ავტორი: ანა კალანდაძე, ვაშინგტონი
__
როგორ შეცვალა უკრაინის ომმა თანამედროვე ბრძოლის მეთოდები? რა სამხედრო გამოცდილება და ტექნოლოგიური ცოდნა გადასცა რუსეთმა ჩრდილოეთ კორეას მათ შორის არსებული სამხედრო თანამშრომლობის ფარგლებში?
დისკუსიის მოდერატორია ვიქტორ ჩა. პოდკასტის „შეუძლებელი სახელმწიფო“ ამ ეპიზოდში მონაწილეობენ კატერინა ბონდარი (CSIS) და ბრიუს კლინგნერი (მენსფილდის ფონდი). ისინი განიხილავენ, თუ როგორ ცვლის უკრაინის ომი სამხედრო სტრატეგიას, რისი სწავლა შეუძლია ჩრდილოეთ კორეას რუსეთისგან და რა გავლენას ახდენს ეს ყველაფერი უსაფრთხოებაზე. ამ მიგნებებზე ბონდარმა ცოტა ხნის წინ NYTimes პუბლიკაციაში ისაუბრა.
კონტექსტური ჩანართი: ეს ანალიზი კიდევ უფრო აქტუალური ხდება ფრონტზე მიმდინარე რეალური მოვლენების ფონზე, რასაც მოწმობს კიევზე განხორციელებული უპილოტო საფრენი აპარატების ბოლო მასშტაბური იერიში 2 ივლისს. აღნიშნული დარტყმა კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს დისკუსიის მთავარ თემას: რუსეთის უნარს, აწარმოოს უწყვეტი, მაღალადაპტური და მასშტაბური ავტონომიური სამხედრო ოპერაციები.
- თანამედროვე უპილოტო ომის საწყისები და საოჯახო მობილიზაცია
უკრაინაში მიმდინარე ომმა ფუნდამენტურად შეცვალა თანამედროვე კონფლიქტების ხასიათი. ეს ტრანსფორმაცია არ დაწყებულა 2022 წელს; მისი საფუძვლები ჯერ კიდევ 2014 წელს, ყირიმისა და დონბასის ოკუპაციის დროს ჩაიყარა. როგორც კატერინა ბონდარმა აღნიშნა:
„მინდა შევახსენო ჩვენს აუდიტორიას, რომ ომი დაიწყო 2014 წელს და არა 2022 წელს… დრონებით ომის განვითარება ფაქტობრივად 2014 წლის ყირიმისა და დონბასის ოკუპაციის დროს ჩაიყარა… დრონი არის კომერციული ტექნოლოგია, რომელიც ხელმისაწვდომია მსოფლიოში ნებისმიერი სამხედროსთვის და ნებისმიერი სამოქალაქო პირისთვის“.
როდესაც 2022 წელს უკრაინა იარაღის მწვავე დეფიციტის წინაშე აღმოჩნდა, ქვეყანამ პასუხად სრული სოციალური მობილიზაცია მოახდინა. `სრულმასშტაბიანი შემოჭრის დასაწყისში, როდესაც არ გვქონდა საკმარისი საბრძოლო მასალა, რა შეგვეძლო გაგვეკეთებინა? შეგვეძლო გამოგვეყენებინა ის, რაც უკვე ხელმისაწვდომი იყო – ეს იყო დრონები… ყოველი უკრაინელი ცდილობდა დრონის აწყობას. დიახ, დიასახლისები და ქალები სამზარეულოებში აწყობდნენ დრონებს, რაც ამტკიცებს ფაქტს, რომ ეს საკმაოდ მარტივი გასაკეთებელია“.
რუსული დარტყმებისგან თავდაცვის მიზნით, უკრაინამ წარმოების დეცენტრალიზაცია მოახდინა და საწარმოო ხაზები პირდაპირ მოქალაქეების ოჯახებში გადაიტანა, რამაც წარმოება წელიწადში არნახულ 7-8 მილიონ მცირე დრონამდე გაზარდა.
- რუსული ადაპტაცია და ტაქტიკური საპასუხო რეაგირება
დასავლური წარმოდგენა რუსეთის სამხედრო სიხისტეზე მოძველებულია. მოსკოვმა შექმნა პრაგმატული მიდგომა, სადაც პრიორიტეტი ენიჭება იმას, რაც მუშაობს ბრძოლის ველზე და არა იმას, რაც ქაღალდზე ლამაზად გამოიყურება:
„რატომღაც ვფიქრობთ, რომ რუსული სამხედრო ძალა არის ძალიან ხისტი, ძველი სკოლის, საბჭოთა სტილის… მაგრამ იქ ასევე არის ახალი ტიპის სამხედრო ფრთა – ახალი ლიდერები, ახალი გენერლები, რომლებსაც აქვთ განსხვავებული აზროვნება და მხარს უჭერენ ამ ადაპტაციას… რუსეთის შემთხვევაში, ისინი მთელ რესურსებს მიმართავენ ამ კომპანიებისა და ინოვატორების ზურგს უკან… სწორედ აქ მუშაობს ეს ხისტი, დიქტატორული სტილის სამხედრო სისტემა ძალიან კარგად“.
მოსკოვმა უპილოტო სისტემები და ხელოვნური ინტელექტი (AI) ეროვნულ პრიორიტეტად აქცია და შექმნა მაღალადაპტური სამხედრო მანქანა, რომელიც სწრაფ შედეგებს ტექნოლოგიურ სრულყოფილებაზე მაღლა აყენებს. პროექტ „სახალხო თავდაცვის“ მეშვეობით კრემლი იყენებს კერძო ინიციატივებსა და მოხალისეთა ქსელებს (მაგ. Project Archangel), ხოლო ელაბუგას ქარხანაში სტუდენტური მუშახელი ჩართო ირანული „შაჰედის“ დიზაინში 30-ზე მეტი სწრაფი მოდიფიკაციის შესატანად.
ამასთან, რუსეთი გვერდს უვლის დასავლურ რადიოელექტრონულ ბლოკირებას სრულად ავტონომიური V2U დრონების დანერგვით და იყენებს პრაგმატულ პროგრამულ უზრუნველყოფას Glaz/Groza, რომელიც სამიზნის აღმოჩენიდან არტილერიის დარტყმამდე დროს საათებიდან წუთებამდე ამცირებს.
უზარმაზარი გეოგრაფიის გამო მოსკოვმა უჩვეულო შიდა ზომებსაც მიმართა:
„რუსებისთვის ეს კიდევ უფრო რთულია, რადგან მათი ტერიტორია დიდია. წარმოიდგინეთ ამდენი თავდაცვის ბადის შექმნა ან ამდენი მობილური ჯგუფის განლაგება ასეთ უზარმაზარ ტერიტორიაზე… ჩვენ ვნახეთ რამდენიმე არც თუ ისე ჩვეულებრივი ზომა, რომლის მიღებასაც რუსები ცდილობენ. მაგალითად, სახელმწიფო ბანკებისა და ფოსტისთვის ვალდებულების დაკისრება, რომ თავიანთი ფილიალების სახურავებზე ელექტრონული ბრძოლის სისტემები დაამონტაჟონ… და ასწავლონ ამ ფილიალების პერსონალს დრონების ჩამოგდება და აღჭურვონ ისინი თოფებით“.
კორეის ნახევარკუნძულის პერსპექტივები და ჩრდილოეთ კორეის კვალი
ბრიუს კლინგნერმა აღნიშნა, რომ ჩრდილოეთ კორეის სამხედროების უგულებელყოფა შეცდომა იყო, რადგან ისინი სწრაფად იცვლებიან:
„თავიდან ყველას ჰქონდა უგულებელყოფის მომენტი ჩრდილოეთ კორეის შესაძლებლობების მიმართ. მაგრამ მათ განიცადეს ევოლუცია… ისინი სწავლობენ არა მხოლოდ თავიანთი რუსი კეთილმოსურნეებისგან, არამედ უკრაინელების თავდასხმების ქვეშ ყოფნითაც… ვფიქრობ, ისინი ბევრს სწავლობენ როგორც თავდასხმაში, ისე თავდაცვაში ცეცხლის ქვეშ“.
ბონდარმა დაამატა, რომ ფხენიანისთვის მთავარი ღირებულება რეალური საბრძოლო გამოცდილებაა:
„უფრო მეტად ვერ დავეთანხმებოდი საბრძოლო გამოცდილების მნიშვნელობას… რაც შეუძლებელია ადვილად ტირაჟირდეს ან ფულით იყიდოს კაცმა, არის სწორედ ეს საბრძოლო გამოცდილება… ეს არის ძალიან ძვირფასი გამოცდილება, რომელიც ვერ იქნება უბრალოდ შეძენილი ან რომელიმე კომპანიის მიერ განვითარებული“.
ეს გეოპოლიტიკური ძვრები მოიცავს:
- ჩრდილოეთ კორეის ჯარების განლაგება: 12,000-დან 15,000-მდე ჩრდილოეთკორეელი ჯარისკაცი განლაგდა რუსეთის დასახმარებლად კურსკის რეგიონში.
- დანაკარგების შეფასება: ინტენსიურმა ბრძოლებმა მძიმე დარტყმა მიაყენა მათ, ჯამური დანაკარგები (დაღუპულები და დაჭრილები) 7,000-ს აჭარბებს.
- სამრეწველო ეფექტი და ესკალაციის რისკები: ათასობით მუშა ელაბუგას ქარხნებში სწავლობს წარმოებას ფხენიანისთვის. ჩინური ჩიპების დახმარებით ჩრდილოეთ კორეა სწრაფად აფართოებს საკუთარ დრონების პორტფოლიოს. კლინგნერმა გააფრთხილა საზოგადოება, რომ საზღვარზე თუნდაც ერთი დრონის გამოჩენამ კრიზისული კომუნიკაციის არარსებობის პირობებში შესაძლოა გამოიწვიოს მყისიერი სამხედრო პასუხი: „თქვენ შეიძლება ძალიან სწრაფად მიიღოთ ესკალაცია, უნებლიე ან ერთგვარი სამაგიეროს გადახდის ტიპის ესკალაცია, რომელიც გადაიზრდება უფრო სტრატეგიულ კონფლიქტში“.
