იურისტმა სულხან სალაძემ, რომელიც ძველი რუკების შეგროვებითაცაა დაკავებული, იტალიაში, კერძოდ, ქალაქ გენუაში, ანტიკური რუკებისა და წიგნების მაღაზიაში მიაკვლია 1716 წლით დათარიღებულ რუკას, რომელზეც ბათუმი თანამედროვე სახელწოდებით პირველად არის აღნიშნული.
სულხან სალაძის თქმით, ზოგადად „ბათუმს“ ვხვდებით ძველ ევროპულ რუკებზე, მაგრამ ეს ძირითადად მდინარე ყოროლისწყლის სახელწოდებას აღნიშნავს ხოლმე და არა ქალაქს.
„ამ შემთხვევაში Batunum ქალაქის სახელია, იმიტომ, რომ „ბათუმის“ ქვემოთ აღნიშნულია ჭოროხი, რომელსაც წინ ერთვის ლათინური ასობგერა F. ეს ნიშნავს, რომ მდინარეზეა საუბარი. ხოლო Batunum-თან ეს F წინ არ გვხვდება. შესაბამისად, თამამად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ აქ წარწერა „Batunum“ ნიშნავს ქალაქს, დასახლებას და არა მდინარეს.
1716 წელს გამოცემული რუკა, რომელზეც ბათუმის, როგორც ქალაქის სახელწოდება აღნიშნულია, როგორც Batunum. რუკა ქალაქ გენუაში სულხან სალაძემ ანტიკური რუკების მაღაზიაში აღმოაჩინა.
პრაქტიკულად, ჩვენ მე-18 საუკუნის მეორე ნახევრამდე ევროპულ რუკებზე ბათუმის, როგორც ქალაქის თანამედროვე სახელი არ გვხვდებოდა.
დიდი კვლევისა და ძიების შემდეგ პირველი რუკა, რაც ვნახე, ეს იყო 1748 წლის რუკა, სადაც ეწერა, რომ „ბათუმი“ არის ქალაქი. ეს იყო ინგლისელი კარტოგრაფის ემანუელ ბოუენის რუკა. ამის შემდეგ კი იყო 1742 წლის რუკა, რომელზეც ასევე ვნახე „ბათუმი“ და დაახლოებით 4-5 თვის წინ აღმოვაჩინე გერმანელი კარტოგრაფის იოჰან ბაპტისტს ჰომანის რუკა, რომელიც 1716 წლით თარიღდება და მას უწერია „ბათუმი“ როგორც ქალაქის სახელწოდება“, – ამბობს სულხან სალაძე.
მისი თქმით, იოჰან ბაპტიტს ჰომანის მიერ გამოცემულ სხვა რუკებზეც ვხვდებით ბათუმს, ოღონდ სხვა სახელებით.
„ამიტომ საკმაოდ უცნაურია, რომ ამ რუკაზე მან ქალაქის სახელი აღნიშნა, როგორც Batunum. 1716 წელს კიდევ არის გამოცემული ერთი რუკა, ინგლისელი კარტოგრაფის მიერ და იმასაც უწერია „ბათუმი“.
ფაქტია, რომ გერმანელი კარტოგრაფის მიერ გამოცემულ რუკაზე ბათუმის ყველაზე ძველი აღნიშვნაა, რაც კი აქამდე გვინახავს, მოგვიპოვებია და გვიძებნია“, – ამბობს სულხან სალაძე.
მისი თქმით, რუკაზე აღნიშნული „ბათუნუმ“ ეს არ არის თანამედროვე გაგებით ძველი ბათუმის ტერიტორია, არამედ მდინარე ყოროლისწყლის ირგვლივ, თამარის ციხის დასახლების მიმდებარე ტერიტორიაზეა აქ საუბარი.
„ზოგჯერ არის შეცდომა დაშვებული რუკებზე და ბათუმი მდინარე ჭოროხზეა გადმოტანილი, მაგრამ ეს რუკა ეჭვს არ იწვევს, რადგან ძალიან ნათლად, მკაფიოდ და ცალსახად გვაძლევს იმის საბუთს, მტკიცებას, რომ ეს არის ქალაქი, დასახლება და ტოპონიმ „ბათუმის“ ყველაზე ძველი აღნიშვნა ქალაქის, დასახლების დანიშნულებით.
და რომ არა ძველი ჩანაწერები გენუელი და ვენეციელი მოგზაურებისა, ამას ჩვენ ვერ გავიგებდით“, – ამბობს სულხან სალაძე.
