მიშა ჩარკვიანი, რეჟისორი
ბოშები საერთოდ არ არიან ინტეგრირებულები საზოგადოებაში. ეს ეთნიკური უმცირესობა მივიწყებულია. როგორც ვიცი, ძალიან ბევრი პირადობის მოწმობის გარეშეა და ისინი ვერ სარგებლობენ სახელმწიფო დაზღვევით, ვერ იღებენ ვერავითარ დახმარებას, განათლებას, ვერ ვითარდებიან… მათი ცხოვრება ძალიან შორსაა იმ ელემენტარული საჭიროებებისგან, რაც ადამიანს ყოველდღიურად უდგას.
ჩვენს ქვეყანაში ისედაც ძალიან ცოტა ადამიანს ეძლევა საშუალება, გაიუმჯობესოს ცხოვრება. ეს ასმაგად რთულია იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც საერთოდ არ არიან ინტეგრირებული და ვერავითარი სახელმწიფო დახმარებით ვერ სარგებლობენ.
მგონია, რომ [პროცესი] სახელმწიფომ დოკუმენტაციის მოწესრიგებით უნდა დაიწყოს – საბუთების გაცემით, რათა ისინი იყვნენ სრულფასოვანი მოქალაქეები. საზოგადოება, რა თქმა უნდა, ღიად უნდა შეხვდეს იმ ხალხს, რომელიც ჩვენს ქვეყანაში ცხოვრობს და ჩვენივე საზოგადოების ნაწილია. ეს რთული პროცესი იქნება, რადგან მათი რეპუტაცია გაფუჭებულია ხალხში. ერთი მხრივ, ქსენოფობია იჩენს თავს საზოგადოებაში და მეორე მხრივ, მათი საქმიანობის გამო – ეს გარიყული საზოგადოებაა.
სახელმწიფო უნდა ეცადოს ცნობიერების ამაღლებას. საჭიროა პროგრამები, რომლებიც ამ ხალხს დაახლოებს და შექმნის სივრცეებს ურთიერთობისთვის. საზოგადოებაში ინტეგრაცია სხვა არაფერია, თუ არა სურვილი, რომ ეურთიერთო ადამიანებს, გიყვარდეს ისინი და გულშემატკივრობდე მათ. მნიშვნელოვანია საზოგადოება ჩაერთოს ამ პროცესში.
ზოგადად, სტიგმები ამ ქვეყანაში ძალიან რთულად დაიძლევა. ის იარლიყები, რაც ბოშებს მიაწებეს, აღარ აძლევს მათ განვითარების საშუალებას, რათა მათ აღარ დაიმსახურონ კრიტიკა. ამისთვის სახელმწიფომ უნდა გააჩინოს სამუშაო ადგილები, სადაც ბოშები დასაქმდებიან, განვითარდებიან, იქცევიან მშრომელ ადამიანებად და ეს იქნება დადებითად შეფასებული საზოგადოების მხრიდან. ეს, ალბათ, ხუთ წელიწადში არ მოხდება, უფრო ხანგრძლივი პროცესია, მაგრამ, რა თქმა უნდა, მიღწევადია, თუ საზოგადოება შეჯერდება, რომ ეს მნიშვნელოვანია და აუცილებლად უნდა შეჯერდეს.
