ბათუმელები
მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, ექიმი დერმატოვენეროლოგი სერგეი ზორინი გიწვევთ თმის ცვენის, ფრჩხილების პათოლოგიების, სქესობრივი გზით გადამცემ ინფექციების, ქრონიკული პროსტატიტებისა და სქესობრივი ფუნქციის დაქვეითების სამკურნალოდ.
მის.: ბათუმი, ბარათაშვილის #30, საოჯახო მედიცინის რეგიონალური ცენტრი, კაბინეტი -12. მიღება: 10 სთ-დან 13 სთ-მდე. მობ.: 592 68 02 44.
მეან-გინეკოლოგია ბათუმის საერთაშორისო საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალისთვის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა. საერთაშორისო სტანდარტების ამ ახალგახსნილ ჰოსპიტალში არაერთი მაღალკვალიფიციური ექიმი მუშაობს, მაგრამ ერთი რამის თქმა თამამად შეიძლება: მეან-გინეკოლოგიის განყოფილებამ, მათ შორისაც კი, საუკეთესო მედიკოსებს მოუყარა თავი. პროფესიონალი ექიმების გუნდის ხელმძღვანელობაზე პასუხისმგებლობა ბათუმში ყველასათვის ცნობილმა ექიმმა, თემურ გაბაიძემ აიღო საკუთარ თავზე.
საერთაშორისო ჰოსპიტალი 103 პაციენტზეა გათვლილი და 400 ადამიანი მუშაობს. IUHB-ი ახლახან გაიხსნა ბათუმში, მაგრამ მისი მომსახურების მაღალი სტანდარტის შესახებ უკვე ცნობილია ქვეყნის სხვა რეგიონებშიც. ამაზე თუნდაც ის ფაქტი მეტყველებს, რომ ჰოსპიტალმა არაერთი პაციენტი მიიღო აჭარის მომიჯნავე რეგიონებიდან.
გასულ კვირას ჰოსპიტალის მონახულების შემდეგ ქვეყნის პრემიერ-მინისტრმა, გიორგი კვირიკაშვილმა თქვა: „ძალიან მოხარული ვარ, რომ დღეს გვაქვს საშუალება გავხსნათ ჰოსპიტალი, რომელიც არის კიდევ ერთი მაგალითი საქართველოსა და თურქეთს შორის პარტნიორობის, ძმობისა და მეგობრობის.“
ჰოსპიტალმა მომავალი დედებისთვის შესაშური გარემოს შექმნა მოახერხა. IUHB-ის სამედიცინო დირექტორის მოადგილე და გინეკოლოგიური მიმართულების ხელმძღვანელი თემურ გაბაიძე ამბობს, რომ მათთან მშობიარობის სურვილი უკვე არაერთმა ქალმა გამოთქვა.
„ჩვენს ჰოსპიტალს ერთდროულად შეუძლია მიიღოს იმდენი მშობიარე, რამდენის საჭიროებაც იქნება. დედას, ჩვენს ექიმებთან კონსულტაციის გზით, შეუძლია აირჩიოს მშობიარობის ის მეთოდი, რომელიც მისთვის ეფექტურია – ფიზიოლოგიური მშობიარობა, თუ საკეისრო კვეთა. ასევე ფიზიოლოგიური მშობიარობის დროს ქალს შეუძლია აირჩიოს სამშობიარო გაუმტკივარება. ამ მეთოდს ბოლო პერიოდში აქტიურად ირჩევენ მომავალი დედები – ეს ნიშნავს მშობიარობას ტკივილის გარეშე.
ჩვენთან ფასიც ისეთივეა, როგორც სხვა კლინიკებში, ფიზიოლოგიური მშობიარობა 1000 ლარი ღირს, საკეისრო კვეთა – 1500. მაგრამ სხვა კლინიკებისგან განსხვავებით ამ ფასში მშობიარეს შეუძლია აიყვანოს მისთვის სასურველი გინეკოლოგი თუ ანესთეზიოლოგი. ამავე თანხაში შედის დედის სამჯერადი კვებაც. ბედნიერებაა, როცა თანამედროვედ აღჭურვილ გარემოში გიწევს მუშაობა. ეს გარანტირებულად ნიშნავს იმას, რომ ახალშობილი, რომელიც შენი ჩარევით უნდა მოევლინოს სამყაროს და მისი დედა, რომელიც შენ გენდობა, ყველაზე დაცულ გარემოში გყავს“.
თემურ გაბაიძის თქმით, ბათუმის საერთაშორისო საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალ IUHB-ის გუნდმა არ დაზოგა ფინანსები იმისათვის, რომ აემოქმედებინა ახალშობილთა რეანიმაციული განყოფილება: „ეს თანდაყოლილი გართულებების მქონე ბავშვების მშობლებისთვის ნიშნავს იმას, რომ საჭიროების შემთხვევაში მშობელს აღარ მოუხდება რეანომობილით ბავშვის სხვა კლინიკაში გადაყვანა. ახალშობილს მოათავსებენ თანამედროვედ აღჭურვილ განყოფილებაში, კვალიფიციური ექიმების მეთვალყურეობის ქვეშ“.
თემურ გაბაიძე ამბობს, რომ საერთაშორისო საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალი IUHB-ი ასევე ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ ბაზარზე ამ ჰოსპიტალთან დაკავშირებული მოლოდინები ბოლომდე გაამართლოს. სწორედ ამიტომ ჰოსპიტალი აქტიურად მუშაობს თავისი კადრების გადამზადებისთვის: „ჩვენ მუშაობა გვიწევს თანამედროვე სამედიცინო აღჭურვილობის, აპარატურის პირობებში. შესაბამისად, პირველ ეტაპზე, რამდენიმე თვის განმავლობაში, ვიდრე ჰოსპიტალი ოფიციალურად გაიხსნებოდა, უცხოეთიდან მოწვეული სპეციალისტები უტარებდნენ ტრენინგებს ჩვენს ექიმებს – აპარატურასთან მუშაობას ასწავლიდნენ. ცხადია, ამის საჭიროება მუდმივად გვექნება, მაგრამ საერთაშორისო საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალ IUHB-ის მენეჯმენტს გააზრებული აქვს, რომ პერსონალის გადამზადება მუდმივი პროცესია“.
საერთაშორისო ჰოსპიტალი IUHB-ი თანამშრომლობს ყველა სადაზღვევო კომპანიასთან.
ამ ეტაპზე ჰოსპიტალის მენეჯმენტის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი არის რეგიონში იმ დარგების სპეციალისტთა მოწვევა, რომლებიც ბათუმში დეფიციტურ სპეციალობად მიიჩნევა და რის გამოც ამ დაავადების მატარებელ პაციენტებს სამკურნალოდ დედაქალაქში ან საზღვარგარეთ უწევთ გამგზავრება.
ჰოსპიტალის მშენებლობისთვის 25 მილიონი ამერიკული დოლარის ინვესტიცია განხორციელდა. IUHB-ი ერთ-ერთი პირველი სამედიცინო დაწესებულებაა საქართველოში, სადაც პაციენტის უფლებების დამცველის ინსტიტუტიც მოქმედებს.
მისამართი: ბათუმი, გენერალ ასლან აბაშიძის ქუჩა #14
ტელეფონი: 0422 21 33 33
21 მარტი დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვების საერთაშორისო დღეა. დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვებს „მზის შვილებს“ უწოდებენ, თუმცა დღემდე არის შემთხვევები, როცა ადამიანები დაუნის სინდრომს დისკრიმინაციულ კონტექსტში, ადამიანების შეურაცხყოფის მიზნით გამოიყენებენ. იგივე გააკეთა საქართველოს პარლამენტის წევრმა, გოგი თოფაძემაც, რომელმაც სიტყვა „დაუნი“ სწორედ ამ მნიშვნელობით გამოიყენა. მას ამის გამო საზოგადოებამ ბოდიშის მოხდა აიძულა.
„ისეთი ფსიქოლოგიური ტრავმა მაქვს გადატანილი, მტერსაც კი არ ვუსურვებ“, – ასე იწყებს „ბათუმელებთან“ საუბარს 26 წლის თათია ხმალაძის დედა, ნატო კონცელიძე. ის საზოგადოებაში არსებულ იმ სტერეოტიპებზე საუბრობს, რომელიც დაუნის სინდრომთან დაკავშირებით დღემდე მყარადაა.
ნატომ პირველი სტრესი პედიატრისგან მიიღო, როცა უთხრა, რომ მისი შვილი მაქსიმუმს, რის გაკეთებასაც შეძლებდა, ეს იატაკის დახვეტა იყო. „მათი თქმით, თათიას არც უნდა გაევლო, მაგრამ ვხედავთ, რომ ასე არ არის“, – ამბობს თათიას დედა.
შემდეგ იყო ქუჩა. „როცა თათიასკენ ადამიანების მიშტერებულ მზერას დავინახავდი, მეც ვკომპლექსდებოდი და ამის გამო ხშირად აღარ გამყავდა ქუჩაში“, – გვეუბნება ნატო – „მე და ჩემი მეუღლე ექიმები ვართ. 15 წელი ხულოში მოგვიწია ცხოვრება, იქ მსგავსი არაფერი მიგრძვნია, თათია ძალიან უყვარდათ. ქალაქში უფრო გამიძნელდა. დღეს მეტ-ნაკლებად იცვლება დამოკიდებულება დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვების მიმართ, თუმცა მაინც არის შემთხვევები, როცა „დაუნი“ შეურაცხმყოფელ ტერმინად გამოიყენება“.
ნატო კონცელიძე პარლამენტარ გოგი თოფაძის შემთხვევასაც იხსენებს: „ძალიან მეტკინა გული, ძალიან. თათო ჩვენთვის ყველაფერია, მისით გვიღამდება და გვითენდება, ამიტომ ადამიანები უფრო პასუხისმგებლობით უნდა მოეკიდონ თავიანთ გამონათქვამებს“.
თათია აქტიურია, დამოუკიდებელი და საკუთარ თავზე ზრუნვაც შეუძლია. „დილით ადგება, ჩაიცვამს, მოწესრიგდება და თავის ავტობუსს ელოდება, რომელსაც ის სკოლაში დაჰყავს“. თათია კახაბრის საჯარო სკოლაში, ინკლუზიურ კლასში სწავლობს და მას საგნებთან ერთად სახელობო საქმესაც ასწავლიან. „თექაზე მუშაობას გვასწავლიან, კერვას, ქარგვას. ვსწავლობ მიმტანობასაც და სკოლას რომ დავასრულებ, მინდა მიმტანად ვიმუშაო“.
სწავლის გაგრძელებას პროფესიულ სასწავლებელშიც აპირებს. სკოლაში „პატარა უფლისწულს“ დგამენ. თათია ამბობს, რომ სპექტაკლები ძალიან უყვარს. „ჯერ არ ვიცი ვის როლს მომცემენ, მაგრამ მომწონს, რომ სპექტაკლი გვექნება“. ნატა კონცელიძეს ოთხი შვილი ჰყავს, თათია მეორე შვილია.
ნატა ჯგუბურია ჯერ მხოლოდ ორი წლის და ცხრა თვისაა. მოძრავი ბავშვია. ხელში მობილური ტელეფონი უჭირავს და მუსიკას უსმენს.
როგორც ნატას დედა, მირანდა ჯინჭარაძე გვიყვება, ნატას ძალიან უყვარს მულტფილმები და ფოტოკამერასთან პოზირება: „როცა ნატა დაიბადა, მხოლოდ მაშინ ვინერვიულე – გენეტიკოსმა მისი მომავალი საშინლად დამიხატა. დაუნის სინდრომზე არანაირ ინფორმაციას არ ვფლობდი, ამის შემდეგ კი თვითონ დავიწყე ინფორმაციის მოპოვება და მივხვდი, რომ ეს არ იყო ისეთი საშინელება, როგორც ექიმმა წარმომიდგინა. ამის შემდეგ დავმშვიდდი“.
მირანდას აზრით, ექიმები ხშირად ცუდ გავლენას ახდენენ მშობლებზე, რადგან თვითონაც სტიგმისა და სტერეოტიპების გავლენის ქვეშ არიან. მირანდა ამბობს, რომ დღემდე არის შემთხვევები, როცა მშობლებს დაუნის სინდრომის მქონე შვილების სამშობიაროში დატოვებას ურჩევენ: „როცა მშობელს უნერგავ ნეგატიურ ინფორმაციას და თავიდანვე თრგუნავ, ბუნებრივია, ეს განწყობები შემდეგ სხვა ადამიანებზეც გადადის. ექიმებმაც და დანარჩენმა საზოგადოებამაც უნდა გააცნობიეროს, რომ დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვები ჩვეულებრივი ადამიანები არიან და ასეთები უნდა მივიღოთ“.
მირანდას დამატებითი ინფორმაციის მიღება დაეხმარა იმაში, რომ არ ჩავარდნილიყო დეპრესიაში. „როცა მე ეს ამბავი მივიღე როგორც ნორმა, ჩემი ოჯახის წევრებსაც გაუადვილდათ, აღარც ისინი განიცდიან“.
მირანდა ამბობს, რომ, წინა წლებისგან განსხვავებით, მედიამ და არასამთავრობო ორგანიზაციებმა შეძლეს დაუნის სინდრომთან და სხვა სინდრომებთან დაკავშირებული სტიგმები ნელ-ნელა შეეცვალათ: „თუ ადრე საზოგადოებისგან ფსიქოლოგიური ზეწოლის გამო სახლში კეტავდნენ საკუთარ შვილებს, დღეს ეს ბავშვები გახდნენ ხილვადი. ბავშვები გავიდნენ ქუჩაშიც, სკოლაშიც და ბაღშიც. ვფიქრობ, ჩვენი ქვეყანაც მოერევა ამ სტერეოტიპს“.
იაგო აფაქიძე 18 წლისაა, მასაც დაუნის სინდრომი აქვს. ისიც კახაბრის სკოლაში სწავლობს. იაგო ამბობს, რომ ძალიან მოსწონს სწავლა. სახელობო საქმეს ისიც თათიასთან ერთად ეუფლება. „ეს მე გავაკეთე“, – გვეუბნება და თიხის პატარა დაფას გვაჩვენებს, სადაც წერია: „დედიკოს იაგოსგან“.
„წელს 19 წლის ვხვდები, მამამ მითხრა ჯარში გაგიშვებო და მიხარია. მომწონს ჯარი. მომავალში პოლიციელი მინდა გამოვიდე, ერთხელ ფორმაც ჩავიცვი და ძალიან მიხდება“, – გვეუბნება ის. ხელში ქაღალდის ფურცელი უჭირავს და ლექსს სწავლობს, – „ღონისძიება გვაქვს და იქ უნდა ვთქვა“. იაგოს სოფელი ადიგენშია, იქ დედას მიწის დამუშავებაშიც ეხმარება: „ვთოხნი, ვბარავ, მიყვარს სოფელი“.
სამედიცინო ენაზე დაუნის სინდრომი არის მდგომარეობა, რომელიც განპირობებულია ზედმეტი ქრომოსომების არსებობით. ჩვეულებისამებრ, ბავშვი იბადება 46 ქრომოსომით, დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვებს კი, ერთით მეტი აქვთ. სწორედ ეს ხდება ბავშვის ფიზიკური და გონებრივი განვითარების ცვლილების მიზეზი. მსოფლიო ჯანდაცვის მონაცემებით, ათასი ბავშვიდან ერთი დაუნის სინდრომით იბადება. საქართველოში კი ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს.
„სხვადასხვა მხატვრულ-ანიმაციური ფილმების გმირების ანტივანდალური ფიგურების შესყიდვა-მონტაჟზე“ ბათუმის ბულვარის ადმინისტრაციამ ტენდერი გამოაცხადა. 11 ცალ ფიგურაში ბულვარი მაქსიმუმ 98 ათას ლარს გადაიხდის.
შესყიდვის ობიექტები: თითო ცალი – ლომი „ალექსი“, სუპერმენი, კომფუ პანდა, კაპიტანი ამერიკა, რკინის მამაკაცი, თორი, სპაიდერმენი; ასევე ოთხი ცალი დინოზავრი.
ფიგურების კარკასი დამზადებული უნდა იყოს ლითონის მასალისაგან, ზედაპირი დაფარული სილიკონის რეზინით.
ფიგურებს უნდა ახლდეს მონტაჟისათვის საჭირო ანკერები, რომლის საშუალებითაც მოხდება მათი ხისტად დამონტაჟება ბულვარის ადმინისტრაციის მიერ მითითებულ ადგილზე.
ტენდერში წინადადებების მიღება 24 მარტს დასრულდება. გამარჯვებულმა კი საქონლის მიწოდება უნდა უზრუნველყოს ხელშეკრულების გაფორმებიდან 100 კალენდარული დღის ვადაში.
ფიგურები უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ პარამეტრებსა და ტექნიკურ პირობებს:
დღეს 21 მარტს, დაუნის სინდრომის საერთაშორისო დღეა. ბათუმის მერია ახალშობილთა და ბავშვთა განვითარების შეფერხების პრევენციისა და რეაბილიტაციის პროგრამის ფარგლებში, დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვთა სარეაბილიტაციო ღონისძიებებს ახორციელებს.
„ქვეპროგრამით გათვალისწინებულია მულტიდისციპლინური გუნდის ერთი, ან საჭიროების შემთხვევაში, რამდენიმე სპეციალისტის [ადრეული განვითარების სპეციალისტი, ფსიქოლოგი, ოკუპაციური თერაპევტი, ლოგოპედი, სპეციალური პედაგოგი და სხვა] მიერ, თვეში 8 მომსახურების გაწევა. ასევე, ტრენინგ-სემინარების ჩატარება მშობლებისთვის.
მომსახურება გაეწევა 7 წლამდე ასაკის ქ. ბათუმში 2016 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რეგისტირებულ ბავშვებს შემდეგი პათოლოგიებით: დაუნის სინდრომი, ცერებრალური დამბლა, აუტიზმი და სხვა“- ნათქვამია ბათუმის მერიის განცხადებაში.
ქვეპროგრამის ასამოქმედებლად ამ ეტაპზე სატენდერო პროცედურები მიმდინარეობს, რის დასრულების შემდეგაც დაიწყება გათვალისწინებული სარეაბილიტაციო ღონისძიებების ამოქმედება.
3D პრინტერები და 3D სკანერი, რომლებითაც თითქმის ნებისმიერი ფორმის მყარი ნივთის ამობეჭდვაა შესაძლებელი, ლაზერული მჭრელები და მსგავსი აღჭურვილობა, რომლებიც ტექნოლოგიების ბოლო თაობას მიეკუთვნება, – ბსუ-ს საინჟინრო ტექნოლოგიური ფაკულტეტის ყველა დაინტერესებული სტუდენტისთვის არის ხელმისაწვდომი. შენობის მეორე სართულზე, ღია სივრცეში განთავსებული ლაბორატორია თანაბრად მიმზიდველია როგორც მომავალი არქიტექტორების, ისე ელექტრონული მიმართულების ინჟინრებისთვის. ლაბორატორიის მთლიანი ღირებულება 200 ათასამდე ლარია.
ბსუ-ში საინჟინრო-ტექნოლოგური ფაკულტეტის დეკანს, გიზო ფარცხალაძეს, თავის სამუშაო მაგიდაზე უდევს მომცრო ზომის კოლიზეუმი. ეს ნიმუში გიზო ფარცხალაძეს რომელიმე მოგზაურობიდან კი არ ჩამოუტანია, არამედ თავისივე ფაკულტეტის „ფაბლაბის“ ლაბორატორიაში ჩამოუსხამთ 3D პრინტერზე. იმავე ლაბორატორიაში ჩამოსხმულია სახლის მაკეტი, აინშტაინის გამოსახულება, ამერიკული ცათამბჯენების მოდულები. ლაბორატორიაშივე დგას ლაზერული ჩარხებითა თუ სხვა ტექნოლოგიების გამოყენებით სტუდენტების მიერ შექმნილი თითქმის ერთი მეტრი სიმაღლის ეიფელის კოშკი.
გიზო ფარცხალაძის თქმით, სამგანზომილებიანი სკანერით ხდება ამა თუ იმ ფიგურის, ელემენტის, დეტალის, კონსტრუქციის სკანირება სპეციალურ ფორმატში, რაც შემდეგ გადააქვთ კომპიუტერში. ამის შემდგომ უკვე შეიძლება სამგანზომილებიანი პრინტერით ამოიბეჭდოს ნებისმიერი ნივთი“.
რამდენად შეძლებს სამგანზომილებიანი სკანერის გამოყენებას ჩვეულებრივი კომპიუტერული უნარების მქონე ადამიანი? – გიზო ფარცხალაძე ამბობს, რომ ამ ტექნიკის მოხმარებას ნებისმიერი სტუდენტი მას შემდეგ შეძლებს, რაც სათანადო უნარებს გამოიმუშავებს: “ზოგადად კი, სამგანზომილებიანი სკანერი ისევე ახდენს საგნის კოპირებას, როგორც ორგანზომილებიანი – ფურცლის კოპირებას. უბრალოდ, სამგანზომილებიანის შემთხვევაში ფაილს სპეციალურ ფორმატში უნდა შენახვა“.
გიზო ფარცხალაძის თქმით, 3D პრინტერზე ერთი საგნის ამობეჭდვას შეიძლება დასჭირდეს ორი ან მეტი საათი, გააჩნია დეტალის სირთულესა და ზომას. `მასალად გამოიყენება ფილამენტი (სუბმიკროსკოპული სისქის ძაფისებრი ცილოვანი სტრუქტურები, ფილამენტა. ლათ.ფილუმ – ძაფი), რომელსაც აქვს წვრილი მავთულის სახე და დახვეულია რგოლზე. ფილამენტი არის სიმინდის ტაროებისგან დამზადებული სპეციალური მასალა, რომელიც პლასტმასისგან განსხვავებით არის ეკოლოგიურად სუფთა“, – განმარტავს გიზო ფარცხალაძე.
ფილამენტისგან მყარი საგნები ჩამოისხმება. პრინტერზე მიერთებული ფილამენტი გახურების შემდეგ დნება და გადის იმ პოზიციებში, სადაც მას პრინტერი მიუთითებს. ბსუ-ში სამი ფერის – შავი, თეთრი და წითელი ფილამენტი აქვთ. თუმცა თუ გუგლის საძიებო სისტემაში ჩაწერ ტერმინს – “ფილამენტი“, აღმოაჩენ, რომ ეს ნივთიერება გაცილებით მეტ ფერშია გადაწყვეტილი.
3-განზომილებიანი სკანერის გარდა ბსუ-ს “ფაბლაბის“ ლაბორატორიაში აქვთ ლაზერული ჭრის აპარატიც. “კონსტრუირების პროცესში სტუდენტი ქმნის, ვთქვათ, შენობის პროექტს/ნახაზს, რომელსაც შემდეგ ყოფს დეტალებად. ზუსტად დეტალირების ფაილები შეგვყავს კომპიუტერში… ეს დეტალები შემდეგ იჭრება ლაზერული ჭრის აპარატით. გამზადებული დეტალები ბოლო ეტაპზე ერთდება”, – ამბობს გიზო ფარცხალაძე.
უნივერსიტეტის ლაბორატორიაში ასევე აქვთ 3-განზომილებიანი CNC-ის ჩარხი. ამ ჩარხის მეშვეობით ნებისმიერი დეტალის გამოჩარხვა არის შესაძლებელი, ანუ მასალა, მათ შორის ალუმინი, ხე, პლასტმასი, იდება ჩარხში, რომელსაც სასურველ ფორმას აძლევს აპარატი. ამ მეთოდით გამოჩარხვას ძალიან მაღალი სიზუსტე აქვს.
CNC-ის საშუალებით შეიძლება ელექტრონული მიმართულების პლატების მომზადება, ანუ მისი დახვრეტა ზუსტად იმ წერტილებში, სადაც შემდგომ ჩაისმება წინაღობები, რეზისტორები თუ სხვა ელემენტები.
რას ცვლის “ფაბლაბის” ლაბორატორია სტუდენტებისთვის? – არატექნიკურ ენაზე ეს ნიშნავს იმას, რომ სტუდენტს არ დასჭირდება ყოველ წუთას ობიექტზე გასვლა, შეუძლია პროექტი თავიდან ბოლომდე ლაბორატორიაში გაიაროს – დააპროექტოს, გადაიტანოს სპეციალურ ფორმატში, ამობეჭდოს… პრაქტიკაზე წასვლის გარეშე გამოიმუშავოს მოდელირების და სხვა პრაქტიკული უნარები.
“ვცდილობთ, პირველ ეტაპზე კლასიკური კონსტრუქციები ავაგოთ. ძალიან მნიშვნელოვანია ჩვენი პროფესორების მიერ მომზადებული სამეცნიერო მიმართულების კონსტრუქციების, ხიდების, მექანიზმების განვითარება-ამობეჭდვა ფაბლაბის ლაბორატორიაში”, – განმარტავს გიზო ფარცხალაძე და დასძენს – “ჩვენმა ფაკულტეტმა ავიღეთ გეზი ძირითადი სასწავლო კურსები დაგვეკავშირებინა თანამედროვე სასწავლო კურსებთან. თუ არსებობს სასწავლო კურსი – საინჟინრო გრაფიკა, ხაზვა და მხაზველობითი გეომეტრია, ის დაკავშირებულია კომპიუტერულ გრაფიკასთან. თუ არსებობს ლითონის, რკინა-ბეტონის კონსტრუქციების კურსები, ის დაკავშირებულია დაპროექტების კომპიუტერულ სისტემასთან. ეს არის გადაბმული პროცესი და შედეგად ვიღებთ იმას, რომ კომპიუტერული მოდელირების საშუალებით გადმოგვაქვს პროექტები “ფაბლაბის” ლაბორატორიის პროგრამებში, სადაც ხდება მისი გენერაცია, დაბეჭდვა”.
თანამედროვე ციფრული და კომპიუტერული ტექნიკის ლაბორატორია, რომელიც უახლესი დაზგა-დანადგარებით – 3D პრინტერებითა და სკანერებით, ლაზერული მჭრელებით, პროგრამირებადი ჩარხებითა და სხვა დანადგარებით, კომპიუტერული ტექნიკითა და პროგრამული უზრუნველყოფით არის აღჭურვილი, ქვეყნის მასშტაბით სულ რამდენიმე უნივერსიტეტში – ტექნიკურ უნივერსიტეტში, ილიას, ბათუმისა და ქუთაისის უნივერსიტეტებშია განთავსებული. ყველა მათგანი ჩართულია “ფაბლაბის” ლაბორატორიის საერთო ქსელში. ახალი ტექნოლოგიები – კრეატიული ლაბორატორია ძირითადად გამოიყენება პროტოტიპირების, მოდელირების დამზადებ-შექმნისთვის.
სამრეწველო ინოვაციების ლაბორატორია ბსუ-ს ტექნოლოგიურ ფაკულტეტს ეკონომიკსა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსთან არსებულმა ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტომ გადასცა, მცირე გრანტის ფარგლებში.
ფაკულტეტის დეკანის გიზო ფარცხალაძის თქმით, ფაკულტეტის ღია სივრცეში განთავსებული “ფაბლაბის” ლაბორატორია თანაბრად ხელმისაწვდომი გახდება ყველა სტუდენტისთვის. ამ ეტაპზე ბსუ-ს ტექნოლოგიურ ფაკულტეტის ლაბორატორიას 3 ადამიანი ზედამხედველობს – ორი ყოფილი კურსდამთავრებულია, ერთი კი ჯერ კიდევ სტუდენტია.
ხელოვნების, ისევე როგორც მეცნიერების ისტორიაში, ქალები ნაკლებად ჩანან, რის გამოც ქალისა და კაცის თანასწორობაზე საუბრისას, ხშირად ისმის კითხვა – რატომ არ შემორჩნენ ხელოვნების ისტორიას გენიოსი ქალები? რამდენად სათანადოდ არიან ქალები წარმოდგენილი დღეს მეცნიერებაში,ხელოვნებაში და რამდენად სწორად ფასდება მათი შემოქმედება? “ბათუმელების” კითხვებს ხელოვნებათმცოდნემ, ფემინისტმა თეო ხატიაშვილმა უპასუხა.
თეო, რეალურად რამ განაპირობა ის, რომ ხელოვნების ისტორიაში ნაკლებად ჩანან ქალები?
მიზეზები, რის გამოც ქალები სათანადოდ არ არიან ხელოვნების სფეროში წარმოჩენილნი, კომპლექსურია და ეს მიზეზები არ არის მხოლოდ ერთი ქვეყნისთვის, ან ერთი კონკრეტული ეპოქისთვის დამახასიათებელი. მთავარი მიზეზი, რის გამოც ქალები ვერ იყვნენ ხელოვნების სფეროში სათანადოდ წარმოჩენილნი, იყო ის, რომ მათ არ ჰქონდათ განათლების უფლება.
ის, რომ შემოქმედება უფრო ირაციონალურია, ფანტაზიასა და წარმოსახვაზეა დაფუძვნებული, სიმართლეა, მაგრამ ეს შეხედულება ცოტა რომანტიზებულია. შემოქმედებას აუცილებლად სჭირდება ცოდნა იმ სფეროსი, რაშიც ჰქმნი. მაგალითად, ანტიკურ ეპოქაში არსებობდა სკოლები, სადაც მოსწავლეები ადამიანის ანატომიურ აღნაგობას სწავლობდნენ, რათა შემდეგ ეს ცოდნა ქანდაკებაში გამოესახათ. ქალები აქ სწავლის საშუალებას მოკლებულნი იყვნენ. გარდა ამისა, ჩვენ ვიცით შემთხვევები, თითქოს უკვე ემანსიპირებულ საქართველოშიც, მაგალითად, პაოლო იაშვილისა და ელენე დარიანის საკმაოდ გახმაურებული შემთხვევა, როცა ქალს, მის მიმართ არსებული სტერეოტიპების გამო მაინც უწევდა საკუთარი თავის დამალვა და თავის ნაშრომს მიაწერდა კაცი პოეტის ფსევდონიმს.
რამდენად დაცულია გენდერული თანასწორობა ხელოვნების სფეროში დღეს?
როცა დროთა განმავლობაში ქალებისთვის გაჩნდა მინიმალური საშუალებები, რომ მათ დაეწყოთ წერა, ხატვა, გაჩნდნენ ხელოვანი ქალებიც. ეს ფემინისტური მოძრაობის თანმდევი პროცესია, – ქალები იბრძვიან თავისუფლებისთვის, იმისთვის, რომ ჰქონდეთ მინიმალური საარსებო წყარო, რომ აღარ იყვნენ დამოკიდებული მამებზე, ძმებსა და ქმრებზე. მიუხედავად ამისა, დღესაც კი, ხელოვნებაში გენდერული თანასწორობა არ არის მიღწეული, ჯერ კიდევ ბევრი სტერეოტიპი არსებობს, მათ შორის დასავლურ, თითქოს უკვე პრობლემებმოგვარებულ და ემანსიპირებულ საზოგადოებაშიც.
ხშირად ქალი რეჟისორები უკმაყოფილებას გამოთქვამენ იმაზე, რომ მათ შემოქმედებაზე საუბრისას აუცილებლად აკონკრეტებენ გენდერს, როცა რეჟისორი კაცების შემთხვევაში ხაზს არასოდეს უსვამენ ამას. თითქოს კინო, ისევე, როგორც დანარჩენი ყველაფერი, ეკუთვნის მხოლოდ მამაკაცებს, ისინი ქმნიან, ისინი მოიცავენ მთელ სივრცეს და თუ არსებობს რაღაც პატარა ნიშა, რომელიც დიდსულოვნად დაუთმეს ქალებს ამ მამაკაცურ კულტურაში, მაშინ გჭირდება იმის დაკონკრეტება, რომ ეს არის ქალი მხატვარი, ქალი პოეტი, ქალი რეჟისორი და ასე შემდეგ.
უთანასწორობის მაგალითია ის, რომ ქალი რეჟისორები უფრო ფართოდ არიან წარმოდგენილნი ეგრეთ წოდებულ ექსპერიმენტულ და დოკუმენტურ კინოში (ალბათ ესეც არის იმის მიზეზი, რომ ისინი არ არიან ცნობილები საზოგადოებისთვის, რადგან მეინსტრიმში უფრო პოპულარული მხატვრული კინოა). ამის ძირითადი მიზეზი არის ის, რომ კინოინდუსტრია, რომელიც არა მხოლოდ ხელოვნებაა, არამედ ფულის კეთების წყაროც, უნდობლობას იჩენს ქალის, როგორც მენეჯერის მიმართ, რომელსაც შეიძლება ბევრი ფული ანდო. დოკუმენტურ და ექსპერიმენტულ კინოს არ სჭირდება დიდი ბიუჯეტი, იგი შეიძლება რამდენიმე ათასი დოლარითაც გაკეთდეს.
სტერეოტიპი, რომ ქალი თითქოს უფრო მფლანგველია, იმსხვრევა ყოფით რეალობაში, სადაც ოჯახურ მეურნეობას სწორედ ქალი უძღვება. უთანასწორობა გამოიხატება ქალი კინემატოგრაფისტებისა და ქალი მსახიობების ფინანსურ ანაზღაურებაშიც. კინო ინდუსტრიაში (ისევე როგორც ნებისმიერ სხვა დარგში) ქალების შრომა გაცილებით უფრო ნაკლებად ფასდება, ვიდრე კაცებისა.
რას ნიშნავს “ქალური ხელოვნება” და არსებობს თუ არა რეალურად ის?
არ არსებობს ქალური და კაცური კინო, არსებობს კარგი და ცუდი კინო, რომელთა ავტორებიც შეიძლება იყვნენ ქალებიც და კაცებიც. როცა საუბრობენ “ქალურ ხელოვნებაზე”, ამას უყურებენ ირონიულად. ამაში იგულისხმება, რომ ეს არის მსუბუქი, ზერელე, არასიღრმისეული, სენტიმენტალური შემოქმედება, რეალურად კი ამოსავალი არის ქალური პრიზმა.
არა მხოლოდ ლიტერატურასა და მხატვრობაში, არამედ კინოში, ქალებმა მოიტანეს ხედვა ძალიან ყოფით ნიუანსებზე, თანმიმდევრულად რუტინული ცხოვრება არის გადმოცემული, ყველაფერი არის ნაცნობი, ყოველდღიური და სწორედ ყველაზე დიდი პრობლემა. მაგალითად, ნუცა ალექსი-მესხიშვილის ფილმში “კრედიტის ლიმიტი”, რომელიც ქალისა და მასთან ერთად, 90-იანი წლებიდან მოყოლებული საქართველოს ისტორიაცაა, აქცენტია ისეთ თემებზე, რაც მტკივნეულია ქალისთვისაც და კაცისთვისაც. კაცები ტრავმირებულნი არიან იმის გამო, რაც მათ 90-იანი წლებიდან მოყოლებული ქალებთან ერთად გამოიარეს, მაგრამ ამაზე საუბარი ქალს უფრო უადვილდება, ვიდრე კაცს, რადგან სწორედ პატრიარქალური კულტურა უჩიჩინებს კაცს, რომ ის უნდა იყოს ძლიერი, რომ ის არის ოჯახის ბურჯი და როდესაც რეალობა აცდენილია ამ წარმოდგენას, ეს მისთვის უდიდესი ტრავმაა.
კაცს ამაზე ლაპარაკი უფრო უჭირს, ვიდრე ქალს, ქალი უფრო მოქნილია, შეუძლია ადაპტირება თუნდაც ძალიან მტრულ გარემოში. მას კულტურამ ასწავლა, რომ ის ყოველთვის მეორეხარისხოვანია, მაგრამ უნდა გადაირჩინოს საკუთარი თავი. ამიტომ, თუნდაც დიდი ტკივილის ფასად, შეიძლება ილაპარაკოს ინტიმურ, გაცილებით სენსიტიურ თემებზე ძალიან შიშვლად და ამით მიიქციოს საზოგადოებას ყურადღება.
რამდენად აქტიურად იყენებენ ქალები ხელოვნებას, როგორც აქტივიზმს, იგივე ქალთა უფლებების დასაცავად? რამდენად სვამენ ასეთ აქცენტებს ხელოვანი ქალები საქართველოში?
ეს ტენდენცია არ არის გამოკვეთილი, მაგრამ საბედნიეროდ არსებობენ ასეთი ხელოვანები საქართველოში. საბჭოთა კავშირმა ბევრი კარგი იდეის დისკრედიტირება მოახდინა, მათ შორის არის ფემინიზმის იდეაც, რის შედეგადაც დაგვრჩა, მაგალითად, არასწორად გაგებული 8 მარტი, როცა გვგონია, რომ ეს მხოლოდ ქალისთვის ყვავილის ჩუქების დღეა. ხშირად ქალებს ადანაშაულებენ იმაში, რომ ისინი არ გამოხატავენ ამ პრობლემებისადმი პროტესტს, ამბობენ, რომ ისინიც სტერეოტიპულად ფიქრობენ და ა.შ. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ქალიც ამავე კულტურაში გაიზარდა და მასაც ასე ჩაუნერგეს თავში ყველაფერი.
იმის გააზრება, რომ რეალურად ეს ყველაფერი პირობითობაა, შემუშავებული გეგმაა და არ არის ბუნებრივი – სულაც არ არის მარტივი. რაკიღა ფემინიზმის იდეა საზოგადოებაში არის დისკრედიტირებული, ხელოვანებს ქალთა უფლებებისა და მათი პრობლემების წინ წამოწევის დროს ერთგვარი კომპლექსი უჩნდებათ. საზოგადოების დამოკიდებულების გამო ქალს არ სურს ერქვას ფემინისტი ავტორი, ფემინისტი შემოქმედი. ურჩევნია დარჩეს სტერეოტიპების ტყვეობაში და მწვავე პრობლემებისგან მოწყვეტით აკეთოს სხვა რამ, მაგალითად, აბსტრაქტული, ლამაზი ხელოვნება, როგორსაც საზოგადობა მოელის, ზოგადად, ქალისგან.
ერთი წლის და რვა თვის ბარბარეს ამბავი იმ ბავშვების ამბავს არ ჰგავს, რომლებიც სიღარიბეში ცხოვრობენ და დახმარება სჭირდებათ. გარდა იმისა, რომ ბარბარე სიღარიბეში ცხოვრობს, შესაძლოა ის ქუჩაშიც აღმოჩნდეს. დედასთან ერთად ორი ღამის გათევა ქუჩაში უკვე მოუწია.
ბარბარემ სიარული უკვე იცის და თავის ენაზე საუბრობს კიდეც. დედას ნათლიას ეძახის, რადგან მეტი დრო მას ნათლია ქეთისთან აქვს გატარებული და დედა ის ჰგონია. ბარბარე ნათლიამ ძიძის სახლიდან მას შემდეგ წაიყვანა, რაც თურქეთში სამუშაოდ წასულმა დედამ ძიძას ბავშვის მოვლისთვის შეთანხმებული თანხა ვერ გამოუგზავნა.
დედამ თურქეთში საკმაო ხანი დაჰყო, ცოტა ხნის წინ კი ის საქართველოში დაბრუნდა, ოღონდ უფულოდ. მას არც ბინის დაქირავების საშუალება აქვს და არც ბარბარესთვის საჭირო საკვების, ტანსაცმლისა თუ სხვა საჭირო ნივთების შეძენა შეუძლია.
როგორც თავად ყვება, ბარბარეს დედას, 25 წლის მარის, კიდევ ერთი შვილი ჰყავს, რომელიც მან ძალიან ახალგაზრდა ასაკში, ოფიციალური ქორწინების დროს გააჩინა. მარიმ ოჯახი 18 წლის ასაკში შექმნა და ორწლიანი თანაცხოვრების შემდეგ მეუღლეს დაშორდა: „პრობლემები გვქონდა, ამიტომ დავშორდი“. შემდეგ კი საქართველოს იმ რეგიონიდან, სადაც მანამდე ცხოვრობდა, ბათუმში ჩამოვიდა. აქ მას კიდევ ერთი შვილი – ბარბარე გაუჩნდა. ბიოლოგიურმა მამამ გოგონა შვილად არ აღიარა.
მარის თქმით, ის ბარბარეს მამასთან ერთად ორი წელი ცხოვრობდა და ვიდრე ერთად იყვნენ, მამაკაცი მას ფინანსურადაც ეხმარებოდა, შემდეგ კი დაშორდნენ. ორსულობის პერიოდში, რადგან წასასვლელი არსად ჰქონდა, მეგობარ გოგოსთან გადავიდა საცხოვრებლად. ამ მეგობრისთვისაც დედას ჰქონდა ბათუმში ბინა ნაქირავები. „ისიც ჩვენთან ერთად ცხოვრობდა. ორსულობის რვა თვემდე ვმუშაობდი. შემდეგ მეგობრის დედა სამუშაოდ ახალქალაქში გადავიდა, ჩვენც გავყევით, იქ ვიმშობიარე. მეგობრის დედა ყურადღებას არ მაკლებდა. ბავშვის გაჩენის შემდეგ ერთ თვეში ისევ ბათუმში დავბრუნდი. სამუშაო მჭირდებოდა, ბავშვს ძიძა ავუყვანე“, – ამბობს ახალგაზრდა ქალი, „ჩემმა მშობლებმა ჩემი უმცროსი შვილი იმის გამო არ მიიღეს, რომ ქორწინების გარეშე გავაჩინე“.
ქალი შვილთან ერთად ახლა ერთ ოთახში ცხოვრობს, რომელიც ქირით აქვს აღებული. „ერთი თვე გავიდა, მაგრამ ქირა არ მაქვს გადახდილი. ალბათ ვერც გადავიხდი. სავარაუდოდ, ორ დღეში მეპატრონე გარეთ გამომაგდებს“ , – ამბობს მარი.
ბარბარეს დედა ყვება, რომ ბათუმში ყველა სასტუმრო და სხვა დაწესებულებები მოიარა, მაგრამ სამუშაო ვერსად იპოვა, ამიტომ ისევ თურქეთში გეგმავს სამუშაოდ წასვლას: „იქედან ისე წამოვედი, რომ ნამუშევარი თანხა ვერ ავიღე. იქ თუ არ ჩავალ, იმ ფულს დავკარგავ.“
პრობლემა კი იმაშია, რომ ნათლია ქეთი ბავშვს ვეღარ იტოვებს, რადგან მას შესაბამისი პირობები არ აქვს: `ამ დრომდე ბავშვი მე მყავდა, სხვა გამოსავალი არ მქონდა, გარეთ ხომ არ დავტოვებდი. მაგრამ, როგორ და რა პირობებში ვცხოვრობ რომ იცოდეთ, ჩემთან ბავშვის დატოვებას ალბათ არავინ მოინდომებდა… იატაკიც კი არ გვაქვს – ცემეტზე ვცხოვრობთ, თანაც სახლში ავადმყოფი მამა და მამიდა მყავს.“
ბარბარეს დედამ არც სახელმწიფო პროგრამა – ბავშვის მინდობით აღზრდის შესახებ იცის რამე და არც იმ სახელმწიფო პროგრამებზე ფლობს ინფორმაციას, რომლის ფარგლებშიც მარტოხელა დედას ბავშვის აღზრდის პროცესში ეხმარებიან. ამბობს, რომ ბავშვის მისთვის უცხო პირთან დატოვება არ უნდა, თუმცა სამუშაო აუცილებლად სჭირდება, ამიტომაც უკვე გადაწყვეტილია, “ ბავშვს დატოვებს და თურქეთში წავა, ოღონდ ჯერ არ იცის, ვისთან უნდა დატოვოს ბარბარე.
ბარბარეს ნათლიას ინფორმაციით, პატარას ჯანმრთელობის პრობლემებიც აქვს: „ექიმთან მყავდა, მითხრეს, რომ ბავშვს მკურნალობა სჭირდება, მაგრამ მე ამის საშუალება არ მქონდა. არც ვინმე მედგა გვერდით, რომ დამხმარებოდა.“
„ბათუმელები“ სოციალური მომს¬ახურების სააგენტოს დაუკავშირდა. აგენტებმა ბავშვის დედასთან მუშაობა დაიწყეს – სავარაუდოდ, დედას ბავშვის მინდობით პროგრამის ფარგლებში ბენეფიციარ ოჯახში გადაიყვანენ. უცნობია, ეს ბენეფიციარი შეიძლება იყოს თუ არა ბავშვის ნათლიაც.
მინდობითი პროგრამის ფარგლებში ოჯახი, რომელიც ბარბარეზე იზრუნებს, ყოველთვიურად 450 ლარს მიიღებს.
ბარბარეს დედას ჯერ გადაწყვეტილება არ მიუღია.
სტატია გაზეთ ბათუმელების (#7) 14- 20 მარტის ნომერში გამოქვეყნდა, ამ დროსათვის ბარბარე უკვე მინდობის პროგრამის ფარგლებში ოჯახშია დაბინავებული და მას დედა ყოველდღე ნახულობს.
დღეს 21 მარტს, ბათუმში „დემოკრატიული ჩართულობის ცენტრში“, გაიმართება რეჟისორ ლია ჯაყელის ფილმის, – „სადა ხარ ჩემო სულიკოს“- ჩვენება და დისკუსია. ფილმის ჩვენებას და დისკუსიას გაუძღვება ფილმის ავტორი და რეჟისორი ლია ჯაყელი.
„ქალთა ისტორიის თვე ყოველ წელს აღინიშნება აშშ-ში, კანადაში, დიდ ბრიტანეთსა და სხვა ქვეყნებში. ამ თვის აღნიშვნის მიზანი არის ისტორიიდან გამქრალი ქალების, მათი როლის და მიღწევების უკან დაბრუნება და ისტორიაში მათი მნიშვნელობის ხელახალი დამკვიდრება. ქალთა ისტორიის თვის აღნიშვნა ხელს უწყობს ქალთა წვლილის აღიარებას და წარმოჩენას სხვადასხვა სფეროში: მეცნიერებაში, საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, საჯარო სამსახურში, ლიტერატურაში, ხელოვნებაში, სპორტსა თუ მედიცინაში“-ნათქვამია დისკუსიის ორგანიზატორთა განცხადებაში.
დემოკრატიული ჩართულობის ცენტრები უკვე რამდენიმე წელია, მარტში ქალთა ისტორიის თვეს სხვადასხვა ღონისძიებებით აღნიშნავენ.
ორგანიზატორთა განცხადებით, დოკუმენტური ფილმი – „სადა ხარ, ჩემო სულიკო“ (28 წთ. 2006) ცნობილი სიმღერის „სულიკოს“ ისტორიასა და ავტორის შესახებ მოგვითხრობს; მეცხრამეტე საუკუნის მიწურულს შექმნილი სიმღერის ავტორის შესახებ სხვადასხვა ვერსიები არსებობს, თუმცა ფილმი ამ ვერსიებს საბოლოოდ ჰფენს ნათელს და ამიტომ, მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია საქართველოს ინტელექტუალური ისტორიის გაცოცხლებისა და შენახვის კუთხით. ფილმის ავტორი ფილს უძღვნის ყველა ქალს, ვისაც შეჰქონდა და შეაქვს წვლილი საზოგადოების განვითარებაში.
დისკუსიაზე დასწრება თავისუფალია.
აჭარის სოფლებში დღეს დილიდან თოვს.
სოფელი გორგაძეები [ქობულეთი] / ფოტო: თედო ჯორბენაძე
ბათუმის საქალაქო სასამართლო განზრახ მკვლელობაში ბრალდებულის – რ.ნ.-ს საქმეს განიხილავს. მკვლელობა გასული წლის ზაფხულში, ქობულეთის ერთ-ერთ ღამის კლუბში მოხდა. საქმის მასალების მიხედვით, 21 წლის რ.ნ.-მ ურთიერთშელაპარაკების დროს მოკლა 26 წლის ა.ტ.
დაცვის მხარე ამტკიცებს, რომ ბრალდებული აუცილებელი მოგერიების ფარგლებში მოქმედებდა.
„ორივე დასასვენებლად იყო ჩასული ქობულეთში, მაგრამ მანამდე ერთმანეთს არ იცნობდნენ. გამოძიება ამტკიცებს, რომ განზრახ გამოიყენა დანა ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფმა, მაგრამ ამას მხოლოდ გარდაცვლილის მეგობრები ადასტურებენ, ვინც მკვლელობის ფაქტს შეესწრო. სხვა მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის“, – უთხრა „ბათუმელებს“ ბრალდებულის ადვოკატმა პაატა ბოლქვაძემ.
საქმეზე გადაწყვეტილებას მოსამართლე თამარ ბეჟანიშვილი რამდენიმე დღეში მიიღებს. ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში, 21 წლის ბრალდებულს 15 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ემუქრება.
შუახევის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ სასმელი წყლის პრობლემის მოგვარების მიზნით შვიდ სოფელში ჰიდროლოგიური ჭების მოსაწყობად 169 827 ლარი ადგილობრივი ბიუჯეტიდან დახარჯა. თუმცა, ამან შუახევის სოფლებში სასმელი წყლის პრობლემა ვერ გადაჭრა, რადგან ზოგი ჭაბურღილი არ მუშაობს, ზოგან კი წყალი საერთოდ გაქრა.
შუახევის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ სასმელი წყლის პრობლემის გადასაჭრელად ზამლეთის, ოლადაურისა და ჭვანის თემის შვიდ სოფელში წყლის ჰიდროლოგიური ჭაბურღილები მოაწყო. მუნიციპალიტეტმა ამ საქმისთვის 169 827 ლარი 2013-2015 წლებში დახარჯა.
ჰიდროლოგიური ჭები სოფლებში: ფურტიოში, ჭალაში, გორში, ბუთურაულში, ნიგაზეულში, ნენიასა და წყაროთაში მოეწყო. შუახევის გამგეობის გათვლით, ჰიდროლოგიურ ჭებს სასმელი წყლის პრობლემის მქონე სოფლებში, გარკვეული უბნებისთვის პრობლემა უნდა გადაეჭრა. თუმცა სასმელი წყლის პრობლემა ვერ მოგვარდა, რადგან ზოგან ჭაბურღილში წყალი არ ამოვიდა, ზოგ ადგილას კი, ჭაში წყალი საერთოდ დაიკარგა ან ელექტროენერგიაზე მომუშავე ჭაბურღილებზე მრიცხველი ვერ დაამონტაჟეს.
წყლის საძიებო ჭები პირველად 2013 წელს ჭალის, გორის, ბუთურაულისა და ფურტიოს სოფლებში, შუახევის გამგეობის დაკვეთით, ტენდერში გამარჯვებულმა შპს „ტერმინალმა“ 96 877 ლარით მოაწყო. სოფელ ნიგაზეულის ჭაბურღილში წყალი არ წამოვიდა, სოფელ ჭალაში მოწყობილ ჭაბურღილში წყალი კი წამოვიდა, თუმცა ამ ჭაბურღილის წყლიდან სოფელში დღემდე არც ერთ ოჯახს არ უსარგებლია. უფუნქციოდაა დარჩენილი სოფელ გორში მოწყობილი ჭაბურღილიც, რადგან აქ ელექტროენერგიის მრიცხველები არ დაუყენებიათ.
შუახევის გამგეობის ეკონომიკის, არქიტექტურისა და ინფრასტრუქტურის სამსახურის უფროსი, ედნარ შარაშიძე სოფელ ჭალას ჭაბურღილის უფუნქციობას გაწმენდითი სამუშაოებით ხსნის და ამბობს, რომ ჭაბურღილიდან რეზერვუარამდე წყალი მოყვანილია და ამ ეტაპზე ავზი იწმინდება.
სამსახურის უფროსის თქმით, გამგეობის მიერ შერჩეულ თითოეულ სოფელში მთლიანობაში 100-მეტრიანი ჭაბურღილი უნდა მოწყობილიყო, ანუ ერთ სოფელში 100 მეტრის გაბურღვითი სამუშაოები უნდა ჩაეტარებინა, რისთვისაც გამგეობამ 25 000 ლარი გათვალა.
„ჭაბურღილები სოფლებში მოსახლეობის მოთხოვნით მოვაწყეთ, ეს იყო სასმელი წყლის საძიებო სამუშაოები. სოფელ წყაროთაში ორ ადგილზე მოეწყო ჭაბურღილი, ერთ ადგილზე ამოვიდა წყალი, მეორეზე – არა, ნიგაზეულში საერთოდ არ ამოვიდა.
თითოეულ სოფელში კომპანიას 100 მეტრი უნდა გაებურღა და წყალი ეპოვა. იმ შემთხვევაში, თუ წყალი მანამდე ამოვიდოდა, ვიდრე 100 მეტრი გაიბურღებოდა, წყალი სხვა ადგილზეც უნდა მოეძებნა იქამდე, ვიდრე, მთლიანობაში, 100 მეტრის გაბურღვით სამუშაოებს არ ჩაატარებდა. სოფელ ჭალაში 32-ე მეტრზე ამოვიდა წყალი, მეორე ადგილზე დაიწყო კომპანიამ საძიებო სამუშაო და 34 მეტრზე გამოჩნდა წყალი, მესამეზე კი – 38 მეტრზე. ამ სოფელში სამი ჭაბურღილი მოეწყო, თუმცა დროთა განმავლობაში სამიდან ორ ჭაში წყალი გაქრა,“ – ამბობს ედნარ შარაშიძე.
მიუხედავად იმისა, რომ ჭაბურღილების მოსაწყობად შუახევის გამგეობამ ბიუჯეტიდან 169 827 ლარი გამოყო, გამგეობას გათვლილი არ ჰქონდა ამ თანხით რამდენი ოჯახის პრობლემას აგვარებდა. ედნარ შარაშიძის თქმით, ეს დამოკიდებული იყო იმაზე, თუ წყლის რა ოდენობას მოიპოვებდნენ.
სამსახურის უფროსის თქმით, სოფელ გორში 20 ოჯახს მოუგვარდა წყლის პრობლემა ჭაბურღილების მოწყობით, სხვაგან კი – 15, ზოგიერთ უბანში – 7 ოჯახის პრობლემა მოგვარდა. თუმცა ზუსტი მონაცემები, რამდენი ოჯახი სარგებლობს ჰიდროლოგიური ჭების წყლით, გამგეობას არც დღეს აქვს.
სოფელ გორში მცხოვრები დათო ფუტკარაძე ამბობს, რომ უფუნქციოა მის სოფელში მოწყობილი ჭაბურღილები, რადგან ისინი ჯერაც არ არის მიერთებული მრიცხველებზე.
„ჭაბურღილები ერთი წლის წინ კი გაკეთდა, მაგრამ დღემდე არ გამრიცხველიანებულა. ამ სოფელს წყალი რომ ჰქონოდა, ერთ-ერთმა ოჯახმა საკუთარ მრიცხველზე მიაერთა ჭაბურღილი და თანხაც თვითონ გადაიხადა, მაგრამ ჭაბურღილმა მხოლოდ 15 დღე იმუშავა, – ძრავა გადაიწვა. ველოდებით, როდის შეაკეთებენ და გაამრიცხველიანებენ,“ – ამბობს დათო ფუტკარაძე.
შუახევის გამგეობის ობიექტების მიმღები კომისიის თავმჯდომარე ავთანდილ დიასამიძე აცხადებს, რომ, როდესაც მიმღებმა კომისიამ წყლის ჭაბურღილები ჩაიბარა, ყველა გამართულად მუშაობდა – წყალი ყველა ჭაბურღილზე ადიოდა, პრობლემა მხოლოდ წყაროთის ჭაბურღილზე არსებობდა, რაც მისი თქმით, სამუსაოს შემსრულებელმა კომპანიამ დროულად მოაგვარა.
შუახევის გამგეობა ჭაბურღილების მოწყობას წელს აღარ გეგმავს. ედნარ შარაშიძე ამბობს, რომ ჭაბურღილების მოწყობა ნაკლებეფექტურია, რადგან შეიძლება წყალი დაიკარგოს:
„ჭაბურღილების მოწყობასთან დაკავშირებით გამოცდილება მივიღეთ, შეიძლება შრომა მთლიანად წყალში ჩაიყაროს. ჰესის მშენებლობასთან დაკავშირებით მიწის ქვეშა აფეთქებებმა გარკვეული ზეგავლენა მოხდინა წყლებზე და სოფლებში მისი დაკარგვა გამოიწვია. მიზანშეწონილად აღარ ჩავთვალეთ სხვაგანაც მოგვეწყო ჭები, თუმცა მოსახლეობა ამას მოითხოვდა“.
კითხვაზე, რამდენად მიზნობრივად გაიხარჯა თანხა ჭაბურღილებზე? – ედნარ შარაშიძე პასუხობს: „წყლის უქონლობის გამო საძიებო სამუშაოები დავიწყეთ, ფურტიოში, გორში, ბუთურაულსა და ნენიაში მოწყობილი ჭაბურღილები მუშაობს. ამდენად, არ მიგვაჩნია, რომ თანხა არამიზნობრივად დაიხარჯა“.
ქვეყნების ჩამონათვალს, სადაც აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტი საკურორტო სეზონის წინ რეკლამის განთავსებაზე მუშაობს, წელს რუსეთი დაამატეს. ამ ქვეყნიდან ტურისტების მოსაზიდად აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტი სარეკლამო სააგენტოებს სარეკლამო ბილბორდებსა და სხვა აქტივობებს დაუკვეთავს, რისთვისაც 350 000 ლარი გაითვალისწინეს. ჯამში კი სამიზნე ქვეყნებში რეკლამის განსათავსებლად, რამდენიმე ივენთის მოსაწყობად და ონლაინრეკლამირებისთვის წელს ბიუჯეტიდან სამ მილიონამდე ლარის დახარჯვას გეგმავენ.
აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტის ინფორმაციით, სამიზნე ქვეყნების ჩამონათვალში რუსეთის დამატების გადაწყვეტილება გასულ წელს ამ ქვეყნიდან ვიზიტორების რიცხვის გაზრდის გამო მიიღეს და შესაბამისი კამპანიაც წამოიწყეს. წელს, პირველად, აჭარის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტმა, რეგიონის ტურისტული პოტენციალის პოპულარიზაციის მიზნით, რუსი ჟურნალისტების პრესტურსაც უმასპინძლა. ტურის ფარგლებში აჭარას ათი რუსული მედიასაშუალებისა და ტურისტული სააგენტოების წარმომადგენლები ესტუმრნენ. სამდღიანი ვიზიტის ფარგლებში სტუმრებს რეგიონის ტურისტულ-ეკონომიკური პოტენციალი გააცნეს, დაათვალიერებინეს ბათუმის ბოტანიკური ბაღი, გონიოს ციხე, აჭარული ღვინის სახლი და სხვა ტურისტული ობიექტები. პრესტურის ფარგლებში რუსი ჟურნალისტები აჭარის განათლებისა და კულტურის მინისტრის მოადგილეს, ნათია სირაბიძეს შეხვდნენ, რომლისგანაც რეგიონის კულტურული ღირსშესანიშნაობების შესახებ ინფორმაცია მიიღეს.
ტურიზმის დეპარტამენტის ინფორმაციით, 16 მაისიდან ურალის ავიახაზები სანქტ-პეტერბურგიდან ბათუმის მიმართულებით პირდაპირ რეისებს გეგმავს. რეისის _ პეტერბურგი-ბათუმი-პეტერბურგი შესრულება კვირაში ორჯერ – ორშაბათსა და პარასკევს პულკოვოს აეროპორტიდან იგეგმება. კომპანიის პრეზენტაციას აჭარის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტის წარმომადგენელი სანკტ-პეტერბურგში, პულკოვოს აეროპორტის მიერ ორგანიზებულ საღამოზე გაეცნო, სადაც აეროპორტის მიერ 2016 წლისთვის დაგეგმილი ახალი ავიარეისების შესახებ ისაუბრეს.
საღამოზე, რომელსაც რუსული მედიის, ტურსააგენტოების, ავიაკომპანიებისა და დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები ესწრებოდნენ, აჭარის ტურისტული პოტენციალისა და პროდუქტების შესახებაც გაიმართა პრეზენტაცია. გასული 2015 წლის მონაცემებით, რაზე დაყრდნობითაც აჭარის მთავრობამ ტურისტული სეზონისთვის რუსეთი სამიზნე ქვეყნების ჩამონათვალში ჩაწერა, აჭარის რეგისტრირებულ ობიექტებში 2014 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით ტურისტების 2,78-პროცენტიანი ზრდა დაფიქსირდა. ეს წლის განმავლობაში რეგიონში შემოსული 443 667 ტურისტია. მათ შორის აჭარაში 265 492 უცხოელი და 178 175 შიდა ტურისტი შემოვიდა. ეს წინა წელთან შედარებით უცხოელი ტურისტების 1,7%-იან და შიდა ტურისტების 4,4%-იან ზრდას ნიშნავს.
წელს დეპარტამენტს რეგიონის ტურისტული პოტენციალის რეკლამირებისთვის ბიუჯეტიდან 2 მილიონ 900 320 ათასი ლარი აქვს გამოყოფილი, მათ შორის ქვეყნის გარეთ რეკლამისთვის – მილიონ 900 000 ლარი, ქვეყნის შიგნით სარეკლამო და პიარაქტივობებისთვის კი – 320 000 ლარი.
რეგიონის ტურისტული მარშრუტებისა და პროდუქტების პოპულარიზაციის მიზნით მარკეტინგულ და სარეკლამო კამპანიებს დეპარტამენტი სამიზნე ქვეყნებში მარტის მეორე ნახევრიდან დაიწყებს. ამ ეტაპზე პიარისა და რეკლამის განყოფილების თანამშრომლები აზუსტებენ მარკეტინგული და პიარაქტივობების ჩატარების ბოლო დეტალებს, იგეგმება ხელშეკრულებების გაფორმება კომპანიებთან, რომლებიც უზრუნველყოფენ ზემოთ ჩამოთვლილი აქტივობების განხორციელებას.
რუსეთთან ერთად მომავალი საკურორტო სეზონისთვის თურქეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი, უკრაინა, ბელარუსია, ისრაელი, პოლონეთი, ყაზახეთი, ლიტვა და შიდა ბაზარი – საქართველოს ტურიზმის დეპარტამენტის სამიზნე ქვეყნებია. ამ ქვეყნებში ტურიზმის დეპარტამენტი საკურორტო სეზონის წინ სარეკლამო ბანერების, ლაითბოქსებისა და სარეკლამო ეკრანების განთავსებას გეგმავს, სარეკლამო სტიკერებს გამოაკრავენ ავტობუსებსა და გაჩერებებზეც. გარდა ამისა, სამიზნე ქვეყნებიდან ტურისტების მოსაზიდად აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტი სარეკლამო-საინფორმაციო ტურების ორგანიზებას, საერთაშორისო ტურისტულ გამოფენებში, კონფერენციებსა და სემინარებში მონაწილეობას, ასევე რეგიონის ონლაინრეკლამირებასაც გეგმავს. ამ აქტივობებისთვის ჯამში 800 000-მდე ლარი დაიხარჯება.
თუკი მოწმე უარს აცხადებს ჩვენების მიცემაზე, მას საგამოძიებო ორგანოს წარმომადგენელი მოსამართლის თანდასწრებით დაკითხავს – ახალი წესი 20 თებერვლიდან მოქმედებს, თუმცა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში ჯერჯერობით ასეთი დაკითხვა არ შემდგარა. ადვოკატების, ასევე მესამე სექტორის წარმომადგენლები დარწმუნებულნი არიან, რომ სასამართლომდე მოწმეები არც მივლენ, რადგან პარლამენტმა „მკვდარი ნორმა“ მიიღო. ვიდრე პარლამენტარები მესამე სექტორისგან „ჰიბრიდად“ შეფასებულ მოდელს დააკანონებდნენ, აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ ღიად დააფიქსირა, რომ მთავრობა საზოგადოებას დანაშაულისგან ვეღარ დაიცავდა, თუკი მოწმის დაკითხვა სრულად ნებაყოფლობითი გახდებოდა.
„ვინ გაუბედავს მაგას პროკურორს, არ გაძლევ ჩვენებასო. იძულების ბევრი ბერკეტია სამართალდამცველების ხელში“, – ამბობს ადვოკატი რამინ პაპიძე. მის მსგავსად სისხლის სამართლის მიმართულებით მომუშავე სხვა ადვოკატებმაც იგივე გვითხრეს, რომ ჯერ არ გამოჩენილა მოწმე, ვინც დაკითხვას მოსამართლის თანდასწრებით მოითხოვდა. ადვოკატი დავით ჯაფარიძე მოწმეზე ზეწოლის შემთხვევას იხსენებს: „ორი წლის წინ ხელვაჩაურში სექსმუშაკ ქალს პოლიციაში კონდიციონერი ჩაურთეს და კინაღამ გაყინეს იმიტომ, რომ სასურველი ჩვენება მიეღოთ. სიახლე მოჩვენებითია. ახლაც ხდება მოწმეებზე ზეწოლა და ვიდრე ვინმე სასამართლომდე მივა, მას საგამოძიებო ორგანოში „დაამუშავებენ“.
არსებული რეგულაციით, საქმის საგამოძიებო ეტაპზე, თუკი მოწმე უარს ამბობს ნებაყოფლობით ჩვენების მიცემაზე, საგამოძიებო ორგანოს შეუძლია დაასაბუთოს კონკრეტული მოწმისგან (დაზარალებული, თვითმხილველი, სხვა პირი, რომელიც მნიშვნელოვან ინფორმაციას ფლობს) ჩვენების მიღების აუცილებლობა და მიმართოს სასამართლოს. თანხმობის შემთხვევაში, მოწმეს პროკურორი მოსამართლის თანდასწრებით დაკითხავს.
„გზას პროკურატურიდან სასამართლომდე მოწმე პროკურორთან ერთად გაივლის“, – გვითხრა „კონსტიტუციის 42-ე მუხლის“ იურისტმა, არჩილ ჩოფიკაშვილმა: `მარტივად შესაძლებელია, მოწმეს თუნდაც გზაში უთხრან, რომ თუ დუმილს არ დაარღვევს, ის შეიძლება ბრალდებული გახდეს. ამგვარად, ზეწოლა მხოლოდ თეორიულად არის გამორიცხული. ჩვენი მოთხოვნა იყო, საგამოძიებო ეტაპზე მოწმის მხოლოდ გამოკითხვა ყოფილიყო ნებადართული და არა დაკითხვა, რომელიც მტკიცებულებად ითვლება. ევროპული სტანდარტით მოწმისგან მხოლოდ ნებაყოფლობით ჩვენების მიღებაა კანონიერი“.
მოწმეებზე სავარაუდო ზეწოლის არაერთი ფაქტია აღწერილი სახალხო დამცველის ანგარიშებში. „დაკითხვა ამ ფორმით საერთოდ არ უნდა ყოფილიყო“, – ამბობს დღეს ომბუდსმენის მოადგილე ნათია კაციტაძე: „მთავარი პრობლემა უკავშირდება თანასწორობის პრინციპს. ბრალდების მხარეს აქვს საშუალება, იძულებით დაკითხოს პირი, დაასაბუთებს ამის აუცილებლობას და დაკითხავს მოსამართლის თანდასწრებით. დაცვის მხარე ამ შესაძლებლობას მოკლებულია“.
„დაცვის მხარისთვის რომ მიგვენიჭებია იგივე უფლება, შეიძლებოდა საქმე გაჭიანურებულიყო“, – ამბობს ის, ვინც დაკითხვის ახალ წესს მხარი დაუჭირა – პარლამენტის იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარე, ვახტანგ ხმალაძე. მან ასევ გვითხრა, რომ საქმის დროულად დასრულება პროკურატურის ინტერესშია, რადგან მას პასუხი მოეთხოვება, ადვოკატს – არა. კანონმდებელი მიიჩნევს, რომ მტკიცებულებების მოპოვება ძირითადად ბრალდების მხარის, ანუ პროკურატურის საქმეა, ხოლო ადვოკატებს შეუძლიათ სასამართლო პროცესის დროს ისარგებლონ ე.წ. ჯვარედინი დაკითხვით.
რატომ არ ჩანან მოწმეები, ვისაც დაკითხვა მოსამართლის თანდასწრებით სურს? – კითხვას ვახტანგ ხმალაძემ ასე უპასუხა: „საგამოძიებო ორგანოების თანამშრომლებს ტრენინგები ჩაუტარა სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციამ. წვრთნების მიზანი იყო კვალიფიკაციის ამაღლება იმ კუთხით, რომ პოლიციელებმა მოწმეებთან თანამშრომლობა შეძლონ და ამ გზით – ნებაყოფლობითი ჩვენების მიღება. სხვა რეალობაა, როცა გამომძიებელი თავად მიდის მოწმესთან და ესაუბრება და არა ისე, რომ პროკურატურაში გიბარებენ, მაგიდასთან გსვამენ და ნათურას მოგანათებენ“.
დაკითხვის ახალი წესი არ ეხება მძიმე და განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულების გამოძიებას, მაგალითად, მკვლელობას, სხეულის განზრახ მძიმედ დაზიანებას, ძარცვას, ყაჩაღობას, ასევე ოჯახურ ძალადობას. დაკითხვის ახალი წესი ამ მუხლებზე სრულად 2018 წლიდან ამოქმედდება. მანამდე, ამ შემთხვევების გამოძიების დროს, მოწმის უარი არაფერს ნიშნავს. პროკურორს ისევ შეუძლია მოწმეს უთხრას, რომ ის სავალდებულო წესით დაიკითხება მოსამართლის დასწრების გარეშე.
სისხლის სამართლის ყველა მუხლზე მოსამართლის თანდასწრებით დაკითხვის აუცილებლობას მოითხოვდა სახალხო დამცველი. „აშკარაა გარკვეული შიში საგამოძიებო ორგანოების მხრიდან, რომ თუკი სრულად ამოქმედდებოდა ეს ნორმა, შეიძლებოდა კრახით დასრულებულიყო საქმეების გამოძიება“, – ამბობს ნათია კაციტაძე.
ხელისუფლებამ ანგარიში არც კოალიციას „დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის“ გაუწია, სადაც რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციაა გაერთიანებული, მათ შორის „კონსტიტუციის 42-ე მუხლი“. კოალიცია სისხლის სამართლის კოდექსში ჯერ კიდევ 2009 წელს შესული ცვლილების ამოქმედებას მოითხოვდა, რაც მოწმისგან მხოლოდ ნებაყოფლობით ჩვენების მიცემას ითვალისწინებდა საგამოძიებო ეტაპზე. არჩილ ჩოფიკაშვილი ამბობს, რომ სანაცვლოდ ხელისუფლებისგან „უნიკალური მოდელი“ მიიღეს, რაც მოჩვენებითი სიახლეა და არსებითად არაფერს შეცვლის: „ეს არის ჰიბრიდი და ამ ერთმა თვემ აჩვენა, რომ იგი არ მუშაობს. პროცედურა, რომელიც დადგინდა, არ არის კლასიკური, რაც ნაპოლეონის სისხლის სამართლის მოდელიდან გამომდინარეობს, იყო საბჭოთა კავშირშიც და იგი მოწმისგან ჩვენების მიცემის აუცილებლობას განსაზღვრავდა. ეს ახალი მოდელი არც დემოკრატიულია, რადგან იგი მხოლოდ მოწმის ნებელობაზეა დამოკიდებული. რეალურად ხელისუფლებამ ვერ აიღო რისკები, რაც ახლავს ამ დემოკრატიულ სისტემაზე გადასვლას. გასაგებია, რომ ეს იქნებოდა რთული, რადგან მთელი საპოლიციო სამსახური დამყარებულია იძულებასა და ძალადობაზე. ხელისუფლებას თითქოს სურდა, ბოლომდე მიეყვანა ეს საქმე, მაგრამ ვერ შეძლო. საბოლოოდ არც მწვადი დაწვა და არც შამფური“.
მმართველი პოლიტიკური ძალა მოწმეთა დაკითხვის პროცედურების შეცვლას ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე ცდილობდა. 2013 წლის დეკემბერში, როცა პარლამენტი სისხლის სამართლის კოდექსში 2009 წელს შესულ, აუმოქმედებელ ნორმას განიხილავდა (რაც მხოლოდ და მხოლოდ მოწმის ნებაყოფლობით დაკითხვას ითვალისწინებდა), შინაგან საქმეთა მინისტრის მაშინდელმა მოადგილემ – ლევან იზორიამ თქვა, რომ ახალი ნორმის ამოქმედებით, დანაშაულების გახსნის სტატისტიკა შემცირდებოდა. მან დეპუტატებს ერთ-ერთ საპარლამენტო სხდომაზე საჯაროდ მიმართა: „ამ კანონში არ არის სამართლებრივი მექანიზმი, მოხდეს მოწმის დავალდებულება, რომ თუ იგი ფლობს მნიშვნელოვან ინფორმაციას ან მტკიცებულებას, მიაწოდოს გამოძიებას. გამოძიებას ხელიდან გამოეცლება მნიშვნელოვანი ბერკეტი, ამ ინსტიტუტის გაუქმებით მოიპოვოს მნიშვნელოვანი მტკიცებულება და, შესაბამისად, განსაკუთრებით ცხელ კვალზე, როცა ეს აუცილებელია, ამას ის ვეღარ შეძლებს“.
პარლამენტმა მაშინ იზორიას თხოვნა არ გაითვალისწინა, თუმცა სადავო ნორმის ამოქმედება 2016 წლის იანვრისთვის გადადო. 2015 წლის ნოემბერში იმავე საკითხზე იუსტიციის მინისტრმა, თეა წულუკიანმა განაცხადა: „ის წესი, რომელიც უნდა ამოქმედდეს პირველ იანვარს, თუ ამოქმედდება, ჩვენ საზოგადოებას ვეღარ დავიცავთ დანაშაულისგან. დღეს სამართალდამცავი და სასამართლო სისტემა არ არის მზად იმისთვის, რომ პირველ იანვარს მთლიანად გაუქმდეს საგამოძიებო ორგანოში მოწმის დაკითხვის ინსტიტუტი და მხოლოდ სასამართლოში შეიძლებოდეს მოწმის დაკითხვა. ჩვენ ვერ ავიღებთ პასუხისმგებლობას იმაზე, რომ შემოვიდეს სრულიად გაუაზრებელი, სხვა ქვეყნის სისტემიდან ბრმად გადმოღებული წესი, რომელიც სამართალდამცავ ორგანოებს ხელს შეუშლის დანაშაულთან ბრძოლაში“.
ამ მიმართვის შემდეგ, 2015 წლის ბოლოს, პარლამენტმა დაკითხვის ის წესი დააკანონა, რომელიც მას თეა წულუკიანის უწყებამ შესთავაზა. არსებული მოდელით, პროკურატურამ მოწმისგან ჩვენების სავალდებულო წესით მიღება მხოლოდ სასამართლოს გავლით უნდა შეძლოს. სასამართლო პროკურორებს ჯერ არ დასჭირვებიათ. „ერთადერთი შემთხვევა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში დაფიქსირდა. აქ 9 მარტს მოსამართლის თანდასწრებით მოწმე სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტების საქმეზე დაუკითხავთ. „ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ მოდელი არ მუშაობს. ნაადრევ დასკვნებს ნუ გააკეთებთ. ჯერ მხოლოდ 20 დღეა გასული“, – უთხრა „ბათუმელებს“ პარლამენტის იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარემ, ვახტანგ ხმალაძემ.
სახელმწიფო ორგანო, სადაც ყველა უფროსი გამოდის, აჭარის უმაღლესი საბჭოა. 21-კაციან საკანონმდებლო ორგანოში ორი დეპუტატის გარდა ყველა თანამდებობაზეა. დეპუტატებს – ეკატერინე თარგამაძესა და მიხეილ მჟავანაძეს თანამდებობა სავარაუდოდ აღარც მოუწევთ, რადგან საბჭომ ამ მხრივ ყველა ლიმიტი ამოწურა. ვაკანტური ამჟამად მხოლოდ უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილის პოსტია. უმაღლეს საბჭოში ფრაქციების შექმნის მაქსიმუმიც შეივსო. კანონის მიხედვით, ერთ ფრაქციაში 3 წევრი მინიმუმ უნდა იყოს. უმაღლეს საბჭოში უკვე 7 ფრაქციაა.
მეშვიდე ფრაქცია – „თანასწორობა“ უმაღლეს საბჭოში რამდენიმე დღის წინ დარეგისტრირდა. „ჩვენი მიზანი იყო ოპოზიციური ფლანგის გაძლიერება“, – ამბობს ფრაქციის თავმჯდომარე ასმათ დიასამიძე. ამ დეპუტატმა მურმან ბერიძესთან ერთად „ნაციონალური მოძრაობა“ ახალი ფრაქციის შექმნის მიზეზით დატოვა. ფრაქციის მესამე წევრი დამოუკიდებელი დეპუტატი მედეა ვასაძე გახდა, რომელიც ადამიანის უფლებების კომისიის თავმჯდომარეა და მისგან თანამდებობის დატოვებას პროტესტის ნიშნად ასმათ დიასამიძე 2014 წელს ითხოვდა. მაშინ მედეა ვასაძე „ქართულ ოცნებას“ წარმოადგენდა.
„ეს პოლიტიკაა, პოლიტიკა“, – ასე პასუხობს ასმათ დიასამიძე დღეს „ბათუმელების“ კითხვას – რატომ არ არის ხელშემშლელი ფაქტორი ფრაქციის შექმნის დროს განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულებები.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როცა უმაღლესი საბჭოს რეგლამენტში ჩაწერილი „საერთო პოლიტიკური შეხედულებების“ მოთხოვნის უგულებელყოფაზე დეპუტატები თანხმდებიან.
უმაღლესი საბჭოს რეგლამენტის 34-ე მუხლში წერია: „ფრაქცია არის უმაღლეს საბჭოში საქმიანობის კოორდინაციის მიზნით საერთო პოლიტიკური შეხედულების მქონე საბჭოს წევრთა ნებაყოფლობითი გაერთიანება“.
დაახლოებით ერთი წლის წინ ფრაქცია „თავისუფალი დემოკრატებიდან“ ანზორ თხილაიშვილი პარტია „ქართულ ოცნებაში“ გადავიდა. ფრაქციაში ორი წევრი დარჩა, რაც აღარაა საკმარისი პირობა მისი არსებობისთვის. „თავისუფალი დემოკრატების“ ორი დეპუტატი – სულხან ღლონტი და თემურ კახიძე, ასევე განსხვავებული ხედვების მქონე, „ოცნებიდან“ წამოსულ დამოუკიდებელ დეპუტატ – ჯემალ ფუტკარაძესთან გაერთიანდნენ და ფრაქციას სახელი შეუცვალეს – „დემოკრატიული აჭარა“.
ამ პროცესებამდე უმაღლეს საბჭოში „ნაციონალური მოძრაობაც“ ორ ფრაქციად გაიშალა და იმავე პარტიის წევრებით დაკომპლექტებულ მეორე ფრაქციას „მაჟორიტარები“ დაარქვეს. ფრაქციების შექმნის შანსი არც „ქართულმა ოცნებამ“ გაუშვა ხელიდან. ეს პოლიტიკური ძალა საბჭოში სამ ფრაქციად არის დანაწილებული.
უმაღლესმა საბჭომ უკვე გამოყო ბიუჯეტი ახალი ფრაქცია – „თანასწორობისთვის“. ერთი ფრაქციის შენახვა ბიუჯეტიდან მინიმუმ 108 ათასი ლარი ჯდება. ამას ემატება ავტომანქანისა და საწვავის ხარჯი, რომელიც თითოეულ ფრაქციას ემსახურება.
დეპუტატები ირწმუნებიან, რომ ფრაქცია ოპოზიციურ ფლანგს გააძლიერებს და დემოკრატიულ პროცესს უწყობს ხელს, თუმცა ისინი ვერ გვისახელებენ, რა კონკრეტული შედეგი მოგვცა ამდენმა ფრაქციამ, ან რა ბერკეტი ჩნდება ოპოზიციის ხელში ფრაქციის შექმნით.
„გუშინ შევქმენით ეს ფრაქცია და გვადროვეთ. ჯერ კონკრეტული ინიციატივა არ გვაქვს, მაგრამ ვიმუშავებთ ადამიანის უფლებების, გენდერის მიმართულებით“, – ამბობს ფრაქციის „თანასწორობის“ ხელმძღვანელი ასმათ დიასამიძე. ფრაქციის შექმნის მთავარ მიზეზად მან ბიუროში დამატებით ერთი ხმის უფლების მოპოვება დაგვისახელა, თუმცა ვერ დაგვისაბუთა, რას ცვლის დამატებითი ხმა, როცა ბიუროში ახლა უკვე ოპოზიცია და მმართველი პოლიტიკური ძალა 7-7-ზეა წარმოდგენილი და ხმების გაყოფის შემთხვევაში, გადამწყვეტი უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის ხმა იქნება. ახალი ფრაქციის ხელმძღვანელს მივლინების იმედი აქვს. „ჯერ არ ყოფილა ასეთი სხდომა, ოცნებიდან შვიდივე წევრი ესწრებოდეს ბიუროს. ესენი სულ მივლინებებში დადიან“.
ასმათ დიასამიძის ხელფასი ხელზე ასაღებად, სხვა ფრაქციების ხელმძღვანელების მსგავსად, 3700 ლარი იქნება. ასმათ დიასამიძეს ასევე გამოუყეს 2011 წელს გამოშვებული „მიცუბიში“. „გაცილებით ძვირადღირებული მანქანა ისედაც მყავდა – 2013 წელს გამოშვებული „ნისანი“, თავად ვატარებ. ახლა იმითაც ვივლი და ამითაც. სადაც არ იქნება სასურველი სახელმწიფო მანქანის გამოჩენა, იქ საკუთარი მანქანით წავალ“, – ამბობს დეპუტატი.
„არავითარი კომფორტი არ არის ფრაქციის შექმნაში“, – აცხადებს ფრაქციის „დემოკრატიული აჭარა“ ხელმძღვანელი სულხან ღლონტი: „მარტო საქართველოში ხდება ასე, რომ ფრაქციას ხარჯებს უთვლიან და ამაზე კეთდება აქცენტი. გერმანიიდან ახლახან ჩამოვედი და იქ რეგიონულ პარტიებს საკანონმდებლო ორგანო აფინანსებს. ფრაქციის შექმნა აძლიერებს პოლიტიკურ სპექტრს. გარდა ამისა, ამ ფრაქციის საფუძველზე გვაქვს საშუალება, ჩვენი პარტიის რაღაც ნაწილი აპარატის თანამშრომლებად ავიყვანოთ და ისინი აკეთებენ პოლიტიკურად მნიშვნელოვან საქმეს. ეს აისახება ჩვენს წინასაარჩევნო პროგრამაზე“, _ უთხრა „ბათუმელებს“ სულხან ღლონტმა. რა იგულისხმება „მნიშვნელოვან საქმეში“? – კითხვაზე დეპუტატმა გვიპასუხა: „კვირაში სამ ბრიფინგს ვმართავთ მინიმუმ“.
ფრაქციის „დემოკრატიული აჭარა“ მომზადებულ ინიციატივებზე ფრაქციის მდივანი – თემურ კახიძე გვესაუბრა: „განხილვა ჯერ არ დასრულებულა, მაგრამ ჩვენი ინიციატივით შედის ცვლილება „ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში. ცვლილება მუნიციპალიტეტისა და შსს-ს მიერ დაწესებული საურავების გათანაბრებას ითვალისწინებს. კიდევ ერთი ინიაციატივით კანონში „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ შევიდა ცვლილება. რითაც უმაღლესი საბჭოს წევრებს წყაროების გამხელის ვალდებულება აღარ გვაქვს .
„ფრაქციების შექმნა ოპოზიციის ბუნებრივი მოტივაციაა“, – უთხრა „ბათუმელებს“ ფრაქცია „ნაციონალური მოძრაობის“ წევრმა პეტრე ზამბახიძემ. მისი შეფასებით, ამდენი ფრაქციის არსებობა არ მიუთითებს ჯანსაღ პროცესზე, მაგრამ ოპოზიციას 4 ფრაქციის შექმნა მმართველმა პოლიტიკურმა ძალამ აიძულა: „ქართული ოცნება“ დაიყო ხელოვნურად ფრაქციებად იმისთვის, რომ უმრავლესობა ჰქონოდა ბიუროში“.
პეტრე ზამბახიძე ვერ ასახელებს კონკრეტულ ინიციატივას, რაც „ნაციონალებიდან“ გამოყოფილმა ფრაქცია „მაჟორიტარებმა“ დაამუშავეს. „თვითმმართველობების კუთხით უმაღლეს საბჭოს არ აქვს უფლება საკანონმდებლო ცვლილებები განახორციელოს. ამ კუთხით ეს ფრაქცია ვერც იმუშავებდა“, – გვითხრა დეპუტატმა. მაშინ რისთვის შეიქმნა ფრაქცია, თუკი იგი ვერ იმუშავებდა? – ამ კითხვაზე პეტრე ზამბახიძემ „ბათუმელებს“ უთხრა, რომ მარტო საკანონმდებლო კუთხით არ უნდა შევხედოთ ფრაქციის აქტიურობას და ბიუჯეტის განხილვის დროს არაერთი შენიშვნა დააყენა ამ ოპოზიციურმა ფრაქციამ, რაც მუნიციპალურ პროგრამებს შეეხებოდა.
რაც შეეხება კოალიცია „ქართულ ოცნებას~, აქ არ მალავენ, რომ ფრაქციის აპარატი პარტიული აქტივის დასაქმების საშუალებაა: „ასეა, ამის უფლებას გვაძლევს კანონი და ვიყენებთ. ფრაქციას ეს ფუნქცია აქვს ყველგან~, _ უთხრა „ბათუმელებს~ ალეკო ჩიტიშვილმა, ფრაქცია „ქართული ოცნების~ თავმჯდომარემ.
„უმაღლესი საბჭო დაინტერესებულია მხოლოდ პრივილეგიების მიღებით“, – ასე აფასებს ამ პროცესს იურისტი, ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი მალხაზ ნაკაშიძე: „ერთი შეხედვით, შესაძლოა, ჩანდეს, რომ მრავალფეროვნებაა უმაღლეს საბჭოში, მაგრამ სინამდვილეში, ჩემი აზრით, ფრაქციების ასეთი სიუხვე დაკავშირებულია მხოლოდ კომფორტთან და პრივილეგიებთან. კანონის მიხედვით, ფრაქცია გულისხმობს ერთი და იმავე ღირებულებების, პოლიტიკური იდეების მქონე ადამიანების გაერთიანებას. ამ მოცემულობაში ფრაქციების შექმნა ეწინააღმდეგება თავად ფრაქციის შექმნის იდეას და ეს არის სრულიად ხელოვნური პროცესი. უმაღლესი საბჭოს მთავარი პრობლემა არის ის, რომ იქ ასაქმებენ პარტიის აქტივისტებს, ახლობლებს, ნათესავებს და არ მომხდარა კვალიფიციური კადრის შერჩევა. უმაღლესი საბჭო პოლიტიკურ პარტიას არ ეკუთვნის, ის არის წარმომადგენლობითი ორგანო. როცა ყველა უფროსია, ნაკლებად დამაჯერებელი ხდება დეპუტატების საქმიანი მიდგომა იმ საკითხებზე, რაც მოსახლეობას აწუხებს და რის მოსაგვარებლადაც აირჩიეს დეპუტატები“.
დღეს ბათუმში, ევროპის მოედანზე, აქცია „ეს შენ გეხებას“ მონაწილეებმა პირადი ცხოვრების ამსახველი კადრების გავრცელების ფაქტის გამოძიება და კანონმდებლობის გამკაცრება მოითხოვეს:
გიორგი ხიმშიაშვილი, საიას აჭარის ოფისის თავმჯდომარე: „ჩვენ შევუერთდით „ეს შენ გეხებას“ აქციას, რომელიც გამოხატავს საზოგადოების დამოკიდებულებას პირადი ცხოვრების დაცვასთან დაკავშირებით. ჩვენ არას ვუცხადებთ ამ პროცესებს, რაც უნდა იყოს ხელისუფლებისთვის გზავნილი, რომ მათ მომავალში უფრო მეტად დაიცვან და გაუფრთხილდნენ ადამიანების პირად ცხოვრებას და თავისუფლებას. ჩვენი ძირითადი სამი მოთხოვნაა: იმ ფაქტების გამოძიება რაც შეეხება პირადი ცხოვრების ხელყოფას; ვითხოვთ კანონმდებლობის გამკაცრებას და დასჯის მექანიზმების უფრო მეტი სიმკაცრით ამოქმედებას; ამასთან, ხელისუფლებამ უნდა იმუშაოს იმ სისტემის სრულყოფისთვის, რომელიც დაიცავს ადამიანის უფლებასა და თავისუფლებას.“
მარი ზაქარაძე, „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლის“ კოორდინატორი: „მე, როგორც ერთი მოქალაქე, ვაპროტესტებ ბოლო დროს განვითარებულ მოვლენებს. მიმაჩნია, რომ ადამიანის პირადი ცხოვრება არის ხელშეუხებელი და არავის აქვს უფლება უთვალთვალოს და შემდეგ ამით დააშინოს და დაატეროროს ადამიანი, განურჩევლად მისი სტატუსისა.“
დავით ბერიძე, არასამთავრობო ორგანიზაცია „თავისუფალი მონიტორინგი“: „ეს ჩვენ ყველას ერთად გვეხება და ეს უნდა იყოს ერთგვარი მესიჯი ხელისუფლების მისამართით, რომ საზოგადოება კვლავ გამოხატავს პროტესტს და უნდობლად არის განწყობილი, საზოგადოება მივიჩნევთ, რომ ჩვენ კვლავ გვისმენენ.“
თემურ კახიძე, უმაღლესი საბჭოს წევრი „თავისუფალი დემოკრატებიდან“: „ჩვენ ვითხოვთ თავისუფლებას, პიროვნულ თავისუფლებაზეა საუბარი. ეს მარტო შანტაჟი არ არის. ეს არის ტერორი და ჩვენ გვინდა ქართული საზოგადოება ტერორისგან გათავისუფლდეს. ჩვენ არ გვინდა შიშით ცხოვრება. შიშით აშენებული ქვეყანა არ არის ის ქვეყანა, რაც უნდა დავუტოვოთ მომავალ თაობას. ჩვენ გვინდა თავისუფლებაში ლაღად აშენებული ქვეყანა, რაც იქნება ჩვენი ქვეყნის გაძლიერების საფუძველი“.
მურმან დუმბაძე, პარლამენტის წევრი: „ეს უკავშირდება იმ უზნეო პრაქტიკას, რაც დამკვიდრებულია წინა ხელისუფლების ცვლილების დროს. საზოგადოების გარკვეული ნაწილი ამბობს, რომ ეს იყო სააკაშვილის რეჟიმის დროს. ვინც პოლიტიკაში ღრმად ჩახედულია, მან იცის, რომ ეს იყო უძველესი დროიდან მოყოლებული. მე კომუნისტური მთავრობის დროსაც ვცხოვრობდი და იმ დროსაც იყო თვალთვალი, მიყურადება და აგენტურული ქსელი. ასლან აბაშიძის დროს უამრავი აუდიოფაილი პირადად მე მაქვს ნანახი. აბაშიძის დროს სატელეფონო საუბრები ისმინებოდა, პირადად მე მისმენდნენ. აბაშიძის ხელისუფლების შემდეგ, როცა დროებითი საპრეზიდენტო საბჭო ჩამოყალიბდა, მეორე დღეს პირადად მე აღმოვაჩინე კომპიუტერში ეს ფაილები. სააკაშვილმა ტექნოლოგია შეცვალა და გადავიდა ვიდეომასალებზე. რაც გამოიყენებოდა ადამიანების დაშანტაჟებისთვის. საბადნიეროდ, სააკაშვილის დროს არ გვახსოვს, რომ ვიდეომასალები გამოქვეყნებულიყოს. ის ეუბნებოდა ადამიანებს – იმ შემთხვევაში, თუ ჭკუით არ იქნებით, მაშინ ვიდეომასალას გამოვაქვეყნებთო. ივანიშვილი-კვირიკაშვილის ხელისუფლებამ უფრო დახვეწა ეს ტექნოლოგია და ახერხებს იმას, რომ არამხოლოდ უსმენს და უთვალთვალებს, არამედ აქვეყნებს კიდეც.“
მადონა ბერიძე, „სამართლიანი არჩევნების“ ბათუმის ორგანიზაციის ხელმძღვანელი: „ის, რაც ხდება დღეს საქართველოში, არ არის კონკრეტული პოლიტიკური ჯგუფის პერსონებისკენ მიმართული, ეს არის მთლიანად საზოგადოების წინაშე არსებული საფრთხე. ჩვენ ვაპროტესტებთ იმას, რომ საქართველოში დღეს ისევ გვისმენენ. ჩვენი მოთხოვნაა, გამოძიება ბოლომდე მიიყვანონ, ამ პროცესებში ჩართონ საერთაშორისო ექსპერტები. ასევე მნიშვნელოვნად მივიჩნევთ იმას, რომ საკანონმდებლო ნორმა გაუმჯობესდეს და მიღწევადი გახდეს ის, რომ ჩვენს სახელმწიფოში პირადი ცხოვრება იყოს დაცული.“
19 მარტს, გამთენიისას, ბათუმში, 9 მარტის ქუჩაზე, ე.წ. იტალიურ ეზოში, გაზის აფეთქების შედეგად ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლის ოთახები ჩამოინგრა.
აფეთქების გამომწვევი მიზეზები ჯერჯერობით უცნობია, მიმდინარეობს გამოძიება. აფეთქებას და ნგრევას მსხვერპლი არ მოჰყოლია, თუმცა, როგორც ეზოს ერთ-ერთმა მცხოვრებმა „ბათუმელებს“ უთხრა, სახლში ოჯახის რამდენიმე წევრი, მათ შორის ბავშვებიც იმყოფებოდნენ: „ზემოთ იწვნენ, დილის 6 საათისკენ გავიგონეთ ხმა … სახლშიც და ეზოშიც ყველა გადავრჩით, სავარაუდოდ პირველ სართულზე დაგროვდა გაზი…“
ეზოში მცხოვრები რამდენიმე ოჯახი დაზარალდა აფეთქების შედეგად – დალეწილია კარ-ფანჯრები. აფეთქებას ხანძარი არ გამოუწვევია. ახლომახლო ოჯახებს გამორთული აქვთ გაზი და ელექტროენერგია. ეზოსთან პატრულირებს პოლიციის ეკიპაჟი.
ბათუმში ევროპის მოედანზე კამპანია „ეს შენ გეხებას“ ფარგლებში დაგეგმილი აქცია გაიმართა. არასამთავრობო ორგანიზაციებმა აქციის მონაწილეებთან ერთად პირადი ცხოვრების ამსახველი კადრების კიდევ ერთხელ გავრცელება გააპროტესტეს. აქციის ორგანიზატორები მომხადრის დროულ გამოძიებას და მსგავსი ფაქტების აღკვეთისათვის ხელისუფლებისაგან უფრო ეფექტური ღონისძიებების გატარებას მოითხოვენ.
დღეს, 19 მარტს, ბათუმში არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან ერთად პოლიტიკოსებიც გამოჩდნენ. აქციას ესწრებოდა პარლამენტარი მურმან დუმბაძე და უმაღლესი საბჭოს წევრები ოპოზიციური ფრაქციებიდან.
აქცია „ეს შენ გეხება“ დღეს თბილისში და საქართველოს სხვა ქალაქებშიც გაიმართა.
შპს „ბათუმის წყლის“ ინფორმაციით, ჩაქვის მაგისტრალური მილის დაზიანების გამო მახინჯაურისა და თამარის დასახლების აბონენტებს წყლის მიწოდება შეუწყდებათ.
ბათუმის მერიის ინფორმაციით, სარემონტო სამუშაოები მთელი ღამის განმავლობაში გაგრძელდება და წყალმომარაგება ხვალ დილას აღდგება.
ბათუმის საჯარო ბიბლიოთეკის „ამერიკულ კუთხეში“ მოხალისე ჯონგიუნ პარკი ორიგამის გაკვეთილებს ჩაატარებს. გაკვეთილის მსვლელობისას მონაწილეები ორიგამის საწყის პრინციპებს დაეუფლებიან.
ორიგამი ქაღალდის სხვადასხვა ფიგურებად კეცვის, ძველი იაპონური ხელოვნებაა.
ორიგამის გაკვეთილები ,,ამერიკულ კუთხეში” ყოველკვირეულად ჩატარდება. მსურველებს შეუძლიათ დაესწრონ გაკვეთილებს და დაეუფლონ ქაღალდის ფიგურებისა და საგნების შექმნის ტრადიციულ იაპონურ ხელოვნებას.
შპს “ბათუმის წყლის” ინფორმაციით, 355 მმ მაგისტრალური მილსადენის დაზიანების გამო სასმელი წყლის მიწოდება დროებით შეუწყდათ, ბაგრატიონის ქუჩაზე მცხოვრებ აბონენტებს მელიქიშვილის კვეთიდან ლერმონტოვის ქუჩის კვეთამდე.
ამ წუთებში დაზიანებული მილსადენის აღდგენითი სამუშაოები მიმდინარეობს.
“ბათუმის წყლის” ცნობით, სასმელი წყლის მიწოდება სავარაუდოდ 19:00 საათისთვის აღდგება.
საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს პროექტების მართვის სააგენტო ჩაის პლანტაციების აღსადგენად წელს მიზნობრივ პროგრამას განახორციელებს. პროგრამის ფარგლებში სახელმწიფოსგან თანადაფინანსებას სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივი და იურიდიული სტატუსის მქონე პირები მიიღებენ. პროგრამის განსახორციელებლად 3 500 000 ლარია გამოყოფილი.
ჩაის პლანტაციების რეაბილიტაციის პროგრამა წელს აჭარაში, გურიასა და სამეგრელოში განხორციელდება. პროგრამა 2016 წლის თებერვალში დაიწყო და გაველურებული ჩაის აღსადგენად მცენარის უცხო სხეულებისგან გაწმენდა-გასუფთავებას, გასხვლას, სასუქების შეტანასა და საჭიროების შემთხვევაში სადრენაჟო არხების მოწყობას გულისხმობს. სააგენტო 3.5 მილიონ ლარს მხოლოდ პლანტაციების რეაბილიტაციას მოახმარს. რაც შეეხება რეალიზაციას, პროგრამა ჩაის რეალიზებისთვის ბაზრის მოძიებას არ ითვალისწინებს.
სააგენტოს მიზნობრივი პროგრამით თანადაფინანსებას მხოლოდ ის სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივი და იურიდიული პირი მიიღებს, ვისაც საკუთრებაში მინიმუმ 5 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია გააჩნია. იმ შემთხვევაში, თუ კოოპერატივს ან რომელიმე იურიდიულ პირს საკუთრებაში ამ ოდენობის პლანტაცია არ აქვს, შეუძლია სახელმწიფოსგან ჩაის პლანტაცია 25-წლიანი იჯარით მიიღოს. ერთი ჰექტარი ჩაის პლანტაციის იჯარით სარგებლობის ღირებულება ერთი წლის განმავლობაში 50 ლარია. სააგენტო სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივს 50 ჰექტარამდე, ხოლო იურიდიული პირის სტატუსის მქონე ბენეფიციარს 300 ჰექტარამდე ჩაის პლანტაციის რეაბილიტაციას დაუფინანსებს.
პროგრამის მენეჯერი ლევან უროტაძე ამბობს, რომ სარეაბილიტაციო სამუშაოებს წინასწარ შერჩეული კომპანიები განახორციელებენ. მენეჯერი აქვე იმასაც აღნიშნავს, რომ პროგრამით მხოლოდ იმ პლანტაციების რეაბილიტაცია დაფინანსდება, რომლებიც ლაბორატორიულად იქნება შესწავლილი.
„რადგან სპეციფიკური სამუშაოებია ჩასატარებელი, ისეთ კომპანიას შევარჩევთ, რომელსაც მსგავსი სამუშაოების ჩატარების გამოცდილება, ყველა საჭირო ტექნიკა და მექანიკური დანადგარი ექნება, რაც ჩაის პლანტაციის რეაბილიტაციას სჭირდება, რადგან ჩაის პლანტაციები მაღალმთიან მუნიციპალიტეტებში ძირითადად ისეთ ადგილზეა განლაგებული, სადაც ტექნიკას უჭირს გადაადგილება. მოთხოვნებიც აქედან გამომდინარე გავთვალეთ, თუმცა შეზღუდვა არ გვაქვს, რამდენი კომპანიაც დააკმაყოფილებს ამ მოთხოვნას, იმდენი ჩაერთვება. ამ დროისთვის 3 კომპანია არის შერჩეული, მაგრამ ხელშეკრულება ჯერ არ გაფორმებულა“, – ამბობს ლევან უროტაძე.
სააგენტოს მონაცემებით, ქვეყანაში დაახლოებით 9 000 ჰექტარზეა გაშენებული ჩაის პლანტაცია, საიდანაც თითქმის 6-7 ათასი ექვემდებარება რეაბილიტაციას. სააგენტოში არ იციან, რამდენი ჰექტარი პლანტაცია არის ცალკეულ რეგიონში, მათ შორის აჭარაში. არც ის არის ცნობილი, არსებული ჩაის პლანტაციებიდან რამდენია სახელმწიფოს საკუთრებაში და რამდენი კერძო მფლობელობაში.
„რამდენი მსურველიც იქნება და რამდენიც დააკმაყოფილებს მოთხოვნას, იმდენი მიიღებს დაფინანსებას. პროექტი გაგრძელდება მანამ, სანამ საბოლოო შედეგს არ მივიღებთ. პროექტი არ ითვალისწინებს რეალიზაციის ხელშეწყობას, თუმცა ევროპის ბაზარზე ჩაიზე იმდენად დიდია მოთხოვნა, რომ მაღალი ხარისხის ჩაის რეალიზაციის პრობლემა არ უნდა შეიქმნას“, – ამბობს პროგრამის მენეჯერი.
სააგენტოს გათვლით, არსებული ჩაის პლანტაციის რეაბილიტაციისთვის ერთ ჰექტარზე 2500 ლარია საჭირო. აქედან სააგენტო სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივს 80%-ს, რაც შეეხება იჯარით აღებულ პლანტაციას – ერთ ჰექტარზე 80%-ს დაუფინანსებს. იურიდიული პირის შემთხვევაში სააგენტოს მიერ რეაბილიტაციის თანადაფინანსება იქნება 60%, იჯარის შემთხვევაში – 70%.
ორი მარტის მონაცემებით, სახელმწიფოსგან თანადაფინანსებით ჩაის პლანტაციის აღსადგენად სოფლის მეურნეობის სამინისტროს პროექტების მართვის სააგენტოში 15 განაცხადი დარეგისტრირდა, მათგან სამი აჭარიდან არის შესული.
„500 ჰექტარამდე ჩაის რეაბილიტაციისთვის ითხოვენ დაფინანსებას. 3 განაცხადი აჭარიდანაა შემოსული 80 ჰექტარი ჩაის პლანტაციის რეაბილიტაციისათვის. ხელშეკრულება ჯერ არც ერთ ბენეფიციართან არ გაფორმებულა, რადგან მიწის დიაგნოზირებაა ჩასატარებელი, – უნდა გავარკვიოთ, ექვემდებარება თუ არა პლანტაცია რეაბილიტაციას. პროგრამის მიხედვით, ვადებში შეზღუდვები არ გვაქვს, მიწის ანალიზის ჩატარება-დიაგნოზირება ნებისმიერ დროს შეიძლება, თუმცა რეაბილიტაცია, რაც მძიმე და ნახევრად მძიმე გასხვლას გულისხმობს, მიზანშეწონილია ვეგეტაციის პერიოდამდე ჩატარდეს. რაც უფრო მალე წარმოადგენენ ბენეფიციარები საჭირო დოკუმენტებს, მით უფრო მალე შევძლებთ თანადაფინანსებას. პროგრამა მომავალშიც განხორციელდება – მომავალ წელს პროგრამის ბიუჯეტი მოთხოვნიდან გამომდინარე დაიგეგმება. პროგრამა იმდენ ხანს გაგრძელდება, სანამ დაინტერესება იქნება“, – ამბობს ლევან უროტაძე.
თანადაფინანსების თანხას სახელმწიფო პირდაპირ იმ კომპანიას ჩაურიცხავს, რომელმაც სარეაბილიტაციო სამუშაოები უნდა განახორციელოს და არა პროგრამით შერჩეულ ბენეფიციარს. კომპანიამ კი პროექტში ჩართვისთვის განსაზღვრული თანხის შესაბამისი საბანკო ცნობა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს.
პროგრამაში ჩართული კოოპერატივი პროგრამის დაწყებიდან მესამე წელს ჩაის პირველადი დამუშავების მანქანა-დანადგარებსა და ინვენტარს მიიღებს უფასოდ.
ვინც გაველურებული ჩაის პლანტაციის აღდგენას გეგმავს, მან სოფლის მეურნეობის სამინისტროს პროექტების მართვის სააგენტოს უნდა მიმართოს ან დაუკავშირდეს ცხელ ხაზზე: 247 01 01.
ბათუმის მიმდებარე და მაღალმთიან მუნიციპალიტეტებში მდინარეები და ხევები საყოფაცხოვრებო ნარჩენებითაა დაბინძურებული, თუმცა კონკრეტული დამნაშევე თითქმის არ არსებობს: „ზემოდან მოაქვს მდინარეს“, „მეორე სოფლიდან მოაქვთ და ყრიან“- ამბობენ დაბინძურებულ ხევებთან და მდინარეებთან ახლოს მცხოვრები ადამიანები.
ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ წონიარისში ამბობენ, რომ კანონის გამკაცრებისა და საჯარიმო სანქციების ამოქმედების შემდეგ მოსახლეობა საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გარემოში გადაყრას ერიდება, თუმცა ფაქტები საპირისპიროზე მეტყველებს.
აჭარის გარემოს დაცვის ინსპექციას გასულ და მიმდინარე წელს, აჭარის მასშტაბით, ნარჩენების მართვის კანონდარღვევის 220 შემთხვევა აქვს გამოვლენილი, აქედან 9 შემთხვევა – 2016 წელს. გარემოს დაცვის აჭარის ინსპექციის ანალიტიკოსის, გოჩა ნაცვლიშვილის განმარტებით, წყლის რესურსების დაბინძურების მხოლოდ 44 ფაქტი დაფიქსირდა გასულ წელს, მიმდინარე წელს კი – სამი.
„ძირითადად ბათუმსა და ქობულეთშია გამოვლენილი დარღვევები,“- გვეუბნება ის, თუმცა „ბათუმელების“ მიერ ქედის მუნიციპალიტეტის ცალკეულ სოფლებში დაფიქსირებული სურათი აჩვენებს, რომ მდინარეები და ხევები საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით აქაც აქტიურად ნაგვიანდება. დანდალოს, წონიარისისა და ტიბეთას მდინარეები, სადაც „ბათუმელები“ იმყოფებოდა, საყოფაცხოვრებო ნარჩენებითაა დაბინძურებული. მოსახლეობა კი ამბობს, რომ დაჯარიმების შემთხვევები არ ყოფილა.
მოსახლეობა გარემოს დაბინძურების მიზეზად სოფლებში სანაგვე ურნების არარსებობას ასახელებს. ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულება საქართველოს გარემოს დაცვის პასუხისმგებლობას აკისრებს, თუმცა მუნიციპალიტეტებში გვეუბნებიან, რომ სოფლებიდან ნარჩენების გამოტანას შესაბამისი ინფრასტრუქტურის არარსებობა უშლის ხელს. „ვიწრო გზებზე ვერ გადაადგილდებიან „სანდასუფთავების“ მანქანები,“- ამბობს ქედის გამგებელი დავით დუმბაძე.
მიუხედავად იმისა, რომ გარემოს დაბინძურებაზე საკმაოდ მაღალი საჯარიმო სანქციები მოქმედებს, მდგომარეობა არსებითად არ იცვლება. მაგალითად, ავტომანქანის მდინარეში გარეცხვაზე ჯარიმა 50 ლარია, ნარჩენების დაწვაზე კი – 500 ლარი. როგორც გოჩა ნაცვლიშვილი ამბობს, სასამართლოს მიერ დაჯარიმებული პირების 90 პროცენტი ჯარიმას არ იხდის და საქმეები გადაცემულია აღსრულებაზე.
„დაჯარიმებული გვყავს მოქალაქეები მანქანიდან სიგარეტის ნამწვავის გადაგდებაზე, ავტომანქანის მდინარეში გარეცხვისა და ნარჩენების დაწვის გამო,“- ამბობს გოჩა ნაცვლიშვილი.
ბათუმის რუსთაველის სახელობის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორის, ნარგულ ასანიძის შეფასებით, ნარჩენების პრობლემა გაცილებით ფართო მასშტაბებზე გადის და გლობალურ ეკოლოგიურ პრობლემას მიეკუთვნება.
„ჩვენ კონსტიტუცია გვანიჭებს უფლებას, რომ ვიცხოვროთ გარემოში, რომელიც ჩვენს ჯანმრთელობას ზიანს არ მიაყენებს. თუმცა, ის რეალობა, რაც დღეს მდინარეებთან თუ ზღვასთან დაკავშირებით გვაქვს, საფრთხეს უქმნის ადამიანის ჯანმრთელობასაც და გარემოსაც,“- ამბობს ის.
ნარგულ ასანიძე ამბობს, რომ აჭარაში არსებული მდინარეების ეკოლოგიური მდგომარეობა მან ოთხი წლის წინ, კვლევის ფარგლებში შეისწავლა, რომელიც სოფლებში ეკოტურიზმის განვითარების შესაძლებლობებს არკვევდა. „კვლევებმა აჩვენა, რომ სოფლებში მდინარის წყლები სისუფთავის ყველა ნორმას მოკლებულია, რადგან მასში პირდაპირ ჩაედინება საკანალიზაციო სისტემები. გარდა ამ პრობლემისა, მდინარეებსა და სანაპიროებზე ყრია საყოფაცხოვრებო ნარჩენები, ასეთ პირობებში კი წყალი სუფთაც რომ იყოს, ეკოტურიზმის განვითარება შეუძლებელია“.
სპეციალისტის შეფასებით, სახელმწიფომ უნდა შექმნას ყველა საჭირო ბერკეტი იმისთვის, რომ გარემოს ნაკლები ზიანი მიადგეს. გარდა ამისა, არსებითად მნიშვნელოვანია საზოგადოების ცნობიერების ცვლილებაც.
„ეს ყველაფერი აუცილებლად დაგვიბრუნდება უკან, როგორც საფრთხე. ჩვენ ზიანს ვაყენებთ გარემოს, საიდანაც მოსავალი უნდა მივიღოთ, ჰაერი ვისუნთქოთ და წყლის რესურსების სიკეთეებით ვისარგებლოთ. კლიმატის ცვლილებები, რომელიც უკვე მკაფიო და შემაშფოთებელია, ნარჩენების პრობლემასაც უკავშირდება.
საზოგადოების ცნობიერების მხრივ ბევრია სამუშაო. ბავშვებიც აქტიურად უნდა ჩაერთონ ამ პროცესებში, რომ ნათლად დაინახონ, რამდენად დიდი მნიშვნელობა აქვს ეკოლოგიურ წონასწორობას ჩვენი მომავლისთვის,“- ამბობს ნარგულ ასანიძე.
2019 წლიდან მუნიციპალიტეტები ნარჩენების დახარისხებაზე უნდა გადავიდნენ, თუმცა დღეს არსებული მდგომარეობით, არათუ დახარისხება, სოფლებიდან ნარჩენების გამოტანაც კი ვერ ხერხდება.
ცხრა არასამათავრობო ორგანიზაცია ბათუმში მეჩეთის მშენებელობის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, განცხადებას ავრცელებს, რომელსაც უცვლელად გთავაზობთ.
„ხელმომწერი ორგანიზაციები სოლიდარობას ვუცხადებთ მუსლიმი თემის მშვიდობიან თვითორგანიზებულ კამპანიას ბათუმში ახალი მეჩეთის მშენებლობის მოთხოვნით. ამასთან, მოვუწოდებთ სახელმწიფოს მუსლიმი თემის უფლებების სრულყოფილი რეალიზებისკენ.
ბოლო რამდენიმე წელია, მუსლიმი თემი სახელმწიფოსგან აქტიურად ითხოვს ბათუმში ახალი მეჩეთის მშენებლობისთვის მიწის ნაკვეთის გამოყოფას და მშენებლობის პროცესის მხარდაჭერას. ბათუმში მოქმედი ორთა ჯამეს ისტორიული შენობის სივრცე არ არის საკმარისი და ვერ იტევს მლოცველებს. ამის გამო, ასეულებით მორწმუნეს პარასკევის ტრადიციული ლოცვის შესრულება ქუჩაში, არასათანადო პირობებში უწევს. მუსლიმი ქალების დიდ ნაწილს კი, საერთოდ არ აქვს საშუალება ილოცოს მეჩეთში.
ხელისუფლებამ რამდენჯერმე მისცა დაპირება მუსლიმი თემს, რომ ახალი მეჩეთისთვის მათ მიწის ნაკვეთს გადასცემდა. ბოლოს ასეთი დაპირება მუსლიმებმა 2013 წელს მიიღეს, თუმცა, დაპირებებს კონკრეტული შედეგი არ მოჰყოლია. 2014 წლის ბოლოს, დასავლეთ საქართველოს სამუფტოს წარმომადგენლების ნაწილმა საქართველოს პრემიერ-მინისტრს მიმართა კოლექტიური განცხადებით, რომელშიც ორთა ჯამეს რეკონსტრუქციასა და ბათუმში ახალი მეჩეთის ალტერნატივად, სრულიად საქართველოს სამუფტო სამმართველოს რეზიდენციისა და ბათუმში მუსლიმთა უმაღლესი რელიგიური სასწავლებისთვის შენობის გადაცემას ითხოვდა. მუსლიმების განმარტებით, სრულიად საქართველოს სამუფტო სამმართველოზე სახელმწიფოს გავლენების გათვალისწინებით, ესგანცხადება მუსლიმი თემის საჭიროებებისა და ინტერესების უგულებელყოფის ნათელი მაგალითია. ამასთან, იკვეთება მუსლიმ თემსა და მის ფორმალურ რელიგიურ ინსტიტუციას შორის გაუცხოებაც. ნიშანდობლივია, რომ ეს განცხადება შემუშავდა იმ პერიოდში, როდესაც სახელმწიფომ სრულიად საქართველოს სამუფტო სამმართველოს დაფინანსება დაიწყო. სახელმწიფო დაფინანსების დიდი ნაწილი სწორედ სამუფტო სამმართველოს სასულიერო პირების ხელფასებზე იხარჯება. აღსანიშნავია, რომ ხელისუფლება მუსლიმი თემის მოთხოვნას ბათუმში ახალი მეჩეთის მშენებლობასთან დაკავშირებით სწორედ ერთობლივ განცხადებაზე მითითებით უარყოფს და ორთა ჯამეს მეჩეთის გაფართოების პერსპექტივაზე აპელირებს. მუსლიმების თქმით, ორთა ჯამეს რეკონსტრუქცია საფრთხეს შეუქმნის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის იერსახეს, მისი მიმდებარე ტერიტორიის შემოერთება კი მაინც არ გადაჭრის სივრცის პრობლემას.
სრულიად საქართველოს სამუფტო სამმართველოს მხრიდან მუსლიმი თემის საჭიროებების გაუთვალისწინებლობის გამო, მუსლიმმა თემმა დაიწყო პროცესის თვითორგანიზება, რისთვისაც მათ დაიწყეს სახელმწიფოსთან დამოუკიდებელი კომუნიკაცია და მეჩეთისთვის საჭირო რესურსების მობილიზება. 2016 წლის 8 თებერვალს, მუსლიმი თემის 12 000-მა წარმომადგენლმა კოლექტიური განცხადებით მიმართა საქართველოს მთავრობასა და შესაბამის სახელმწიფო უწყებებს და მეჩეთის მშენებლობისთვის ბათუმში მიწის ნაკვეთის გადაცემა მოითხოვა. განცხადების განხილვას კონკრეტული შედეგები ამ დრომდე არ მოყოლია.
ბათუმში მეჩეთის სივრცის პრობლემა მუსლიმი თემის რელიგიის თავისუფლებით სარგებლობას ზღუდავს. როდესაც სახელმწიფო მართლმადიდებელ ეკლესიას ასეულობით ჰექტარ მიწის ნაკვეთს გადასცემს, როგორც დედაქალაქში, ისე სხვა ქალაქებში, მუსლიმი თემის მოთხოვნის უგულებელყოფა ავლენს დისკრიმინაციულ მიდგომას. ბათუმში, როგორც აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პოლიტიკურ და კულტურულ ცენტრში, მეჩეთის მშენებლობის შეზღუდვას სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს და მუსლიმი თემის მარგინალიზებისა და სოციალური და პოლიტიკური სივრცეებიდან დეზინტეგრაციას აღრმავებს. აღნიშნული საკითხი განსაკუთრებით მწვავეა ჩვენს რეალობაში, როცა 2012 წლიდან მოყოლებული, მუსლიმი თემი განიცდის სისტემურ დევნასა და ძალადობას (ნიგვზიანის, წინწყაროს, სამთაწყაროს, ჭელას, ქობულეთის, მოხეს, ადიგენის ინციდენტები), რაც სწორედ სახელმწიფოს არაეფექტური, დისკრიმინაციული და დომინანტი რელიგიური ჯგუფისადმი ლოიალური პოლიტიკის შედეგია.
ხელმომწერ ორგანიზაციებს მიგვაჩნია, რომ მნიშვენლოვანია სახელმწიფომ ბათუმში ახალი მეჩეთის მშენებლობის საკითხი განიხილოს უფლებრივი პერსპექტივიდან და მოახდინოს ამ საკითხის დეპოლიტიზირება, რომელსაც ცალკეული ქსენოფობიური და ისლამოფობიური პოლიტიკური, კლერიკალური და სოციალური ჯგუფები რადიკალურად ეწინააღმდეგებიან.
შესაბამისად, ხელმომწერი ორგანიზაციები მოვუწოდებთ სახელმწიფოს განუხრელად დაიცვას რელიგიის თავისუფლების, სეკულარიზმისა და თანასწორობის პრინციპები და:
განცხადებას ხელს აწერს შემდეგი არასამთავრობო ორგანიზაციები:
ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC);
ადამიანის უფლებათა ცენტრი;
საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI);
ტოლერანტობისა და მრავაფლეროვნების ინსტიტუტი (TDI);
საქართველოს რეფორმების ასოციაცია (GRASS);
მრავალეროვანი საქართველო;
მედიის განვითარების ფონდი (MDF);
სამოქალაქო ინტეგრაციის ფონდი;
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (GYLA).
დღეს, 16:00 საათზე „ბათუმის ახალგაზრდული ცენტრის“ ორგანიზებით ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის №317 აუდიტორიაში გაიმართება თანატოლთა ტრენინგი თემაზე: ჯანსაღი საკვები პროდუქტების მაჩვენებლები.
მონაწილეები გაეცნობიან საკვები პროდუქტების შემცველობას და მიიღებენ ინფორმაციას თუ როგორ შეიძლება შეარჩიონ ის საკვები, რომელიც მათ ჯანმრთელობას საფრთხეს არ შეუქმნის.
ტრენინგს გაუძღვებიან აგროეკოლოგიის მე-4 კურსის სტუდენტები. დასწრება თავისუფალია
აქტივობა ხორციელდება „ტოლერანტობის, სამოქალაქო ცნობიერებისა და ინტეგრაციის მხარდაჭერის პროგრამის“ [PITA] ფარგლებში, რომელსაც ახორციელებს საქართველოს გაეროს ასოციაცია (UNAG), ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) ფინანსური მხარდაჭერით.
სამოქალაქო საზოგადოების რეგიონული ქსელი, რომელიც საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში მოქმედი სამოქალაქო ორგანიზაციებისა და აქტიური მოქალაქეების არაფორმალურ გაერთიანებას წარმოადგენს, უერთდება არასამთავრობო სექტორის მიერ ინიცირებულ კამპანიას „ეს შენ გეხება.“
“ჩვენ მოვუწოდებთ საქართველოში მოქმედ ყველა სამოქალაქო ორგანიზაციას და მოქალაქეს, შემოუერთდეს კამპანიას „ეს შენ გეხება“, რითიც არა მხოლოდ არსებული პირადი ცხოვრების ამსახველი მასალების განადგურებას და დამნაშავეთა გამოვლენასა და დასჯას მოვითხოვთ, არამედ ფარული თვალთვალისა და მიყურადების განახლებულ პრაქტიკასაც გავაპროტესტებთ.
სამოქალაქო საზოგადოების რეგიონული ქსელი მონაწილეობას მიიღებს საპროტესტო მსვლელობაში ფარული თვალთვალის წინააღმდეგ, რომელსაც მოძრაობა „ეს შენ გეხება“ მართავს თბილისში, რომელიც დაიწყება 19 მარტს, 13:00 საათზე ფილარმონიასთან, ისევე როგორც რეგიონებში დაგემილ აქციებში” – ნათქვამია სამოქალაქოსაზოგადოების რეგიონული ქსელის განცხადებაში.
ქსელის წევრები არიან:
საპროტესტო აქცია ფარული თვალთვალის წინააღმდეგ 19 მარტს, 13:00 საათზე ბათუმში, ერას მოედანზეც ჩატარდება.
აჭარის რეგიონში ქობულეთი-ბათუმის ახალი საავტომობილო მაგისტრალის მშენებლობა მიმდინარეობს. მაგისტრალის მშენებლობის პროცესში მაღალი წნევის გაზსადენ მილებს რეაბილიტაცია ჩაუტარდება. აჭარის მთავრობის პრესცენტრის ცნობით, მშენებარე ახალი საავტომობილო მაგისტრალის გამო, ბუნებრივი აირის ცენტრალური მაგისტრალის რამდენიმე მონაკვეთზე ბუნებრივი აირის ცენტრალური მილების გადატანა ერთდროულად 6 პუნქტზე განხორციელდება.
აღნიშნული სამუშაოების გამო, მიმდინარე წლის 29 მარტიდან აჭარის რეგიონში ბუნებრივი გაზის მიწოდება შეუწყდება ქობულეთის, ბათუმისა და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტებს. სამუშაოები სამ დღეს გაგრძელდება, შემდეგ კი გაზის მიწოდების აღდგენის პროცესს „სოკარ ჯორჯია გაზი“ ეტაპობრივად განახორციელებს. რეგიონს გაზი სრულად 3 აპრილს მიეწოდება.
აღნიშნულთან დაკავშირებით აჭარის მთავრობაში ბრიფინგი გაიმართა. „თხოვნით მივმართავთ და მოვუწოდებთ ქობულეთის, ბათუმისა და ხელვაჩაურის მოსახლეობას, განსაკუთრებული ყურადღებით მოეკიდონ უსაფრთხოების ნორმების დაცვას, ჩაკეტილ მდგომარეობაში იქონიონ გაზის დანადგარების ონკანები, რათა ბუნებრივი აირის ჩართვის პროცესში თავიდან ავიცილოთ გაუთვალისწინებელი შედეგები. ამასთან, კომერციული ბუნებრივი აირის მომხმარებლებმა და სტრატეგიული დანიშნულების დაწესებულებებმა ამ პერიოდისათვის საჭიროა უზრუნველყონ ალტერნატიული საწვავის მომარაგება, რომ არ შეფერხდეს მათი ფუნქციონირება.
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა და საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ბოდიშს უხდის აჭარის მოსახლეობას შექმნილი დისკომფორტის გამო.
„სოკარ ჯორჯია გაზის“ აჭარის რეგიონალური ოფისის თანამშრომლები სრული შემადგენლობით გადავლენ 24-საათიან სამუშაო გრაფიკზე. 24-საათიან რეჟიმში შეასრულებს სამუშაოებს კონტრაქტორი კომპანიაც, რათა აჭარის ხელისუფლებისა და რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს შესაბამის სამსახურებთან ერთად უზრუნველვყოთ შეუფერხებლად და მაქსიმალურად სწრაფად კომუნიკაციების შეცვლის პროცესის დასრულება,” – ნათქვამია რეგიონის მთავრობისა და „სოკარის“ ერთობლივ განცხადებაში.
დამატებითი ინფორმაციის მიღება შესაძლებელია ,,სოკარ ჯორჯია გაზის“ ცხელ ხაზზე 16 114 ან აჭარის რეგიონალურ ოფისში: მისამართზე: ბათუმი ბაქოს ქ # 46
„სოკარ ჯორჯია გაზის“ ინფორმაციით, 29 მარტიდან ბათუმს ბუნებრივი აირის მიწოდება შეუწყდება. „29 მარტიდან ქალაქისთვის გაზის მიწოდების შეწყვეტა დაგეგმილია, თუმცა მიზეზებსა და ზუსტ დროზე, თუ რამდენი ხნით იქნება გათიშვა, გაკეთდება განცხადება და მოგეწოდებათ ინფორმაცია,“ – გვითხრეს „სოკარის“ ცხელ ხაზზე.
აღნიშნულთან დაკავშირებით აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე არჩილ ხაბაძე და „სოკარის“ წარმომადგენლები ამ წუთებში ერთობლივ ბრიფინგს მართავენ.
ამავე თემაზე:
2016 წლის იანვარში ჩატარებულ მასწავლებელთა საგნობრივი გამოცდებზე 10 552 პედაგოგი დარეგისტრირდა, თუმცა გამოცდაზე მხოლოდ 6 477 გავიდა. აქედან, დადგენილი ბარიერი – 60 პროცენტი, მხოლოდ 1101-მა პედაგოგმა გადალახა. პედაგოგთა 83 პროცენტი ჩაიჭრა. ანალოგიური ვითარება იყო გასული წლის ზაფხულში ჩატარებულ გამოცდებზე. ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა პედაგოგთა დაბალი კვალიფიკაციის გამო და რა ცვლილებები უნდა განხორციელდეს სკოლაში? თემაზე „ბათუმელები“ განათლების პოლიტიკის დაგეგმვისა და მართვის საერთაშორისო ინსტიტუტის აღმასრულებელ დირექტორს, რეზო აფხაზავს ესაუბრა.
ბატონო რეზო, პედაგოგთა უმრავლესობა, როგორც შედეგებმა აჩვენა, ვერ აბარებს გამოცდას იმ საგანში, რომელსაც სკოლაში ასწავლის. როგორ ფიქრობთ, მხოლოდ პედაგოგების არაკვალიფიციურობაშია პრობლემა, თუ ტესტებია არაადექვატურად შედგენილი, რაში ხედავთ თქვენ პრობლემას?
ტესტები მასწავლებლისა და საგნის სტანდარტზეა დაყრდნობილი. მასწავლებლები რასაც ასწავლიან, იმის გარშემოა ტესტიც. პედაგოგები უფრო სიღრმისეულად უნდა იცნობდნენ იმ საგანს, რომელსაც ასწავლიან. სხვა თემატიკა არ შემოდის ისეთი, რომელიც არ ეხება იმ საგანს, რომელსაც ასწავლიან და რომელიც ეროვნული სასწავლო გეგმით არის გათვალისწინებული. ანუ ტესტები რთული არ არის.
როგორც ვიცით, საკმაოდ დიდი ფინანსური რესურსი იხარჯება პედაგოგების კვალიფიკაციის ამაღლებაზე, მაგრამ შედეგი მაინც ცუდია. თქვენ როგორც განათლების სპეციალისტი, რაში ხედავთ გამოსავალს?
ტრენინგები, რაც არ უნდა გრძელვადიანი ჩაუტარდეთ, არ შეცვლის სურათს, რადგან ეს არ აამაღლებს მათ აკადემიურ ცოდნას, რომლის მიზანია გარკვეული საგნის ან მეცნიერების შესწავლა. ეს არის უკვე არსებული ცოდნის გაღრმავება და მისი გამოყენება პედაგოგიურ პრაქტიკაში. თუ ადამიანმა საგანი არ იცის და უმაღლესი განათლების ფარგლებში არ აქვს ეს კომპეტენცია მიღებული, ვერანაირი ტრენინგი ვერ უშველის. რეალურად დღეს ეს პრობლემა დგას, რადგან პედაგოგები ვერ ფლობენ იმ საგანს, რომელსაც სკოლაში ასწავლიან.
ეს იმის ბრალია, რომ, ვთქვათ, თავის დროზე უნივერსიტეტებმა ვერ მისცეს შესაბამისი განათლება ამ კადრებს, თუ შემდგომში ვეღარ შეძლეს თვითგანვითარება?
ეს ადამიანები სკოლებში მუშაობდნენ წლების განმავლობაში, მაგრამ მათ არავინ ამოწმებდა. სკოლები უყურადღებოდ იყო დარჩენილი, მიიკეტავდნენ კლასის კარებს და შემდეგ რას აკეთებდნენ, არავინ ამოწმებდა. როგორც კი დაიწყო ეს პროცესი, აღმოჩნდა, რომ პედაგოგების უმრავლესობა ვერ აკეთებს იმას, რასაც უნდა აკეთებდეს. დადგა დრო იმის, რომ ბავშვების კეთილდღეობაზეც ვიზრუნოთ, რადგან სახელმწიფო, პირველ რიგში, ბავშვის ინტერესებს უნდა იცავდეს, მასწავლებლები იმისთვის გვჭირდება, რომ შესაბამისი განათლება მისცენ ბავშვებს. ისინი თუ ამას ვერ აკეთებენ, აბა რისთვის არსებობენ?
სწორედ ბავშვის ინტერესიდან გამომდინარე მინდა გკითხოთ, როგორც ვიცით, დღეს სკოლას არ აქვს პედაგოგის სკოლიდან გაშვების მექანიზმი, სახელმწიფო კი ამ პედაგოგებს გამოცდებში ჩაჭრის მიუხედავად, უფლებას აძლევს გააგრძელონ მუშაობა. ირღვევა თუ არა ამით იმ ბავშვების უფლება, რომლებსაც სკოლამ სრულფასოვანი განათლება უნდა მისცეს?
რა თქმა უნდა, ირღვევა, მაგრამ ამ პროცესის ინიციატორები მოსწავლეები ვერ იქნებიან – მშობლები და სკოლა უნდა ჩაერთოს. თუ ვხედავთ, რომ პედაგოგი ვერ აკმაყოფილებს ელემენტარულ კომპეტენციას, დირექტორი ვალდებულია ის ადამიანი სკოლიდან გაუშვას. ჩემთვის ის პოლიტიკაც გაუგებარია, ხუთჯერ რომ აქვთ გამოცდაზე გასვლის შანსი. პედაგოგი 4-ჯერ რომ ვერ ჩააბარებს საგანს, რომელსაც ასწავლის, მეხუთედ კიდევ უნდა გაიყვანო? მით უმეტეს ეს ტესტები წლიდან-წლამდე ერთმანეთისგან არ განსხვავდება, მხოლოდ დავალებები იცვლება. ეს ვიცით სახელმწიფომ, საზოგადოებამ და შესაბამის რეაგირებას არ ვახდენთ, ეს არ არის ნორმალური.
როგორ უნდა მოხდეს რეაგირება, რადგან სამინისტროში და სკოლაშიც ხშირად ამბობენ, რომ თუ ამ კადრებს გაუშვებენ, სკოლა დარჩება პედაგოგების გარეშე…
ის პედაგოგი, ვინც გამოცდა ვერ ჩააბარა, უნდა გადაიყვანონ დროებით მოვალეობის შემსრულებლებად, ანუ ფაქტობრივად, უნდა იყვნენ გაშვების რეჟიმში და როგორც კი ახალი კადრი მოვა, ავტომატურად უნდა ჩაანაცვლონ. დღეს ახალი კადრი რომ მივიდეს სკოლაში, ადგილი არ არის. თუ ჩვენ საზოგადოება და სახელმწიფოც ვერ გავიაზრებთ ამ პრობლემის სიმწვავეს და რბილი პოლიტიკა იქნება გატარებული, არაფერი გამოვა. აქტიური ჩართულობა და რეალური რესურსების დახარჯვაა საჭირო, რომ ახალი და კარგი პედაგოგები მოვამზადოთ და ხუთ წელიწადში მაინც შევცვალოთ რეალობა.
განათლების მინისტრმა განაცხადა, რომ ერთადერთი, რაც შეუძლიათ, არის დახმარება. როგორ უნდა დაეხმარონ, რა მექანიზმს ხედავთ?
ჯერ ერთი, ამ პედაგოგებიდან ბევრი არის საპენსიო ასაკის და ხელფასთან ერთად იღებენ პენსიასაც. ერთადერთი, რაც სახელმწიფოს შეუძლია გააკეთოს, არის ის, რომ გამონახოს სახსრები და იმ შემთხვევაში, თუ დატოვებენ სამუშაოს, გარკვეული დროით კომპენსაცია გადაუხადონ. მაგრამ სოციალური გარანტიების ფონზე არ უნდა გავიდეს სისტემიდან იმდენი მასწავლებელი, რომ მერე ამან საკადრო დეფიციტი შექმნას. გამოსავალი ძალიან რთულია, მაგრამ ჩვენი ბავშვების მომავლისთვის ეს უნდა გავაკეთოთ. თუ საზოგადოებრივი ძალების კონსოლიდირება მოხდება და დაიწყება ამაზე ფიქრი, უკეთესი გამოსავალიც გამოჩნდება.
6 აპრილს ბათუმის სანაპირო ზოლზე ველომარათონი ჩატარდება.
მარათონი 17:00 საათზე სტარტს აიღებს ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტის მიმდებარე ტერიტორიიდან და საოცრებათა პარკში დასრულდება.
მარათონში მონაწილეობა ნებისმიერ მსურველს შეუძლია.
ტურნირში მონაწილე გამარჯვებულ ქალს, კაცს, ყველაზე უხუცესსა და ყველაზე ახალგაზრდა მონაწილეს, პრიზის სახით სპორტული მაღაზიის ვაუჩერები გადაეცემა.
პირველ ადგილზე გასულ ადამიანს 700-ლარიანი ვაუჩერი გადაეცემა, მეორე ადგილზე გასულს – 500-ლარიანი, მესამე ადგილზე გასული კი – 300-ლარიანი ვაუჩერით დაჯილდოვდება.
ყველაზე უხუცეს და ყველაზე ახალგაზრდა მონაწილეს 150-ლარიანი ვაუჩერები გადაეცემათ.
მარათონში მონაწილეობის მისაღებად თქვენი პირადი მონაცემები (სახელი; გვარი; პირადი ნომერი; საკონტაქტო ტელეფონი) უნდა გააგზავნოთ ბათუმის მერიის სპორტულ-ახალგაზრდული ცენტრის ელექტრონულ ფოსტაზე: Batumisport.youth@gmail.com
ბათუმში ზაფხულამდე პუშკინის ქუჩის სრული რეაბილიტაცია მხოლოდ ჯავახიშვილიდან დემეტრე თავდადებულის ქუჩებს შორის უნდა დასრულდეს. ასევე დასრულდება გრიბოედოვის, ლერმონტოვისა და თაყაიშვილის ქუჩების მონაკვეთები ჭავჭავაძისა და გიორგი ბრწყინვალის ქუჩებს შორის. რაც შეეხება ამ ქუჩების დარჩენილ მონაკვეთებს „ჭაობში“ და ასევე სხვა ქუჩებს, მათი სრული რეაბილიტაცია 2018 წლის 4 ნოემბრამდე უნდა დასრულდეს.
გრიბოედოვის ქუჩაზე სამუშაოები გრაფიკით 29 მარტს უნდა დამთავრდეს, თაყაიშვილის ქუჩაზე – 18 აპრილს, ხოლო ლერმონტოვის ქუჩაზე – 18 მაისს [საუბარია ჭავჭავაძისა და გიორგი ბრწყინვალის [ყოფილი კიროვაკანის] ქუჩებს შორის მონაკვეთებზე].
„ამ სამუშაოების პარალელურად მოვყვებით პუშკინის ქუჩას და ხდება დაერთებები – საუბარია სანიაღვრე სისტემაზე – ვცდილობთ, რაც შეიძლება დიდი ტერიტორია მოვიცვათ. ვაპირებთ პუშკინის ქუჩის დაგებას ჯავახიშვილიდან დემეტრე თავდადებულის ქუჩამდე, რაც მაისის ბოლომდე გვინდა მოვასწროთ“, – განაცხადა „ბათუმელებთან“ ბათუმის მერიის კეთილმოწყობის სამსახურის ტექნიკური ზედამხედველობის განყოფილების უფროსმა თენგიზ კორძაძემ.
პუშკინის ქუჩის რეაბილიტაციის გრაფიკი ასეთია: ჯავახიშვილის ქუჩიდან თაყაიშვილის ქუჩამდე მონაკვეთი უნდა დასრულდეს 18 ივნისს, თაყაიშვილის ქუჩიდან მელიქიშვილის ქუჩამდე – 15 აპრილს, მელიქიშვილის ქუჩიდან დემეტრე თავდადებულის ქუჩამდე მონაკვეთი კი – 30 აპრილს.
კეთილმოწყობის სამსახურში ასევე აცხადებენ, რომ დასაქმებულთა რაოდენობა და შესაბამისი ტექნიკა, რაც მობილიზებულია, საკმარისია სამუშაოების გეგმის მიხედვით შესასრულებლად და ხელშემშლელი ფაქტორი მხოლოდ უამინდობა შეიძლება იყოს: „ერთ თოხს ორი კაცი არ სჭირდება, 50 კაცია დასაქმებული. უბრალოდ, დიდია მასშტაბი, სერიოზული სამუშაოები მიმდინარეობს. ზერელედ რომ კეთდებოდეს, ადრე გავივლიდით პუშკინის ქუჩას, მაგრამ რასაც ვაკეთებთ, კაპიტალურად კეთდება“.
თენგიზ კორძაძის თქმით, „ხელი შეგვიშალა იანვარში უამინდობამ, რის გამოც ხელშეკრულებაში ცვლილება შევიდა და ზემოაღნიშნულ ქუჩებზე სამუშაოების დასრულების ვადა 32 დღით გადაიწია, თუმცა ეს ჩავარდნა გამოსწორდა და განსაზღვრულზე ადრე დაასრულებს კომპანია პირველი ეტაპის სამუშაოებს. პარალელურად გადავალთ სხვა ქუჩებზე. გრაფიკში ცვლილებები შედის, თუმცა ზაფხულამდე ძირითადი მონაკვეთები გავლილი გვექნება და ასფალტით იქნება დაფარული“.
ქუჩების რეაბილიტაციაზე ბათუმის მერიას ხელშეკრულება კომპანია „ზიმო 7“-თან აქვს გაფორმებული. 2018 წლის ნოემბრამდე ამ ხელშეკრულებით კომპანიამ „ჭაობის“ დასახლებაში 25 ქუჩაზე 18,9 მილიონზე მეტი ლარის სამუშაოები უნდა შეასრულოს [სანიაღვრე სისტემები, ტროტუარები, მოასფალტება].
ხელშეკრულების მიხედვით, კომპანია ეტაპობრივად „ჭაობის“ იმ ქუჩების რეაბილიტაციას განახორციელებს, სადაც საკანალიზაციო სისტემების გამოცვლა დასრულდება.
საკანალიზაციო სისტემების რეაბილიტაცია კი ბათუმში იმ პროექტის ფარგლებში ხორციელდება, რომელიც გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკიდან მიღებული შეღავათიანი სესხით ფინანსდება. სარეაბილიტაციო სამუშაოებს გერმანულ-ქართული ერთობლივი საწარმო „ფაიფერი და გზა“ ასრულებს.
საკანალიზაციო სისტემის რეაბილიტაცია ფაქტობრივად დასრულებულია პუშკინის ქუჩაზე [დარჩენილია მოკლე მონაკვეთი სოხუმის ქუჩიდან ავტოსადგურამდე].
„მოძრაობის კიდევ უფრო მეტად პარალიზება რომ არ მოხდეს ქალაქში, სადაც საშუალებაა და ნებართვას გვაძლევს საპატრულო პოლიცია, იმის მიხედვით ვატარებთ სამუშაოებს. ერთბაშად ვერ ვიზამთ, მაგრამ გრაფიკს არ ავცდებით. ფალავანდიშვილის ქუჩაზე მორჩებიან, შემდეგ გოგებაშვილიდან გამოვალთ შავშეთზე [მანთაშევზე რკინიგზის ქვეშ] და პუშკინის დარჩენილი მონაკვეთიც გამოიცვლება. ამას ალბათ თვენახევარი დასჭირდება“ – აცხადებს ბათუმის მერის მრჩეველი ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის საკითხებში ჯაბა ტუღუში.
ზოგიერთ ქუჩაზე მოსახლეობა ამბობს, რომ ხდება ძველი, გაცილებით ფართო მილების ამოღება და გაცილებით ვიწრო მილების ჩადება. ჯაბა ტუღუშის თქმით, შესაძლოა უფუნქციო მილი შეხვდეთ და ის ჩაანგრიონ ან ამოიღონ, მაგრამ „ამ ეტაპზე ძველ მილებს არ ვიღებთ, ვინაიდან ახალი ქსელის მოწყობის პარალელურად „ჭაობში“ ჯერჯერობით რჩება ძველი საკანალიზაციო სისტემა და ის ფუნქციონირებს. ახალ სისტემაზე ეზოების დაერთებას ჯერ მხოლოდ პუშკინის ქუჩაზე ვახდენთ, რათა რაც შეიძლება ადრე დავასრულოთ“.
რაც შეეხება მილების დიამეტრს, მერის მრჩევლის განცხადებით: „ყველაფერი არის გათვლილი და 400-დან 250 მმ-მდე მილებს აწყობენ საჭიროების მიხედვით. ჰიდრავლიკური მოდელი დგება ტერიტორიის, მოსახლეობის რაოდენობის, რა ორგანიზაციებია განთავსებული, ვთქვათ, სასტუმრო და ა.შ. გათვალისწინებით… ქალაქის განვითარების პერსპექტივაც გათვალისწინებულია და დატვირთვას ამ შემთხვევაშიც გაუძლებს ქსელი“.
ჯაბა ტუღუშის განცხადებით, საკანალიზაციო ქსელის რეაბილიტაცია მიმდინარეობს ბაგრატიონისა და მთისძირის ქუჩებს შორის მონაკვეთებშიც. რაც შეეხება გიორგი ბრწყინვალესა [კიროვაკანი] და ბაგრატიონის ქუჩებს შორის ტერიტორიას, აქ რეაბილიტაცია აპრილში დაიწყება. 2017 წლის პირველ ნახევარში კი „ჭაობის“ უბანში – ჭავჭავაძის, ჯავახიშვილის, მთისძირისა და შავშეთის ქუჩებს შორის მოქცეული ტერიტორია – მთლიანად დასრულდება კანალიზაციის ქსელის რეაბილიტაცია.
„სამუშაოების მიმდინარეობისას დგება სამთვიანი გეგმა-გრაფიკი, მაგალითად, ფალავანდიშვილის ქუჩა იყო მომავალ წელს დაგეგმილი, მაგრამ ვინაიდან წერეთლის ქუჩაზე ვერ შევედით, სამუშაოები დავიწყეთ ფალავანდიშვილზე [ვმუშაობდით გოგებაშვილზე, სანიაღვრე სისტემის რეაბილიტაცია ხდება პუშკინზე და წერეთლის ჩაკეტვა ავტომობილების მოძრაობის კოლაფსს გამოიწვევდა. ამიტომ არ მოგვცეს სამუშაოების დაწყების უფლება წერეთელზე,“ – ამბობს ჯაბა ტუღუში და გადათხრილ ქუჩებთან დაკავშირებით დასძენს, რომ „შეძლებისდაგვარად სწორდება, თუმცა ყოველი გაწვიმება პრობლემაა“.
დღეს, ქობულეთში, შინაგან საქმეთა სამინისტროს საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტოს სახანძრო-სამაშველოს შენობა გაიხსნა.
პროექტის ფარგლებში ორ სართულიანი შენობა გარემონტდა, რომელიც ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ცნობით, უახლესი ტექნიკითა და ინვენტარით არის აღჭურვილი. შენობაში 47 მეხანძრე-მაშველი და 6 თანამშრომელი იმუშავებს. ქობულეთს 6 სახანძრო და 2 სამაშველო ავტომანქანა მოემსახურება.
დღეს მეხანძრე-მაშველებმა სტუმრებისთვის სიმულაციური ჩვენება გამართეს. მათ სიმაღლიდან „დაზარალებულის“ სპეციალური საკაცით ჩამოყვანისა და სიმაღლიდან სწრაფი დაშვების ოპერაცია განახორციელეს.
გახსნას შსს-ს მინისტრის მოადგილე მერაბ მალანია, შსს-ს საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტოს დირექტორი ზვიად ქაწაშვილი, აჭარის საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლები დამუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელები ესწრებოდნენ.
კომისიამ უსკოს თავმჯდომარეობის კანდიდატის შესარჩევად გამოცხადებულ ხელახალ კონკურსშიც არჩევანი იმავე კანდიდატურებზე გააკეთა და აჭარის უმაღლესი საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარეობის კანდიდატებად მთავრობის თავმჯდომარეს, არჩილ ხაბაძეს, ისევ დავით კვაჭაძისა და დავით ქარცივაძის კანდიდატურები წარუდგინა. მათგან ერთი მთავრობის თავმჯდომარემ დასამტკიცებლად უმაღლეს საბჭოს უნდა წარუდგინოს.
უსკოს წევრის ვაკანტური თანამდებობის დასაკავებლად კომისიამ არჩილ ხაბაძეს სოფიო კახაძის, რუსუდან მიქელაძისა და მამუკა ჯაშის კანდიდატურები წარუდგინა. მამუკა ჯაში უმაღლესი საბჭოს იმ წევრის – ირაკლი ჯაშის შვილია, რომელმაც ცოტა ხნის წინ მოამზადა კანონპროექტი, რომლითაც უსკოს თავმჯდომარის არჩევა შესაძლებლი გახდება უმაღლესი საბჭოს შვიდი წევრის მხარდაჭერით. უმაღლეს საბჭოში სულ 21-წევრია.
დავით კვაჭაძის კანდიდატურა უმაღლესმა საბჭომ ერთხელ უკვე ჩააგდო. რა გადაწყვეტილებას მიიღებს ამჯერად ჯერ არჩილ ხაბაძე და შემდეგ უმაღლესი საბჭო, ახლო მომავალში გამოჩნდება.
რა დაადგინა გამოძიებამ საქმეზე, რომელიც სახელმწიფო უსაფრთხოების დეპარტამენტის (სუს) უფროსის მოადგილის – ლევან იზორიას ძმასთან დაკავშირებული „ნარუშილოვკების“ სკანდალის შემდეგ დაიწყო? – ხელისუფლებას ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა არ სურს. „ბათუმელებისთვის“ მოწერილ წერილში მთავარი პროკურატურა განმარტავს: „საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-3 მუხლის მე-4 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის მოქმედება არ ვრცელდება აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოთა იმ საქმიანობაზე, რომელიც დაკავშირებულია დანაშაულის ჩადენის გამო პირის სისხლისსამართლებრივ დევნასთან და სისხლის სამართლის საქმის წარმოებასთან. შესაბამისად, მოკლებულნი ვართ შესაძლებლობას დავაკმაყოფილოთ თქვენი მოთხოვნა“.
„ახაგალგზრდა იურისტთა ასოციაციაში“ თვლიან, რომ ამ ინფორმაციის გასაჯaროვების შესაძლებლობა პროკურატურას აქვს: „ვინაიდან საკითხის მიმართ არსებობს მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესი, მიზანშეწონილი იქნებოდა, პოკურატურას ამ მიმართულებით გატარებული საგამოძიებო მოქმედებების და შედეგის შესახებ ინფორმაცია მოეწდებინა“ – ამბობს „ახალგზრდა იურისტთა ასოციაციის“ აჭარის ფილიალის ხელმძღვანელი, გიორგი ხიმშიაშვილი.
სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ფაქტზე პროკურატურამ გამოძიება 2015 წლის 29 სექტემბერს დაიწყო. 28 სექტემბერს შსს-ს ყოფილმა თანამშრომელმა, საპატრულოს უფროსმა ლეიტენანტმა, გიორგი ბაბუნაშვილმა უწყებიდან წამოღებული ვიდეოკადრები გაასაჯაროვა, სადაც ჩანს, რომ შსს-ს ერთ-ერთი მაღალჩინოსნის, ლევან იზორიას ძმა, სპეციალური საშვით, ე.წ. „ნარუშილოვკით“ სარგებლობს. საპატრულო პოლიციამ იგი ღერძულა ხაზზე დარღვევით მოძრაობისთვის გააჩერა.
„მომაწოდა ე.წ. სპეცსაშვი, რომელსაც ვეძახით „ნარუშილოვკას“ და ამის საფუძველზე იძულებული ვიყავი გამეშვა“, – აცხადებდა მაშინ გიორგი ბაბუნაშვილი. მისი თქმით, სპეციალური საშვები სამინისტროს მაღალჩინოსნებმა თავიანთ ნათესავებსა და მეგობარ გოგონებს დაურიგეს.
„ნარუშილოვკების“ სკანდალის მეორე დღესვე შინაგან საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ გენერალურმა ინსპექციამ საქმეზე მოკვლევა დაიწყო. შსს-ს პრესსამსახურში გვითხრეს, რომ გენინსპექციამ მოკვლევა მას შემდეგ შეწყვიტა, როცა უწყების ერთ-ერთი მაღალჩინოსნის – ლევან იზორიას წინააღმდეგ გამოძიება დაიწყო.
2016 წლის 17 მარტს ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს და აჭარის განათლების კულტურისა და სპორტის სამინისტროს 2016 წლის პროგრამებისა და 2015 წლის საქმიანობის ანგარიშის პრეზენტაცია გაიმართა.
ანგარიშები მინისტრებმა – ნუგზარ სურმანიძემ და გიორგი თავამაიშვილმა წარადგინეს.
სამინისტროების ინფორმაციით: 2016 წელს აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 7 პროგრამას და 20 ქვეპროგრამას ახორციელებს. სამინისტროს 2016 წლის პროგრამული ბიუჯეტი 11 306 170 ლარია.
2016 წელს აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო კი განახორციელებს 9 პროგრამას და 15 ქვეპროგრამას. სამინისტროს ბიუჯეტი განისაზღვრა 41 869 800 ლარით.
პრეზენტაციას სოფლის ექიმები, თემის სამედიცინო პუნქტის მედდები, პედაგოგები, სკოლის დირექტორები, რესურსცენტრის წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.
