„ხომ შეიძლება პრეზიდენტობის კანდიდატმა მეორე ტურზე უარი თქვას?“ „პრეზიდენტის იმპიჩმენტი ხომ პარლამენტს მარტივად შეუძლია“ – ეს ფრაზები არჩევნების შედეგების გაგების შემდეგ ყველაზე ხშირად გვესმის. „ბათუმელები“ საია-ს იურისტს, მირზა მამულაძეს ესაუბრა კანონზე, რომელიც ამ საკითხებს აწესრიგებს.
„პრეზიდენტის არჩევნების მეორე ტურში პრეზიდენტობის კანდიდატის მოხსნა დაუშვებელია,“ – განმარტავს იურისტი. კანონის მიხედვით, არჩევნების მეორე ტურში მონაწილეობს პირველ ტურში საუკეთესო შედეგის მქონე ორი კანდიდატი. თუკი რომელიმე მათგანი მეორე ტურზე უარს იტყვის, ეს საჯაროდ დაფიქსირდება, მაგრამ კანდიდატი ბიულეტენში მაინც დარჩება. იგივე მოცემულობაა, თუკი ორივე კანდიდატი გადაიფიქრებს პრეზიდენტობას.
„ბიულეტენში არ აღინიშნება ის, რომ რომელიმემ კანდიდატურა მოხსნა. შესაძლოა, კანდიდატმა ცესკოს განცხადებითაც მიმართოს, რომ მისი სურვილი დაფიქსირდეს, მაგრამ ცესკო ამ განცხადებას ვერ დააკმაყოფილებს,“ – გვითხრა მირზა მამულაძემ.
რა მოხდება, თუკი ამომრჩეველი მაინც იმ კანდიდატს მისცემს ხმას, რომელიც იტყვის, რომ მეორე ტურში აღარ მონაწილეობს? – საია-ს იურისტის განმარტებით, ასეთი კანდიდატი პრეზიდენტი გახდება და მხოლოდ ფიცის დადების შემდეგ შეუძლია მას გადადგომა.
„მსგავს ვითარებაში, გადადგომის შემდეგ, პარლამენტი 72 საათში რიგგარეშე არჩევნებს ნიშნავს. შესაძლოა, პრეზიდენტმა თეორიულად ფიცის დადებაზეც თქვას უარი, რადგან გაწერილი არაა, რა უნდა მოხდეს, თუკი პრეზიდენტი კანონით სავალდებულო ფიცის დადებაზე უარს ამბობს და ისე ტოვებს თანამდებობას,“ – გვითხრა მირზა მამულაძემ.
რაც შეეხება პრეზიდენტის იმპიჩმენტს – ამ საკითხს „საქართველოს კონსტიტუცია“ არეგულირებს. იმპიჩმენტი ორ შემთხვევაშია შესაძლებელი: როცა კონსტიტუციის დარღვევასთან გვაქვს საქმე ან სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნებთან.
„იმპიჩმენტის პროცედურის დაწყების უფლება აქვს პარლამენტის სრული შემადგენლობის ერთ მესამედს. შემდეგ ეს საკითხი ეგზავნება საკონსტიტუციო სასამართლოს. თუკი სასამართლო დაეთანხმება პარლამენტს ერთი თვის ვადაში, ამ შემთხვევაში პარლამენტი ორ კვირაში განიხილავს იმპიჩმენტს. პრეზიდენტის იმპიჩმენტისთვის პარლამენტის სრული შემადგენლობის ორი მესამედია საჭირო“, – აღნიშნავს საია-ს იურისტი, მირზა მამულაძე.
როგორ უნდა დადგინდეს „პრეზიდენტის ქმედებაში დანაშაულის შემადგენლობის ნიშნების არსებობა ან კონსტიტუციის დარღვევა“? – იურისტის თქმით, გამოძიების დაწყება საკმარისი საფუძველია იმისთვის, რომ იმპიჩმენტის პროცესი დაიწყოს. პრეზიდენტს საგამოძიებო ორგანო ბრალს ვერ წარუდგენს, თუკი მას პრეზიდენტის უფლებამოსილება არ შეუჩერდება.
პრეზიდენტის იმპიჩმენტი პარლამენტს მხოლოდ ორ შემთხვევაში არ შეუძლია: როცა ქვეყანაში საომარი ვითარებაა ან საგანგებო მდგომარეობა.
