მარია რესა, ნობელიატი ჟურნალისტი, ავტორი წიგნისა – „როგორ დავამარცხოთ დიქტატორი“.
მარია რესამ მზია ამაღლობელის შესახებ ქალაქ ლონდონში ისაუბრა. ის დიდი ბრიტანეთის დედაქალაში მზიას პატიმრობასთან დაკავშირებით გუშინ გამართულ შეხვედრაზე მომხსენებელი იყო.
___
„მზია [ამაღლობელი] მხოლოდ 2 წლით არ არის ციხეში იმის გამო, რაც მან გააკეთა, არამედ…
ახლა აღვწერ, თუ რა არის ეს ყველაფერი იმის მიხედვით, რაც ჩვენ დოკუმენტურად დავადასტურეთ ყველა ქვეყანაში, მათ შორის დასავლურ დემოკრატიებშიც.
ბრძოლის მოგების გზა გადის ნარატიულ ომზე. ის იმ ამბებშია, რომლებსაც ჰყვებით. და როდესაც საჯარო ინფორმაციული ეკოსისტემა ისეა გახრწნილი, რომ ტყუილი უფრო სწრაფად ვრცელდება, ვიდრე ფაქტები, სწორედ იქ იწყება ყველაფერი.
ამიტომ, ჩვენ ამას ვუწოდეთ „დეკონსტრუქციის მოდელი“. დემოკრატიის დეკონსტრუქცია. სამი ეტაპი:
- ნარატიული ომი არის პირველი ეტაპი, რომელსაც მივყავართ მეორე ეტაპამდე, რაც არის:
- ინსტიტუტების დაშლა, რასაც მივყავართ მესამე ეტაპამდე, რომელიც ამ პანელზე ყველამ ვიცით:
- სტრატეგიული კორუფცია ან კლეპტოკრატია.
მზიას შემთხვევაში, მე რეალურად გადავხედე ამ ყველაფერს. ონლაინ ძალადობა ჟურნალისტების დეჰუმანიზაციისთვის, განსაკუთრებით ქალი ჟურნალისტების. ტყუილები თესავს ნარატივს. მზიას შემთხვევაში: „უცხოეთის აგენტი, უცხოეთის აგენტი“. თუ ტყუილს მილიონჯერ იტყვი, ის ფაქტად იქცევა. „ის ოპოზიციის სასარგებლოდ მოქმედებს, ის დამნაშავეა“.
ჩემს შემთხვევაშიც იგივე იყო [ფილიპინებში]. იცით, არსებობდა ჰეშთეგი #დააკავეთმარიარესა. ეს დათესეს ჩემ რეალურ დაკავებამდე ორი წლით ადრე. ეს ამზადებს ნიადაგს. აი, რა გაუკეთა პრემიერ-მინისტრმა და „ქართულმა ოცნებამ” მზიას. მათ მოწამლეს საზოგადოებრივი აზრი მანამ, სანამ ის სასამართლო დარბაზში შევიდოდა, რათა როდესაც „სამართლებრივი ომი“ დაიწყებოდა, ნიადაგი მომზადებული ყოფილიყო. ეს სასუქივით იყო.
ინსტიტუციურ დაშლაზე რომ ვისაუბროთ, ავიღოთ „აგენტების კანონი“. „ნეტგაზეთის“ საბანკო ანგარიშების დაყადაღება ყალბი საგადასახადო მოთხოვნების გამო.
მე ხუთი ბრალდება მქონდა გადასახადებისგან თავის არიდებაზე, რომლებიც ახლა მოვიგეთ, მაგრამ… იცით, დუტერტე [ფილიპინელი დიქტატორი] ხელისუფლებაში 2016 წელს მოვიდა. როდის მოვიგეთ ისინი? ბოლო საქმე სადღაც ორი თვის წინ. ხომ ხვდებით? ეს არის ერთი ათწლეული სასამართლოში.
ბრალდებების გადაკვალიფიცირება ბოლო წუთს, როგორც ახლახან მოისმინეთ. [კლუნების ფონდის] Trial Watch-ის სიტყვებია: „[მზია ამაღლობელი] თავის დაცვის ყოველგვარი შინაარსიანი შესაძლებლობის გარეშე“.
შუშის ყუთი, სამედიცინო მკურნალობაზე უარის თქმა, როდესაც მისი მხედველობა უარესდება. გასულ თვეში პირობით ვადაზე ადრე გათავისუფლებაზე უარის თქმა, რადგან ის – და ეს პირდაპირი ციტატაა – „არ ნანობს“. რას არ ნანობს? ეს არ არის მართლმსაჯულება, ეს თეატრია. ჩვენ ეს ვნახეთ მსოფლიოს სხვა ქვეყნებშიც. ეს გამიზნულია ყველა იმ ჟურნალისტის დასაშინებლად, რომელიც ჯერ კიდევ მუშაობს თბილისსა და ბათუმში.
და მესამე ეტაპი: კლეპტოკრატია. ძალაუფლებისა და ფულის ხელში ჩაგდება იმათ მიერ, ვინც უკვე გახრწნა ინსტიტუტები. მათ არ დაუწყიათ მზიათი, მათ დაიწყეს პროტესტებით, კანონებით, ტყუილებით.
და აი, რატომ არის მზია მნიშვნელოვანი. ჟურნალისტები დემოკრატიის იმუნური სისტემაა. ჩვენ კი თავდასხმის ქვეშ ვართ. ახლახან ვამბობდი, ხანდახან ისეთი შეგრძნებაა – რადგან ჩვენი ბიზნეს მოდელიც თავდასხმის ქვეშაა – რომ თითქოს „მოსიარულე მკვდრები“ ვართ, ზომბებივით. როცა თავს გვესხმიან, თქვენ იცით მსოფლიოში მოკლული ჟურნალისტების რაოდენობა, არა? უმეტესობა ღაზაში. ახლა მხოლოდ ღაზაში, რეალურად, სიტუაცია შეიცვალა… აშშ-ის სამოქალაქო ომამდეც რომ დაბრუნდეთ და ყველა კონფლიქტი აიღოთ, ამჯერად მაინც უფრო მეტი ჟურნალისტია მოკლული, ვიდრე ნებისმიერ სხვა დროს.
ნება მომეცით დავუბრუნდე მას. როდესაც ამ ქალს სვამთ ციხეში, პირველ ქალ ჟურნალისტს, რომელიც 1991 წლის შემდეგ დააპატიმრეს, ეს ეუბნება ყველა ჟურნალისტს: „ან თვითცენზურას მიმართავთ, ან აქ აღმოჩნდებით“. აი, რის გაკეთებას ცდილობდნენ ფილიპინებშიც და ეს არის მიზეზი, რის გამოც ბრძოლა არ შემიწყვეტია.
და როდესაც ჟურნალისტს თავიდან იცილებთ, რადგან შიში რეალურია, თქვენ უკვე მოხსენით წინააღმდეგობა, დეზინფორმაცია თავისუფლად მიედინება და ნარატიული ომი ძალას იკრებს. ასე რომ, მე ისევ აქ ვბრუნდები: თქვენ გჭირდებათ ფაქტები. რადგან ფაქტების გარეშე არ არსებობს სიმართლე. სიმართლის გარეშე არ არსებობს ნდობა. ამ სამის გარეშე ჩვენ ვერაფერს გავაკეთებთ. ვერანაირ პრობლემას ვერ გადაჭრით.
ვერ გექნებათ ჟურნალისტიკა? ვერ გექნებათ დემოკრატია.
სწორედ ამიტომ უშვებიან ამას მზიას და ამიტომ უნდა ვიბრძოლოთ. და მე ძალიან მიხარია, რომ ამას ვაკეთებთ“.
