აშშ-ის ომის კვლევის ინსტიტუტის ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (აესს) ანგარიში ვლადიმერ პუტინმა შესაძლოა, მინსკის შეთანხმების მსგავსი ახალი პროცესის დასაწყებად გამოიყენოს.
„ვლადიმერ პუტინმა შეიძლება საკუთარი არმიის ქმედებებით გამოწვეული შიშებით ისარგებლოს, რათა აიძულოს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო და საერთაშორისო საზოგადოება, აღიარონ რუსეთის უფლება ზაესის ექსპლუატაციაში მონაწილეობაზე, რაც მას შეუძლია წარმოაჩინოს, როგორც რუსეთის მიერ უკრაინის სამხრეთის ოკუპაციის ფაქტობრივი აღიარება,“ – წერს ISW უახლეს ანგარიშში.
ინსტიტუტის ანალიტიკოსების შეფასებით, აესს-ის ანგარიშიდან ცხადად ჩანს, რომ სააგენტო უკრაინას ასახელებს ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგურის ოპერატორად და მხარედ, რომელიც მის უსაფრთხო მუშაობაზე და სააგენტოს მიერ დაწესებული საერთაშორისო ნორმების დაცვაზეა პასუხისმგებელი.
„აესს-ს არ შეუძლია ჩართოს რუსეთი სადგურის ექსპლუატაციის საკითხებში, თუ არ აღიარებს, რომ რუსეთს ამის უფლება აქვს. პუტინმა შეიძლება სცადოს და გამოიყენოს ეს სიტუაცია, რათა შექმნას მინსკის შეთანხმების მსგავსი პროცესი, რომელმაც 2014 წელს, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ „ცეცხლის შეწყვეტა უზრუნველყო“.
მინსკის შეთანხმებები რუსეთს განიხილავდა, არა მონაწილედ, არამედ ნეიტრალურ მხარედ და ამავე დროს უპირობოდ იღებდა პუტინის მტკიცებას, რომ უკრაინა რუსეთის აგრესიის მსხვერპლი კი არ გახდა, არამედ სამოქალაქო ომის პირობებში იყო.
პუტინმა შეიძლება სცადოს ზაპოროჟიეს ატომურ ელექტროსადგურში მის მიერვე გამოწვეული სიტუაციის გამოყენება, რათა შექმნას პარალელური საერთაშორისო სტრუქტურა, რომელიც საფრთხეს შეუქმნის უკრაინის სუვერენულ უფლებებს კიდევ უფრო დიდ ტერიტორიაზე, იმ რაიონებში, რომლებიც ახლა რუსეთს აქვს ოკუპირებული,“ – წერს ომის კვლევის ინსტიტუტი.
ინსტიტუტის მკვლევრები ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს 6 სექტემბერს გამოქვეყნებულ ანგარიშსაც მიმოიხილავენ. მათი თქმით, ამ ანგარიშში აღწერილია არაერთი შემთხვევა, როგორ უქმნიდნენ სადგურს საფრთხეს რუსეთის საოკუპაციო ძალები და რუსი სამხედროები. სააგენტო მოუწოდებს „ყველა შესაბამის მხარეს“ მიიღონ სასწრაფო ზომები ვითარების გამოსასწორებლად.
ISW-ის ანალიტიკოსების შეფასებით, ანგარიშში, მისი თავშეკავებული და ნეიტრალური ენის მიუხედავად, ჩანს, რომ უკრაინას არ მიეწერება საშიში ქმედებები. ანგარიში „დაშიფრული გაკიცხვაა რუსეთის ქმედებებისა, რომლებმაც უკვე გამოიწვია და კვლავაც ქმნის ბირთვულ საფრთხეს.“
ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ მისიამ სადგურის დათვალიერებისას ნამდვილად ნახა რუსეთის სამხედრო ტექნიკა და რუსეთის სახელმწიფო ორგანიზაცია „როსატომის“ თანამშრომლები, რომელთა ადგილზე ყოფნამაც, სააგენტოს აზრით, შესაძლოა „ხელი შეუშალოს სადგურის პერსონალს, მიიღონ ეფექტიანი და დროული გადაწყვეტილებები“.
ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგური, რომელიც რუსებს 4 მარტიდან აქვთ დაკავებული, აესს-ის მისიამ პირველ სექტემბერს შეამოწმა.
