რა გადარჩა და რა განადგურდა ხანძრისგან პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში


„პარიზის გული“, „გოთური არქიტექტურის მარგალიტი“ –  ნოტრ-დამს ფრანგები ბევრნაირად მოიხსენიებენ. კათედრალი დაარბიეს და გაძარცვეს საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1831 წელს.

კათედრალში დაცული ლიტურგიული ძვირფასეულობისა და განძის წყალობით 1789 წლამდე ნოტრ-დამი ერთ-ერთ ყველაზე მდიდრულ ტაძრად მიიჩნეოდა  საფრანგეთში, 1789 წელს კი გაძარცვეს, თუმცა მას შემდეგ კათედრალის კოლექცია იზრდებოდა და ექსპონატების რაოდენობაც იმატებდა.

პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის ხანძრის  შედეგად განადგურებული და გადარჩენილი ნაწილის სრულ აღწერას რამდენიმე დღე დასჭირდება, თუმცა ფრანგული პრესა წერს იმის შესახებ, თუ რა განადგურდა სრულად, რისი აღდგენა და რესტავრირებაა შესაძლებელი და რა გადარჩა. როგორც სპეციალისტები წერენ, წლები დასჭირდება მსოფლიო მნიშვნელობის ძეგლის პირვანდელი სახით აღდგენას, ნიმუშების დიდი ნაწილი კი სამუდამოდაა დაკარგული.

კათედრალის ვებგვერდსა და ფრანგულ პრესაში ქვეყნდება განახლებადი ინფორმაცია ყველა იმ დეტალის შესახებ, რაც გადარჩა ან განადგურდა.

 

ორღანი

პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში სამი ორღანია – ორი დიდი და ერთი პატარა. მეთხუთმეტე საუკუნიდან მოყოლებული ორღანს რამდენჯერმე ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია და მისი ზომები თანდათან იზრდებოდა, კათედრალის ორღანებმა საბოლოო სახე XVIII საუკუნეში მიიღო.

ტაძრის ყველაზე დიდი ორღანი, რომელიც XV საუკუნისაა, თითქმის მთლიანად განადგურდა, თუმცა არა ხანძრისგან, არამედ წყლის ძლიერი ჭავლისგან.

 

1860 წელს ჩამოსხმული 16 ქანდაკება

პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარს ხანძრამდე სარესტავრაციო სამუშაოები უტარდებოდა, რომლის დროსაც ხანძრამდე ოთხი დღით ადრე ტაძრის ფასადებიდან სპილენძის 16 ქანდაკება მოხსნეს და საცავში გადაიტანეს. ასე გადაურჩა ხანძარს ქანდაკებები.

16 ქანდაკებიდან 12 ქრისტეს 12 მოციქულს განასახიებს, აქვეა ანგელოზების გამოსახულებებიც. ამ გამოსახულებებით პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი დიდი რესტავრაციისას 1860 წელს შეამკეს. სარესტავრაციო სამუშაოებს არქიტექტორი ვიოლე ლე დუკი წარმართავდა.

 

ვიტრაჟები

ვიტრაჟების ნაწილი დაიმსხვრა, ნაწილი შენარჩუნებულია, მაგრამ კვამლისგან გაშავებული. ჯერ არ არის გარკვეული, შესაძლებელი იქნება თუ არა პირვანდელი სახით სრულად აღდგენა.

კათედრალის ვიტრაჟები სამოთხის ყვავილებს ასახავს და XIII საუკუნეშია დამზადებული, შემდეგ კი – რამდენჯერმე რესტავრირებული. პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში სამი ვიტრაჟია. ორი ყველაზე დიდი, მრგვალი ვიტრაჟის დიამეტრი 13 მეტრია. ვიტრაჟებზე სამოთხის ყვავილები, მეფეები, ანგელოზები და წმინდანებია გამოსახული.

 

La rosace sud ou rose du Midi (vitrail) dans le bras sud du transept de la cathedrale de Notre Dame de Paris realisee c. 1260 a la demande de SaintLouis (iconographie : Nouveau Testament) — South rose window in Notre Dame de Paris, c. 1260

 

ეკლის გვირგვინი

გადარჩა კათოლიკეებისთვის უმნიშვნელოვანესი რელიგიური სიმბოლო ეკლის გვირგვინი, რომელიც ქრისტიანული ტრადიციის მიხედვით, იესოს წამებისა და ჯვარცმისას თავზე ედგა. გვირგვინის დიამეტრი 21 სანტიმეტრია და ჩასმულია ოქროთი მოვარაყებულ ლუსკუმაში.

რელიგიური სიმბოლოებიდან გადარჩა ასევე იმ ჯვრის ნაწილი, რომელზეც, გადმოცემით თანახმად, იესო გააკრეს.

 

საკურთხევლის გარნიტურა

ჯვარი ექვსი დიდი სასანთლით, ორი ემბაზი, კორეელი წმინდანისა და მარიმის ქანდაკებები – გარნიტურა მეხანძრეებმა გადაარჩინეს, რისთვისაც პარიზის მერმა, ან იდალგომ მათ საჯაროდ გადაუხადა მადლობა და  გადარჩენილი ნივთების ფოტო ტვიტერზეც გამოაქვეყნა, რომელზეც ასევე ჩანს რამდენიმე სავარძელი და კანდელაბრები. გადარჩა ასევე მეფე სენ-ლუის  ტუნიკა, რომელიც ხანძრის გაჩენისთანავე გაიტანეს ტაძრიდან.

 

საკურთხეველი

დაიწვა საკურთხეველი, მაგრამ გადარჩა ქვის ქანდაკებები, რომლებიც სახარებისეულ სცენებს, მათ შორის „ჯვრიდან გარდამოხსნას“ ასახავს. გადარჩა ასევე მუხლმოყრილი ლუი XIII-ისა და ლუი XIV-ის ქანდაკებები.

 

 

დასავლეთის კარიბჭე

ხანძარს გადაურჩა მთავარი შესასვლელის კარიბჭე კათედრალის დასავლეთ ნაწილში. მარცხნივ ღვთისმშობლის პორტალია, რომელიც მის მიძინებას, ამაღლებასა და ზეციურ კორონაციას ასახავს. ცენტრში სამსჯავროს პორტალია, რომლის სცენებიც 1220 წელს გამოაქანდაკეს. მარჯვნივ განთავსებული წმ. ანას პორტალი კი 1200 წლით თარიღდება.

 

კათედრალის შპილი

მთლიანად ჩამოინგრა და დაიწვა ტაძრის შპილი, თუმცა ეს არ ყოფილა კათედრალის ორიგინალი. პირველად შპილი 1250 წელს დაადგეს ტაძარს, შემდეგ დემონტაჟი გაუკეთეს 1786-1792 წლებში. პირვანდელი ფორმით შპილი 1860 წელს აღადგინეს და ხანძრის დროს ჩამონგრევამდე სწორედ ამ სახით იყო მოღწეული.

 

შუასაუკუნეების უნიკალური ხის კონსტრუქცია

დამთვალიერებლებისთვის უხილავი კათედრალის სახურავის ხის კარკასი სრულადაა განადგურებული. ხის კარკასი შუა საუკუნეების არქიტექტურის ნიმუშად მიიჩნეოდა. მუხის დიდი ბოძებისგან ნაგები სახურავის კარკასი რვა საუკუნისაა. კათედრალის ვებგვერდზე განთავსებული ინფორმაციის მიხედვით, კათედრალი ხის შუა საუკუნეების ერთ-ერთ ყველაზე ძველ კონსტრუქციად მიიჩნეოდა პარიზში, რომელსაც ტყეს უწოდებდნენ.

ხის კარკასი პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის მშენებლობისას, 1160-1170 წელს ააგეს, შემდეგ 1220 – 1240 წლებში ჩაუტარეს რესტავრაცია. გუშინ, 15 აპრილს, სწორედ ამ პერიოდის კონსტრუქცია დაიწვა სრულად.

 

წყარო:

L’OBS

LE FIGARO

ნეტგაზეთის მასალების სხვა გამოცემებში გადაბეჭდვის წესი
ავტორი
თამარ ნერგაძე არის "ბათუმელების" რეპორტიორი 2017 წლის ოქტომბრიდან