სამოქალაქო აქტივისტის და „კოალიცია ცვლილებებისთვის“ წევრის გელა ხასაიას დაკავებას სოციალური სამართლიანობის ცენტრი ეხმაურება.
„გელა ხასაიას მიმართ წარმოებული სისხლის სამართლის საქმე, ერთი მხრივ, ოპოზიციურად განწყობილი პირების დევნისა და მათ მიმართ პოლიტიკური მართლმსაჯულების განხორციელების, მეორე მხრივ, კი რეპრესიული საპოლიციო პრაქტიკის მკაფიო გამოვლინებაა,“ – წერს სოციალური სამართლიანობის ცენტრი და იქვე განმარტავს, რომ სამართალდამცავი უწყებები პოლიტიკურ ოპონენტებზე ანგარიშსწორების ინსტრუმენტად იქცა.
გელა ხასაია 30 სექტემბერს დააკავეს სისხლის სამართლის წესით. შსს-ს თანახმად, გამოძიება ჯანმრთელობის განზრახ მსუბუქი დაზიანების მუხლით (სსკ-ს 120-ე მუხლი) მიმდინარეობდა. დაკავებიდან რამდენიმე საათში პროკურატურამ გელა ხასაიას ბრალი წარუდგინა დამძიმებული მუხლის საფუძველზე, ჯგუფურად ჩადენილი ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე დაზიანებისთვის (სსკ-ის 118-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
აღნიშნული დანაშაული სასჯელის სახით 4-დან 6-წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
როგორც გელა ხასაიას ადვოკატი განმარტავს, დაკავება, სავარაუდოდ, უკავშირდება პირველ სექტემბერს სადგურის მოედანზე მომხდარ კონფლიქტს, რომელსაც გელა ხასაია შეესწრო, თუმცა მომხდართან არაფერი აკავშირებს, რადგან დაპირისპირება მისთვის უცნობ პირებს შორის მოხდა. ადვოკატის თქმით, საქმეში არ დევს გელა ხასაიას ბრალეულობის დამადასტურებელი არცერთი ნეიტრალური მტკიცებულება, მათ შორის ვიდეოჩანაწერი.
პირველ ოქტომბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლოში გამართულ პროცესზე მოსამართლე ნანა შამათავამ გელა ხასაიას აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეუფარდა.
სასამართლო პროცესზე გელა ხასაიამ მოყვა, თუ როგორ დამამცირებლად მოექცნენ პოლიციელები, განყოფილებაში მიყვანის შემდეგ კი, ორჯერ გააშიშვლეს.
„განსაკუთრებულად შემაშფოთებელია გელა ხასაიას განმარტება პირად ჩხრეკის პროცესში უსაფუძვლოდ – ორჯერ, სრულ გაშიშვლებასთან დაკავშირებით, რაც უხეშად არღვევს მის ღირსებასა და ფუნდამენტურ უფლებებს,“ – აცხადებს სოციალური სამართლიანობის ცენტრი.
სოციალური სამართლიანობის ცენტრი წერს, რომ პირის სრული გაშიშვლება პირადი ჩხრეკის ჩატარების განსაკუთრებით ინტენსიური ფორმაა, რომელსაც მკაცრად განსაზღვრული წინაპირობების აქვს.
“ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლოს არაერთ საქმეში განუმარტავს, რომ ლეგიტიმური მიზნისა და სათანადო დასაბუთების გარეშე პირის განმეორებითი და სრული ჩხრეკა უხეშად არღვევს ევროპული კონვენციის მე-3 და მე-8 მუხლების მოთხოვნებს.
ევროპული სასამართლოს პრაქტიკით, იმ შემთხვევებშიც კი, როდესაც გაშიშვლება არ ატარებს განსაკუთრებულად დამამცირებელ და შეურაცხმყოფელ ფორმებს, მისი განმეორებითობა დაკავებულს უჩენს შფოთვისა და დაუცველობის განცდას, აყენებს მორალურ ტანჯვას მისი თვითნებურობის გამო, რაც სცდება ჩხრეკის დასაშვებ დონეს.
წამების პრევენციის ევროპული კომიტეტი (CPT) მიიჩნევს, რომ პირადი ჩხრეკის მიზნით პირის სრული გაშიშვლება უნდა ეფუძნებოდეს ინდივიდუალური რისკის შეფასებას, დაექვემდებაროს მკაცრ ზედამხედველობასა და წინასწარ დადგენილ სტანდარტებს.
პირადი ჩხრეკა შესაძლოა გადაიზარდოს არასათანადო, დამამცირებელ მოპყრობაში მსგავსი განზრახვის არსებობის გარეშეც, თუ ის სათანადო წესით დაცვით არ არის ჩატარებული. აუცილებელია, რომ ჩხრეკისას პირის მიმართ მოპყრობა იყოს ჰუმანური და არ არღვევდეს მის თანდაყოლილ ღირსებას“.
„გელა ხასაიას მონათხრობი პოლიციის თანამშრომლების მხრიდან მის მიმართ შეურაცხმყოფელი და დამამცირებელი კომუნიკაციის შესახებ, კიდევ უფრო ამძიმებს გაშიშვლების ფაქტს და, ერთი მხრივ, აჩენს სერიოზულ ვარაუდს, რომ ეს ზომა ლეგიტიმური მიზნის მიღწევას, არამედ დაკავებულის კიდევ უფრო მეტად დამცირებას ემსახურებოდა, ხოლო, მეორე მხრივ, თავად გაშიშვლების და ჩხრეკის პროცესს კიდევ უფრო მეტად ღირსების შემლახველად აქცევს დაკავებულისთვის
ცალსახაა, რომ პოლიციის განყოფილებაში გელა ხასაიას მიმართ განხორციელებული ქმედებები შეიცავს სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნებს – წარმოადგენს დამამცირებელ ან არაადამიანურ მოპყრობას. ამის მიუხედავად, საგამოძიებო ორგანოებს ამ დრომდე არ გაუვრცელებიათ განცხადება გამოძიების დაწყების შესახებ. პირადი ჩხრეკის პროცესში ბრალდებულის ფუნდამენტური უფლებების დარღვევაზე რეაგირება არ ჰქონია არც სახალხო დამცველს“, – წერს სოციალური სამართლიანობის ცენტრი.
გელა ხასაიას გარდა, საპატიმრო სასჯელს იხდიან „კოალიცია ცვლილებებისთვის“ სხვა წევრები და ლიდერები (ელენე ხოშტარია, ნიკა გვარამია, ზურა ჯაფარიძე, ნიკა მელია, საბა სხვიტარიძე). თავად გელა ხასაია კი მანამდე არაერთხელ ყოფილა ადმინისტრაციული წესით, პოლიციის მოთხოვნის დაუმორჩილებლობისთვის, დაკავებული.
სოციალური სამართლიანობის ცენტრი აღნიშნავს, რომ კოალიციის წარმომადგენლებიდან ხასაია არ არის პირველი, ვის მიმართაც არაადამიანური მოპყრობის ფაქტი გამოვლინდა.
„2025 წლის 29 მარტს, ელენე ხოშტარიამ გაასაჯაროვა, რომ დროებითი მოთავსების იზოლატორში შესახლების პროცედურის დროს, პოლიციის თანამშრომლებმა მას გაშიშვლება აიძულეს, ხელები შეუკრეს და დიდი ხნის განმავლობაში მეტალოდეტექტორის ატარებდნენ შიშველ სხეულზე. იძულებითი გაშიშვლება აგრეთვე მასობრივად გამოიყენებოდა 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში ადმინისტრაციული და სისხლისსამართლებრივი წესით დაკავებული აქტივისტების დამცირებისა და დასჯის მიზნით. ეს საქმეები კვლავ გამოუძიებელი რჩება, რაც ახალისებს დაკავებული პირების ფუნდამენტური უფლებების უგულებელყოფას სამართალდამცავების მხრიდან.
საგანგაშოა, რომ ბოლო წლების განმავლობაში სამართალდამცავების მხრიდან დაკავებული პირების იძულებითმა გაშიშვლებამ განმეორებითი პრაქტიკას ფორმა მიიღო. არაადამიანური მოპყრობის ეს განსაკუთრებულად დამამცირებელი ფორმა სახელმწიფოს რეპრესიული პოლიტიკის ნაწილად იქცა, რაც კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ საპოლიციო რეჟიმი სრულად არის მოწყვეტილი ადამიანის უფლებების, სამართლის უზენაესობისა და მართლწესრიგის დაცვის მიზნებს“.
სოციალური სამართლიანობის ცენტრი მოუწოდებს სახალხო დამცველს შეისწავლოს გელა ხასაიას მიმართ არაადამიანური და ღირსებისშემლახავი მოპყრობის ფაქტები და, ზოგადად, დაკავებული პირების შესაბამის დაწესებულებაში განსახლების დროს გაშიშვლების პრაქტიკა, მიიღოს სპეციალური და სწრაფი ზომები მის აღმოსაფხვრელად. ასევე მნიშვნელოვანია სახალხო დამცველის აპარატმა ჩაატაროს გელა ხასაიას წინააღმდეგ მიმდინარე სისხლის სამართლის საქმის მონიტორინგი, რომელიც ფაბრიკაციისა და სამართალდამცავი სისტემის პოლიტიზაციის სერიოზულ ეჭვებს აჩენს.
