მცხოვრებ მოსახლეობას დაუყენებენ მრიცხველს. შესაბამისად, ისინი საფასურს გახარჯული წყლის მიხედვით გადაიხდიან.
გამგებლის თქმით, არ აპირებენ სოფლებში მცხოვრები ოჯახების გამრიცხველიანებას, რომლებსაც წყალს წყალკანალი აწვდის – ისინი კვლავაც წყალს უფასოდ ისარგებლებენ.
გამრიცხველიანებასთან ერთად ამ დროისთვის არც ის არის გარკვეული, რა ტარიფს დაუწესებს წყლის სარგებლობაზე აბონენტებს წყალკანალი. ქედის გამგებელი იმედოვნებს, რომ წყლის ტარიფი ქედაში, ბათუმთან შედარებით, 20-30%-ით ნაკლები იქნება. „წყალადინარების სისტემის გამართვისთვის ქედაში სერიოზული თანხა დაიხარჯა, მთლიანად შეიცვალა სისტემა და ევროსტანდარტს მიუახლოვდა, ონკანამდე სუფთა, გაფილტრულ წყალს ვაწვდით მომხმარებელს, იფილტრება როგორც მექანიკურად, ასევე ქიმიურად. გაკეთდა ორი ავზი, ქედაში – 500-ტონიანი და აწჰესში – 300-ტონიანი. არ შეიძლება წყალმომარაგებაზე ამდენი თანხა დახარჯო და ვიღაცამ გაფილტრული წყლით ბოსტანი მორწყოს, სხვას კი სასმელ წყალზე პრობლემა შეექმნას. ჩვენ ვგეგმავთ გავამრიცხველიანოთ მხოლოდ დაბა ქედა და აწჰესის ტერიტორია. რაც შეეხება სოფლების – ახოს, ცხმორისის, წონიარისისა და ვარჯანისის მოსახლეობას, მათ მრიცხველებს არ დავუყენებთ, ისინი კვლავაც უფასო წყლით ისარგებლებენ. გამრიცხველიანებისთვის გამოყოფილი თანხა მრიცხველების დაყენებასთან ერთად არსებული ხარვეზების მოგვარებას მოხმარდება, ხარვეზში ცენტრალურ მაგისტრალზე უკანონოდ მიერთებულ მომხმარებელს ვგულისხმობ, ზოგს მიერთებული აქვს მაგისტრალზე მილი და ბოსტანს რწყავს ამ წყლით, სწორედ გამრიცხველიანება შეგვიწყობს ხელს, წყლის დანაკარგი აღარ გვქონდეს.
რაც შეეხება ტარიფს, მას საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია არეგულირებს. ჩვენ ვმუშაობთ, რომ ამ საკითხის გადაწყვეტის უფლება თვითმმართველობამ მოიპოვოს. იმ შემთხვევაში, თუ სემეკი ტარიფის განსაზღვრასთან დაკავშირებით უფლებამოსილებას მოგვანიჭებს, ტონა წყლის სარგებლობის საფასური 20-30 თეთრი იქნება“, – ამბობს დავით დუმბაძე. აბონენტების გამრიცხველიანება ქედაში ზაფხულში არის დაგეგმილი, სამუშაოების შესრულებას მუნიციპალიტეტი ელექტრონული ტენდერით გეგმავს. შპს „ქედის წყალკანალის~ დირექტორი რამინ ჯიჯავაძე ამბობს, რომ გასამრიცხველიანებელი აბონენტების სიების დაზუსტებაზე მუშაობენ, – ამ ეტაპზე არ არის ცნობილი, რამდენი აბონენტი ჰყავს წყალკანალს, აქ მხოლოდ მომხმარებელთა სულადობაა დათვლილი:
„აღრიცხული გვყავს 70 არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებელი და 4 587 საყოფაცხოვრებო მომხმარებელი, მაგრამ კონკრეტულად დაბასა და აწჰესის ტერიტორიაზე რამდენი მომხმარებელია, რომლებიც უნდა გამრიცხველიანდეს, ამის სტატისტიკური მონაცემები არ არსებობს, საკითხის დაზუსტებაზე ვმუშაობთ“.
სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის საბჭოს წევრი ირაკლი მანველიძე, რომელიც გასულ წელს დეკანობისთვის იბრძოდა, „ბათუმელებთან“ ამბობს:
„ფაკულტეტის საბჭომ უნდა განიხილოს დარღვევები, რომელიც გამოვლინდა ფაკულტეტზე და უნდა იმსჯელოს დასვას თუ არა საკითხი, დეკანის უფლებამოსილების ვადაზე ადრე შეწყვეტის შესახებ. საბჭოს წევრთა ერთმა მესამედმა მოითხოვა, ფაკულტეტზე არსებული დარღვევების გამო გაიმართოს ფაკულტეტის საბჭოს რიგგარეშე სხდომა, სადაც იმსჯელებს აღნიშნული დარღვევების შესახებ. ამის შემდეგ გაიმართება ფარული კენჭისყრის საკითხი. თუ ფაკულტეტის საბჭო მიიღებს გადაწყვეტილებას, რომ აღნიშნული დარღვევები სავსებით საკმარისია იმისთვის, რომ დაისვას დეკანის უფლებამოსილების საკითხი, საბჭო მიიღებს გადაწყვეტილებას დეკანის უფლებამოსილების შეწყვეტის შესახებ“.
უნივერსიტეტის საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე, გიორგი დიასამიძე ამბობს, რომ 2014 წელს სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანი კანონის სრული დაცვით აირჩიეს.
„არ ვიცი ხვალ რა პროცესები მიმდინარეობს, მაგრამ ერთი დანამდვილებით ვიცი – დეკანი არის არჩეული სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით, როგორც იყო გათვალისწინებული. არის ამაზე ოქმი და შესაბამისად ძალაშია. მოქმედი დეკანი ქეთევან ბერიძე კანონმდებლობის სრული დაცვით არის არჩეული. რაც შეეხება ხვალინდელ პროცედურას, ეს დამოკიდებულია თვითონ ფაკულტეტის შემადგენლობაზე. აქ არის საჭირო არის ფაკულტეტის საბჭოს შემადგენლობის უმრავლესობა, რომ მიიღონ რაიმე გადაწყვეტილება“, – ამბობს გიორგი დიასამიძე.
ბათუმის უნივერსიტეტში დეკანის არჩევნები 2014 წლის დეკემბერში სამ ფაკულტეტზე ჩატარდა. მათგან მხოლოდ ერთ, სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე იყო კონკურენცია. დეკანის არჩევნებში ორი კანდიდატი, ირაკლი მანველიძე და დეკანის მოვალეობის შემსრულებელი ქეთევან ბერიძე მონაწილეობდნენ.
თუ მდინარე ჭოროხისა და მაჭახელას შესართავიდან მარცხნივ გადაუხვევთ და მაჭახლის ხეობას შეუყვებით, გზად ერთი უცნაური ძეგლი შეგხვდებათ – მაჭახლის ხეობის მცხოვრებლებმა მაჭახელას თოფს ძეგლი დაუდგეს. აჭარაში კაჟ-ჩახმახიან თოფებსა და დამბაჩებს რამდენიმე ადგილას ამზადებდნენ, თუმცა თოფით განთქმული იყო მაჭახლის ხეობა. მაჭახელას თოფი მაჭახლის ხეობაში არსებულ სამჭედლოებში მზადდებოდა. სამჭედლოები სოფლებში იყო განთავსებული. ხელობის მემკვიდრეობით გადაცემა მამიდან შვილზე ჩხუტუნეთში დღემდე შემორჩენილი პრაქტიკაა. მაჭახლის ხეობაში განთქმული მჭედლები იყვნენ ნაგერვაძეები, ძნელაძეები და ქავთარაძეები.
„თოფი 30-40 მეტრის მანძილზე ისროდა. უფრო მეტად საფანტით გამოიყენებოდა. ლულიდან ჯერ ჩაყრიდნენ დენთს, მერე საფანტს, კონდახთან იდებოდა კაფსოლი, მერე დასხლეტდნენ და თოფი გავარდებოდა,“ – იხსენებს ზემო ჩხუტუნეთელი ვასო ძნელაძე.
ვასო ძნელაძე
ზემო ჩხუტუნეთი ზუსტად ის ადგილია, სადაც ყველაზე მეტი სამჭედლო იყო და სადაც „დაიბადა“ მაჭახელას თოფი.
მაჭახლის ხეობაში მცხოვრები დავით ძნელაძე მაჭახელას თოფის ისტორიას საგვარეულო ფესვებში იკვლევს. მისი თქმით, კაჟიანი მაჭახელა თოფი სოფელ ზედა ჩხუტუნეთელმა სალიხ ძნელაძემ გამოიგონა, უსტა სალიხად წოდებულმა.
„თოფი მაჭახელა რომ სალიხ ძნელაძემ გამოიგონა, ამას ადასტურებს ზედა ჩხუტუნეთში მცხოვრები ხანდაზმული ხალხი. ახლა ხან ქავთარაძეს ამბობენ, ხან ნაგერვაძეს და სხვებს, მაგრამ მე უფრო სალიხ ძნელაძის გამოგონებული მგონია. ხალხი ხომ ტყუილად არ დააბრალებდა თოფის გამოგონებას. ზოგიც ამბობს, რომ ძნელაძემ თოფი მოიგონა და ქავთარაძემ დენთიო. ძნელიეთში დღემდეა შემორჩენილი სალიხის შთამომავლების მიერ გაკეთებული სამჭედლო,“ – ამბობს დავით ძნელაძე.
მაჭახლის ხეობაში მოგზაურობის დროს იმ სამჭედლოს სანახავად წავედით, სადაც ადრე თოფს ამზადებდნენ. სოფელ ზემო ჩხუტუნეთში იმ უბანს, სადაც ადრე სამჭედლო იყო, ძნელიეთს ეძახიან. სამჭედლო ძნელაძეებს ეკუთვნოდათ. სოფელში ასულებს სამჭედლო დანგრეული დაგვხვდა.
„თოვლის სიმძიმეს ვერ გაუძლო და ჩემმა ქმარმა დაანგრია, მაგრამ აღვადგენთ აუცილებლად,“ – გვითხრა ძნელაძეების ოჯახის რძალმა ნათელა დუმბაძემ.
გრდემლი, რომელზეც მაჭახელას თოფი იჭედებოდა
ზუსტი, დადასტურებული ცნობები, თუ როდის დაიწყო მაჭახლის ხეობაში იარაღის დამზადება, არ მოიპოვება. სხვადასხვა ისტორიული ცნობებით, მაჭახლის ხეობაში მე-18 საუკუნის მეორე ნახევარში იარაღის წარმოება უკვე კარგად იყო განვითარებული.
ფრანგი მოგზაური ჟან მურიე, რომელმაც მე-19 საუკუნის ბოლოს იმოგზაურა აჭარაში წერს, რომ ქედის ბაზრობაზე მოსახლეობას მაუდის, კარაქის, ხილისა და სხვადასხვა ნაწარმთან ერთად გასაყიდად ჰქონდათ გამოტანილი თოფის ლულები.
სხვადასხვა ცნობით, მე-19 საუკუნის 80-იან წლებში მაჭახლის ხეობაში სამხედრო იარაღის 30-მდე მჭედელი ყოფილა. თოფი მაჭახელა ცნობილი იყო მთელს კავკასიაში და ყირიმში დამზადებულ თოფზე წინაც მდგარა. მაჭახელა თოფი პოპულარული იყო იმერეთში, ფშავსა და გურიაში. მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა დაიპყრეს აჭარა, მაჭახელას თოფით დაინტერესდნენ იმპერიის დიდგვაროვნები და ამბობენ, რომ სტამბოლში ბევრი ფაშის სახლში შეიძლებოდა მაჭახელას თოფის ნახვა.
მაჭახლის ხეობაში დამზადებული იარაღი მთელს ოსმალეთის იმპერიაში რომ იყო განთქმული, ამას ზაქარია ჭიჭინაძეც ადასტურებს. „იარაღებში „მაჭახელა“ პირველობდა, ოსმალეთში ყველამ იცოდა მაჭახლური იარაღის მნიშვნელობა. იმიტომ ქებით მოიხსენიებდნენ მაჭახლურ იარაღს მოშაირენი და მელექსენი. შაირებში თურმე ასე იტყოდნენ: „მაჭახელა“ ან „სტამბული“ ე.ი. იარაღი ან მაჭახლის ხეობის უნდა იყოს, ან სტამბოლისაო“, – წერს ჭიჭინაძე.
მაჭახელას თოფის დამზადების ისტორია მეცნიერებათა დოქტორს, პროფესორ ნოდარ კახიძეს აქვს შესწავლილი. მის მიერ მოკვლეული ინფორმაციით, თოფებსა და დამბაჩებს ამზადებდნენ მაჭახლის ხეობის შემდეგ სოფლებში: ზედა ჩხუტუნეთში, ხერთვის-ქავთარეთში, ეფრატსა და ზედავაკეში. განსაკუთრებით კარგი ხარისხის იარაღს ამზადებდნენ ზედა ჩხუტუნეთსა და ქავთარეთში. ზედა ჩხუტუნეთში მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში იარაღის დამზადების კარგი ოსტატები ყოფილან მამა-შვილი და შვილიშვილი ლომან (უსტა ლომან), ხასან (უსტა ხასან) და ახმედ (უსტა ახმედი) ნაგერვაძეები, უსტა ახმედის ხუთი შვილიც მეიარაღე-მჭედელი ყოფილა. მეოცე საუკუნის დასაწყისში ზედა ჩხუტუნეთში ასევე საჩიტე ანუ ფილთა თოფებსაც აკეთებდნენ. იარაღის ოსტატები ყოფილან ეშრეფ უსტა ნაგერვაძე და ყადირ უსტა ძნელაძე. ხერთვის-ქავთარეთში ცნობილი იარაღის მჭედლები ყოფილან ქავთარაძეები, სოფელ გორგაძეთში კი – გორგაძეები.
მაჭახლის ხეობის იარაღის მჭედლები ძირითადად ორი სახის იარაღს ამზადებდნენ – თოფხანეს და ნალფარას. თოფხანე მოსევადებული იყო ვერცხლითა და ძვლით. გადმოცემით თოფებსა და დამბაჩებს ოქრო-ვერცხლითაც ასევადებდნენ. თოფხანე თოფს ხრახნილი ლულსა ჰქონდა, რაც ხელს უწყობდა შორს და მიზანში სროლას. რაც შეეხება ნალფარა თოფს, მისი ლულა ხრახნილის გარეშე მზადდებოდა. ადგილზე ამზადებდნენ დენთსა და საფანტს, ტყვია კი, შემოჰქონდათ.
თოფისა და დამბაჩის ფასსაც შესაბამისად ლულის, ჩახმახის და კონდახის მორთულობა განსაზღვრავდა. რუსი სამხედრო კორესპონდენტის ლისოვსკის ცნობით, მაჭახელში დამზადებული თოფხანე 75 მანეთი ღირებულა, ნალფარა თოფი კი – 20 მანეთი.
თოფისა და დამბაჩის ლულები მზადდებოდა სპეციალურ დაზგაზე, რომელსაც „თოფის ჩარხი“ ერქვა. დამზადებული ლულა იხარშებოდა შაბნარევ წყალში, რისთვისაც იყენებდნენ სპილენძის გრძელ ცილინდრისებურ საგანგებო ჭურჭელს, რომელსაც ყუბური ეწოდებოდა. გამოხარშული თოფის ლულა ბზინვარებას იძენდა და დაჟანგვისაგან იცავდა მათ.
იარაღის სამჭედლოში, როგორც წესი, ორი ან სამი მჭედელი მუშაობდა. ერთ-ერთი აუცილებლად იყო უსტაბაში, ანუ მთავარი ოსტატი. მეორე-მესამე დამხმარეებად ითვლებოდნენ. თოფის დამზადების მთლიანი პროცესი უსტაბაშის მითითებით და მეთვალყურეობით მიმდინარეობდა. მეიარაღეები, მჭედლები საზოგადოებაში დიდი პოპულარობითა და პატივისცემით სარგებლობდნენ.
ცეცხლსასროლი იარაღის დამზადება მე-19 საუკუნის ბოლოს აჭარაში შემცირდა, ბოლოს კი, შეწყდა. იარაღის დამზადების შემცირების ერთ-ერთი მიზეზი საუკეთესო ხელოსნების მუჰაჯირად წასვლაც იყო. ამასთან საქართველოში უკვე ხელმისაწვდომი გახდა ინგლისური, ფრანგული, ბელგიური და რუსული წარმოების იარაღი. თან ეს იარაღი, გაცილებით იაფი ღირდა, ვიდრე მაჭახლის ხეობაში დამზადებული.
მაჭახელას თოფის ძეგლი ხეობის შესასვლელში
მაჭახლის ხეობაში დამზადებული მაჭახელა თოფის ერთი ეგზემპლარი დღეისათვის ქუთაისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში ინახება. თოფი 1881 წელს მარადიდში მცხოვრებ მაიორ ახმედ ეფენდი ხალვაშს უჩუქებია გურიის ქვეითი რაზმის უფროსისთვის, პოლკოვნიკ ერმალო ნიჟარაძისთვის. თოფი, ხანჯალთან ერთად, ერმალო ნიჟარაძემ 1919 წელს გადასცა მუზეუმს.
მაჭახლის ხეობაში მე-19 საუკუნის ბოლო წლებში არაერთმა ქართველმა მკვლევარმა იმოგზაურა. მკვლევარები წერდნენ, რომ ხეობის მკვიდრნი გარდა იმისა, რომ საუკეთესო იარაღს ამზადებდნენ, საუკეთესოდ ფლობდნენ კიდეც. ძველად მაჭახლის ხეობის მცხოვრებნი იშვიათად თუ გამოვიდოდნენ სახლიდან იარაღის გარეშე. ბავშვებს შვიდი წლის ასაკიდან ასწავლიდნენ იარაღის ხელში დაჭერას. იარაღის სიყვარული მაჭახლის ხეობაში დღემდე შემორჩა. დღეს მაჭახლელები, მართალია, მაჭახელა თოფით ვეღარ, მაგრამ საბჭოური წარმოების იარაღებით იწონებენ თავს.
„ზრდასრულთა განათლების ცენტრში“ პირველ ეტაპზე სამი სასწავლო კურსი იფუნქციონირებს. როგორც ცენტრის დირექტორი გიორგი აბულაძე ამბობს, სამომავლოდ შესაძლოა სასწავლო კურსი სხვადასხვა სფეროს მიმართულებით დაემატოს. მისი თქმით, კონკრეტული კურსის დამატებას მოთხოვნა განაპირობებს, შესამისად ის სასწავლო კურსი დაემატება ცენტრს, რასაც მოსახლეობა მოითხოვს.
ზრდასრულთა განათლების ცენტრი ქედის მუნიციპალიტეტში არასამთავრობო ორგანიზაცია „დემოკრატიის ინსტიტუტის“ პარტნიორობით მოეწყო და ის აჭარის მასშტაბით პირველი ცენტრია.
„DVV International-მა გამოაცხადა კონკურსი, პროექტის ფარგლებშიც ზრდასრულთა განათლების ცენტრი უნდა მოწყობილიყო. როგორც ვიცი, კონკურსში 25-მდე ორგანიზაციამ მიიღო მონაწილეობა, აჭარაში „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ შეირჩა, სწორედ მისი დახმარებით მოეწყო ქედაში ზრდასრულთა განათლების ცენტრი.
ცენტრი გავხსენით და კონკურსით შეირჩა სამი ტრენერი. ამ დროისთვის მსმენელების მიღება გვაქვს გამოცხადებული. ასაკი არ არის შეზღუდული, ნებისმიერ მსურველს მივიღებთ. გარდა სასწავლო კურსისა, მოვაწყვეთ ახალგაზრდული ოთახი, სადაც ახალგაზრდებს კომპიუტერთან, ინტერნეტთან წვდომის შესაძლებლობა აქვთ, ახალგაზრდებს აქვთ შესაძლებლობა დაგეგმონ პროექტი, მოაწყონ კინოჩვენებები. ეს იქნება როგორც ახალგაზრდებისთვის საკუთარი თავის რეალიზების ადგილი, ასევე ცენტრი, სადაც ადამიანები დამატებით საქმეს შეისწავლიან“, – ამბობს გიორგი აბულაძე.
„ზრდასრულთა განათლების ცენტრში“ მეფუტკრეობის კურსით მსმენელები თეორიულ სწავლებასთან ერთად საფუტკრე მეურნეობებში იმუშავებენ.
ქედის ზრდასრულთა განათლების ცენტრში სასწავლო კურსის ღირებულების 95%-ს ორგანიზაცია დაფარავს, 5% კი, მსმენელებისთვის დაწესებული მინიმალური თანხით შეივსება.
ცენტრში კომპიუტერის გამართვის, საოფისე პროგრამების, ხელსაქმისა და სუვენირების დამზადების სასწავლო კურსის ხანგრძლივობა სამი თვეა. რაც შეეხება მეფუტკრეობას, ამ მიმართულებით დაინტერესებულები ექვსი თვის განმავლობაში ისწავლიან. DVV International-გერმანული ორგანიზაციაა და მას გერმანიის მთავრობა აფინანსებს. ორგანიზაცია ზრდასრულთა განათლების სფეროში, განვითარებასა და თანამშრომლობაზე ორიენტირებულ პროექტებს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში 40 წელია ახორციელებს.
თამთა ქათამაძემ უნივერსიტეტში სოციალურ მეცნიერებათა, ბიზნესისა და სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე 2010 წელს ჩააბარა. წესით, 2014 წელს მას უკვე უმაღლესი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი უნდა აეღო, თუმცა ეს ვერ შეძლო. თამთა ამბობს, რომ ინგლისურში კრედიტები სრულად ვერ აითვისა. ამის გამო თამთას დამატებით სამი ახალი საგნის კრედიტების ათვისება მოუწევს. გაიზარდა ინგლისურის კრედიტების რაოდენობაც.
„ჩავაბარე სოციალურ მეცნიერებათა, ბიზნესისა და სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე. მოგვიანებით სამართალმცოდნეობა ცალკე ფაკულტეტად ჩამოყალიბდა. ყველა საგანი, რაც იყო პროგრამით გათვალისწინებული გავიარე და მქონდა მხოლოდ ინგლისური დარჩენილი. ავიღე დამატებით ერთი სემესტრი. საბოლოოდ აღმოჩნდა, რომ ინგლისურის გარდა კიდევ სამი ახალი საგნის კრედიტები უნდა ავითვისო. თუ ჩემმა თანაკურსელებმა ძველი პროგრამით აიღეს დიპლომი, მე მიწევს მათზე მეტი კრედიტები გავიარო,“ – ამბობს თამთა.
იმისთვის, რომ ამა თუ იმ ფაკულტეტის სტუდენტმა უმაღლესი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი მიიღოს, სასწავლო პერიოდის მანძილზე (4 წელი) 240 კრედიტი უნდა დააგროვოს.
უმაღლესი განათლების შესახებ კანონის შესაბამისად, სტუდენტი ვალდებულია უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების მიერ დადგენილი პროგრამის მიხედვით ისწავლოს ყველა ის საგანი, რომელიც საკუთარი სურვილით აირჩია და რომლის სწავლება სავალდებულოა, დაიცვას უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების წესდება და შინაგანაწესი.
თამთა ამბობს, რომ მან სრულად აითვისა ყველა კრედიტი, რაც იყო პროგრამით გათვალისწინებული და ვერ ხვდება, რატომ აიძულებს უნივერსიტეტი დამატებითი კრედიტების ათვისებას.
„როდესაც დეკანს დავუსვი კითხვა, თუ რატომ უნდა ამეღო სამი ახალი საგანი, მითხრა ახალი პროგრამააო. თუ გინდათ ლეგიტიმური იყოს დიპლომი, უნდა გაიაროო. კითხვაზე – რა პროგრამაა ასეთი, რომ რეალურად რაც დამრჩა, იმ საგანს მიმატებთ ციდან ჩამოვარდნილ სამ საგანს, „ახალი პროგრამაა, ახალი პროგრამაა“, – იყო პასუხი. სხვა გზა რადგან არ მქონდა, გადავიხადე ამ კრედიტების საფასური – 525 ლარი. ახლა აღმოჩნდა, რომ ინგლისური თუ ადრე 20-კრედიტიანი იყო, 25 გახდა და ამაშიც დამატებით თანხა უნდა გადავიხადო. ვერავინ მიხსნის რა პროგრამაა, რატომ უნდა გავიარო, მინიმუმ უსამართლობაა, სხვა ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ,“ – ამბობს თამთა ქათამაძე.
თამთას გარდა ამ პრობლემის წინაშე იურიდიული ფაკულტეტის სხვა სტუდენტებიც დგანან. იურიდიული ფაკულტეტის დეკანი, პროფესორი ადამ მახარაძე შექმნილ სიტუაციას ასე განმარტავს:
„იურიდიული ფაკულტეტი ადრე გაერთიანებული იყო სოციალურ მეცნიერებათა, ბიზნესისა და სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე. ამ გარემოების გათვალისწინებით პირველ წელს, პირველ სემესტრში, ჩარიცხული სტუდენტები სწავლობდნენ ისეთი ტიპის საგნებს, როგორიც იყო, მაგალითად, ეკონომიქსი, საერთაშორისო ურთიერთობები და ფსიქოლოგია. ყველა ეს საგნები იყო ხუთ-ხუთკრედიტიანი. შემდეგ, როდესაც გამოიყო ფაკულტეტი, გარკვეული სახეცვლილება ჩვენმა პროგრამამ განიცადა. კერძოდ, ისეთი საგნები, როგორიცაა: ეკონომიქსი და საერთაშორისო ურთიერთობები ამოვიღეთ, ფსიქოლოგიის კრედიტები კი, შემცირდა. ამასთან ჩაემატა ისეთი ტიპის საგნები, რომლებიც იყო იურისტისთვის აუცილებელი. ასევე გაიზარდა ინგლისური ენის კრედიტები და ავიდა 25 კრედიტზე. სტუდენტებმა, რომლებმაც 2013-2014 სასწავლო წელს დაასრულეს უნივერსიტეტი, მათ დაასრულეს ძველი საგანმანათლებლო პროგრამით. იმ სტუდენტებს, რომლებმაც ოპტიმალურ ვადაში ვერ დაასრულეს უნივერსიტეტი, აკადემიურმა საბჭომ მისცა საშუალება, ერთი სასწავლო წლით მათი სასწავლო პროცესი გახანგრძლივებულიყო. ახლა, როდესაც ისინი დაასრულებენ უნივერსიტეტს, კვალიფიკაცია უნდა მივანიჭოთ 2014-2015 წელს მოქმედი პროგრამის შესაბამისად“.
კითხვაზე, აღნიშნული ცვლილებით ხომ არ დგებიან სტუდენტები არათანაბარ პირობებში იმ სტუდენტებთან შედარებით, რომელთან ერთადაც ჩაირიცხნენ უნივერსიტეტში, ადამ მახარაძე პასუხობს: „2013-2014 წელს ვინც დაასრულა, ისინი აღარ არიან მათი თანაკურსელები. მათი კურსელები არიან 2014-2015 წლებში ვინც დაასრულებს, ისინი. ისინი ვალდებულნი იყვნენ, მათი საგანმანათლებლო პროგრამა როდესაც ამოიწურა, მაშინ დაესრულებინათ უნივერსიტეტი. არ უნდა ჰქონოდათ დავალიანება, ასევე თავის დროზე უნდა გადაეხადათ თანხა. სხვა შემთხვევაში ისინი უნდა გარიცხულიყვნენ უნივერსიტეტიდან. აკადემიურმა საბჭომ დაუშვა გამონაკლისი და ერთი სასწავლო წლის ვადით გაუხანგრძლივა სწავლა. სასურველია სტუდენტმა, რომელ პროგრამასაც გადის, ოპტიმალურ ვადაში დაასრულოს ის“.
გულიკო მაისურაძე, რომლის აბიტურიენტი შვილი სამედიცინოზე ჩაბარებას გეგმავს, მიიჩნევს, რომ საქართველოში მიღებული უმაღლესი სამედიცინო განათლების ხარისხი ამერიკულ ან ევროპულ სტანდარტს ბევრად ჩამორჩება. მისი აზრით, სტუდენტი, რომელიც უმაღლესი სამედიცინო განათლების პირველ ეტაპს საქართველოში გადის, არ არის მზად იმისთვის, რომ რეზიდენტურაში სწავლის გაგრძელება ამერიკაში შეძლოს.
“იქ სხვანაირი სწავლებაა და სულ სხვა დონის მომზადებაა, რაც გინდა კარგად ისწავლოს აქ სტუდენტმა, იქაურს კონკურენციას ვერ გაუწევს”, – ამბობს გულიკო მაისურაძე.
მის მსგავსად შესაძლოა ბევრი ფიქრობს, თუმცა საწინააღმდეგოზე მეტყველებს დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტის იმ კურსდამთავრებულების რაოდენობა, რომლებმაც რეზიდენტურაში სწავლა ამერიკასა და ევროპის ქვეყნებში გააგრძელეს. ბოლო 10 წლის განმავლობაში, 60-მდე კურსდამთავრებულმა ჩააბარა სხვადასხვა საერთაშორისო გამოცდა და რეზიდენტურაში სწავლა საზღვარგარეთ გააგრძელა.
დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტის, იგივე უმაღლესი სამედიცინო სკოლა “აიეტის” სწავლების გამოცდილება და შედეგები აჩვენებს, რომ საქართველოში ამერიკული სტანდარტის შესაბამისი სამედიცინო განათლების მიღება შესაძლებელია. ამას უნივერსიტეტის ორიგინალური და აშშ-ს ექიმთა სალიცენზიო საგამოცდო ცენტრის მოთხოვნების მიხედვით შედგენილი სასწავლო პროგრამა უზრუნველყოფს.
ეს პროგრამა სტუდენტებს საშუალებას აძლევს, ისწავლონ ინგლისურ ენაზე და იმ სახელმძღვანელოებით, რომლითაც ამერიკის უნივერსიტეტების უმაღლეს სამედიცინო სკოლებში სწავლობენ. მათ რეალური შანსი აქვთ, სწავლის პერიოდშივე ჩააბარონ ამერიკის ექიმთა სალიცენზიო გამოცდები (USMLE) და რეზიდენტურა აშშ-ს წამყვან კლინიკებში გაიარონ.
USMLE რამდენიმე ნაწილისგან შემდგარი სამედიცინო პროფესიული გამოცდაა, რომლის ჩაბარებაც აუცილებელია იმისთვის, რომ კურსდამთავრებულს აშშ-ში სარეზიდენტო პროგრამის გავლის და ექიმად მუშაობის უფლება მიეცეს.
სასწავლო პროგრამა
როგორც უნივერსიტეტის რექტორი ლევან ტვილდიანი ამბობს, აკადემიური პროგრამის ორიგინალობა ისაა, რომ ის სისტემებზეა ორიენტირებული. ეს ნიშნავს, რომ სტუდენტები სხვადასხვა საგნებს არა დამოუკიდებლად, არამედ ადამიანის ორგანიზმის რომელიმე სისტემის, მაგალითად, სასუნთქი სისტემის მიხედვით სწავლობენ.
“თუ სწავლების საბჭოური სქემით, პირველ ან მეორე კურსზე სტუდენტი გადიოდა ანატომიას, ჰისტოლოგიას, პათოლოგიას და სხვა, ჩვენს პროგრამაში ყველა ეს საგანი თანმიმდევრულად არის დალაგებული კონკრეტული სისტემის ჭრილში. ხომ არსებობს სხვადასხვა სისტემა ადამიანის ორგანიზმში – გულსისხლძარღვთა სისტემა, კუჭნაწლავის სისტემა, სასუნთქი სისტემა და ასე შემდეგ. სწავლება აგებულია სწორედ ამ სისტემების მიხედვით. სტუდენტს, რომელიც ამ მოდულს გადის, წარმოდგენა აქვს ამა თუ იმ სისტემაზე ყველა ფუნდამენტალური საგნის თვალთახედვით – სულ სხვანაირად ალაგებს და იძენს სტუდენტი ცოდნას ასეთ შემთხვევაში”, – ამბობს უნივერსიტეტის რექტორი.
საბაზისო სამედიცინო განათლება, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, 6 წლიანია (ერთსაფეხურიანი, წყვეტის გარეშე) და ამ პროგრამის გავლის შემდეგ, სტუდენტს დიპლომირებული მედიკოსის აკადემიური ხარისხი ენიჭება, რომელიც უმაღლესი განათლების შესახებ საქართველოს კანონის მიხედვით, გათანაბრებულია მაგისტრის ხარისხთან. ამ 6 წლის განმავლობაში, “აიეტის” სტუდენტი, გარდა იმისა, რომ საერთაშორისო სტანდარტის თეორიულ და პრაქტიკულ ცოდნას იღებს, ის ასევე თანმიმდევრულად ემზადება ამერიკის ექიმთა სალიცენზიო გამოცდებისთვის (USMLE) და სურვილის შემთხვევაში, გამოცდებს ეტაპობრივად აბარებს კიდეც.
“პირველი 2,5 წლის დასრულებისა და საბაზისო საგნების გავლის შემდეგ, თუ სტუდენტმა წარმატებით ჩააბარა შიდა შემაჯამებელი გამოცდები, მას უკვე უფლება აქვს, მიმართოს ამერიკის საგამოცდო ცენტრს გამოცდის პირველი საფეხურისთვის. მომდევნო 2,5 წლის თავზე, კლინიკური სწავლების ნაწილის დასრულების შემდეგ, შეუძლია უკვე მეორე საფეხურისთვის მიმართოს. ასე რომ, ჩვენი საგანმანათლებლო პროგრამის სტრუქტურა სრულ შესაბამისობაშია ამერიკულ სისტემასთან”, – განმარტავს ლევან ტვილდიანი.
იმისთვის, რომ სტუდენტებს USMLE-ის გამოცდების ჩაბარება ტექნიკურადაც გაუადვილონ, მიმდინარე სასწავლო წლიდან “აიეტში” დამატებით ამ გამოცდების მოსამზადებელი კურსებიც აამოქმედეს, სადაც სტუდენტებს გამოცდის ანალოგიური ტესტების გამოყვანაში ამეცადინებენ. USMLE-ის მოსამზადებელი კურსები უნივერსიტეტის სტუდენტებისთვის უფასოა. მენტორობას სტუდენტებს ის კურსდამთავრებულები უწევენ, რომლებსაც თვითონ წარმატებით აქვთ ჩაბარებული ეს გამოცდები.
დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტი
წიგნები და ლიტერატურა
USMLE-ის მოსამზადებელ კურსებზე, ისევე, როგორც სწავლების პროცესში ინგლისურენოვანი სახელმძღვანელოები და ლიტერატურა გამოიყენება. ლევან ტვილდიანი ამბობს, რომ თანამედროვე ლიტერატურის შეძენის საკითხი დღის წესრიგში თავიდანვე დადგა, როცა მიზნად განათლების ამერიკული სტანდარტებისა და მოთხოვნების დაკმაყოფილება დაისახეს.
“შეუძლებელი იყო რუსულენოვანი ან ქართულენოვანი საბჭოური ლიტერატურით გვესწავლებინა და სტუდენტს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი ცოდნა მიეღო. აქედან გამომდინარე, სასწავლო-ლიტერატურული ბაზა – ბიბლიოთეკა, ძირითადად, (90 პროცენტზე მეტი), ამერიკული, ინგლისურენოვანი სახელმძღვანელოებით დაკომპოლექტდა. ეს ის სახელმძღვანელოებია, რომლითაც სწავლობენ თვითონ ამერიკელი სტუდენტები”, – ამბობს ტვილდიანი.
ხანმოკლე გაცვლითი პროგრამები
ტვილდიანის უნივერსიტეტში არსებობს პრაქტიკა, როცა 6 წლიანი სწავლის პერიოდში სტუდენტები ხანმოკლე სასწავლო აკადემიური მივლინებით (მაქსიმუმ ერთი სემესტრით) უცხოეთის უნივერსიტეტებსა და კლინიკებში მიდიან. მათ შორისაა: აშშ-ში – მეიოს კლინიკა (როჩესტერი, არიზონა), მიჩიგანის საუნივერსიტეტო კლინიკა (მიდლენდი, მიჩიგანი), კლივლენდის კლინიკა (ოჰაიო), ემორის კლინიკა (ატლანტა, ჯორჯია). ევროპაში: ზაარლენდის საუნივერსიტეტო კლინიკა (ჰომბურგი, გერმანია), რეხტს დერ ისარის კლინიკა (მიუნხენი, გერმანია), ბავშვთა და მოზარდთა კლინიკა (დატელნი, გერმანია), კლაიპედას საუნივერსიტეტო კლინიკა (ლიტვა); თურქეთი – აიდამანის საუნივერსიტეტო კლინიკა.
გარდა ამისა, სტუდენტებს თვითონაც შეუძლიათ მოიძიონ სხვა გაცვლითი პროგრამები, რაშიც სასწავლებელი ყველა დაინტერესებულ სტუდენტს ხელს უწყობს.
შეღავათები
იმ სტუდენტებს, რომლებიც “აიეტის” შიდა სასელექციო გამოცდას წარმატებით აბარებენ, რაც იმის გარანტიაა, რომ ისინი USMLE-ის გამოცდებსაც დაძლევენ, უნივერსიტეტი მათ ამ გამოცდების ჩაბარების საფასურს უხდის. USMLE-ის გამოცდების ჩაბარება ფასიანია და თითოეული საფეხური 1200 აშშ დოლარი ღირს.
გარდა ამისა, “აიეტს” დაწესებული აქვს შეღავათები სწავლის გადასახადთან მიმართებაშიც. იმის მიხედვით, როგორია სტუდენტის საბოლოო შეფასება სემესტრის ბოლოს, მას შესაძლოა შეეხოს 75%-იანი, 50%-იანი და 25%-იანი შეღავათი სწავლის გადასახადზე.
სწავლა “აიეტში” მარტივი არ არის
უნივერსიტეტის რექტორი ამბობს, რომ სასწავლო პროგრამის მაღალი სტანდარტი, ერთი მხრივ ძალიან მიმზიდველია მომავალი ექიმებისთვის, თუმცა, მეორე მხრივ, სწავლა “აიეტში” ადვილი არ არის, რადგან ლექტორები მაქსიმუმს ითხოვენ და მიდგომა სტუდენტის შეფასების მიმართ “უშეღავათო და უკომპრომისოა”.
“ჩვენმა სტუდენტებმა იციან, რომ ჩვენ ყველანაირად ხელს ვუწყობთ სწავლის პროცესში, ათვისების პროცესში და ასე შემდეგ, მაგრამ დაუმსახურებელ შეფასებას ისინი ვერ მიიღებენ. სხვა შემთხვევაში, თუ ეს პრინციპი დაირღვა, ფასი დაეკარგება ჩვენს მუშაობას. ცოდნას არავის ვუკარგავთ, ძალიან დეტალურად გვაქვს გაწერილი შეფასების ქულობრივი სისტემა, ამაში შედის დასწრება, ყოველდღიური აქტივობა, ზეპირი ჩათვლები, ტესტური ჩათვლები, შემაჯამებელი გამოცდა – ყველა ესენი კომპონენტებად შედის საბოლოო ნიშანში. მაგრამ თუ სტუდენტი ზარმაცობს, აცდენს და სათანადო შრომას არ ეწევა ამ პროგრამის ათვისებისთვის, ეს რა თქმა უნდა, მის შეფასებაზე აისახება”, – ამბობს ლევან ტვილდიანი.
“აიეტში” ქართველებთან ერთად უცხოელი სტუდენტებიც სწავლობენ. ლევან ტვილდიანის თქმით, გარდა იმისა, რომ მათი კურსდამთავრებულების უმრავლესობა წარმატებით აბარებს სხვადასხვა საერთაშორისო გამოცდებს და კვალიფიკაციას ამერიკაში და ევროპის ქვეყნებში იმაღლებს, კურსდამთავრებულებზე საქართველოშიც დიდი მოთხოვნაა და არცერთი მათგანი დაუსაქმებელი არ რჩება.
დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტი
ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტი:
შესულია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის სამედიცინო ცნობარში (WHO AVICENNA Directory for medicine)
უნივერსიტეტი სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის (Word Federation for Medical Education – WFME), ევროპის სამედიცინო განათლების ასოციაციის (Association for Medical Education in Europe – AMEE), ევროპის უმაღლესი სამედიცინო სკოლების ასოციაციის (Association of Medical Schools in Europe – AMSE) და ევროპულ სისტემაში ბიოსამედიცინო და ჯანდაცვით მეცნიერებებში სადოქტორო განათლების ორგანიზაციის (ORPHEUS – Organization for PhD Education in Biomedicine and Health Sciences in the European System) წევრია.
დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტი
ეკომიგრანტებისთვის სახლების შეძენა, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის, რეგიონალური განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტოს შორის 2014 წლის თებერვალში გაფორმებული საგრანტო ხელშეკრულების ფარგლებში მოხდა.
ამ ეტაპისთვის, ერთი სახლი შუახევიდან წამოსული ეკომიგრანტი ოჯახისთვის არის შეძენილი, რვა სახლი კი ხულოდან მიგრირებული ოჯახებისთვის.
საგრანტო ხელშეკრულების IV – მუხლის ,,ბ“- ქვეპუნქტი ბენეფიციართა განსახლებისათვის საჭირო ტრანსპორტირების ხარჯების დაფარვასაც ითვალისწინებს. თითოეულ ბენეფიციარი ოჯახი ტრანსპორტირებისთვის სარეზერვო ფონდიდან 1 500 ლარს მიიღებს. სამთავრობო კომისიის რეკომენდაცია დასამტკიცებლად უახლოეს დღეებში წარედგინება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარეს.
ინფორმაციას აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ავრცელებს.
ტენდერში მონაწილე პრეტენდენტის მიერ ხელშეკრულების შესრულების და საავანსო გარანტიის (მისი წარმოდგენის შემთხვევაში) მოქმედების ვადა მინიმუმ 30 კალენდარული დღით უნდა აღემატებოდეს ხელშეკრულების მოქმედების ვადას. გამარჯვებულთან დადებული ხელშეკრულების მოქმედების ვადა კი განისაზღვრება 2015 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით.
სატენდერო დოკუმენტების მიხედვით სკოლის რეაბილიტაცია უნდა დასრულდეს ხელშეკრულების გაფორმებიდან 120 დღის ვადაში. სამუშაოების შესრულების დროდ ითვლება ტექნიკური ზედამხდეველის მიერ დადასტურებული ინფორმაციიის სამინისტროში წარდგენის დღე.
შესყიდვის ობიექტის საერთო და ერთეულის ფასი უნდა მოიცავდეს სამუშაოს შესრულებასთან დაკავშირებულ პრეტენდენტის ყველა სავარაუდო ხარჯს და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ყველა გადასახადს.
ტყის ინვენტარიზაციისთვის ტენდერია გამოცხადებული. სატენდერო პირობების თანახმად კი კონტრაქტორმა უნდა უზრუნველყოს აერო ან კოსმოსური სურათების გადაღება და ორთოფოტოების მომზადება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, რომლის საერთო ფართობი შეადგენს სავარაუდოთ 250 ათას ჰა-ს.
არეოგადაღება უნდა განხორციელდეს 25 სმ-იანი (GSD) პიქსელის ზომით, ხოლო იმ ადგილებში სადაც შეუძლებელი იქნება აეროგადაღების განხორციელება ობიექტური მიზეზების გამო (მაგალითად საზღვართან სიახლოვეს გადაღების შეუთანხმებლობა) კოსმოსური გადაღება არა უმეტეს 35-50 სმ პიქსელის ზომით;
გადაღება უნდა მოხდეს მინიმალური ღრუბლიანობის პირობებში 4%-ზე ნაკლები ჩრდილები. ასევე მიწაზე თოვლის, წყალდიდობის, ნისლის, მტვერის ან სხვა ეკოლოგიური ფაქტორის ასახვის გარეშე, რამაც შეიძლება შეაფერხოს მიწის ზედაპირზე ინფორმაციის შეგროვება.
სატყეო ფონდის სავარაუდო ფართობია 141 000 ჰა, რომლზეც უნდა განხორციელდეს საველე ინვენტარიზაცია და ტყეთმოწყობის გეგმების მომზადება მოიცავს აჭარის არ 5 მუნიციპალიტეტს;
გაანგარიშებიდან გამორიცხული იქნეს შემდეგი ტიპის უბნები: ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობისა, ეკლესია-მონასტრებისა და სარიტუალო ადგილების მიმდებარედ არსებული; გამოყოფილი იქნას ეკოლოგიური დერეფანი;
გაბატონებულად ჩაითვალოს მერქნიანი სახეობა, რომელიც შეადგენს უმეტეს ნაწილს კორომის საერთო მარაგში გარდა – წაბლით, კაკლით, მუხით, ცაცხვით, თელით, ნეკერჩხლით, იფნით, უთხოვრით, პანტით, მაჟალოთი და წიფლით გაბატონებული კორომებისა, რომელთა გაბატონებისათვის საკმარისია საერთო მარაგის 40% (კორომის შემადგენელი მერქნიანი სახეობების 4 ერთეული). კორომებში თანაბარი ხვედრითი წილის შემთხვევაში გაბატონებულ სახეობად ჩაითვალოს სახეობა თანახმად ზემოთ მოცემული ჩამონათვალის თანმიმდევრობისა.
იმ მერქნიანი სახეობების კორომში გაბატონებისათვის, რომლებიც არ შედიან აღნიშნულ ჩამონათვალში მიღებული იქნეს შემდეგი თანმიმდევრობა: ფიჭვი, ნაძვი, სოჭი, რცხილა, არყი, თხმელა, ვერხვი, ტირიფი და სხვა;
წითელ ნუსხაში შეტანილი მერქნიანი სახეობების გავრცელების ზონების გამოვლენა- დადგენა; ხელუხლებელი კორომების გამოვლენა-დადგენა; სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების განხორციელების შესაძლებლობების თვალსაზრისით, ტერიტორიები დაიყოს მისადგომ, ძნელად მისადგომ და მიუდგომელ უბნებად;
ტყის მავნებლებისა და დაავადებების კერების გამოსავლენად სატყეო უბნის ტერიტორიაზე განხორციელდეს სპეციალური სატყეო პათოლოგიური გამოკვლევები. სათანადო ანალიზის საფუძველზე დაიგეგმოს ბრძოლის ღონისძიებები;
ტყის ბუნებრივი განახლების მსვლელობის შესწავლა და მასზე საქონლის არარეგულირებული ძოვების უარყოფითი ზეგავლენის საკითხი. დაპროექტდეს შესაბამისი ღონისძიებები; ყურადღება მიექცეს სატყეო სამეურნეო ღონისძიებების დანიშვნისას სოფლის
მიმდებარედ არსებულ ფართობებს, ეგრედ წოდებულ საფარ ტყეებს;
ამ და სხვა მოთხოვნათა პარალელურად, ტყის ინვენტარიზაციის სამუშაოების განხორციელების პროცესში, სამუშაოების შემსრულებელმა დამკვეთთან შეთანხმებით, ორგანიზება უნდა გაუკეთოს შეხვედრებს ადგილობრივი თვითმართველობებისა და საზოგადოების წარმომადგენლებთან.
მიმწოდებელმა უნდა უზრუნველყოს სამგზავრო ტრანსპოტით საფეხბურთო კლუბ „დინამო ბათუმის“ დუბლშემადგენლობის, ფანკლუბისა და ჭაბუკთა გუნდების გადაყვანა ეროვნული ჩემპიონატისა და რეგიონალურ თამაშებზე საქართველოს ტერიტორიის ფარგლებში.
წინადადები მიღება 31 მარტს დაიწყება.
მიმწოდებელმა სატენდერო ფასების სავარაუდო ცხრილის მიხედვით ოთხი მიმართულებით უნდა უზრუნველყოს:
მგზავრთა დროულად და უსაფრთხოდ გადაყვანა უნდა განხორციელდეს ყველა სატრანსპორტო წესების დაცვით და გათვალისწინებით
გასაწევი მომსახურების პერიოდის განმავლობაში ავტოსატრანსპორტო საშუალებები უნდა იყოს ტექნიკურად გამართულ მდგომარეობაში
სატრანსპორტო საშუალების მძღოლი უნდა იყოს მაღალკვალიფიციური
ავტოსატრანსპორტო საშუალებები უნდა იყოს კომფორტული (გათბობა-კონდიციონერი, ტელევიზორი) და ტექნიკურად გამართული. არ უნდა იყოს გამოშვებული 2007 წლის ქვემოთ
მიმწოდებელს უნდა შეძლოს არანაკლებ ორი-სამი სამგზავრო ტრანსპორტის გამოყვანა, მინიმუმ 20-30 ადგილიანი (დასაჯდომი ადგილი) სატრანსპორტო საშუალება, მოთხოვნიდან 1 დღის ვადაში, რისთვისაც მიმწოდებელი 1 დღით ადრე იქნება ინფორმირებული.
მიმწოდებელმა უნდა განახორციელოს ყველა სატრანსპორტო ოპერაცია და პროცედურა (სათანადო დოკუმენტაციის მომზადება, სატრანსპორტო საშუალების გამართულ მდგომარეობაში ყოფნა და ა.შ.) მგზავრთა დროულად და უსაფრთხოდ გადაყვანისათვის.
ბათუმის ”დინამოს” ფანკლუბი მიკრო ავტობუსით დღევანდელ მატჩზე მიემგზავრება | ფოტო: ”დინამოს” ფანკლუბის ”შავი ზღვის მეკობრეების” facebook გვერდიდან
ქუჩების რეკონსტრუქციის, ეზოების, ქუჩების სანიაღვრე და საკანალიზაციო სისტე-მის რეაბილიტაციის, ქუჩების, პარკების, სკვერებისა და მოედნების განათების და სხვადასხვა სამუშაოების საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის შედგენაზე ბათუმის მერიის მიერ გამოცხადებულ ტენდერში წინადადებების მიღება 15 აპრილს დაიწყება და 20 აპრილს დასრულდება.
ტენდერის პირობების მიხედვით, მიმწოდებელი ვალდებული იქნება ყოველი კონკრეტული საპროექტო სამუშაოები შეასრულოს სამუშაოები კლასიფიკაციის ინსტრუქციის შესაბამისად (საუწყებო სამშენებლო ნორმები) და ტექნიკური დავალებით გათვალისწინებული პირობებით. რიგ შემთხვევებში დასაშვებია საბაზრო ფასების გამოყენების პრაქტიკაც;
საკვლევაძიებო და საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო სამუშაოების დროულად და ხა-რისხიანად შესრულებისათვის მოახდინოს დაინტერესებულ ორგანიზაციებთან და პირებთან პროექტის საჭირო წინასწარი შეთანხმებები, გარდა სამშენებლო მოედნისა, ტერიტორიის გამოყოფის და გათავისუფლებისა, რომელიც წარმოადგენს შემსყიდველის მოვალეობას;
დავალების შესრულების წესი განისაზღვრება დავალების შინაარსით და ხელშეკრუ-ლების სპეციფიკური პირობებით. კონკრეტული ობიექტების პროექტების შედგენის ვადები განისაზღვრება ტექნიკური დავალებებით.
მომზადებული ნებისმიერი შესწავლა, ანგარიში, გრაფიკული ან სხვა სახის მასალი ეკუთვნის შემსყიდველს და რჩება მის საკუთრებაში; მიმწოდებელს არ აქვს ამ მასალების გამოყენების უფლება სხვა სამუშაოების შესასრულებლად შემსყიდველის წინასწარი თანხმობის გარეშე.
მომსახურების გაწევა უნდა განხორციელდეს ხელშეკრულების გაფორმებიდან 2015 წლის 25 დეკემბრამდე.
ქობულეთის შემოვლითი გზის მონაკვეთის მშენებლობას ამ ეტაპზე (ლოტი 2, გზის სიგრძე – 18,9 კმ) შპს ,,სინოჰიდრო” ახორციელებს. წელს 65 მილიონი ლარის სამუშაოები უნდა შესრულდეს. დაფინანსების წყარო აზიის განვითარების ბანკია. შესაბამისი ხელშეკრულების მოქმედების ვადაა 2013-2016წწ.
მდ. ჭოროხზე არსებული სახიდე გადასასვლელის სარეაბილიტაციო სამუშაოებს კი შპს „ზიმო“ ასრულებს, რისთვისაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 2 929 400 ლარია გამოყოფილი (2015-2016წწ.). მიმდინარე წელს 1 750 000 ლარის სამუშაო შესრულდება.
დაბა ხულოს გასასვლელთან არსებული გზის ქვედა საყრდენი კედლის პირველი იარუსის აღდგენისა და მიწის ვაკისის მდგრადობისთვის (ასევე, საყრდენი კედლის მეორე იარუსის და ჩაწყვეტილი მიწის ვაკისის აღდგენისთვის) გადაუდებელი სამუშაოების I და I I ეტაპებს შპს „იბერია ჯ“ ასრულებს. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილია 482 ათასი ლარი.
შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ბათუმი(ანგისა)–ახალციხის საავტომობილო გზის 23-ე კმ-ში ჩაწყვეტილი მიწის ვაკისის აღდგენით სამუშაოებს კი შპს „ზიმო 7“ ასრულებს, რისთვისაც 499 600 ლარია გათვალისწინებული სახელმწიფო ბიუჯეტში.
აჭარის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე N33 და N34 ზონაში შემავალი საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთების (მოვლა–შენახვა) სამუშაოებს შესაბამისად შპს „ზიმო 7“ და შპს „იბერია ჯ“ შეასრულებენ. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ჯამში 1,3 მილიონზე მეტია გამოყოფილი. თანხის ამოწურვის შემდგომ გამოცხადდება ახალი ტენდერი.
ხულოს მუნიციპალიტეტში, ზომლეთი-ხიხაძირის საავტომობილო გზის სხალთა-კვატიას მონაკვეთის რეაბილიტაცია მსოფლიო ბანკის დაფინანსებით განხორციელდება (2015-2016წწ.). ბანკი 4 500 000 ლარს გამოყოფს. დეპარტამენტის ინფორმაციით დავალება გასაცემია (განიხილება).
საჯავახო-ჩოხატაური-ოზურგეთი-ქობულეთის საავტომობილო გზის 8,5 კმ-იანი მონაკვეთის პერიოდული შეკეთება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი თანხებით მოხდება. წელს 3 მილიონი ლარი გამოიყოფა. დავალება გაცემულია (განიხილება).
ქ. ბათუმში მარკოზ აჭარელის IV ჩიხში, მდ.ყოროლისწყალი მე-2 უბანი დასაპროექტებელია, რაზედაც გაცემულია შესაბამისი დავალება. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ამ მონაკვეთის რეაბილიტაციისთვის წელს 450 ათასი ლარი დაიხარჯება.
ხიდის მშენებლობა ქობულეთის ასაქცევ გზაზე /ფოტო: georoad.ge /
ახალი მეთოდოლოგიის თანახმად, ქულის განსაზღვრისას აღარ გაითვალისწინებენ ოჯახში შემდეგი საყოფაცხოვრებო ნივთების არსებობას: საბჭოთა ავტომობილები, ტელევიზორი, მაცივარი, სარეცხი მანქანა, გაზქურა, წყლის გამათბობელი ავზი, გაზის წყლის გამათბობელი, გაზის გამათბობელი, ვიდეო ან ციფრული ფოტოკამერა, ვიდეომაგნიტოფონი ან DVD ფლეერი, დენის გენერატორი, კონდიციონერი, სამზარეულოს კომბაინი, ჭურჭლის სარეცხი მანქანა, გათბობისა თუ ცხელი წყლით მომარაგების ინდივიდუალური სისტემა. სააგენტოს ინფორმაციით, სტატუსის განსაზღვრისას ახალი მეთოდოლოგია ორიენტირებული იქნება ოჯახების შემოსავლებზე ან მხოლოდ შემოსავლის მომტან ქონებაზე და სოციალურად დაუცველის სტატუსის მიმღები შეიძლება გახდეს ოჯახი, რომელსაც არ აქვს დამატებითი ბინა, მიწის ნაკვეთი სახნავ-სათესად და ა.შ.
