Batumelebi

სპორტსმენები, მათ შორის კორცხელის ინციდენტში მონაწილე პირებად დასახელებულები, პარტიებთან ასოცირებული პირები და მათი ორგანიზაციები 2016 წლის 8 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებზე დამკვირვებლებად დარეგისტრირდნენ.

„სპორტისა და სამხედრო ვეტერანთა ასოციაცია“ 2016 წლის 8 ოქტომბრის არჩევნებისთვის დამკვირვებელ ორგანიზაციად დარეგისტრირდა. ეს იმას ნიშნავს, რომ შესაძლოა ნებისმიერ საარჩევნო უბანზე დამკვირვებლის სტატუსით ერთი სპორტსმენი მაინც შევიდეს. ასოციაციის ხელმძღვანელი მძლეოსანი ილია მარტყოფლიშვილია. ის იმ სპოტსმენებს შორისაა, რომელიც 2016 წლის 26 მაისს კორცხელში მომხდარი ინციდენტის შემდეგ „ქართულმა ოცნებამ“ მოიხსენია „ნაციონალური მოძრაობის“ ზონდერად [თუმცა, კორცხელში სპორტსმენები „ნაციონალური მოძრაობის“ ლიდერებს დაუპირისპირდნენ ფიზიკურად]. ამ განცხადებიდან ხუთი თვის შემდეგ ილია მარტყოფლიშვილმა სხვა სპორტსმენებთან ერთად კორცხელის ინციდენტში მონაწილეობა უარყო და ბოდიშის მოხდა მოითხოვა.

ასევე ინციდენტიდან ხუთ თვეში „სპორტისა და სამხედრო ვეტერანთა ასოციაცია“ არჩევნებზე დამკვირვებელ ორგანიზაციად დაარეგისტრირა.

ილია მარტყოფლიშვილი „ბათუმელებთან“ სატელეფონო საუბარში განმარტავს, რომ მაშინ ცრუ ბრალდების მსხვერპლი გახდა. „ამიტომაც გადავწყვიტე შემექმნა კანონიერი მანდატი ამისთვის, რომ ამა თუ იმ ბრალდების მსხვერპლი აღარ გავმხდარიყავი.  იურისტი ვარ და აკადემიური პოლიტიკური პროცედურების მსოფლმხედველობის საკითხები მაინტერესებს. აქედან გამომდინარე შევქმენი სპორტსმენთა ასოციაცია. ასეთი ორგანიზაცია თუ არ გაქვს, ცესკოში ვერ დარეგისტრირდები. ყველა ადამიანს აქვს ცნობისმოყვარეობა. მე პატრიოტი ვარ“, – განმარტავს ილია მარტყოფლიშვილი. „სპორტისა და სამხედრო ვეტერანთა ასოციაცია“, როგორც არასამეწარმეო იურიდიული პირი, სპორტსმენებმა კორცხელის ინციდენტამდე ერთი წლით ადრე, 2014 წლის მაისში დააფუძნეს. ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნები პირველია, რომელსაც ისინი დააკვირდებიან.

კითხვაზე, რატომ დაინტერესდით სპორტსმენები საარჩევნო პროცედურით? – ძალოსანი მარტყოფიშვილი პასუხობს:  „არაკონსტიტუციურს ხომ არაფერს ვაკეთებთ? აბა, ეგ რა შეკითხვაა? ყველას გვაქვს კონსტიტუციური მანდატი, რომ ამა თუ იმ სამოღვაწეო სფეროს მივუდგეთ. პრობლემები რომ ხდება ცხოვრებაში, დავინტერესდით ამ მოღვაწეობის სისუფთავის დასაკვირვებლად შეგვექმნა ასეთი კავშირი, რომ მიგვეღო კონსტიტუციური მანდატი, რომ ჩვენ სპორტსმენებს ჩვენი ადგილი გვქონოდა ცხოვრებაში, არ ვყოფილიყავით უმანდატოები;

აკადემიურად მოაზროვნეები რომ ვართ და არ დამსგავსებოდა ჩვენი ჩარევა იმ მომენტს მაშინ, რაც მოხდა [კორცხელში], ამიტომ გადავწყვიტეთ [ორგანიზაციის გაკეთება]. ამას ლოგიკა ხომ აქვს…“

მარტყოფლიშვილის თქმით, მისი ორგანიზაციის წევრები არ არიან კორცხელის ინციდენტში მონაწილე პირები.

მარტყოფლიშვილი ზუსტად არ ასახელებს, თუ რომელ საარჩევნო ოლქებში გეგმავს ორგანიზაცია არჩევნებზე დაკვირვებას. „როგორც მოგვეხერხება“, – ასეთია მისი პასუხი.

„გაერთიანებული საზოგადოება“ ერთ-ერთია მათ შორის, რომელიც 2016 წლის 8 ოქტომბრის არჩევნებისთვის დამკვირვებელ ორგანიზაციად დარეგისტრირდა. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ანა გეგეშიძეა. ის მედიაკავშირ „ობიექტივზე“ გადაცემა “გაერთიანებული საზოგადოების საათის“ წამყვანია. „ობიექტივის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი კი პოლიტიკური პარტია „პატრიოტთა ალიანსის“ ლიდერი ირმა ინაშვილია.

გადაცემა „გაერთიანებული საზოგადოების საათი“ ობიექტივის ეთერში პირველად გასული წლის დეკემბერში გავიდა. პირველივე გადაცემაში წამყვანმა ანა დარსალიამ, რომელიც ასევე ორგანიზაცია „გაერთიანებული საზოგადოების“ ხელმძღვანელია, თქვა, რომ მისი ორგანიზაცია არც ერთ პოლიტიკურ ჯგუფს არ მიეკუთვნება. ორგანიზაცია 2015 წელსაა დარეგისტრირებული.

არჩევნებს დააკვირდება „ქალთა პოლიტიკური რესურსის ცენტრიც“. ცენტრის ხელმძღვანელია ლია ნადარაია. 2014 წლის ივნისში ლია ნადარაია ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის აღმოფხვრის კომიტეტის წევრად აირჩიეს ნიუ-იორკში. რეესტრის მონაცემებით, ამ ორგანიზაციის მმართველობის წევრია ასევე მანანა ხაჩიძე, სოციალური მომსახურების სააგენტოს ადამიანური რესურსების მართვის უფროსი.

დამკვირვებლად დარეგისტრირდა ასევე „საქართველოს ახალგაზრდა ინტელექტუალთა გაერთიანება – ლაზარე“. 2016 წლის სექტემბრამდე ამ ორგანიზაციას ჯონი კვარაცხელია ხელმძღვანელობდა, ის ახლა პაატა ბურჭულაძის პარტიის „სახელმწიფო ხალხისთვის“ წარდგინებით თბილისის საკრებულოს წევრობისთვის იბრძვის. რეესტრის მონაცემებით, ის ორგანიზაციაში იაგო ბიგვავამ ჩაანაცვლა. თუმცა, ცესკოს მონაცმებით, ჯონი კვარაცხელია ისევ ორგანიზაციის დირექტორია. ამავე მონაცემებით, ორგანიზაციას არჩევნებზე 723 დამკვირვებელი ეყოლება.

აჭარის უმაღლეს საარჩევნო კომისიაში [უსკო] დამკვირვებლად სამი ორგანიზაცია დარეგისტრირდა, მათ შორის ერთს რეგისტრაცია გაუუქმდა. აჭარაში ყველა დონის საარჩევნო ადმინისტრაციაში დაკვირვების უფლება ექნებათ ორგანიზაციებს: „მშვიდობა, თანადგომა და სოლიდარობა“, „ახალგაზრდული ინიციატივა მომავალი საქართველოსთვის“. „კორუფციასთან ბრძოლის ცენტრს“რეგისტრაცია ორგანიზაციის ხელმძღვანელების, მერაბ ღოღობერიძის მიმართვის საფუძველზე გაუუქმდა. მერაბ ღოღობერიძე არჩევნებს ინდივიდუალურად დააკვირდება. ის „ნაციონალური მოძრაობისა“ და ასევე საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეების წინააღმდეგ გამართული არაერთი აგრესიული აქციის ორგანიზატორი იყო.

ორგანიზაციას „ახალგაზრდული ინიციატივა მომავალი საქართველოსთვის“ ლაშა ადამია ხელმძღვანელობს. ბათუმში მას იცნობენ, როგორც „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ მხარდამჭერს. ამ ინფორმაციას თავად უარყოფს. „არც ერთი პარტიის წევრი არ ვარ. „ნაციონალურ მოძრაობაში“ მეგობრები მყავს მხოლოდ. მასე მეგობრები სხვა პარტიებშიც მყავს“, – ამბობს ლაშა ადამია.

საერთო ჯამში, 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებს 90 ადგილობრივი და ორმოცდაათი საერთაშორისო ორგანიზაცია დააკვირდება. ადგილობრივ ორგანიზაციებს შორის არიან საია, „სამართლიანი არჩევნები“ და „გამჭვირვალობა საქართველო“, ხოლო საერთაშორისო დამკვირვებლებს შორის არიან საელჩოები.

სტატია ქვეყნდება პროექტის ფარგლებში „გაცნობიერებული არჩევანი – დემოკრატიის ფუნდამენტი“. ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს ფონდ „ღია საზოგადოება-საქართველოს“ პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.

„ყველაფერს შეიძლება დაარქვა ადამიანმა, რომ არის წინასაარჩევნო კამპანიის ნაწილი, მაგრამ ამომრჩეველი არ უნდა შევეგუოთ იმას, რომ გვითხრან ისეთი რამე, რომელიც ქვეყნის მომავალს დააზიანებს,“ – ასე აფასებს ლევან ცუცქირიძე, „ნიდერლანდების ინსტიტუტი მრავალპარტიული დემოკრატიისთვის“ ხელმძღვანელი, „პატრიოტთა ალიანსის“ მთავარ წინასაარჩევნო გზავნილს – თურქეთი ოკუპანტია. ამ პოლიტიკური ძალის პირველი ოქტომბრის საპროტესტო აქციის ერთ-ერთი ლოზუნგიც ეს იყო.

„პატრიოტთა ალიანსი“ პოლიტიკური ნიშის დაკავებას აქციებიდან, საკუთარი სატელევიზიო სტუდია „ობიექტივიდან“ თუ წინასაარჩევნოდ გამოცემული გაზეთიდან თურქეთის ექსპანსიონისტურ პოლიტიკაზე საუბრით ცდილობს. „პირდაპირ, ღიად ვამბობ, რომ თურქეთს აჭარის და აფხაზეთის მიტაცების ინტერესი აქვს,“ – აცხადებს ალიანსის ლიდერი, დავით თარხან-მოურავი. მისი ინფორმაცით, აჭარაში დაახლოებით 40 ათასი თურქი ცხოვრობს:

„2021 წელს, ყარსის ხელშეკრულების 100 წლისთავთან დაკავშირებით ისინი მოითხოვენ რეფერენდუმს და აჭარა გამოეყოფა საქართველოს, გადავა თურქეთის ხელში“, – ვკითხულობთ პარტიის მიერ წინასაარჩევნოდ გამოცემულ გაზეთში.

„ბათუმელებმა“ გამოითხოვა ოფიციალური ინფორმაცია იუსტიციის სამინისტროსგან და აღმოჩნდა, რომ საქართველოს მოქალაქეობა 2005 წლიდან დღემდე, მთლიანობაში,  თურქეთის 5 802 მოქალაქეს მიენიჭა. მათგან ორმაგი მოქალაქეობის მქონეა [საქართველო – თურქეთი] 2196 პირი, რომელთაგან უშუალოდ ბათუმში რეგისტრირებულია – 1252.

რა მონაცემზე დაყრდნობით აცხადებს „პატრიოტთა ალიანსი“, რომ საქართველოში 40  ათას ეთნიკურად თურქს აქვს მიღებული საქართველოს მოქალაქეობა? – დავით თარხან-მოურავმა „ბათუმელებთან“ საუბარზე უარი თქვა. ალიანსის კიდევ ერთი ლიდერი, ირმა ინაშვილი კი ამბობს, რომ პარტიამ საკუთარი ძალებით ჩაატარა მოკვლევა და ოფიციალურ სტატისტიკას არ ენდობა: „ჩვენს გაზეთში რაც წერია, სხვა თემაა. არ ვიცი და ჩემი მონაცემებით, ეს მონაცემი 20 ათასს აჭარბებს. ჩვენი წყაროები გვყავს და ჩავატარეთ აღრიცხვა. არ გვაქვს უფლება? მგონი, ვალდებული არ ვარ, საქმიანობის დეტალებზე თქვენ გესაუბროთ… სახელმწიფო სტრუქტურები ხშირად იძლევიან ოფიციალურ პასუხს, მაგრამ ეს პასუხები რეალობას აცდენილია.“

კითხვაზე, როგორ შეიძლება ჩატარდეს საქართველოში რეფერენდუმი აჭარის საქართველოდან გამოყოფაზე, როცა ამ ტიპის საკითხის რეფერენდუმზე გატანას ქვეყნის კონსტიტუცია კრძალავს? – ირმა ინაშვილი გვპასუხობს: „თუ იმდენი თურქი მიიღებს საქართველოს მოქალაქეობას, რომ კრიტიკულ ზღვარს გადააჭარბებს, რეფერენდუმს ჩაატარებენ კი არა, ხელისუფლებასაც შეცვლიან აჭარაში… თქვენ მასე ხედავთ კანონს, მე სხვაგვარად ვხედავ. თქვენ იმასაც ვერ აანალიზებთ, რომ თურქების რაოდენობა 5 ათასზე მეტია. გეუბნებით, რომ შექმნიან პოლიტიკურ პარტიას, მიიღებენ მონაწილეობას არჩევნებში და გეყოლებათ თურქი მერი.“

„ყარსის ხელშეკრულება ასეთი რეფერენდუმის ჩატარებას არ ითვალისწინებს,“ – გვითხრა ნინო ტავლალაშვილმა. ის მაჟორიტარი კანდიდატია მოძრაობიდან „პაატა ბურჭულაძე – სახელმწიფო ხალხისთვის“ და საიას ყოფილი ხელმძღვანელი: „გარდა ამისა, 1992 წელს თურქეთისა და საქართველოს პრეზიდენტებმა მოაწერეს ხელი ჩარჩო დოკუმენტს, რომლის მიხედვითაც განსაზღვრულია ტერიტორიული საზღვრების გადაუსინჯველობის საკითხი. მით უმეტეს, გამორიცხულია რეფერენდუმის ჩატარება თემაზე, რომელიც მიმართულია სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობის წინააღმდეგ… ალიანსის განცხადებები არის თურქოფობიური, მაგრამ ჩვენი საზოგადოება გონიერია და ასეთ პროვოკაციულ განცხადებებს არ მიიღებს.“

„პოლიტიკური უმწიფრობაა საუბარი იმაზე, რომ ქვეყანა, რომელთანაც გაქვს დიპლომატიური ურთიერთობა, არის ოკუპანტი. ოკუპანტი არის რუსეთი,“ – ამბობს დავით ბერძენიშვილი. „რესპუბლიკური პარტიის“ ლიდერი მიიჩნევს, რომ ამ მიდგომით ალიანსი პოლიტიკური ნიშის დაკავებას ვერ შეძლებს და იგი რუსეთის წისქვილზე ასხამს წყალს: „მეზობელ ქვეყნებს ისტორიაში სასაზღვრო ტერიტორიებზე მუდმივად ჰქონდათ პრობლემები. რამდენგზის ოკუპანტია საფრანგეთი გერმანიის და პირიქით? რამდენგზის ოკუპანტია ნებისმიერი მეზობელი ნებისმიერ მეზობელთან? ამიტომ ესა თუ ის საუკუნე არ არის საფუძველი იმისა, რომ ოკუპანტი დაარქვა მეზობელ ქვეყანას. ამასთან, ეს ძალიან სახიფათო ნაბიჯებია. არ შეიძლება 80-მილიონიანი სტრატეგიული პარტნიორისგან მტრის ხატის შექმნა. არ ვიცი, გააზრებული აქვთ თუ არა, მაგრამ ეს არის რუსეთის წისქვილზე წყლის დასხმა, მეტი არაფერი. ვფიქრობ, ამომრჩეველი არ მიიღებს ამ გზავნილს, რადგან ის გაცილებით ჭკვიანია, ვიდრე თარხან-მოურავი.“

კობა ჩხეიძე „თავისუფალი დემოკრატების“ ერთ-ერთი ლიდერი ფიქრობს, რომ პარტიები, რომლებიც არჩევნებში მონაწილეობენ, ფრთხილად უნდა მოეკიდონ ამ ტიპის განცხადებებს: „შესაძლოა მათმა ავტორიტეტმა საკუთარ ამომრჩეველში გამოიწვიოს ანტაგონისტური განცდების გაძლიერება, რაც, საბოლოო ჯამში, საზოგადოებას დააზიანებს. საფრთხის შეგრძნება არის მაშინ, როცა ვერ ხედავ სხვას. ბოლო წლების განმავლობაში მინელებულია ეს პრობლემა, რადგან გამოჩნდნენ იგივე სხვა ეროვნების ტურისტები. განცდა, რომ თურქები დიდი დოზით არიან წარმოდგენილი, აღარ არსებობს.“

„უპასუხო კითხვები კარგს არაფერს მოგვიტანს,“ – ამბობს რომან კაკულია, „ქართული ოცნების“ საარჩევნო სიის მერვე ნომერი. მას ვკითხეთ ხელისუფლების პასუხისმგებლობაზე, რომელმაც ცოტა ხნის წინ ბათუმში თურქული სკოლის გახსნის კანონიერებასთან დაკავშირებით მკაფიო განმარტებები არ გააკეთა და ამით ხელი შეუწყო ანტითურქული პათოსის გაძლიერებას. დეპუტატობის კანდიდატმა გვითხრა, რომ ამ საკითხზე კონკრეტულ ინფორმაციას არ ფლობს: „არ ვფიქრობ, რომ ალიანსის ეს გზავნილები შესაძლოა მასობრივად გაიზიაროს საზოგადოებამ. საფრთხე არის მაშინ, როცა პოლიტიკურ ძალას ჰყავს იმდენი მხარდამჭერი, ვისაც შეუძლია ქვეყანაში პოლიტიკური სურათის შეცვლა. ჩვენთვის თურქეთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პარტნიორია, როგორც პოლიტიკური, ისე ეკონომიკური კუთხით“.

„საუბარი იმაზე, რომ თურქეთი არის დამპყრობელი, ნიშნავს საერთაშორისო ურთიერთობების უცოდინრობას და დღევანდელი საერთაშორისო ვითარების ვერგაგებას,“ – ამბობს „ნიდერლანდების ინსტიტუტი მრავალპარტიული დემოკრატიისთვის“ ხელმძღვანელი, ლევან ცუცქირიძე. ის მიიჩნევს, რომ თურქეთი საკმაოდ სერიოზულად უყურებს საქართველოს როლს რეგიონში და ის მნიშვნელოვანი პარტნიორია, მათ შორის, ნატოს ფორმატში:

„ეს არის ძალიან სახიფათო თამაში გარკვეულ შიშებზე და ყველაზე ბნელ ინსტიქტებზე… როდესაც ისტორიის რაღაც ეტაპზე მიწები მოყვა სხვა ქვეყნის ტერიტორიაზე, იყო სრულიად განსხვავებული საერთაშორისო სისტემა. დღეს სულ სხვა საერთაშორისო წესრიგია. ასე რომ მივყვეთ, არასდროს დასრულდება ქვეყნებს შორის ომი და კამათი. ასე, მაგალითად, ირანმაც შეიძლება თქვას, რომ ოდესღაც საქართველო მისი ტერიტორია იყო. ამოსავალი თანამედროვე თურქეთია, რომელიც არის სრულიად სხვა სახელმწიფო და დღეს მისთვის ამ პრეტენზიის წაყენება არასწორია. დღეს აღიარებულია საზღვრები საქართველოსა და თურქეთს შორის და ეს აღიარებულია გაეროს მიერაც. რუსეთი იმიტომაც არის ოკუპანტი, რომ საერთაშორისო დონეზე აღიარებული საზღვრების ოკუპანტია.

მე ვინატრებდი, რომ ჩვენ გარშემო ვინც არიან სამეზობლოში, ისეთი პარტნიორები გვყავდეს, როგორიც თურქეთია. სამწუხაროა, რომ ამას აკეთებს პოლიტიკური ძალა, რომელიც შესაძლოა, საკანონმდებლო ორგანოში მოხვდეს და ზეგავლენა ჰქონდეს გადაწყვეტილების მიღებაზე“.

როგორ წარმოგიდგენიათ ურთიერთობა თურქეთთან, თუკი „პატრიოტთა ალიანსი“ საკანონმდებლო ორგანოში მოხვდება? – „ჩვეულებრივად“ – გვიპასუხა ირმა ინაშვილმა. „რატომ ფიქრობთ, რომ ჩვენი განცხადებები არის თურქოფობიური?… საქართველოში ნებისმიერი ტიპის განცხადება, რომელიც არ მოსწონთ, აღიქმება რაღაც ფობიად. ეს ავადმყოფობად იქცა და კომპლექსად. მე პირდაპირ ვუთხარი თურქეთის ელჩს, თუ ხარ ჩვენი მეგობარი, ნუ განახორციელებთ ფარულ და ღია ექსპანსიას-მეთქი. როცა ჩვენ ვიქნებით ხელისუფლებაში, თურქეთის ხელისუფლებას მოვთხოვთ ამ პროცესების შეჩერებას. მაინცადამაინც ომი კი არ უნდა გამოუცხადო სახელმწიფოს…“

ლევან ცუცქირიძემ „ბათუმელებთან“ საუბარში ხაზი გაუსვა იმასაც, რომ საქართველოს გავლენა თურქეთის ეკონომიკაზე არის ძალიან დაბალი, საქართველოსთვის კი თურქეთი მნიშვნელოვანია ეკონომიკის თვალსაზრისით. მისთვის გაუგებარია, რა სახის ექსპანსიაზე საუბრობს „პატრიოტთა ალიანსი“: „თურქეთმა საერთოდ რომ არ ივაჭროს საქართველოსთან, მის ეკონომიკას ამით დიდად არაფერი დააკლდება, მაგრამ წარმოიდგინეთ რა მოხდება, თუკი თურქეთი დაინახავს, რომ ასე მტრულად უყურებს მას მეზობელი. თუკი ეუბნები სახელმწიფოს, რომ შენ ხარ აგრესორი, შენ ხარ ჩემი მიწების წამრთმევი და გაქვს ფარული ანექსიის მიზნები, მაშინ შესაძლებელია, რომ მოითხოვოს ურთიერთობების შეჩერება. თვითონაც კარგად იციან, რომ ეს არის აბსოლუტურად არარეალური პოლიტიკა“.

საზოგადოების გარკვეული ნაწილის მიერ „პატრიოტთა ალიანსის“ ანტითურქული გზავნილების მიღებას არ გამორიცხავს ლევან ცუცქირიძეც. ის ამის მიზეზად საზოგადოებაში ინფორმაციის დაბალ დონეს ასახელებს: „ძალიან იშვიათია ნახო მედიაპროდუქტი და გაიგო, რა ხდება მეზობელ თურქეთში. თურქეთში მიმდინარე პროცესები დღემდე ვერ გახდა ქართული მედიის თემა… როცა ადამიანებს ექნებათ ინფორმაცია, მათ გაუადვილდებათ ერთმანეთისგან გაარჩიონ – რა არის პოლიტიკა და რა, უბრალოდ, შიშები, რომელიც ხშირად ჩნდება ადამიანების ცხოვრებაში“.

სტატია ქვეყნდება პროექტის ფარგლებში „გაცნობიერებული არჩევანი – დემოკრატიის ფუნდამენტი“. ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს ფონდ „ღია საზოგადოება-საქართველოს“ პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.