ეკომეგობრული მცირე ჰესის პროექტი სოფელ ქედქედში


მაჭახლის ხეობის სოფელ ქედქედში კომპანია “ბიჯი თრეიდი” მცირე სიმძლავრის ეკომეგობრულ ჰესის აშენებას გეგმავს. რა თქმა უნდა, ჰესის მშენებლობასთან დაკავშირებით საზოგადოებრივი ინტერესი მაღალია და ბუნებრივია ჩნდება არაერთი კითხვა იმასთან დაკავშირებით ემუქრება თუ არა საფრთხე ეკოსისტემას, სოფელს ან რა სარგებელს მიიღებს ადგილობრივი მოსახლეობა?

სწორედ, ამიტომ, მიზანშეწონილად მიგვაჩნია მოსახლოება სრულყოფილ ინფორმაციას ფლობდეს ყველა იმ პროცესთან დაკავშირებით, რომელიც ჰესის აშენებასთან იქნება დაკავშირებული.

ეკომეგობრული მცირე ჰესი

მოქმედი კანონის მიხედვით, მცირე ეწოდება ჰესს, რომლის სიმძლავრე 101 კვტ-დან 1.5 მგვტ–მდეა. არსებობს ორი ტიპის მცირე ჰესი: კაშხლიანი და გამდინარე, რომელიც [წყლის] ჩამოდინებაზე მუშაობს.

ჩამოდინებაზე მომუშავე მცირე ჰესებს ეკომეგობრულ, მწვანე ჰესებსაც ეძახიან. ასეთი ჰესი მიკროკლიმატსა და ლადშაფტში არანაირ ძირეულ ცვლილებას არ იწვევს, ის ჰარმონიულად ერწყმის გარემოს და მდინარესთან ახლოს მცხოვრებ ადამიანებსა და მდინარის ბინადრებს განადგურებას არ იწვევს. მსგავსი ჰესები მრავლადაა ევროკავშირის ისეთ განვითარებულ ქვეყნებში, როგორიცაა ავსტრია, შვეიცარია, იტალია.

სწორედ, მწვანე ჰესის პროექტის განხორცილებას უზრუნველყოფს კომპანია ბიჯი თრეიდიმაჭახლის ხეობის სოფელ ქედქედში. ჰესის მაქსიმალური სიმძლავრე 1,3 მეგავატი იქნება.

2 მეგავატამდე ჰესის აგებისას სახელმწიფო გარემოზე ზემოქმედების შეფასებას (გზშ) არ ითხოვს, ვინაიდან მცირე ჰესის გავლენა ეკოლოგიურ პროცესზე იმდენად მინიმალურია, რომ ამის საჭიროებაც კი არ დგას დღის წესრგიში. ცხადია, საკანონმდებლო რეგულაციების მიღმა არსებობს განვითარებული სახელმწიფოების პრაქტიკა და გამოცდილება ამ სფეროში, რასაც ასევე იზიარებს საქართველოც.

რომელი კომპანია ააშენებს ჰესს?

სოფელ ქედქედში მცირე ჰესის აშენება იტალიური კომპანიის – STUDIO FROSIO პროექტით იგეგმება. STUDIO FROSIO 1980 წელს დაფუძნდა და დღემდე სხვადასხვა წამყვან ქვეყანაში ათასზე მეტი მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგური აქვს დაპროექტებული. Studio Frosio შვეიცარიული კომპანიის – BKW Group -ის შვილობილი კომპანიაა, რომელიც ევროპაში ჰესებს ფლობს და ელექტროენერგიას ყიდის.

მცირე ჰესის სათავე ნაგებობის აგებაზე ავსტრიული კომპანიაWild Metal GmbH იზრუნებს. კომპანია მანქანა-დანადგარებს ავსტრიდან ჩამოიტანს, ასევე სათავე ნაგებობისთვის საჭირო უჟანგავი მეტალის კონსტრუქციის მოწოდებაც ავსტრიიდან მოხდება. გეგმის მიხედვით, ჰესის გაეშვება 2020 წელ.

ექნება თუ არა ჰესს გავლენა გარემოზე?

მდინარის წყლის მოცულობა, სადაც ჰესი უნდა დაიდგას, დაახლოებით 5 კუბური მეტრია, ხოლო ჰესის ფუნქციონირებას 1 კუბური მეტრი წყალი სჭირდება. კომპანია ჰესისთვის წყალს მთაშიზღვის დონიდან 320 მეტრზე აიღებს და ჰესამდე მილში მოაქცევს, რომლის მაქსიმალური დიამეტრი 800 მილიმეტრი იქნება. შედარებისთვის, სწორედ ამ ზომის მილებით მიჰყავთ წყალი დასახლებულ პუქნტებამდე.  

ბიჯი თრეიდისწარმომადგენელის, ლევან ბაკურიძის განცხადებით, კომპანიას უფლება ჰქონდა მილი მდინარის კალაპოტში გაეტარებინა, მაგრამ ევროპიდან მოწვეული სპეციალისტების რეკომენდაცით და იქ აპრობირებული სტანდარტების გათვალისწინებით გადაწყდა, მილის სამანქანე გზის ნაწილში გატარება, რადგან ამით გამორიცხოს ყოველგვარი უარყოფითი ზემოქმედება გარემოზე..

მართალია, ამან პროექტის გააძვირება გამოიწვია და დამატებით ფინანსების მოზიდვა გახდა საჭირო, თუმცა, გაკეთდა მთავარი – ხელუხლებელი დარჩა ხეები და არ დაზიანდა კალაპოტი, რისი ინტერესიც კომპანიას ჰქონდა.

როგორც სოფელ ქედქედს, ისე მდინარეს, ამ პროექტით არანაირი საფრთხე არ ემუქრება. ჰესისთვის წყალი არ გუბდება, მდინარე ინარჩუნებს გამდინარე პროცესს და მასში არსებული ცოცხალი ორგანიზმები არ წყვეტენ განვითარების პროცესს.

სათავე ნაგებობის პროექტის მიხედვით, ცალკე კეთდება .. თევზის ბილიკი, რომელშიც წყალი მუდმივად გაედინება. ეს კონსტრუქცია თევზის ჰესის ტექნიკურ ნაგებობასთან შეხებისას გამორიცხავს მის დაზიანებას.

კომპანია მზად არის სპეციალისტების ფართო ჩართულობით ადგილობრივ მოსახლეობასთან ერთად კიდევ ერთხელ განიხილოს ჰესის პროექტი და მათ ყველა კითხვას ამომწურავი პასუხი გასცეს.

რა სარგებელს მიიღებს სოფელ ქედქედის მოსახლეობა?

პროექტის მშენებლობაზე ორმოცდაათამდე ადგილობრივი დასაქმდება, ხოლო აშენების შემდეგ 5 ადამიანი. ასევე, კომპანია ყოველწლიურად 30 000 ლარს გამოყოფს სოფელში სოციალური პროექტების განსახორციელებლად.

იმისათვის, რომ თანხების განკარგვა მიზნობრივად და კანონშესაბამისად მოხდეს, კომპანია მზად არის სოფლის მოსახლეობას სამართლებრივი დახმარება გაუწიოს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დაფუძნებაში, რომელსაც თანხა გადაერიცხება და შემდგომ ადგილობრივები თვითონ შეარჩევენ მიზნობრივ პროექტებს, რომელსაც განახორციელებენ.

რა ფინანსებით შენდება ჰესი?

ჰესის მშენებლობა Eu4business მხარდაჭერითა და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკიდან (EBRD) აღებული სესხით იგეგმება. EBRD თავისი მიზნებიდან გამომდინარე, ისეთი პროექტების განხორციელებაში მონაწილეობს, რომლებიც საზოგადოების კეთილდღეობისკენაა მიმართული.

ქედქედის ჰესის პროექტის ანალოგი:

 

ნეტგაზეთის მასალების სხვა გამოცემებში გადაბეჭდვის წესი
ავტორი