„განცხადება, რომ ომი დაიწყო საქართველომ – რაც უნდა ცუდი მმართველი ჰყოლოდა მაშინ საქართველოს, ის წარმოადგენდა საქართველოს – ამით პირდაპირ ზიანს აყენებ საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას, იმედს, რომ ოდესმე მაინც აღდგება ეს ტერიტორიული მთლიანობა. ეს ქვეყნის ინტერესების ღალატი – მიუხედავად იმისა, რომ ირაკლი კობახიძე არალეგიტიმური პრემიერია,“ – მიიჩნევს ანალიტიკოსი კახა გოგოლაშვილი.
ანალიტიკოსის აზრით, ირაკლი კობახიძის განცხადებას აგვისტოს ომთან დაკავშირებით, გამოიყენებს არამხოლოდ რუსეთი, არამედ საერთაშორისო თანამეგობრობაშიც შეიძლება შეიცვალოს დამოკიდებულება საქართველოს მიმართ.
კახა გოგოლაშვილის დაკვირვებით, კობახიძის განცხადება ქართული საზოგადოების შემზადებაა იმისთვის, რასაც რუსეთი სთხოვს თავის მოკავშირე, არალეგიტიმურ მთავრობას საქართველოში: დაკარგული ტერიტორიების დამოუკიდებლობის აღიარებას.
„ასეთი განცხადება კეთდება იმიტომ, რომ რუსეთის ზეწოლა საქართველოზე ძლიერია – ხელი მოეწეროს თავდაუსხმელობის შეთანხმებას ოკუპირებულ სამხრეთ ოსეთთან და აფხაზეთთან. ეს პრაქტიკულად ნიშნავს მათი დამოუკიდებლობის აღიარებას. შემდგომში ეს რაღაცნაირად რომ გამართლებული იყოს საზოგადოების თვალში, ამიტომაც წამოიწყო კობახიძემ ეს კამპანია, რომ აი, ჩვენ ვართ დამნაშავე,“ – ამბობს კახა გოგოლაშვილი.
„ბათუმელებმა“ რონდელის ფონდის ევროპული კვლევების ცენტრის დირექტორთან, კახა გოგოლაშვილთან ინტერვიუ ჩაწერა.
კახა გოგოლაშვილი
- ბატონო კახა, „ოცნების“ არალეგიტიმური მთავრობის პრემიერის თქმით, 2008 წელს ომი რუსეთმა კი არა, „სააკაშვილის სისხლიანმა რეჟიმმა დაიწყო დიფ სთეითის დაკვეთით“. რას ნიშნავს ეს განცხადება თქვენთვის?
ეს განცხადება ბევრ რამეს შეიცავს: პირველია ქვეყნის ინტერესების ღალატი – მიუხედავად იმისა, რომ ირაკლი კობახიძე არალეგიტიმური პრემიერია. ამ განცხადებას ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს, პირველ რიგში, რუსული აუდიტორიისთვის, რუსეთის მთავრობისთვის, რომელიც ცხადია, ამას გამოიყენებს.
მეორე საკითხი: თითქოს ომი დაიწყო მიხეილ სააკაშვილმა. მიხეილ სააკაშვილი არ შეჭრილა რუსეთში და მას არ დაუწყია ომი. შეიძლება, სააკაშვილს დააბრალო რაღაც კონფლიქტის ესკალაცია საკუთარი ქვეყნის ტერიტორიაზე სეპარატისტულ ანკლავში, შესაძლოა დაისვას საკითხი: შეეძლო თუ არა მას ამ ესკალაციის შეჩერება, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში ომის დაწყება.
აბოლუტური აბსურდია სააკაშვილისთვის ომის დაწყების დაბრალება: ომი ნიშნავს იმას, რომ ეომები სხვა ქვეყანას და ამ შემთხვევაში სხვა ქვეყანა შემოიჭრა ჩვენთან – ჩვენ არ დავსხმივართ თავს სხვა ქვეყანას.
ის საუბარი, რაც ზახაროვას აქვს თავის განცხადებაში, ჩვენ მშვიდობისმყოფელებს თავს დაესხნენო, არავის დაუმტკიცებია. იგივე ტალიავინის კომისიის დასკვნაში წერია, რომ რუსეთმა შესაბამისი სამხილები ვერ წარმოადგინა, რომ თითქოს ქართველმა ჯარისკაცებმა მოკლეს რუსი ჯარისკაცები.
- ჰააგის საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლომ, ასევე სტრასბურგის სასამართლომაც გამორიცხა ქართული მხარის პასუხისმგებლობა აგვისტოს ომში.
დიახ, ნამდვილად ასეა.
ირაკლი კობახიძის აბსურდული განცხადების მესამე გარემოება არის „დიფ სთეითის“ ყურით მოთრევა. რა თქმა უნდა, გაუგებარია „ოცნების“ პოზიცია, კონკრეტულად ვის გულისხმობენ ამ „დიფ სთეითში“, მაშინდელ ამერიკის ხელისუფლებას, თუ ამერიკის ხელისუფლების ადმინისტრაციას, მაგალითად, დაზვერვას, ან სხვა სამსახურებს, რომელიც შეიძლება ცენტრალური ხელისუფლების გარეშე მოქმედებდა, მაგრამ ეს არის აბსოლუტურად ჩამოუყალიბებელი განცხადება მტკიცებულების გარეშე.
- თქვენ ქვეყნის ინტერესების ღალატი ახსენეთ. მიგაჩნიათ, რომ ირაკლი კობახიძე იმიტომ აბრალებს საქართველოს აგვისტოს ომის დაწყებას, რომ კრემლის დავალებას ასრულებს? ომზე საუბრის დროს ირაკლი კობახიძე რუსეთი არ უხსენებია.
როდესაც ვსაუბრობთ პატრიოტიზმზე, რამდენიმე განზომილება აქვს ქვეყნის ღალატს, პირველ რიგში, ეს ეხება ქვეყნის ტერიტორიულ მთლიანობას.
განცხადება, რომ ომი დაიწყო საქართველომ – რაც უნდა ცუდი მმართველი ჰყოლოდა მაშინ საქართველოს, ის წარმოადგენდა საქართველოს – ამით პირდაპირ ზიანს აყენებ საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას, იმედს, რომ ოდესმე მაინც აღდგება ეს ტერიტორიული მთლიანობა.
კობახიძის ეს განცხადება ასევე არის საბაბი საერთაშორისო თანამეგობრობისთვის, რომ განხეთქილება არსებობდეს საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის მხარდაჭერის საკითხზე. ასე სპობ შესაძლებლობას, იგივე სამხედრო ძალით საქართველომ აღიდგინოს ტერიტორიული მთლიანობა, რადგან თუ საქართველო ჩაითვლება დამნაშავედ კონფლიქტის პროვოცირებაში, მას აღარ დაუჭერენ მხარს.
მაგალითად, როცა აზერბაიჯანმა აღადგინა სამხედრო ძალით ტერიტორიული მთლიანობა, აზერბაიჯანს ჰქონდა ამის სრული ლეგიტიმური უფლება, რადგან მას არ დაურღვევია არანაირი საერთაშორისო სამართალი არავის მიმართ ყარაბაღთან დაკავშირებით.
შესაბამისად, როცა აზერბაიჯანმა დაიწყო შეიარაღებული კონფლიქტი ყარაბაღში, საერთაშორისო თანამეგობრობამ ღირებული ვერაფერი თქვა და არც სომხეთს გაუწია დახმარება – ყველა თვლიდა და იცოდა, რომ აზერბაიჯანს აქვს ლეგიტიმური უფლება, სამხედრო ძალით დაიბრუნოს ტერიტორიები.
თუ ჩაითვლება, რომ საქართველომ დაარღვია საერთაშორისო სამართალი, გამოიწვია ომის და უბედურება, აქ უკვე ვიცით სხვა მაგალითები, მაგალითად, კოსოვო – საერთაშორისო თანამეგობრობის დიდმა ნაწილმა აღიარა კოსოვოს დამოუკიდებლობა, თანაც აღიარა ცივილიზებულმა სამყარომ და არა რუსეთისნაირმა ველურმა ქვეყნებმა.
ისრაელი-ღაზას კონფლიქტშიც ზოგიერთი ისრაელს ადანაშაულებს ესკალაციაში და ედავებიან ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევას. შესაბამისად, აქტიურად უჭერენ მხარს პალესტინის დამოუკიდებლობას.
იმ ტიპის განცხადებები, რაც გააკეთა ირაკლი კობახიძემ, ხელს უწყობს ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის დაკარგვას და მისი აღდგენის შანსის მინიმიზებას. ქვეყანას უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა და მტერმაც უნდა იცოდეს, რომ შენ შესაძლოა ამ ეტაპზე არა, მაგრამ შეგიძლია სამხედრო ძალითაც სცადო ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა. ეს უნდა იცოდეს მტერმა, რომ შენთან მოლაპარაკებაზე წამოვიდეს.
შესაბამისად, ამ განცხადების გამოძახილი ჩვენთვის იქნება დამანგრეველი: ზახაროვას განცხადებაში აღნიშნულია, რომ ხელი უნდა მოვაწეროთ სამხრეთ ოსეთთან და აფხაზეთთან თავდაუსხმელობის შეთანხმებას, მერე დელიმიტაცია უნდა მოხდეს საზღვრებისო.
ამით საქართველოს უნდა აეკრძალოს ნებისმიერი ზეწოლის უფლება – სამხედრო ძალის გამოყენების მუქარის უფლებაც კი. ეს ნიშნავს იმას, რომ აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი არასდროს არ წამოვლენ შენთან მოლაპარაკებაზე.
- საერთაშორისო თანამეგობრობამ იცის, რომ ირაკლი კობახიძე არალეგიტიმური პრემიერია. გასაგებია დიპლომატიური და პოლიტიკური ზიანი, სამართლებრივი შედეგიც შეიძლება ამას მოჰყვეს?
განსხვავდება საერთაშორისო თანამეგობრობა, შეიძლება, შეერთებულმა შტატებმა არ გააკეთოს ეს, მაგრამ იგივე ტრამპის მოძრაობები ძნელად ამოსახსნელია – არაა გამორიცხული, ტრამპისნაირმა მომავალმა ადმინისტრაციამ გამოიყენოს ეს განცხადება. მერე რა, რომ არალეგიტიმური მთავრობა ამბობს ამას? საერთაშორისო ურთიერთობებში ხშირად გადამწყვეტია არა სამართლიანობის შეგრძნება და რაღაც ჰუმანიტარული მოსაზრებები, არამედ – ინტერესები. შემდეგ კი, კობახიძის განცხადების მსგავსი გადაწყვეტილებებით ხდება მიღებული გადაწყვეტილებების „გაპრავება“.
პირველ რიგში, რუსეთი გამოიყენებს ამას და რუსეთის მსგავსი არადემოკრატიული ქვეყნები.
ჩემი აზრით, ასეთი განცხადება დღეს უფრო კეთდება იმიტომ, რომ რუსეთის ზეწოლა საქართველოზე ძლიერია – ხელი მოეწეროს თავდაუსხმელობის შეთანხმებას ოკუპირებულ სამხრეთ ოსეთსა და აფხაზეთთან, რაც პრაქტიკულად ნიშნავს მათი დამოუკიდებლობის აღიარებას. შემდგომში ეს რაღაცნაირად რომ გამართლდეს საზოგადოების თვალში, ამიტომაც წამოიწყო კობახიძემ ეს კამპანია, რომ აი, ჩვენ ვართ დამნაშავე.
- ამით აიხსნება ის, რომ 2018 წელს ირაკლი კობახიძე ომის დაწყებაზე სხვა რამეს ამბობდა, ომი რუსეთმა დაიწყოო? „2008 წელს რა თქმა უნდა ომის დამწყები აგრესორი იყო რუსეთის ფერერაცია…“ – ამბობდა 7 წლის წინ ირაკლი კობახიძე.
სიტყვამ დაკარგა აზრი დიდი ხანი, განსაკუთრებით „ქართული ოცნების“ რიტორიკაში.
ჩვენ არაერთხელ მოგვისმენია, რას ამბობდა ივანიშვილი და მერე როგორ შეცვალა: დემოკრატიას აშენებდა და ააშენა ავტორიტარიზმი. სიტყვას აღარ აქვს მნიშვნელობა: ჩვენ ისეთ ეტაპზე გადავედით, როცა ძალა წყვეტს და არა სიტყვა.
- რამდენად შეიძლება რუსეთის დასამარცხებლად გადამწყვეტი ძალა გახდეს პროცესი, რაც ახლა სამხრეთ კავკასიაში ხდება? გარდა იმისა, რომ სომხეთი და აზერბაიჯანი რუსულ ორბიტას დაშორდნენ, გუშინ ამ ქვეყნების მეთაურები აშშ-ს პრეზიდენტს შეხვდნენ.
ეს პროცესი ნიშნავს იმას, რომ რუსეთი კიდევ უფრო გააძლიერებს საქართველოს ბრჭყალებში ხელისუფლებაზე ზეწოლას, რადგან საქართველო ერთადერთი ადგილი რჩება, სადაც რუსეთს ჯერ კიდევ აქვს შესაძლებლობა – კავკასიაში მყარად ჰქონდეს მოკიდებული ფეხი.
ჯერ მთლად მყარად არ აქვს რუსეთს აქ ფეხი მოკიდებული, ვიდრე მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი რუსეთის წინააღმდეგია, მაგრამ თუ ხელისუფლება მოახერხებს მოსახლეობის იძულებას, რუსეთი თავს იგრძნობს რეაბილიტირებულად სომხეთისა და აზერბაიჯანის დაკარგვის მიუხედავად. რუსეთი ფიქრობს, რომ თავის სტრატეგიულ ინტერესებს ბოლომდე გაატარებს კავკასიაში საქართველოს მეშვეობით.
- გამოუვა ეს რუსეთს, თუ აშშ-ს დღის წესრიგში ჩნდება სამხრეთ კავკასია და, შესაბამისად, საქართველო?
სომხეთის და აზერბაიჯანის შემთხვევაში აშშ-ს კონკრეტული, ლოკალური ინტერესი აქვს და ეს ეხება ირანს – ზანგეზურის დერეფნის დაცულობა მნიშვნელოვანია ირანის შესაძლო აგრესიისგან, ასევე ირანზე ზეწოლის ბერკეტი უნდა შეიქმნას.
ამერიკელების სომხეთში ყოფნა დერეფნის გასწვრივ აგრეთვე არის ზემოქმედების საშუალება თურქეთსა და აზერბაიჯანზე – აშშ გამოდის ერთგვარი გარანტი, ფასილიტატორი თურქულ სამყაროსა და სომხეთს შორის.
სომხეთისთვის კი, ეს არის შუა აზიასა და თურქულენოვან სამყაროსთან ძლიერი წვდომის შესაძლებლობა – ეს სომხეთის სასიცოცხლო ინტერესია.
სომხეთს დაიცავს თურქეთიც – სომხეთი ვეღარასოდეს ვერ მოხვდება რუსეთის გავლენის ქვეშ, თუ მან დაამყარა თურქეთსა და აზერბაიჯანთან კარგი ურთიერთობები. თურქეთის სასიცოცხლო ინტერესში იქნება სომხეთის რუსეთისგან დაცვა.
საქართველო ამ მოცემულობაში საკმაოდ მოწყვლად პოზიციაში აღმოჩნდება – საქართველო იმდენად მნიშვნელოვანი აღარ ხდება! შესაძლოა, აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის პრობლემა აშშ-ს აღარ ადარდებდეს, რადგან ზანგეზურის დერეფანი დაცული ექნება… საქართველო რუსეთის გავლენის ქვეშ იქნება, თუ თურქეთის, ეს მისი სადარდებელი აღარაა.
ერთადერთი აჭარის რეგიონზე შესაძლოა თურქეთმა წამოუყენოს გარკვეული პირობები რუსეთს: არ შეიზღუდოს თურქული ინვესტიციები და არ შეიზღუდოს ზოგადად თურქეთ-საქართველოს ვაჭრობა, სხვა მხრივ კი, სამხედრო ძალაც რომ ჩააყენოს რუსეთმა საქართველოში ყველგან, თურქეთისთვის ეს შეიძლება დიდ პრობლემას არ წარმოადგენდეს.
