ონური, ტაოელი ქართველი – „საქართველოში ყოველი ჩამოსვლისას გული მიჩქარდება“

ონურ სარიკაია თურქეთში მცხოვრები ქართველია ტაოდან, ართვინის სოფელ ქობაქიდან. 29 წლის ონური ჯერ კიდევ ლიცეუმის მოსწავლე იყო, როცა პირველად ნახა საქართველო. ქართულად ძალიან კარგად საუბრობს, თუმცა ამბობს, რომ ტაოელ ქართველებს ენა ნელ-ნელა ავიწყდებათ და ტაოს დიალექტსაც მალე გაქრობა ელის.

„ტაოში ჯერ ცოცხალია ქართული ენა – ტაოს დიალექტი და ხალხი ერთმანეთს ქართულად ესაუბრება, მაგრამ სოფლიდან ახალგაზრდები ნელ-ნელა მიდიან იქ, სადაც ქართულად საუბარი არ უწევთ და ენაც ავიწყდებათ. ბებია-ბაბუებივით კარგად ვერ საუბრობენ, თუმცა ცოტათი ყველა ტაოელს ესმის ენა.

ტაოს ქართული ალბათ მოკვდება, რადგან ყოველი მომდევნო თაობა ნაკლებად საუბრობს ქართულად, მე გამონაკლისი ვარ. შეცდომებს ვუშვებ, მაგრამ საკმაოდ კარგად ვსაუბრობ“, – ამბობს ონურ სარიკაია.

ონური

ონური ხელოვნების ისტორიკოსია, ახლა ქალაქ იალოვაში ცხოვრობს, 6 წელია, რაც ბიზანტიური პერიოდის ერთ-ერთ არქეოლოგიურ გათხრებს ხელმძღვანელობს.

იგი ანსამბლ ,,ქაფდაღის“ წევრია და ქართულ ხალხურ სიმღერებს პროფესიონალურად ასრულებს.

„ქართული სიმღერა ტაოში ვისწავლე ბებია-ბაბუისგან, თუმცა სტამბოლში რომ წავედი, თურქეთში ქართული ფოლკლორის დიდი პროფესიონალი, იბერია ოზქან მელაშვილი გავიცანი და პროფესიონალურად მან მასწავლა მრავალხმიანი, პოლიფონიური ქართული სიმღერა.

მერე ანსამბლ „ქავთასში“ შევედი და დღემდე ვმღერი. 2011 წლიდან დავიწყე ქართული ხალხური სიმღერების პროფესიონალურად სწავლა. მარტივი არ ყოფილა, მაგრამ როგორღაც ვისწავლე ქართული ხალხური სიმღერა.

ჩემი წინაპრები ტაოელები არიან. 500 წლის წინ მოექცა ეს ტერიტორია თურქეთის შემადგენლობაში, ეს დიდი დროა. ქართულის ტაოს დიალექტი სულ მესმოდა ბებო-ბაბუებისგან და მეც ვლაპარაკობდი, მაგრამ ქართული სალიტერატურო ენა 14 წლისამ გავიგონე პირველად, როცა მეცნიერები და ტურისტები ჩამოდიოდნენ ტაოში.

ენის სწავლაში ძალიან დამეხმარა ტარიელ ფუტკარაძე და როზეტა გუჯეჯიანი, ორივე ტაოში გავიცანი და ამის შემდეგ გამოჩნდა სურვილი მესწავლა კარგად მშობლიური ენა, ფოლკლორი, სიმღერა…“ – გვითხრა ონურმა.

ონურ სარიკაიას ფოლკლორული ანსამბლი

იგი ამბობს, რომ საქართველოში ბევრი მეგობარი ჰყავს და წელიწადში ერთხელ მაინც ჩამოდის რამდენიმე დღით, თუმცა კორონავირუსის პანდემიამ შეაფერხა.

„რამდენჯერაც არ უნდა ჩამოვიდე საქართველოში, ძალიან ვღელავ და გული მიჩქარდება.

პირველად 2009 წელს ვნახე საქართველო. ბავშვობაშივე მეუბნებოდნენ ტაოში, რომ ეს იყო ქვეყანა საოცარი ფოლკლორით და აუცილებლად უნდა მენახა.

პირველი ჩამოსვლისას დაგეგმილი მქონდა, რომ სადმე ქართული ხალხური სიმღერის კონცერტს უნდა დავსწრებოდი აუცილებლად და ძეგლები უნდა მენახა: სიონი, სამება და ა.შ. ხელოვნების ისტორია ადრეული წლებიდანვე მაინტერესებდა.

ონურ სარიკაია ტაოში, ოთხთას მონასტრის ნაშთებთან

რთული იყო ქართულის სწავლა, მაგრამ პრაქტიკა დამეხმარა, საქართველოდან ჩამოსულ ტურისტებთან და მეცნიერებთან კონტაქტით ვისწავლე. თან ვიცოდი, ტაოს დიალექტი საფუძველი უკვე მქონდა. ეს განსხვავებული დიალექტია, მას დავაშენე ჩემი ცოდნა და შეცდომებს ვუშვებ, მაგრამ ვსაუბრობ.

ახლა სამაგისტრო თემაზე ვმუშაობ, ქართული ხელოვნება მაინტერესებს და ჩემი თემაც ტაო-კლარჯეთის ხელნაწერებზეა.

ბებია და ბაბუა ძალიან კარგი მოქართულეები იყვნენ, მაგრამ როცა ეს თაობა წავა ენა ნელ-ნელა დაიკარგება. ჩემს შემთხვევაში პირიქით მოხდა, უკეთ ვისწავლე“, – გვითხრა ონურმა.