რეჟისორი გიორგი თავართქილაძე 20 ოქტომბერს, ღამით, პოლიციაში თავისი ფეხით მივიდა, როცა თბილისში, რუსთაველის გამზირის „ხელოვნური გადაკეტვის“ საბაბით ადამიანები დააკავეს. მან პოლიციას უთხრა, რომ თვითონაც გადაკეტა რუსთაველი. ის პოლიციელებმა არ დააკავეს, თუმცა მისი სასამართლო პროცესი ხვალ, 22 ოქტომბერს, 12 საათზეა ჩანიშნული.
„თუ არ გამოვალთ გამარჯვებულები ამ ბრძოლიდან, როგორც სოლიდარული საზოგადოება, ჩემი აზრით, არაფერს აზრი აღარ ექნება. რაც უფრო მეტი ადამიანი იქნება სოლიდარული, დარტყმა შემსუბუქდება. თუ 10 ადამიანი გაიზიარებს ამ ხვედრს სოლიდარულად, თუ 100 და 1 000 გაიზიარებს, საბოლოოდ ანულირდება კიდეც ეს დარტყმა,“ – მიიჩნევს გიორგი თავართქილაძე.
როგორ შეიძლება დაამარცხოს რეჟიმი წინააღმდეგობამ? – „ბათუმელებმა“ რეჟისორთან და სამოქალაქო აქტივისტთან, გიორგი თავართქილაძესთან ინტერვიუ ჩაწერა.
- გიორგი, ხვალ, 12 საათზე გაიმართება თქვენი სასამართლო პროცესი. დღესაც აპირებთ რუსთაველის გადაკეტვას?
დიახ, ბოლომდე ვიბრძოლებ, ვიდრე მაქვს ამის შესაძლებლობა. აუცილებლად გავდივარ და მაქვს იმედი, რომ მეტი ადამიანი გამოვა.
- რატომ არის პრინციპულად მნიშვნელოვანი ისევ რუსთაველის ქუჩის გადაკეტვა? წინააღმდეგობაში ჩართული ზოგიერთი მოქალაქე ფიქრობს, რომ სჯობს პროტესტი ტროტუარზე გაგრძელდეს, რადგან ყველას თუ დააპატიმრებენ, ამ გზით პროტესტს ჩაახშობენ.
როდესაც რამეს გვიზღუდავენ, თუ ჩვენ ამ შეზღუდვას ვთანხმდებით და ვემორჩილებით, მაშინ ის იქცევა კანონად. თუ ჩვენ რეჟიმს უფლება მივეცით და საშუალება, რომ კანონები გადაგვიჭიროს, მაშინ ის გახდება ლეგიტიმური ხელისუფლება. „ოცნება“ კი, დღეს ლეგიტიმური ხელისუფლება არ არის.
თუ ჩვენ ვიქნებით ბევრნი, ის ვეღარ მოახერხებს ჩვენს დასჯას, თუ ჩვენ ვიქნებით ცოტანი – ის ყოველ ჯერზე თითო-თითოს დაგვსჯის. თუ ჩვენ დავემორჩილებით რეჟიმს, ის მაინც დაგვსჯის. ამის ფაქტი სახეზეა: ადამიანები ტროტუარზე დგანან თვეების განმავლობაში და 5-5 ჯარიმა გამოუწერეს გზის გადაკეტვისთვის, ანუ ის ისედაც გზღუდავს.
ჩემი მიდგომაა ასეთია: მოდი, ორგანიზებული გაერთიანებით დავუპირისპირდეთ რეჟიმს. შეიძლება ზუსტად იგივე სიმძიმის დარტყმა მივიღოთ ჩვენ, მაგრამ ამას უკვე ექნება სხვა ფუნქცია და მნიშვნელობა – ის უკვე ვეღარ აღასრულებს კანონს, არა კი არა – ვეღარ! როდესაც, პირობითად, 10 000 ადამიანი გააკეთებს ერთი და იმავეს, ვთქვათ, 10 000 ადამიანი გააფერადებს კედლებს, 10 000 ადამიანი გადავა გზაზე და ასე შემდეგ, ის ვეღარ მოახერხებს ჩვენს დასჯას ან დაიწყებს შერჩევითად დასჯას.
როდესაც რაოდენობრივად ჩვენ გვეცოდინება, რომ ეს 10 000-მა გააკეთა და მან 10 000 კაცი ვერ დაიჭირა, აი, მაშინ დაიწყება რეჟიმის რღვევა: ერთადერთი, რაზეც დღეს რეჟიმი დგას, ეს არის ზუსტად აღმასრულებელი ფუნქცია და როლი. თუ ჩვენ მას გამოვაცლით ამ აღმასრულებლის ფუნქციას და როლს, ამ გზით და მხოლოდ მას შემდეგ შეწყდება რეჟიმი.
- მიგაჩნიათ, რომ სოლიდარობაა წინააღმდეგობის წარმატების მთავარი ფაქტორი? რაც შეიძლება მეტი ადამიანი უნდა გამოვიდეს ყოველდღიურად რუსთაველზე?
დიახ, სოლიდარობა გულისხმობს იმას, რომ ის დარტყმა, რასაც, ვთქვათ იღებს კონკრეტული ადამიანი, უნდა მივიღოთ ჩვენც. რაც უფრო მეტი ადამიანი იქნება სოლიდარული, ეს დარტყმა შემსუბუქდება. თუ 10 ადამიანი გაიზიარებს ამ ხვედრს სოლიდარულად, თუ 100 და 1 000 გაიზიარებს, საბოლოოდ ანულირდება კიდეც ეს დარტყმა.
ჩვენ ახლა ეპოქალურ ბრძოლაში ვართ. ჩვენ თუ არ გამოვალთ გამარჯვებულები ამ ბრძოლიდან, როგორც სოლიდარული საზოგადოება, ჩემი აზრით, არაფერს აზრი აღარ ექნება.
თუ არის საზოგადოება სოლიდარული, ის არის მაშინ ისეთი, როგორსაც ჩვენ ევროპულს ვუწოდებთ – კეთილშობილური, კეთილსინდისიერი და შესაბამისად, სახელმწიფო არის გამართული და კარგი. თუ ვინმეს გონია, რომ ვიღაცას უნდა ვძლიოთ იმიტომ, რომ ძალით ვაჯობოთ, ეს არ მოგვიტანს ჩვენ იმ შედეგს, რაც გვინდა, რადგან ჩვენ გვინდა სამართლებრივი სახელმწიფო, დემოკრატიული სახელმწიფო. დემოკრატიული სახელმწიფო მხოლოდ დემოკრატიული გზებით მიიღწევა და დემოკრატიული სახელმწიფოს მიღწევის გზა არის სოლიდარობა.
- თქვენ, როგორც წინააღმდეგობის ერთი წევრი, როგორ ფიქრობთ, რატომ ვერ ვახერხებთ სოლიდარობას იმ ფორმით, რომელიც უკან დაახევინებდა „ოცნებას“? არაერთხელ გაიმართა ხალხმრავალი საპროტესტო აქცია რუსთაველზე, თქვენ ამბობდით ერთ-ერთ ინტერვიუში, რომ რეჟიმი არ არის ბოლომდე კონსოლიდირებული და უნდა მოვასწროთ მოქმედება. თქვენი დაკვირვებით, ახლა რა რესურსი არსებობს იმისთვის, რომ სოლიდარობას ჰქონდეს შედეგი?
მგონია, რომ ეს პროცესი მხოლოდ საზოგადოებაზე და მოქალაქეებზეა დამოკიდებული.
იმ ქვეყნებში, სადაც სოლიდარობით მიაღწიეს შედეგს – ვთქვათ, პოლონეთი და ჩეხოსლოვაკია – იყო ძლიერი ინსტიტუცია პროფესიული კავშირების სახით. ჩვენთან რაცაა, ძალიან სუსტია, ან კორუფციის ბუდედაა ქცეული. იქ, სადაც სოლიდარობამ გაიმარჯვა, ყველგან იყო პროფკავშირები ძლიერი. ეს ართულებს საქმეს, მაგრამ ჩვენ ჯერ კიდევ გვაქვს ერთმანეთთან კომუნიკაციის საშუალება. ჯერ კიდევ ვართ ერთმანეთთან დაკავშირებული ემოციურად, ერთ ემოციურ ველში ვართ. შეგვიძლია ერთობის ჩვენება ქუჩაში და ამ რთულ პირობებში მაინც არის შესაძლებელი იმ შედეგის მიღწევა, რაც ინსტიტუციურ დონეზე იყო შესაძლებელი თუნდაც პოლონეთსა და ჩეხოსლოვაკიაში.
ეს არის ძალიან რთული, რადგან მთელი დატვირთვა გადადის მოქალაქეებზე, რომლებსაც შესწევთ უნარი იდეის გარშემო გააერთიანონ ადამიანები.
არ არსებობს ერთმნიშვნელოვანი პასუხი: ასე იქნება თუ ისე იქნება. ფაქტია, რომ თვეების განმავლობაში ვახერხებთ ძალიან სპონტანურად, მოკლე დროში, ძალიან დიდი რაოდენობით კონსოლიდირებას, ერთი იდეის, ერთი სათქმელის, ერთი მომენტის გარშემო.
რადგან ეს შეგვიძლია, ეს მაძლევს საფუძველს, რომ ჩვენ შეგვიძლია გამარჯვება.
- ფიქრობთ, რომ შესაძლებელია ცვლილებები პოლიტიკური ორგანიზების და პოლიტიკოსების აქტიური ჩართულობის გარეშე? მოქალაქეებმა არაერთხელ აჩვენეს პროტესტი მასშტაბურად, მაგრამ ეს არ აღმოჩნდა საკმარისი პოლიტიკური სიტუაციის შესაცვლელად.
მე მიმაჩნია, რომ მხოლოდ პოლიტიკოსების გარეშე გამოვა ეს ამბავი. სამწუხაროდ, ივანიშვილმა მოახერხა არა 100%-ით, მაგრამ ძალიან მნიშვნელოვანი ნაწილი პოლიტიკოსებისა გამოეთიშა პროცესიდან. ზოგიერთი მათგანი ალბათ მოსყიდულიც არის, ივანიშვილმა ერთმანეთს დააპირისპირა პოლიტიკოსები, რის შედეგადაც ისინი გახდნენ უმოქმედონი. მათ არ შეუძლიათ დღეს რაიმე პრაგმატული, ელემენტარული გადაწყვეტილების მიღება. შესაბამისად, მათი ჩართულობა პირიქით, იქნება კონტრპროდუქტიული.
ჩვენ უნდა შევქმნათ მომენტუმი, რომელიც იქნება აბსოლუტურად ამოვარდნილი ბიძინა ივანიშვილის დღის წესრიგიდან. ეს უნდა იყოს სრულიად ახალი სცენარი, ეს უნდა იყოს იმპროვიზაცია და ამას ბიძინას რეჟიმი ნამდვილად ვერ გააკონტროლებს.
პირადად ჩემთვის კიდევ ერთხელ გამოჩნდა გუშინ, როდესაც მე მივედი პოლიციაში და ისინი ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში ვერ არკვევდნენ, რა უნდა მოეხერხებინათ ჩემთვის. ვეუბნებოდი პოლიციელებს, რომ მე ზუსტად იგივე გავაკეთე, რაც გააკეთეს სხვებმა, რომლებიც დღეს დააკავეს. დამაკავეთ მეც! მაგრამ სისტემა არის ტლანქი, მოუქნელი, მათ არ შეუძლიათ რადიკალური გადაწყვეტილებების მიღება. ჩვენ ახლა გვაქვს ამის შანსი, სანამ ჯერ კიდევ შეგვწევს უნარი, რომ ვიდგეთ გარეთ და ვახერხებდეთ გაერთიანებას ფიზიკურად.
- „ოცნების“ პოლიციამ დღესაც დააკავა ხუთი ადამიანი რუსთაველის „ხელოვნურად გადაკეტვის“ საბაბით. რის დემონსტრირებას ახდენს „ოცნება“?
მიზანია ის, რომ ტერორის ძალით დაგვაშინონ, თავი ვიგრძნოთ ტერორში. ტერორი იწვევს დემორალიზებას, დემორალიზებულ ადამიანს აღარ შეუძლია მოქმედება. სინდისის პატიმრებიდან ვიღაც რვა წელს ელოდა და მიუსაჯეს, მაგალითად, ორ-ნახევარი წელი. აი, ქათამს რომ წაუჭირო კისერში ხელი, მერე გაუშვა და ისევ მოუჭირო… ორგანიზმი მოქმედებს ინსტინქტის მიხედვით: როდესაც სიკვდილს უახლოვდება, ფართხალებს, როდესაც სიკვდილს აიცილებს, უბრალოდ ჩერდება. ესაა ბიძინა ივანიშვილის მეთოდი.
მე ყოველ ჯერზე, როცა მაქვს საშუალება, ველაპარაკები ხოლმე პოლიციელებს. ჩემი მიზანი არ არის მათი შეურაცხყოფა ან შეჩვენება, მაგრამ მხოლოდ მათზე დგას დღეს ივანიშვილის რეჟიმი. მათი ძალიან დიდი ნაწილია დემორალიზებული და დარწმუნებული ვარ, გვგულშემატკივრობენ, უნდათ, რომ ჩვენ გავათავისუფლოთ ამ ყველაფრისგან.
საბოლოოდ, ასე მოხდება კიდეც. ჩვენ მოგვიწევს მათი გათავისუფლებაც. აბსოლუტურად სრული უფლება გვაქვს, რომ ჩვენ ისინი არ გვიყვარდეს და მათ არ ველაპარაკებოდეთ კარგად, ან არ მოვიხსენიებდეთ. მაგრამ ეს, ჩემი აზრით, არ მიგვიყვანს შედეგამდე. ჩვენ რეალობა უნდა განვიხილოთ. რეალობა არის ის, რომ უმეტესობა პოლიციაში არის ღირსებააყრილი, პატივაყრილი და იქიდან გამოსვლა აღარ შეუძლია.
- თუ ბევრი მოქალაქე გამოვა რუსთაველზე, ყველას რეჟიმი ვერ დააპატიმრებს, მაგრამ რა იქნება შემდეგ? თქვენ როგორ ხედავთ წინააღმდეგობის განვითარებას იმ შემთხვევაში, თუ ისევ ბევრი ადამიანი გამოვა ქუჩაში?
სოლიდარობის გამოხატვა იქნება დიდი მოძრაობის დასაწყისი, როცა საჯარო სამსახურებიდანაც გამოვა ხალხი, როგორც ეს მოხდა 2024 წლის 29 ნოემბრის გამთენიისას. დღეს ადამიანებმა უბრალოდ არ იციან, რა ფორმით არის შესაძლებელი უპირატესობის მოპოვება.
იყო მომენტი, როცა ძალმომრეობაზე დადო საპროტესტო აქციის მონაწილეების ნაწილმა ფსონი, რაც წინასწარვე იყო განწირული.
როდესაც ადამიანები იტყვიან, რომ მე ამ სამსახურში აღარ ვიმუშავებ, რადგან მე უნდა ვემსახურებოდე სახელმწიფოს განვითარებას, მოქალაქეებისთვის კეთილდღეობის შექმნას და არა მის ანტიპოდს.
- გულისხმობთ გაფიცვებს?
სიტყვა „გაფიცვას“ ვერიდები ხოლმე, რადგან იურიდიული ტერმინია, რომელსაც სჭირდება პროფკავშირი და ეს უკვე კანონით რეგულირდება. მე ვგულისხმობ ბოიკოტს, ართანამშრომლობას, რასაც სხვადასხვა ფორმა შეიძლება ჰქონდეს.
მაგალითად, საჯარო სამსახურებიდან გამოდის ხალხი და ამბობს – მე აღარ მოვემსახურები რეჟიმს, რომელიც მკლავს. ვიღაც კონკრეტული პროდუქტის ყიდვაზე ამბობს უარს და ასე შემდეგ.
ამის მიზანი უნდა იყოს ის, რომ ჩვენ სისტემა, როგორც გაფუჭებული აპარატი, რომელიც დენის წყაროზეა შეერთებული, უნდა გამოვაძროთ დენის წყაროდან. შეიძლება ამ დროს დენმა დაგვარტყას, დაგვაზიანოს ან მოგვკლას საერთოდ, მაგრამ გასათიშია ეს სისტემა, ოღონდ არა გასანადგურებელი. ჩვენ გამოვიარეთ მძიმე გაკვეთილი 1991-92 წლებში.
ის, ვინც ამ რეჟიმით სუნთქავდა, მას მოუწევს უბრალოდ გაქცევა ან ვერ მოასწრებს გაქცევას და საბოლოოდ, ნამდვილი მართლმსაჯულება მიაკითხავს. ეს არის ფორმა, რომელიც გაგვათავისუფლებს ამ უბედურებისგან, რასაც რუსობა ჰქვია და მეორე – ჩამოაყალიბებს იმ ახალი სახელმწიფოს ფორმას, რომელზეც, მე მგონია, მთელი საპროტესტო მოძრაობა ვთანხმდებით.
- არსებული სასამართლოს პირობებში, ლოგიკურია მოლოდინი, რომ რომ ხვალ თქვენ დაგაპატიმრებენ. რა იქნებოდა თქვენი გზავნილი?
ჩემი გზავნილი იქნებოდა ის, რომ ნუ ვიფიქრებთ ამგვარად – „მე თუ ვიქნები სოლიდარული მოქმედებაში, აი, სხვაც იქნება თუ არა შემდეგ?“ – ეს მომენტი არასდროს არ დადგება თუ ინერტულ პოზიციად დარჩება სოლიდარობა, თუ მოქმედებაში არ იქნება გამოხატული სოლიდარობა.
ერთი ადამიანის სოლიდარობა გამოიწვევს მეორე ადამიანის სოლიდარობას, აუცილებლად. ორი ადამიანის სოლიდარობა კი გამოიწვევს ოთხი ადამიანის სოლიდარობას და ეს გაიზრდება გეომეტრიული პროგრესიით. უბრალოდ ჩვენ უნდა დავიწყოთ და ეს ყველაფერი იწყება ნებისმიერ ჩვენგანში: ჩემში, თქვენში, ნებისმიერში, ვინც ამ ინტერვიუს კითხულობს…
ნებისმიერმა უნდა გააკეთოს ეს და უნდა დაანახოს გვერდით მდგომს, რომ მე მოქმედებაში ვარ სოლიდარული. და აუცილებლად დადგება შედეგი.
ჩემი აზრით, ძალიან ბუნებრივად და ადეკვატურად ლაგდება ეს დრამატურგია, რომ პირველი სოლიდარობის აქტი უნდა შედგეს რუსთაველის გამზირზე – სწორედ იქ არის საჭირო სოლიდარობით დავუპირისპირდეთ შეზღუდვას, რომელიც ცდილობს გადაიქცეს კანონად, რომელიც საბოლოოდ შეგვიზღუდავს ჩვენს ფუნდამენტურ უფლებებს და საბოლოოდ სულს ამოგვხდის.
თუ დღეს მოვა იქ 10 ადამიანზე მეტი და მზად იქნება იმისთვის, რომ წავიდეს, 5, 10, 15-დღიან პატიმრობაზე. ეს იქნება აუცილებლად მზარდი.
ჩვენი საქმეა სოლიდარობა და სოლიდარობა შესაძლებელია.
რთულია, მაგრამ მართლა შეგვიძლია ვაჩვენოთ ევროპას, ბევრად რთულ ვითარებაში როგორ შეიძლება სოლიდარობა. ჩვენ ყოველთვის ის ხალხი ვიყავით, რომლებიც რაღაც ინოვაციებს ვიგონებდით. დიდგორიც ინოვაციური გამარჯვება იყო – გავიმარჯვეთ მცირერიცხოვანმა მრავალრიცხოვანზე და გავიმარჯვეთ ყველაზე რთული, ევროპული საბრძოლო ილეთით, რომელსაც ერქვა შოკური დარტყმა, შოკური შეტევა. ამას ვერ ახორციელებდნენ შუაგული ევროპული ქვეყნების გაცილებით ძლიერი და დიდი არმიის წარმომადგენლები და ჩვენ ეს შევძელით. ეს შეძლო აღმაშენებლის ჯარმა.
ამიტომაც, მჯერა, რომ ჩვენ ეს შეგვიძლია!
