„რომ არა უვიზო მიმოსვლა, წარმოდგენაც არ მინდა როგორ იქნებოდა“ – დემეტრეს ამბავი ემიგრაციიდან

„ჩვენ აქ წამოვედით დემეტრეს გამო. ძალიან მძიმე მდგომარეობა აქვს – უმართავი ეპილეფსია და ძლიერი დაჭიმულობა. სჭირდება ოპერაციები, რომლებიც ჩვენს ქვეყანაში არ კეთდება“ – გვიყვება 35 წლის თეკლე მეტრეველი, რომელიც შვილის გადასარჩენად ოჯახთან ერთად გერმანიაში ლტოლვილად წავიდა.

ეს გადაწყვეტილება მარტივი არ ყოფილა, მაგრამ, როგორც თეკლე ამბობს, სხვა გზა არ დარჩენიათ – საქართველოში მისმა შვილმა საჭირო მკურნალობა ვერ მიიღო.

თეკლე მიიჩნევს, რომ ვიზალიბერალიზაციის შეჩერება უამრავი ოჯახის მდგომარეობას კიდევ უფრო გაართულებს, განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი მკურნალობა სჭირდებათ:

„საქართველოში ძალიან ბევრ ბავშვს სჭირდება მკურნალობა. ისინი ყველანაირი ხელის შეშლის გარეშე უნდა ახერხებდნენ ამას. ძალიან ბევრი ბავშვი და ბევრი ზრდასრული გადარჩა აქ, ევროპაში“ – ამბობს ის. 

• თეკლე, რატომ მოგიწიათ საქართველოს დატოვება და გერმანიაში ჩაბარება?

ჩვენ ვართ აქ მთელი ოჯახი – მე, ჩემი ქმარი, ჩემი უფროსი შვილი ნიკოლოზი [14 წლის] და უმცროსი – დემეტრე [12 წლის].

წამოვედით დემეტრეს გამო. მას ძალიან მძიმე მდგომარეობა აქვს – ცერებრალური დამბლა, ჰიდროცეფალია, მიკროცეფალია, ბრონქული დისპლაზია, ვერ საუბრობს და აქვს მხედველობის პრობლემა. ასევე, აქვს უმართავი ეპილეფსია და ძლიერი დაჭიმულობა. სულ სჭირდება ოპერაციები, რომლებიც ჩვენს ქვეყანაში არ კეთდება. კარგი იქნებოდა, რომ კეთდებოდეს, იმიტომ, რომ დემეტრეს გარდა არის ძალიან ბევრი ბავშვი იმავე და სხვა მდგომარეობით.

ექიმს ვკითხე – დემეტრემ ოპერაცია რომ არ გაიკეთოს, მაშინ რა მოხდება – მეთქი. გადაეკეტება ძვლები და ვერ იცოცხლებს. ვერ იცოცხლებს ტკივილისგან. 

• რა მდგომარეობა აქვს დემეტრეს და როგორი იყო მისი ცხოვრება საქართველოში?

დემეტრე 8 თვის გაჩნდა საკეისრო ოპერაციით. დაბადების შემდეგ 6 დღე ვერ ვნახე – ბავშვთა საავადმყოფოში გადაიყვანეს. მეოთხე დღეს ჟანგბადის დიდი დოზა მიაწოდეს, მარცხენა ფილტვი გაუხეთქეს, უჟანგბადობა წავიდა ტვინში და დაუზიანდა თეთრი ნივთიერება. როგორც ექიმმა ამიხსნა, ნაცრისფერი ნივთიერება შენარჩუნებულია – ყველაფერს ხვდება, მაგრამ ვერ ლაპარაკობს და ვერ გადმოსცემს ტკივილს.

თუ დემეტრეს ექნება შესაბამისი მკურნალობა და ყველაფერი თავის დროზე, შეიძლება ჯანმრთელმა უჯრედებმა აითვისონ დაზიანებულის ფუნქცია და რაღაც შეძლოს. მას არც ლაპარაკი შეუძლია, რომ მითხრას რა სტკივა და სამწუხაროდ, არც ხელით შეუძლია, რომ მაჩვენოს, მაგალითად, მუცელი სტკივა, ან კბილი, ან თავი.

აქვს მენჯების პრობლემაც. ჩემთვის არ შემოუთავაზებიათ საქართველოში მკურნალობა, გადიოდა რეაბილიტაციას, რაც საერთოდ არ ეხმარებოდა. 

ყოფილა ისეთი შემთხვევაც, რომ მეთოდისტმა მითხრა, დღეს დემეტრეს ძალიან აქვს დაჭიმული ფეხები და შეიძლება ძვალიც გადატყდეს — ამიტომ დღეს ვარჯიშს ვეღარ გავაგრძელებთო.

2024 წლის იანვარსა და თებერვალში გერმანიაში გავიკეთეთ მენჯების ოპერაცია. მენჯები არ ჰქონდა განვითარებული და თან დაშორებული იყო. იმ ადგილას, სადაც მენჯი არასწორად იყო მოთავსებული და არ უნდა ყოფილიყო, ძვალი სწორ ადგილას ჩასვეს. ამ პროცესში დარჩა ცარიელი ადგილები, სადაც დამატებით ჩაუყენეს სპეციალური (ხელოვნური) ქსოვილები , რომელიც ძვლის ფუნქციას ასრულებს. ძვლებზე გაკეთდა პლასტიკა – ძალიან რთული ოპერაცია იყო. იანვარში ჩაუტარდა ოპერაცია ერთ ფეხზე, თებერვალში – მეორეზე. თითოეული ექვსი საათი გაგრძელდა.

საქართველოში დემეტრე საჯარო ბაღში რომ უნდა შემეყვანა, ფორმას ავსებდნენ, მკითხეს, თავისით თუ ჯდება, თუ შედის საპირფარეშოშიო. ამ ყველაფერზე უარი როცა მიიღეს, მითხრეს, რომ ვერ მიიღებდნენ. შემდეგ არასამთავრობო ორგანიზაციიდან გამყვა იურისტი, რამინ მაჭარაშვილი და მიიღეს, მაგრამ მე აღარ მინდოდა, იმიტომ, რომ ვგრძნობდი, მაინც ისე გულით ვერ მიხედავდნენ ჩემს შვილს, როგორც საჭირო იყო. ამიტომ გადავწყვიტე, კერძო ბაღში შემეყვანა. 600 ლარი დაგვემატა ხარჯი, მაგრამ ძალიან კმაყოფილი ვარ, იმიტომ, რომ დემეტრეს პირველად სიცილის რეფლექსი იქ განუვითარდა, უფრო კონტაქტური გახდა. 

ბაღში დადიოდა შვიდ წლამდე, შემდეგ უნდა წასულიყო სკოლაში, მაგრამ სკოლამ არ მიიღო – ვერ ლაპარაკობს და სპეციალური პედაგოგიც ვერ დაეხმარებოდა.

დამაწვა ფინანსები – ბაღში 600 ლარს ვიხდიდი. ქმარი მუშაობდა, მაგრამ ეს საკმარისი არ იყო. დემეტრეს მკურნალობაც არ უტარდებოდა – საჭირო ოპერაციები საქართველოში არ კეთდებოდა. საქართველოში ან არ არის ხელმისაწვდომი, ან არ ფინანსდება ჩვენთვის საჭირო წამლები.

როცა მივხვდი, რომ მკურნალობაც არ იყო, სკოლაშიც არ იღებდნენ და დემეტრეს მდგომარეობა უარესდებოდა, ეს იყო ბოლო წვეთი. გადავწყვიტეთ, წავსულიყავით. სოციალურ ქსელში გერმანიაში მყოფ მშობლებს მივწერე და ისინი დაგვეხმარნენ.

დემეტრეს ფრენა არ შეიძლებოდა, ამიტომ ავტობუსით წამოვედით – ოთხი დღე და სამი ღამე ვიყავით გზაში. საქართველოდან ჯერ თურქეთში გავჩერდით ერთი ღამით, შემდეგ პირდაპირ გერმანიაში ჩამოვედით, 2022 წლის მაისში. ჩავბარდით კარლსრუეში, შემდეგ გადაგვიყვანეს ჰაიდელბერგში, მერე ბამბერგში, სადაც 11 თვე ვიყავით თავშესაფარში. ძალიან რთული პერიოდი გამოვიარეთ, მაგრამ როგორც კი ბინაში გადავედით, დემეტრეს დაუწყეს მკურნალობა, შევიდა სკოლაში, სადაც მანამდე არ უვლია და დღემდე დადის.

• რას ფიქრობთ, რამდენად შეგაფერხებდათ ამ პროცესში ვიზალიბერალიზაციის არარსებობა?

ვიზა რომ ყოფილიყო ჩვენს დროს, ჩვენ აქ ვერ ვიქნებოდით, იმიტომ, რომ ჩვენ ვიზას ვერავინ ვერ გაგვიკეთებდა, რომ ჩამოვსულიყავით. ვიზა რომ არ იყო, იმიტომ ვართ აქ. ჩვენ თავშესაფრის მიზნით ჩამოვედით და ჩავბარდით.

თუ ადამიანს ასეთი მძიმე სიტუაცია არა აქვს, დარჩენა არ სჭირდება, პროფილაქტიკისთვის ან რამე სხვა მიზეზით ჩამოდის, სამი თვე იქნება და წავა.

მაგრამ ვიზა ძალიან შეაფერხებს ამ ყველაფერს. ძალიან ბევრი ბავშვია საქართველოში, ვისაც მკურნალობა სჭირდება. ძალიან ბევრი ბავშვი და ბევრი ზრდასრული გადარჩა აქ, ევროპაში.

რომ არა ვიზალიბერალიზაცია, მე აქ არ ვიქნებოდი და, ღმერთს მადლობა, წარმოდგენაც არ მინდა, დემეტრე როგორ იქნებოდა. თორემ მე კი, ვიცხოვრებ საქართველოში, ვიმუშავებ, მაგრამ როდესაც უკვე ჯანმრთელობას ეხება საქმე…

მე არ ვამბობ მარტო ჩემს შვილზე, მე ვამბობ ასევე ზრდასრულ შშმ პირებზეც, რომლებსაც სჭირდებათ დახმარება. აქ შშმ პირები დასაქმებულები არიან ყველგან, აქ არ არის, რომ შენ შშმ პირი ხარ და შენ არ გაქვს იქ მუშაობის უფლება და შიშით რომ ვერ იტყვი, რომ რაღაც გჭირს.

ყველა, აქ ჩამოსული, გახარებულია იმით, რომ ეს შესაძლებლობა გვაქვს, რომ ეს კარი გაგვიღეს წლების წინ და ძალიან ცუდი იქნება, თუ მოგვიხსნიან, იმიტომ, რომ ბევრი ჩამოსულია სამკურნალოდ… კი, მე აქ ვარ, მაგრამ სხვა ბავშვები და დიდები, ვისაც გადაუდებელი მკურნალობა სჭირდება, მათთვის ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი…

მე მყავს ბევრი ახლობელი, ვინც წამოსულია ბავშვების გამო.

ასევე მნიშვნელოვანია სწავლისთვის და იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც მარტო მოდიან და აქ მუშაობენ – ეს ყველაფერი ხომ ისევ საქართველოში მოდის, არა?! ოჯახებს არჩენენ. ხოლო ბავშვები, რომლებსაც გადაუდებელი მკურნალობა სჭირდებათ, ყველანაირი ხელის შეშლის გარეშე უნდა ახერხებდნენ ამას.

• რა მთავარი განსხვავებაა საქართველოსა და გერმანიაში დემეტრეს მკურნალობასა და მომსახურებას შორის?

2023 წლის ოქტომბერში დემეტრეს დაეწყო ეპილეფსიის შეტევები. მას როლანდოს ტიპის ეპილეფსია აქვს, რაც ძირითადად ღამით, ძილში ვლინდება, მაგრამ დაემატა სტატუს ეპილეპტიკუსიც — ძალიან ხანგრძლივი შეტევები, რომლის შესაჩერებლად სასწრაფოს გამოძახებაა საჭირო. ეს დემეტრეს უკვე ორჯერ განუვითარდა; ორივე შეტევა ორ საათ-ნახევარს გაგრძელდა და მდგომარეობა ძალიან მძიმე იყო.

შეტევიდან სამ წუთში აუცილებელი წამალია მისთვის ბუკოლამი, რომელიც საქართველოში არ არის, სასწრაფოს მოსვლამდე ვაძლევთ და შემდეგ დანარჩენ წამლებს ისინი უკეთებენ. როცა საავადმყოფოში გადაგვყავს, უქ უკვე უკეთებენ სხვა პრეპარატს.

გერმანიაში სასამართლო დავა წავაგე იმ არგუმენტით, თითქოს საქართველოში ყველა მკურნალობა ხელმისაწვდომია. რეალურად ასე არ არის. იაშვილის კლინიკაში მითხრეს, რომ დემეტრემ მკურნალობა უნდა გაიაროს საზღვარგარეთ, სპეციალიზებულ კლინიკაში, როგორც ოპერაციულ, ისე არაოპერაციულ პერიოდში, რადგან საქართველოში მისი მდგომარეობის მართვა ვერ ხერხდება.

მაქვს დოკუმენტები, სადაც ჩანს, რომ მივმართე საქართველოს შესაბამის უწყებებს მკურნალობისა და წამლების საკითხზე, მაგრამ ორივეზე უარი მივიღე. 

ამიტომ ვცდილობთ, შევინარჩუნოთ აქ დარჩენის უფლება, რათა დემეტრეს სიცოცხლე იყოს დაცული. ვერ წარმომიდგენია დაბრუნება საქართველოში — იქ დარჩნენ ჩემი და ჩემი ქმრის დედები და დედმამიშვილები, მაგრამ შვილს ვერ გავწირავთ.

აქ დემეტრეს დილით, 8:30-ზე აკითხავს სპეციალური მანქანა და მიჰყავს სკოლაში, სადაც არიან ექიმები, თერაპევტები, ფიზიოთერაპიისა და მეტყველების სპეციალისტები; აქვს ცურვა, მუსიკა, სრულფასოვანი განვითარება. საღამოს 5:30-ზე ბრუნდება, რაც მაძლევს დროს, რომ ვისწავლო ან ვიმუშაო. დავამთავრე გერმანული ენის B1 კურსი და ჩავაბარე გამოცდა. ჩემი უფროსი შვილი წარმატებით სწავლობს და ჭიდაობაში მესამე ადგილი აიღო.

მე და ჩემი ქმარი მოხალისეობრივად ვმუშაობთ „წითელ ჯვარში“, ის მალე სამუშაო ნებართვას ელოდება.