მეცხვარეების გზა შირაქის ველიდან თუშეთის საზაფხულო საძოვრებისკენ [ფოტო]

ყოველი წლის გაზაფხულზე, აპრილის ბოლოს თუში მეცხვარეები ზამთრის საძოვრებიდან ცხვარს თუშეთში მიერეკებიან. გზა შირაქ-სამუხის ველიდან თუშეთის საზაფხულო საძოვრებამდე გრძელია და თითქმის ორი კვირა სჭირდება ცხვრის გადარეკვას.

მეცხვარეებს რთული, სახიფათო და გრძელი გზის გავლა უწევთ, სანამ სამშვიდობოს გააღწევენ და ცხვარს დააბინავებენ.

რამაზ ომაიძეს მცირე ცხვრის ფარა ჰყავს. ამიტომ ის ყოველ წელს მეგობარ მეცხვარეებს ატანს ხოლმე საკუთარ ცხვარს მთაში. თან რთულ გზაზე აცილებს და აბანოს უღელტეხილის გადალახვაში ეხმარება.

ცხვრის გადარეკვა აბანოს უღელტეხილზე 4|05|2023 ფოტო: რამაზ ომაიძე

რამაზ ომაიძემ 4-18 მაისის განმავლობაში სამი ცხვრის ფარა გადააცილა შირაქის ველიდან თუშეთის ზაფხულის იალაღებამდე.

„ცხვრის გადარეკვა 25 აპრილიდან იწყება. შირაქ-სამუხის ველიდან, მივდივართ თუშეთში. ორკვირიანი პროცესია გაზაფხულზე ეს მგზავრობა. ჯერ ცხვარი ალვანში აგვყავს, ალვანის ველებზე, სადაც თუშები ცხოვრობენ. მერე აქედან გადადის თუშეთის საზაფხულო საძოვრებზე. ოქტომბრის შუა რიცხვამდე რჩება თუშეთში ცხვარი. ოქტომბრის 15 რიცხვიდან კი ისევ გადმოდის შირაქზე.

მე მანქანით მივყვები ხოლმე. მერე 8-10 კილომეტრი ზემოთ უღელტეხილზე ფეხითაც ავდივარ. როგორც წესი აბანოს უღელტეხილზე, 39-ე კილომეტრამდე ვაცილებ ხოლმე. იქიდან კიდევ 70 კილომეტრი აქვთ მწყემსებს გასავლელი თუშეთის ზაფხულის საძოვრებამდე,”- უყვება რამაზ ომაიძე „ბათუმელებს“.

ცხვრის გადარეკვის დროს კარგ ამინდს დიდი მნიშვნელობა აქვს. პირველი ფარა წელს აბანოს უღელტეხილზე რომო გიგოლაშვილმა და ქართლო მოზაიძემ გადაიყვანა. მეცხვარეებს კარგი ამინდები დაემთხვათ ფოტო: რამაზ ომაიძე

ცხვრის გადარეკვა შირაქიდან თუშეთის საზაფხულო საძოვრებზე

ამინდში არ გაუმართლათ მაისის შუა რიცხვებში წასულ მწყემსებს. რამაზ ომაიძის თქმით, 500 სული ცხვარი მიჰყავდათ, უღელტეხილზე ასულებს კი თოვა დახვდათ.

ცხვრის გადარეკვა აბანოს უღელტეხილზე ფოტო: რამაზ ომაიძე

„თოვლი და წვიმა გვქონდა. ორი დღე ვერ გადავედით აბანოს უღელტეხილზე. ორი დღე მთის ძირში ვიდექით, მთა არ გვიშვებდა, თოვდა მაღლა.

სირთულე ეგაა, რომ ქარსა და წვიმაში გარეთ ნაბადში გძინავს. ცხვარს მომწყემსვა უნდა. დღე და ღამ არ გვეძინა. ვმორიგეობდით ორ-ორი კაცი. ცუდი ამინდი რომაა ცხვარი იშლება, არ გაჩერდება ერთ ადგილზე. თუ არ მომწყემსავ დაიფანტება და მერე ნადირი წაიღებს.

ნადირმაც მოგვპარა ერთი სული. დათვი მოვიდა ერთი ცხვარი წაიყვანა. ასეთი მგზავრობა გვქონდა,“ – ამბობს რამაზ ომაიძე.

ცხვრის გადარეკვა აბანოს უღელტეხილზე 17|05|2023ფოტო: რამაზ ომაიძე

ცხვრის გადარეკვა აბანოს უღელტეხილზე 17|05|2023ფოტო: რამაზ ომაიძე

თუშეთის საძოვრებიც დაყოფილია სოფლების და ხეობების მიხედვით. ოთხი სათემო გვაქვს – პირიქითი, გომეწარი, წოვათა და სასაჩაღმო. მე ვარ პირიქითის თემის უფროსი და ჩემი ცხვარი პირიქითის ხეობაში მიმყავს.

პირიქითის ხეობაში ძოვს მარტო პირიქითის ცხვარი. გომეწრის ხეობა არის გომეწრის სოფლებში მცხოვრები მეცხვარეების და ასეა დაყოფილი. მწყემსები სხვა ხეობაში არ გადადიან. განა ვინმე რამეს ეტყვის, მაგრამ დაუწერელი კანონია ასეთი. წინაპრებიდან ასე იყო ყველა თავის ხეობაში აძოვებდა და აძოვებს თავის საქონელს – ცხვარს ან ძროხას,“ – უყვება რამაზ ომაიძე „ბათუმელებს“.

ცხვრის გადარეკვა აბანოს უღელტეხილზე  ფოტო: რამაზ ომაიძე  17 |05|2023