„მაგალითად, N3 დაწესებულებაში [ბათუმის ციხე], ერთ შემთხვევაში პატიმარი 2020 წლის თებერვლიდან ივნისის ჩათვლით პერიოდში, დეესკალაციის ოთახში გადაყვანილი იქნა 27-ჯერ, საიდანაც აღნიშნული პატიმარი 4 შემთხვევაში, დეესკალაციის ოთახში ფაქტობრივად უწყვეტად წუთებისა და საათების ინტერვალებით მოთავსებული იყო 9, 7, 6 და 4 დღის განმავლობაში.
გარდა ამისა, ზოგიერთ შემთხვევაში, დეესკალაციის ოთახიდან პატიმრის გამოყვანისა და შეყვანის დროდ ერთი და იგივე საათი და წუთია მითითებული, რაც აჩენს საფუძვლიან ეჭვს, რომ პატიმრის გამოყვანა რეალურად არ ხდება და მას მხოლოდ ფორმალური ხასიათი გააჩნია“, – აღნიშნულია სახალხო დამცველის სარჩელში, რომლის არსებითი განხილვა საკონსტიტუციო სასამართლომ დღეს, 21 მარტს დაიწყო.
სახალხო დამცველის სარჩელი, რაც პატიმრების დეესკალაციის ოთახში მოთავსების პრობლემას ეხება, საკონსტიტუციო სასამართლომ წარმოებაში 3 წლის წინ, 2021 წელს მიიღო. ამ დროს სახალხო დამცველი ნინო ლომჯარია იყო, რომლის შეფასებითაც ეს შემთხვევები „უტოლდება სასტიკ, არაადამიანურ და ღირსების შემლახავ მოპყრობას“.
კანონის მიხედვით, საკონსტიტუციო სასამართლო საქმეს სარჩელის წარმოებაში მიღებიდან 9 თვეში უნდა განიხილავდეს. განსაკუთრებულ შემთხვევებში, ეს ვადა შესაძლოა 2 თვით გახანგრძლივდეს.
სარჩელი ომბუდსმენის მიერ მოძიებულ ფაქტებს ეყრდნობა, რომლის მიხედვითაც, პენიტენციურ დაწესებულებებში პატიმრები დეესკალაციის ოთახში გადაჰყავთ არა „საფრთხის აღმოფხვრამდე“, როგორც ეს კანონში წერია, არამედ ამ ოთახს პატიმრების დასჯისთვის იყენებენ.
გასაჩივრებული ნორმების მიხედვით, ბრალდებულის, ან მსჯავრდებულის დეესკალაციის ოთახში გადაყვანა განსაზღვრულია „არა უმეტეს 72 საათისა“, თუმცა დეესკალაციის ოთახში პატიმრის მოთავსების რაოდენობა არ არის შეზღუდული.
ომბუდსმენს მოსამართლეებისთვის მიუწერია, რომ პატიმრები დეესკალაციის ოთახში უმეტეს შემთხვევაში მაქსიმალური – 72-საათიანი ვადით გადაჰყავთ. ამასთან, რადგანაც ერთი და იმავე პირის დეესკალაციის ოთახში მოთავსების რაოდენობა შეზღუდული არ არის, ხშირად, პირის აღნიშნული ოთახიდან გამოყვანა ფორმალური ხასიათისაა და დროის ძალიან მცირე ინტერვალში, ხელახლა აბრუნებენ დეესკალაციის ოთახში.
სახალხო დამცველის დაკვირვებით, დეესკალაციის ოთახში პატიმრებს არამიზნობრივადაც ათავსებენ. „კვლავ აქვს ადგილი პატიმრების დეესკალაციის ოთახში ხანგრძლივ, არამიზნობრივ და დასჯის მიზნით მოთავსებას, რაც სახალხო დამცველის შეფასებით უტოლდება სასტიკ, არაადამიანურ და ღირსების შემლახავ მოპყრობას,“ – წერს სარჩელში სახალხო დამცველი.
„N8 დაწესებულებაში განხორციელებული მონიტორინგის შედეგად გაირკვა, რომ დეესკალაციის ოთახების და სამარტოო [უსაფრთხო] საკნების გამოყენება არასრულწლოვნებთან მიმართებითაც ხდება. ასე, მაგალითად, 2020 წლის 1 იანვრიდან 7 აგვისტოს ჩათვლით პერიოდში არასრულწლოვანი პატიმრები სამარტოო საკანში 10 შემთხვევაში მოათავსეს და აქედან 1 შემთხვევაში არასრულწლოვანი 6 დღე-ღამის განმავლობაში ფაქტობრივად უწყვეტად იმყოფებოდა.
დაწესებულებაში არსებული დოკუმენტაციის მიხედვით, ის 24 საათის გასვლის შემდეგ გამოჰყავდათ სამარტოო საკნიდან და რამდენიმე წუთში აბრუნებდნენ უკან. სახალხო დამცველი თვლის, რომ დაუშვებელია სამარტოო [უსაფრთხო] საკანსა და დეესკალაციის ოთახში არსებულ არასათანადო პირობებში და მით უმეტეს, ხანგრძლივად არასრულწლოვნის მოთავსება.
აღნიშნული პრაქტიკა პირდაპირ ეწინააღმდეგება არასრულწლოვნის საუკეთესო ინტერესების დაცვას, არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მიზნებს, ბავშვის უფლებათა კონვენციის სულისკვეთებას და წარმოადგენს მათ მიმართ არაადამიანურ და დამამცირებელ მოპყრობას.
N8 დაწესებულებაში ასევე დაფიქსირდა დეესკალაციის ოთახში პატიმრის მიერ თვითდაზიანების მიყენების შემთხვევები“, – აღნიშნულია სარჩელში.
საქმეს არსებითად განიხილავს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგია.
ამ თემაზე:
არის ქართული სასამართლო პროტესტის ჩახშობის ინსტრუმენტი? – როგორ მუშაობს საკონსტიტუციო
